De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec remorantur ibi. sic rerum summa novatur
  2. semper, et inter se mortales mutua vivunt.
  3. augescunt aliae gentes, aliae minuuntur,
  4. inque brevi spatio mutantur saecla animantum
  5. et quasi cursores vitai lampada tradunt.
  6. Si cessare putas rerum primordia posse
  7. cessandoque novos rerum progignere motus,
  8. avius a vera longe ratione vagaris.
  9. nam quoniam per inane vagantur, cuncta necessest
  10. aut gravitate sua ferri primordia rerum
  11. aut ictu forte alterius. nam cum cita saepe
  12. obvia conflixere, fit ut diversa repente
  13. dissiliant; neque enim mirum, durissima quae sint
  14. ponderibus solidis neque quicquam a tergibus obstet.
  15. et quo iactari magis omnia materiai
  16. corpora pervideas, reminiscere totius imum
  17. nil esse in summa, neque habere ubi corpora prima
  18. consistant, quoniam spatium sine fine modoquest
  19. inmensumque patere in cunctas undique partis
  20. pluribus ostendi et certa ratione probatumst.
  21. quod quoniam constat, ni mirum nulla quies est
  22. reddita corporibus primis per inane profundum,
  23. sed magis adsiduo varioque exercita motu
  24. partim intervallis magnis confulta resultant,
  25. pars etiam brevibus spatiis vexantur ab ictu.
  26. et quae cumque magis condenso conciliatu
  27. exiguis intervallis convecta resultant,
  28. indupedita suis perplexis ipsa figuris,
  29. haec validas saxi radices et fera ferri
  30. corpora constituunt et cetera de genere horum.
  31. paucula quae porro magnum per inane vagantur,
  32. cetera dissiliunt longe longeque recursant
  33. in magnis intervallis; haec aera rarum
  34. sufficiunt nobis et splendida lumina solis.
  35. multaque praeterea magnum per inane vagantur,
  36. conciliis rerum quae sunt reiecta nec usquam
  37. consociare etiam motus potuere recepta.
  38. Cuius, uti memoro, rei simulacrum et imago
  39. ante oculos semper nobis versatur et instat.
  40. contemplator enim, cum solis lumina cumque
  41. inserti fundunt radii per opaca domorum:
  42. multa minuta modis multis per inane videbis
  43. corpora misceri radiorum lumine in ipso
  44. et vel ut aeterno certamine proelia pugnas
  45. edere turmatim certantia nec dare pausam,
  46. conciliis et discidiis exercita crebris;
  47. conicere ut possis ex hoc, primordia rerum
  48. quale sit in magno iactari semper inani.
  49. dum taxat, rerum magnarum parva potest res
  50. exemplare dare et vestigia notitiai.
  51. Hoc etiam magis haec animum te advertere par est
  52. corpora quae in solis radiis turbare videntur,
  53. quod tales turbae motus quoque materiai
  54. significant clandestinos caecosque subesse.
  55. multa videbis enim plagis ibi percita caecis
  56. commutare viam retroque repulsa reverti
  57. nunc huc nunc illuc in cunctas undique partis.
  58. scilicet hic a principiis est omnibus error.
  59. prima moventur enim per se primordia rerum,
  60. inde ea quae parvo sunt corpora conciliatu
  61. et quasi proxima sunt ad viris principiorum,
  62. ictibus illorum caecis inpulsa cientur,
  63. ipsaque proporro paulo maiora lacessunt.
  64. sic a principiis ascendit motus et exit
  65. paulatim nostros ad sensus, ut moveantur
  66. illa quoque, in solis quae lumine cernere quimus
  67. nec quibus id faciant plagis apparet aperte.
  68. Nunc quae mobilitas sit reddita materiai
  69. corporibus, paucis licet hinc cognoscere, Memmi.
  70. primum aurora novo cum spargit lumine terras
  71. et variae volucres nemora avia pervolitantes
  72. aera per tenerum liquidis loca vocibus opplent,
  73. quam subito soleat sol ortus tempore tali
  74. convestire sua perfundens omnia luce,
  75. omnibus in promptu manifestumque esse videmus.
  76. at vapor is, quem sol mittit, lumenque serenum
  77. non per inane meat vacuum; quo tardius ire
  78. cogitur, aerias quasi dum diverberat undas;
  79. nec singillatim corpuscula quaeque vaporis
  80. sed complexa meant inter se conque globata;
  81. qua propter simul inter se retrahuntur et extra
  82. officiuntur, uti cogantur tardius ire.
  83. at quae sunt solida primordia simplicitate,
  84. cum per inane meant vacuum nec res remoratur
  85. ulla foris atque ipsa suis e partibus unum,
  86. unum, in quem coepere, locum conixa feruntur,
  87. debent ni mirum praecellere mobilitate
  88. et multo citius ferri quam lumina solis
  89. multiplexque loci spatium transcurrere eodem
  90. tempore quo solis pervolgant fulgura caelum.
  91. * * *
  92. nec persectari primordia singula quaeque,
  93. ut videant qua quicque geratur cum ratione.
  94. At quidam contra haec, ignari materiai,
  95. naturam non posse deum sine numine reddunt
  96. tanto opere humanis rationibus atmoderate
  97. tempora mutare annorum frugesque creare
  98. et iam cetera, mortalis quae suadet adire
  99. ipsaque deducit dux vitae dia voluptas
  100. et res per Veneris blanditur saecla propagent,
  101. ne genus occidat humanum. quorum omnia causa
  102. constituisse deos cum fingunt, omnibus rebus
  103. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  104. nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint,
  105. hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim
  106. confirmare aliisque ex rebus reddere multis,
  107. nequaquam nobis divinitus esse creatam
  108. naturam mundi: tanta stat praedita culpa.
  109. quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta;
  110. nunc id quod super est de motibus expediemus.
  111. Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebus
  112. confirmare tibi, nullam rem posse sua vi
  113. corpoream sursum ferri sursumque meare.
  114. ne tibi dent in eo flammarum corpora frudem;
  115. sursus enim versus gignuntur et augmina sumunt
  116. et sursum nitidae fruges arbustaque crescunt,
  117. pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.
  118. nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorum
  119. et celeri flamma degustant tigna trabesque,
  120. sponte sua facere id sine vi subiecta putandum est.
  121. quod genus e nostro com missus corpore sanguis
  122. emicat exultans alte spargitque cruorem.
  123. nonne vides etiam quanta vi tigna trabesque
  124. respuat umor aquae? nam quo magis ursimus altum
  125. derecta et magna vi multi pressimus aegre,
  126. tam cupide sursum removet magis atque remittit,
  127. plus ut parte foras emergant exiliantque.
  128. nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,
  129. quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.
  130. sic igitur debent flammae quoque posse per auras
  131. aeris expressae sursum succedere, quamquam
  132. pondera, quantum in se est, deorsum deducere pugnent.
  133. nocturnasque faces caeli sublime volantis
  134. nonne vides longos flammarum ducere tractus
  135. in quas cumque dedit partis natura meatum?
  136. non cadere in terras stellas et sidera cernis?
  137. sol etiam caeli de vertice dissipat omnis
  138. ardorem in partis et lumine conserit arva;
  139. in terras igitur quoque solis vergitur ardor.
  140. transversosque volare per imbris fulmina cernis,
  141. nunc hinc nunc illinc abrupti nubibus ignes
  142. concursant; cadit in terras vis flammea volgo.
  143. Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,
  144. corpora cum deorsum rectum per inane feruntur
  145. ponderibus propriis, incerto tempore ferme
  146. incertisque locis spatio depellere paulum,
  147. tantum quod momen mutatum dicere possis.
  148. quod nisi declinare solerent, omnia deorsum
  149. imbris uti guttae caderent per inane profundum