De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quem pueri tollunt visentis luminis oras;
  2. nec nox ulla diem neque noctem aurora secutast,
  3. quae non audierit mixtos vagitibus aegris
  4. ploratus, mortis comites et funeris atri.
  5. Illud in his obsignatum quoque rebus habere
  6. convenit et memori mandatum mente tenere,
  7. nil esse, in promptu quorum natura videtur,
  8. quod genere ex uno consistat principiorum,
  9. nec quicquam quod non permixto semine constet.
  10. et quod cumque magis vis multas possidet in se
  11. atque potestates, ita plurima principiorum
  12. in sese genera ac varias docet esse figuras.
  13. Principio tellus habet in se corpora prima,
  14. unde mare inmensum volventes frigora fontes
  15. adsidue renovent, habet ignes unde oriantur;
  16. nam multis succensa locis ardent sola terrae,
  17. ex imis vero furit ignibus impetus Aetnae.
  18. tum porro nitidas fruges arbustaque laeta
  19. gentibus humanis habet unde extollere possit,
  20. unde etiam fluvios frondes et pabula laeta
  21. montivago generi possit praebere ferarum.
  22. quare magna deum mater materque ferarum
  23. et nostri genetrix haec dicta est corporis una.
  24. Hanc veteres Graium docti cecinere poetae
  25. sedibus in curru biiugos agitare leones,
  26. aeris in spatio magnam pendere docentes
  27. tellurem neque posse in terra sistere terram.
  28. adiunxere feras, quia quamvis effera proles
  29. officiis debet molliri victa parentum.
  30. muralique caput summum cinxere corona,
  31. eximiis munita locis quia sustinet urbes.
  32. quo nunc insigni per magnas praedita terras
  33. horrifice fertur divinae matris imago.
  34. hanc variae gentes antiquo more sacrorum
  35. Idaeam vocitant matrem Phrygiasque catervas
  36. dant comites, quia primum ex illis finibus edunt
  37. per terrarum orbes fruges coepisse creari.
  38. Gallos attribuunt, quia, numen qui violarint
  39. Matris et ingrati genitoribus inventi sint,
  40. significare volunt indignos esse putandos,
  41. vivam progeniem qui in oras luminis edant.
  42. tympana tenta tonant palmis et cymbala circum
  43. concava, raucisonoque minantur cornua cantu,
  44. et Phrygio stimulat numero cava tibia mentis,
  45. telaque praeportant, violenti signa furoris,
  46. ingratos animos atque impia pectora volgi
  47. conterrere metu quae possint numine divae.
  48. ergo cum primum magnas invecta per urbis
  49. munificat tacita mortalis muta salute,
  50. aere atque argento sternunt iter omne viarum
  51. largifica stipe ditantes ninguntque rosarum
  52. floribus umbrantes matrem comitumque catervam.
  53. hic armata manus, Curetas nomine Grai
  54. quos memorant, Phrygias inter si forte catervas
  55. ludunt in numerumque exultant sanguine laeti
  56. terrificas capitum quatientes numine cristas,
  57. Dictaeos referunt Curetas, qui Iovis illum
  58. vagitum in Creta quondam occultasse feruntur,
  59. cum pueri circum puerum pernice chorea
  60. armat et in numerum pernice chorea
  61. armati in numerum pulsarent aeribus aera,
  62. ne Saturnus eum malis mandaret adeptus
  63. aeternumque daret matri sub pectore volnus.
  64. propterea magnam armati matrem comitantur,
  65. aut quia significant divam praedicere ut armis
  66. ac virtute velint patriam defendere terram
  67. praesidioque parent decorique parentibus esse.
  68. quae bene et eximie quamvis disposta ferantur,
  69. longe sunt tamen a vera ratione repulsa.
  70. omnis enim per se divom natura necessest
  71. inmortali aevo summa cum pace fruatur
  72. semota ab nostris rebus seiunctaque longe;
  73. nam privata dolore omni, privata periclis,
  74. ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri,
  75. nec bene promeritis capitur neque tangitur ira.
  76. terra quidem vero caret omni tempore sensu,
  77. et quia multarum potitur primordia rerum,
  78. multa modis multis effert in lumina solis.
  79. hic siquis mare Neptunum Cereremque vocare
  80. constituet fruges et Bacchi nomine abuti
  81. mavolt quam laticis proprium proferre vocamen,
  82. concedamus ut hic terrarum dictitet orbem
  83. esse deum matrem, dum vera re tamen ipse
  84. religione animum turpi contingere parcat.
  85. Saepe itaque ex uno tondentes gramina campo
  86. lanigerae pecudes et equorum duellica proles
  87. buceriaeque greges eodem sub tegmine caeli
  88. ex unoque sitim sedantes flumine aquai
  89. dissimili vivont specie retinentque parentum
  90. naturam et mores generatim quaeque imitantur.
  91. tanta est in quovis genere herbae materiai
  92. dissimilis ratio, tanta est in flumine quoque.
  93. Hinc porro quamvis animantem ex omnibus unam
  94. ossa cruor venae calor umor viscera nervi
  95. constituunt, quae sunt porro distantia longe,
  96. dissimili perfecta figura principiorum.
  97. Tum porro quae cumque igni flammata cremantur.
  98. si nil praeterea, tamen haec in corpore tradunt,
  99. unde ignem iacere et lumen submittere possint
  100. scintillasque agere ac late differre favillam.
  101. cetera consimili mentis ratione peragrans
  102. invenies igitur multarum semina rerum
  103. corpore celare et varias cohibere figuras.
  104. Denique multa vides, quibus et color et sapor una
  105. reddita sunt cum odore in primis pleraque poma.
  106. haec igitur variis debent constare figuris;
  107. nidor enim penetrat qua fucus non it in artus,
  108. fucus item sorsum, sorsum sapor insinuatur
  109. sensibus; ut noscas primis differre figuris.
  110. dissimiles igitur formae glomeramen in unum
  111. conveniunt et res permixto semine constant.
  112. Quin etiam passim nostris in versibus ipsis
  113. multa elementa vides multis communia verbis,
  114. cum tamen inter se versus ac verba necesse est
  115. confiteare alia ex aliis constare elementis;
  116. non quo multa parum communis littera currat
  117. aut nulla inter se duo sint ex omnibus isdem,
  118. sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.
  119. sic aliis in rebus item communia multa
  120. multarum rerum cum sint, primordia rerum
  121. dissimili tamen inter se consistere summa
  122. possunt; ut merito ex aliis constare feratur
  123. humanum genus et fruges arbustaque laeta.
  124. Nec tamen omnimodis conecti posse putandum est
  125. omnia; nam volgo fieri portenta videres,
  126. semiferas hominum species existere et altos
  127. inter dum ramos egigni corpore vivo
  128. multaque conecti terrestria membra marinis,
  129. tum flammam taetro spirantis ore Chimaeras
  130. pascere naturam per terras omniparentis.
  131. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  132. seminibus certis certa genetrice creata
  133. conservare genus crescentia posse videmus.
  134. scilicet id certa fieri ratione necessust.
  135. nam sua cuique cibis ex omnibus intus in artus
  136. corpora discedunt conexaque convenientis
  137. efficiunt motus; at contra aliena videmus
  138. reicere in terras naturam, multaque caecis
  139. corporibus fugiunt e corpore percita plagis,
  140. quae neque conecti quoquam potuere neque intus
  141. vitalis motus consentire atque imitari.
  142. sed ne forte putes animalia sola teneri
  143. legibus his, quaedam ratio res terminat omnis
  144. nam vel uti tota natura dissimiles sunt
  145. inter se genitae res quaeque, ita quamque necessest
  146. dissimili constare figura principiorum;
  147. non quo multa parum simili sint praedita forma,
  148. sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.
  149. semina cum porro distent, differre necessust
  150. intervalla vias conexus pondera plagas
  151. concursus motus; quae non animalia solum
  152. corpora seiungunt, sed terras ac mare totum
  153. secernunt caelumque a terris omne retentant.
  154. Nunc age dicta meo dulci quaesita labore
  155. percipe, ne forte haec albis ex alba rearis
  156. principiis esse, ante oculos quae candida cernis,
  157. aut ea quae nigrant nigro de semine nata;
  158. nive alium quemvis quae sunt inbuta colorem,
  159. propterea gerere hunc credas, quod materiai
  160. corpora consimili sint eius tincta colore;
  161. nullus enim color est omnino materiai
  162. corporibus, neque par rebus neque denique dispar.
  163. in quae corpora si nullus tibi forte videtur
  164. posse animi iniectus fieri, procul avius erras.
  165. nam cum caecigeni, solis qui lumina numquam
  166. dispexere, tamen cognoscant corpora tactu
  167. ex ineunte aevo nullo coniuncta colore,
  168. scire licet nostrae quoque menti corpora posse
  169. vorti in notitiam nullo circum lita fuco.
  170. denique nos ipsi caecis quaecumque tenebris
  171. tangimus, haud ullo sentimus tincta colore.
  172. Quod quoniam vinco fieri, nunc esse docebo.
  173. omnis enim color omnino mutatur in omnis;
  174. quod facere haud ullo debent primordia pacto;
  175. immutabile enim quiddam superare necessest,
  176. ne res ad nihilum redigantur funditus omnes;
  177. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  178. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  179. proinde colore cave contingas semina rerum,