De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. diffugere ut fumum nebulas flammasque, necessest,
  2. si minus omnia sunt e levibus atque rotundis,
  3. at non esse tamen perplexis indupedita,
  4. pungere uti possint corpus penetrareque saxa,
  5. nec tamen haerere inter se; quod cumque videmus
  6. sensibus dentatum, facile ut cognoscere possis
  7. non e perplexis, sed acutis esse elementis.
  8. sed quod amara vides eadem quae fluvida constant,
  9. sudor uti maris est, minime mirabile debet
  10. * * *
  11. nam quod fluvidus est, e levibus atque rotundis
  12. est, sed levibus sunt hamata admixta doloris
  13. corpora. nec tamen haec retineri hamata necessust:
  14. scilicet esse globosa tamen, cum squalida constent,
  15. provolvi simul ut possint et laedere sensus.
  16. et quo mixta putes magis aspera levibus esse
  17. principiis, unde est Neptuni corpus acerbum,
  18. est ratio secernendi seorsumque videndi,
  19. umor dulcis ubi per terras crebrius idem
  20. percolatur, ut in foveam fluat ac mansuescat;
  21. linquit enim supera taetri primordia viri,
  22. aspera quo magis in terris haerescere possint.
  23. Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae
  24. ex hoc apta fidem ducat, primordia rerum
  25. finita variare figurarum ratione.
  26. quod si non ita sit, rursum iam semina quaedam
  27. esse infinito debebunt corporis auctu.
  28. namque in eadem una cuiusvis iam brevitate
  29. corporis inter se multum variare figurae
  30. non possunt. fac enim minimis e partibus esse
  31. corpora prima tribus, vel paulo pluribus auge;
  32. nempe ubi eas partis unius corporis omnis,
  33. summa atque ima locans, transmutans dextera laevis,
  34. omnimodis expertus eris, quam quisque det ordo
  35. formai speciem totius corporis eius,
  36. quod super est, si forte voles variare figuras,
  37. addendum partis alias erit. inde sequetur,
  38. adsimili ratione alias ut postulet ordo,
  39. si tu forte voles etiam variare figuras.
  40. ergo formarum novitatem corporis augmen
  41. subsequitur. quare non est ut credere possis
  42. esse infinitis distantia semina formis,
  43. ne quaedam cogas inmani maximitate
  44. esse, supra quod iam docui non posse probari.
  45. iam tibi barbaricae vestes Meliboeaque fulgens
  46. purpura Thessalico concharum tacta colore,
  47. aurea pavonum ridenti imbuta lepore
  48. saecla novo rerum superata colore iacerent
  49. et contemptus odor smyrnae mellisque sapores,
  50. et cycnea mele Phoebeaque daedala chordis
  51. carmina consimili ratione oppressa silerent;
  52. namque aliis aliud praestantius exoreretur.
  53. cedere item retro possent in deteriores
  54. omnia sic partis, ut diximus in melioris;
  55. namque aliis aliud retro quoque taetrius esset
  56. naribus auribus atque oculis orisque sapori.
  57. quae quoniam non sunt, sed rebus reddita certa
  58. finis utrimque tenet summam, fateare necessest
  59. materiem quoque finitis differe figuris.
  60. denique ab ignibus ad gelidas hiemum usque pruinas
  61. finitumst retroque pari ratione remensumst.
  62. omnis enim calor ac frigus mediique tepores
  63. interutrasque iacent explentes ordine summam.
  64. ergo finita distant ratione creata,
  65. ancipiti quoniam mucroni utrimque notantur,
  66. hinc flammis illinc rigidis infesta pruinis.
  67. Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae
  68. ex hoc apta fidem ducat, primordia rerum,
  69. inter se simili quae sunt perfecta figura,
  70. infinita cluere. etenim distantia cum sit
  71. formarum finita, necesse est quae similes sint
  72. esse infinitas aut summam materiai
  73. finitam constare, id quod non esse probavi.
  74. * * *
  75. versibus ostendam corpuscula materiai
  76. ex infinito summam rerum usque tenere
  77. undique protelo plagarum continuato.
  78. nam quod rara vides magis esse animalia quaedam
  79. fecundamque magis naturam cernis in illis,
  80. at regione locoque alio terrisque remotis
  81. multa licet genere esse in eo numerumque repleri;
  82. sicut quadripedum cum primis esse videmus
  83. in genere anguimanus elephantos, India quorum
  84. milibus e multis vallo munitur eburno,
  85. ut penitus nequeat penetrari: tanta ferarum
  86. vis est, quarum nos perpauca exempla videmus.
  87. sed tamen id quoque uti concedam, quam lubet esto
  88. unica res quaedem nativo corpore sola,
  89. cui similis toto terrarum non sit, in orbi;
  90. infinita tamen nisi erit vis materiai,
  91. unde ea progigni possit concepta, creari
  92. non poterit neque, quod super est, procrescere alique.
  93. quippe etenim sumant alii finita per omne
  94. corpora iactari unius genitalia rei,
  95. unde ubi qua vi et quo pacto congressa coibunt
  96. materiae tanto in pelago turbaque aliena?
  97. non, ut opinor, habent rationem conciliandi:
  98. sed quasi naufragiis magnis multisque coortis
  99. disiactare solet magnum mare transtra cavernas
  100. antemnas prorem malos tonsasque natantis,
  101. per terrarum omnis oras fluitantia aplustra
  102. ut videantur et indicium mortalibus edant,
  103. infidi maris insidias virisque dolumque
  104. ut vitare velint, neve ullo tempore credant,
  105. subdola cum ridet placidi pellacia ponti,
  106. sic tibi si finita semel primordia quaedam
  107. constitues, aevom debebunt sparsa per omnem
  108. disiectare aestus diversi materiai,
  109. numquam in concilium ut possint compulsa coire
  110. nec remorari in concilio nec crescere adaucta;
  111. quorum utrumque palam fieri manifesta docet res,
  112. et res progigni et genitas procrescere posse.
  113. esse igitur genere in quovis primordia rerum
  114. infinita palam est, unde omnia suppeditantur.
  115. Nec superare queunt motus itaque exitiales
  116. perpetuo neque in aeternum sepelire salutem,
  117. nec porro rerum genitales auctificique
  118. motus perpetuo possunt servare creata.
  119. sic aequo geritur certamine principiorum
  120. ex infinito contractum tempore bellum.
  121. nunc hic nunc illic superant vitalia rerum
  122. et superantur item. miscetur funere vagor,
  123. quem pueri tollunt visentis luminis oras;
  124. nec nox ulla diem neque noctem aurora secutast,
  125. quae non audierit mixtos vagitibus aegris
  126. ploratus, mortis comites et funeris atri.
  127. Illud in his obsignatum quoque rebus habere
  128. convenit et memori mandatum mente tenere,
  129. nil esse, in promptu quorum natura videtur,
  130. quod genere ex uno consistat principiorum,
  131. nec quicquam quod non permixto semine constet.
  132. et quod cumque magis vis multas possidet in se
  133. atque potestates, ita plurima principiorum
  134. in sese genera ac varias docet esse figuras.
  135. Principio tellus habet in se corpora prima,
  136. unde mare inmensum volventes frigora fontes
  137. adsidue renovent, habet ignes unde oriantur;
  138. nam multis succensa locis ardent sola terrae,
  139. ex imis vero furit ignibus impetus Aetnae.
  140. tum porro nitidas fruges arbustaque laeta
  141. gentibus humanis habet unde extollere possit,
  142. unde etiam fluvios frondes et pabula laeta
  143. montivago generi possit praebere ferarum.
  144. quare magna deum mater materque ferarum
  145. et nostri genetrix haec dicta est corporis una.
  146. Hanc veteres Graium docti cecinere poetae
  147. sedibus in curru biiugos agitare leones,
  148. aeris in spatio magnam pendere docentes
  149. tellurem neque posse in terra sistere terram.
  150. adiunxere feras, quia quamvis effera proles
  151. officiis debet molliri victa parentum.
  152. muralique caput summum cinxere corona,
  153. eximiis munita locis quia sustinet urbes.
  154. quo nunc insigni per magnas praedita terras
  155. horrifice fertur divinae matris imago.
  156. hanc variae gentes antiquo more sacrorum
  157. Idaeam vocitant matrem Phrygiasque catervas
  158. dant comites, quia primum ex illis finibus edunt
  159. per terrarum orbes fruges coepisse creari.
  160. Gallos attribuunt, quia, numen qui violarint
  161. Matris et ingrati genitoribus inventi sint,
  162. significare volunt indignos esse putandos,
  163. vivam progeniem qui in oras luminis edant.
  164. tympana tenta tonant palmis et cymbala circum
  165. concava, raucisonoque minantur cornua cantu,
  166. et Phrygio stimulat numero cava tibia mentis,
  167. telaque praeportant, violenti signa furoris,
  168. ingratos animos atque impia pectora volgi
  169. conterrere metu quae possint numine divae.
  170. ergo cum primum magnas invecta per urbis
  171. munificat tacita mortalis muta salute,
  172. aere atque argento sternunt iter omne viarum
  173. largifica stipe ditantes ninguntque rosarum
  174. floribus umbrantes matrem comitumque catervam.
  175. hic armata manus, Curetas nomine Grai
  176. quos memorant, Phrygias inter si forte catervas
  177. ludunt in numerumque exultant sanguine laeti
  178. terrificas capitum quatientes numine cristas,
  179. Dictaeos referunt Curetas, qui Iovis illum
  180. vagitum in Creta quondam occultasse feruntur,
  181. cum pueri circum puerum pernice chorea
  182. armat et in numerum pernice chorea
  183. armati in numerum pulsarent aeribus aera,
  184. ne Saturnus eum malis mandaret adeptus
  185. aeternumque daret matri sub pectore volnus.
  186. propterea magnam armati matrem comitantur,
  187. aut quia significant divam praedicere ut armis
  188. ac virtute velint patriam defendere terram
  189. praesidioque parent decorique parentibus esse.
  190. quae bene et eximie quamvis disposta ferantur,
  191. longe sunt tamen a vera ratione repulsa.
  192. omnis enim per se divom natura necessest
  193. inmortali aevo summa cum pace fruatur
  194. semota ab nostris rebus seiunctaque longe;
  195. nam privata dolore omni, privata periclis,
  196. ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri,
  197. nec bene promeritis capitur neque tangitur ira.
  198. terra quidem vero caret omni tempore sensu,
  199. et quia multarum potitur primordia rerum,
  200. multa modis multis effert in lumina solis.
  201. hic siquis mare Neptunum Cereremque vocare
  202. constituet fruges et Bacchi nomine abuti
  203. mavolt quam laticis proprium proferre vocamen,
  204. concedamus ut hic terrarum dictitet orbem
  205. esse deum matrem, dum vera re tamen ipse
  206. religione animum turpi contingere parcat.
  207. Saepe itaque ex uno tondentes gramina campo
  208. lanigerae pecudes et equorum duellica proles
  209. buceriaeque greges eodem sub tegmine caeli
  210. ex unoque sitim sedantes flumine aquai
  211. dissimili vivont specie retinentque parentum
  212. naturam et mores generatim quaeque imitantur.
  213. tanta est in quovis genere herbae materiai
  214. dissimilis ratio, tanta est in flumine quoque.
  215. Hinc porro quamvis animantem ex omnibus unam
  216. ossa cruor venae calor umor viscera nervi
  217. constituunt, quae sunt porro distantia longe,
  218. dissimili perfecta figura principiorum.
  219. Tum porro quae cumque igni flammata cremantur.
  220. si nil praeterea, tamen haec in corpore tradunt,
  221. unde ignem iacere et lumen submittere possint
  222. scintillasque agere ac late differre favillam.
  223. cetera consimili mentis ratione peragrans
  224. invenies igitur multarum semina rerum
  225. corpore celare et varias cohibere figuras.