De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quid nequeat, finita potestas denique cuique
  2. qua nam sit ratione atque alte terminus haerens.
  3. quare religio pedibus subiecta vicissim
  4. opteritur, nos exaequat victoria caelo.
  5. Illud in his rebus vereor, ne forte rearis
  6. impia te rationis inire elementa viamque
  7. indugredi sceleris. quod contra saepius illa
  8. religio peperit scelerosa atque impia facta.
  9. Aulide quo pacto Triviai virginis aram
  10. Iphianassai turparunt sanguine foede
  11. ductores Danaum delecti, prima virorum.
  12. cui simul infula virgineos circum data comptus
  13. ex utraque pari malarum parte profusast,
  14. et maestum simul ante aras adstare parentem
  15. sensit et hunc propter ferrum celare ministros
  16. aspectuque suo lacrimas effundere civis,
  17. muta metu terram genibus summissa petebat.
  18. nec miserae prodesse in tali tempore quibat,
  19. quod patrio princeps donarat nomine regem;
  20. nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras
  21. deductast, non ut sollemni more sacrorum
  22. perfecto posset claro comitari Hymenaeo,
  23. sed casta inceste nubendi tempore in ipso
  24. hostia concideret mactatu maesta parentis,
  25. exitus ut classi felix faustusque daretur.
  26. tantum religio potuit suadere malorum.
  27. Tutemet a nobis iam quovis tempore vatum
  28. terriloquis victus dictis desciscere quaeres.
  29. quippe etenim quam multa tibi iam fingere possunt
  30. somnia, quae vitae rationes vertere possint
  31. fortunasque tuas omnis turbare timore!
  32. et merito; nam si certam finem esse viderent
  33. aerumnarum homines, aliqua ratione valerent
  34. religionibus atque minis obsistere vatum.
  35. nunc ratio nulla est restandi, nulla facultas,
  36. aeternas quoniam poenas in morte timendum.
  37. ignoratur enim quae sit natura animai,
  38. nata sit an contra nascentibus insinuetur
  39. et simul intereat nobiscum morte dirempta
  40. an tenebras Orci visat vastasque lacunas
  41. an pecudes alias divinitus insinuet se,
  42. Ennius ut noster cecinit, qui primus amoeno
  43. detulit ex Helicone perenni fronde coronam,
  44. per gentis Italas hominum quae clara clueret;
  45. etsi praeterea tamen esse Acherusia templa
  46. Ennius aeternis exponit versibus edens,
  47. quo neque permaneant animae neque corpora nostra,
  48. sed quaedam simulacra modis pallentia miris;
  49. unde sibi exortam semper florentis Homeri
  50. commemorat speciem lacrimas effundere salsas
  51. coepisse et rerum naturam expandere dictis.
  52. qua propter bene cum superis de rebus habenda
  53. nobis est ratio, solis lunaeque meatus
  54. qua fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur
  55. in terris, tunc cum primis ratione sagaci
  56. unde anima atque animi constet natura videndum,
  57. et quae res nobis vigilantibus obvia mentes
  58. terrificet morbo adfectis somnoque sepultis,
  59. cernere uti videamur eos audireque coram,
  60. morte obita quorum tellus amplectitur ossa.
  61. Nec me animi fallit Graiorum obscura reperta
  62. difficile inlustrare Latinis versibus esse,
  63. multa novis verbis praesertim cum sit agendum
  64. propter egestatem linguae et rerum novitatem;
  65. sed tua me virtus tamen et sperata voluptas
  66. suavis amicitiae quemvis efferre laborem
  67. suadet et inducit noctes vigilare serenas
  68. quaerentem dictis quibus et quo carmine demum
  69. clara tuae possim praepandere lumina menti,
  70. res quibus occultas penitus convisere possis.
  71. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  72. non radii solis neque lucida tela diei
  73. discutiant, sed naturae species ratioque.
  74. Principium cuius hinc nobis exordia sumet,
  75. nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam.
  76. quippe ita formido mortalis continet omnis,
  77. quod multa in terris fieri caeloque tuentur,
  78. quorum operum causas nulla ratione videre
  79. possunt ac fieri divino numine rentur.
  80. quas ob res ubi viderimus nil posse creari
  81. de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde
  82. perspiciemus, et unde queat res quaeque creari
  83. et quo quaeque modo fiant opera sine divom.
  84. Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus
  85. omne genus nasci posset, nil semine egeret.
  86. e mare primum homines, e terra posset oriri
  87. squamigerum genus et volucres erumpere caelo;
  88. armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,
  89. incerto partu culta ac deserta tenerent.
  90. nec fructus idem arboribus constare solerent,
  91. sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.
  92. quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,
  93. qui posset mater rebus consistere certa?
  94. at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,
  95. inde enascitur atque oras in luminis exit,
  96. materies ubi inest cuiusque et corpora prima;
  97. atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,
  98. quod certis in rebus inest secreta facultas.
  99. Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,
  100. vites autumno fundi suadente videmus,
  101. si non, certa suo quia tempore semina rerum
  102. cum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,
  103. dum tempestates adsunt et vivida tellus
  104. tuto res teneras effert in luminis oras?
  105. quod si de nihilo fierent, subito exorerentur
  106. incerto spatio atque alienis partibus anni,
  107. quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali
  108. concilio possent arceri tempore iniquo.
  109. Nec porro augendis rebus spatio foret usus
  110. seminis ad coitum, si e nilo crescere possent;
  111. nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvis
  112. e terraque exorta repente arbusta salirent.
  113. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  114. paulatim crescunt, ut par est semine certo,
  115. crescentesque genus servant; ut noscere possis
  116. quicque sua de materia grandescere alique.
  117. Huc accedit uti sine certis imbribus anni
  118. laetificos nequeat fetus submittere tellus
  119. nec porro secreta cibo natura animantum
  120. propagare genus possit vitamque tueri;
  121. ut potius multis communia corpora rebus
  122. multa putes esse, ut verbis elementa videmus,
  123. quam sine principiis ullam rem existere posse.
  124. Denique cur homines tantos natura parare
  125. non potuit, pedibus qui pontum per vada possent
  126. transire et magnos manibus divellere montis
  127. multaque vivendo vitalia vincere saecla,
  128. si non, materies quia rebus reddita certast
  129. gignundis, e qua constat quid possit oriri?
  130. nil igitur fieri de nilo posse fatendumst,
  131. semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae
  132. aeris in teneras possint proferrier auras.
  133. Postremo quoniam incultis praestare videmus
  134. culta loca et manibus melioris reddere fetus,
  135. esse videlicet in terris primordia rerum
  136. quae nos fecundas vertentes vomere glebas
  137. terraique solum subigentes cimus ad ortus;
  138. quod si nulla forent, nostro sine quaeque labore
  139. sponte sua multo fieri meliora videres.
  140. Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum
  141. dissoluat natura neque ad nihilum interemat res.
  142. nam siquid mortale e cunctis partibus esset,
  143. ex oculis res quaeque repente erepta periret;
  144. nulla vi foret usus enim, quae partibus eius
  145. discidium parere et nexus exsolvere posset.