De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Tum porro quoniam est extremum quodque cacumen
  2. corporis illius, quod nostri cernere sensus
  3. iam nequeunt, id ni mirum sine partibus extat
  4. et minima constat natura nec fuit umquam
  5. per se secretum neque post hac esse valebit,
  6. alterius quoniamst ipsum pars primaque et una,
  7. inde aliae atque aliae similes ex ordine partes
  8. agmine condenso naturam corporis explent;
  9. quae quoniam per se nequeunt constare, necessest
  10. haerere unde queant nulla ratione revelli.
  11. sunt igitur solida primordia simplicitate,
  12. quae minimis stipata cohaerent partibus arte.
  13. non ex illorum conventu conciliata,
  14. sed magis aeterna pollentia simplicitate,
  15. unde neque avelli quicquam neque deminui iam
  16. concedit natura reservans semina rebus.
  17. Praeterea nisi erit minimum, parvissima quaeque
  18. corpora constabunt ex partibus infinitis,
  19. quippe ubi dimidiae partis pars semper habebit
  20. dimidiam partem nec res praefiniet ulla.
  21. ergo rerum inter summam minimamque quod escit,
  22. nil erit ut distet; nam quamvis funditus omnis
  23. summa sit infinita, tamen, parvissima quae sunt,
  24. ex infinitis constabunt partibus aeque.
  25. quod quoniam ratio reclamat vera negatque
  26. credere posse animum, victus fateare necessest
  27. esse ea quae nullis iam praedita partibus extent
  28. et minima constent natura. quae quoniam sunt,
  29. illa quoque esse tibi solida atque aeterna fatendum.
  30. Denique si minimas in partis cuncta resolvi
  31. cogere consuesset rerum natura creatrix,
  32. iam nihil ex illis eadem reparare valeret
  33. propterea quia, quae nullis sunt partibus aucta,
  34. non possunt ea quae debet genitalis habere
  35. materies, varios conexus pondera plagas
  36. concursus motus, per quas res quaeque geruntur.
  37. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  38. ignem atque ex igni summam consistere solo,
  39. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  40. Heraclitus init quorum dux proelia primus,
  41. clarus ob obscuram linguam magis inter inanis
  42. quamde gravis inter Graios, qui vera requirunt;
  43. omnia enim stolidi magis admirantur amantque,
  44. inversis quae sub verbis latitantia cernunt,
  45. veraque constituunt quae belle tangere possunt
  46. auris et lepido quae sunt fucata sonore.
  47. Nam cur tam variae res possent esse, requiro,
  48. ex uno si sunt igni puroque creatae?
  49. nil prodesset enim calidum denserier ignem
  50. nec rare fieri, si partes ignis eandem
  51. naturam quam totus habet super ignis haberent.
  52. acrior ardor enim conductis partibus esset,
  53. languidior porro disiectis disque supatis.
  54. amplius hoc fieri nihil est quod posse rearis
  55. talibus in causis, ne dum variantia rerum
  56. tanta queat densis rarisque ex ignibus esse.
  57. Id quoque: si faciant admixtum rebus inane,
  58. denseri poterunt ignes rarique relinqui;
  59. sed quia multa sibi cernunt contraria quae sint
  60. et fugitant in rebus inane relinquere purum,
  61. ardua dum metuunt, amittunt vera viai
  62. nec rursum cernunt exempto rebus inane
  63. omnia denseri fierique ex omnibus unum
  64. corpus, nil ab se quod possit mittere raptim,
  65. aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem,
  66. ut videas non e stipatis partibus esse.
  67. Quod si forte alia credunt ratione potesse
  68. ignis in coetu stingui mutareque corpus,
  69. scilicet ex nulla facere id si parte reparcent,
  70. occidet ad nihilum ni mirum funditus ardor
  71. omnis et e nihilo fient quae cumque creantur;
  72. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  73. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  74. proinde aliquid superare necesse est incolume ollis,
  75. ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes
  76. de nihiloque renata vigescat copia rerum.
  77. Nunc igitur quoniam certissima corpora quaedam
  78. sunt, quae conservant naturam semper eandem,
  79. quorum abitu aut aditu mutatoque ordine mutant
  80. naturam res et convertunt corpora sese,
  81. scire licet non esse haec ignea corpora rerum.
  82. nil referret enim quaedam decedere, abire
  83. atque alia adtribui mutarique ordine quaedam,
  84. si tamen ardoris naturam cuncta tenerent;
  85. ignis enim foret omnimodis quod cumque crearet.
  86. verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora, quorum
  87. concursus motus ordo positura figurae
  88. efficiunt ignis mutatoque ordine mutant
  89. naturam neque sunt igni simulata neque ulli
  90. praeterea rei quae corpora mittere possit
  91. sensibus et nostros adiectu tangere tactus.
  92. dicere porro ignem res omnis esse neque ullam
  93. rem veram in numero rerum constare nisi ignem,
  94. quod facit hic idem, perdelirum esse videtur.
  95. nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat
  96. et labefactat eos, unde omnia credita pendent,
  97. unde hic cognitus est ipsi quem nominat ignem;
  98. credit enim sensus ignem cognoscere vere,
  99. cetera non credit, quae nilo clara minus sunt.
  100. quod mihi cum vanum tum delirum esse videtur;
  101. quo referemus enim? quid nobis certius ipsis
  102. sensibus esse potest, qui vera ac falsa notemus?
  103. Praeterea quare quisquam magis omnia tollat
  104. et velit ardoris naturam linquere solam,
  105. quam neget esse ignis, aliam tamen esse relinquat?
  106. aequa videtur enim dementia dicere utrumque.