De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. innumerabilibus plagis vexata per aevom.
  2. Denique iam quoniam generatim reddita finis
  3. crescendi rebus constat vitamque tenendi,
  4. et quid quaeque queant per foedera naturai,
  5. quid porro nequeant, sancitum quando quidem extat,
  6. nec commutatur quicquam, quin omnia constant
  7. usque adeo, variae volucres ut in ordine cunctae
  8. ostendant maculas generalis corpore inesse,
  9. inmutabilis materiae quoque corpus habere
  10. debent ni mirum; nam si primordia rerum
  11. commutari aliqua possent ratione revicta,
  12. incertum quoque iam constet quid possit oriri,
  13. quid nequeat, finita potestas denique cuique
  14. qua nam sit ratione atque alte terminus haerens,
  15. nec totiens possent generatim saecla referre
  16. naturam mores victum motusque parentum.
  17. Tum porro quoniam est extremum quodque cacumen
  18. corporis illius, quod nostri cernere sensus
  19. iam nequeunt, id ni mirum sine partibus extat
  20. et minima constat natura nec fuit umquam
  21. per se secretum neque post hac esse valebit,
  22. alterius quoniamst ipsum pars primaque et una,
  23. inde aliae atque aliae similes ex ordine partes
  24. agmine condenso naturam corporis explent;
  25. quae quoniam per se nequeunt constare, necessest
  26. haerere unde queant nulla ratione revelli.
  27. sunt igitur solida primordia simplicitate,
  28. quae minimis stipata cohaerent partibus arte.
  29. non ex illorum conventu conciliata,
  30. sed magis aeterna pollentia simplicitate,
  31. unde neque avelli quicquam neque deminui iam
  32. concedit natura reservans semina rebus.
  33. Praeterea nisi erit minimum, parvissima quaeque
  34. corpora constabunt ex partibus infinitis,
  35. quippe ubi dimidiae partis pars semper habebit
  36. dimidiam partem nec res praefiniet ulla.
  37. ergo rerum inter summam minimamque quod escit,
  38. nil erit ut distet; nam quamvis funditus omnis
  39. summa sit infinita, tamen, parvissima quae sunt,
  40. ex infinitis constabunt partibus aeque.
  41. quod quoniam ratio reclamat vera negatque
  42. credere posse animum, victus fateare necessest
  43. esse ea quae nullis iam praedita partibus extent
  44. et minima constent natura. quae quoniam sunt,
  45. illa quoque esse tibi solida atque aeterna fatendum.
  46. Denique si minimas in partis cuncta resolvi
  47. cogere consuesset rerum natura creatrix,
  48. iam nihil ex illis eadem reparare valeret
  49. propterea quia, quae nullis sunt partibus aucta,
  50. non possunt ea quae debet genitalis habere
  51. materies, varios conexus pondera plagas
  52. concursus motus, per quas res quaeque geruntur.
  53. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  54. ignem atque ex igni summam consistere solo,
  55. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  56. Heraclitus init quorum dux proelia primus,
  57. clarus ob obscuram linguam magis inter inanis
  58. quamde gravis inter Graios, qui vera requirunt;
  59. omnia enim stolidi magis admirantur amantque,
  60. inversis quae sub verbis latitantia cernunt,
  61. veraque constituunt quae belle tangere possunt
  62. auris et lepido quae sunt fucata sonore.
  63. Nam cur tam variae res possent esse, requiro,
  64. ex uno si sunt igni puroque creatae?
  65. nil prodesset enim calidum denserier ignem
  66. nec rare fieri, si partes ignis eandem
  67. naturam quam totus habet super ignis haberent.
  68. acrior ardor enim conductis partibus esset,
  69. languidior porro disiectis disque supatis.
  70. amplius hoc fieri nihil est quod posse rearis
  71. talibus in causis, ne dum variantia rerum
  72. tanta queat densis rarisque ex ignibus esse.
  73. Id quoque: si faciant admixtum rebus inane,
  74. denseri poterunt ignes rarique relinqui;
  75. sed quia multa sibi cernunt contraria quae sint
  76. et fugitant in rebus inane relinquere purum,
  77. ardua dum metuunt, amittunt vera viai
  78. nec rursum cernunt exempto rebus inane
  79. omnia denseri fierique ex omnibus unum
  80. corpus, nil ab se quod possit mittere raptim,
  81. aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem,
  82. ut videas non e stipatis partibus esse.
  83. Quod si forte alia credunt ratione potesse
  84. ignis in coetu stingui mutareque corpus,
  85. scilicet ex nulla facere id si parte reparcent,
  86. occidet ad nihilum ni mirum funditus ardor
  87. omnis et e nihilo fient quae cumque creantur;
  88. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  89. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  90. proinde aliquid superare necesse est incolume ollis,
  91. ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes
  92. de nihiloque renata vigescat copia rerum.
  93. Nunc igitur quoniam certissima corpora quaedam
  94. sunt, quae conservant naturam semper eandem,
  95. quorum abitu aut aditu mutatoque ordine mutant
  96. naturam res et convertunt corpora sese,
  97. scire licet non esse haec ignea corpora rerum.
  98. nil referret enim quaedam decedere, abire
  99. atque alia adtribui mutarique ordine quaedam,
  100. si tamen ardoris naturam cuncta tenerent;
  101. ignis enim foret omnimodis quod cumque crearet.
  102. verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora, quorum
  103. concursus motus ordo positura figurae
  104. efficiunt ignis mutatoque ordine mutant
  105. naturam neque sunt igni simulata neque ulli
  106. praeterea rei quae corpora mittere possit
  107. sensibus et nostros adiectu tangere tactus.
  108. dicere porro ignem res omnis esse neque ullam
  109. rem veram in numero rerum constare nisi ignem,
  110. quod facit hic idem, perdelirum esse videtur.
  111. nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat
  112. et labefactat eos, unde omnia credita pendent,
  113. unde hic cognitus est ipsi quem nominat ignem;
  114. credit enim sensus ignem cognoscere vere,
  115. cetera non credit, quae nilo clara minus sunt.
  116. quod mihi cum vanum tum delirum esse videtur;
  117. quo referemus enim? quid nobis certius ipsis
  118. sensibus esse potest, qui vera ac falsa notemus?
  119. Praeterea quare quisquam magis omnia tollat
  120. et velit ardoris naturam linquere solam,
  121. quam neget esse ignis, aliam tamen esse relinquat?
  122. aequa videtur enim dementia dicere utrumque.
  123. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  124. ignem atque ex igni summam consistere posse,
  125. et qui principium gignundis aera rebus
  126. constituere aut umorem qui cumque putarunt
  127. fingere res ipsum per se terramve creare
  128. omnia et in rerum naturas vertier omnis,
  129. magno opere a vero longe derrasse videntur.
  130. adde etiam qui conduplicant primordia rerum
  131. aera iungentes igni terramque liquori,
  132. et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur
  133. ex igni terra atque anima procrescere et imbri.
  134. quorum Acragantinus cum primis Empedocles est,
  135. insula quem triquetris terrarum gessit in oris,
  136. quam fluitans circum magnis anfractibus aequor
  137. Ionium glaucis aspargit virus ab undis
  138. angustoque fretu rapidum mare dividit undis
  139. Aeoliae terrarum oras a finibus eius.
  140. hic est vasta Charybdis et hic Aetnaea minantur
  141. murmura flammarum rursum se colligere iras,
  142. faucibus eruptos iterum vis ut vomat ignis
  143. ad caelumque ferat flammai fulgura rursum.
  144. quae cum magna modis multis miranda videtur
  145. gentibus humanis regio visendaque fertur
  146. rebus opima bonis, multa munita virum vi,
  147. nil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se
  148. nec sanctum magis et mirum carumque videtur.
  149. carmina quin etiam divini pectoris eius
  150. vociferantur et exponunt praeclara reperta,
  151. ut vix humana videatur stirpe creatus.
  152. Hic tamen et supra quos diximus inferiores
  153. partibus egregie multis multoque minores,
  154. quamquam multa bene ac divinitus invenientes
  155. ex adyto tam quam cordis responsa dedere
  156. sanctius et multo certa ratione magis quam
  157. Pythia quae tripodi a Phoebi lauroque profatur,
  158. principiis tamen in rerum fecere ruinas
  159. et graviter magni magno cecidere ibi casu.
  160. Primum quod motus exempto rebus inani
  161. constituunt et res mollis rarasque relinquunt
  162. aera solem ignem terras animalia frugis
  163. nec tamen admiscent in eorum corpus inane;
  164. deinde quod omnino finem non esse secandis
  165. corporibus facient neque pausam stare fragori
  166. nec prorsum in rebus minimum consistere quicquam,
  167. cum videamus id extremum cuiusque cacumen
  168. esse quod ad sensus nostros minimum esse videtur,
  169. conicere ut possis ex hoc, quae cernere non quis
  170. extremum quod habent, minimum consistere rerum.
  171. Huc accedit item, quoniam primordia rerum
  172. mollia constituunt, quae nos nativa videmus
  173. esse et mortali cum corpore, funditus ut qui
  174. debeat ad nihilum iam rerum summa reverti
  175. de nihiloque renata vigescere copia rerum;
  176. quorum utrumque quid a vero iam distet habebis.
  177. Deinde inimica modis multis sunt atque veneno
  178. ipsa sibi inter se; quare aut congressa peribunt
  179. aut ita diffugient, ut tempestate coacta
  180. fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
  181. Denique quattuor ex rebus si cuncta creantur
  182. atque in eas rursum res omnia dissoluuntur,
  183. qui magis illa queunt rerum primordia dici
  184. quam contra res illorum retroque putari?
  185. alternis gignuntur enim mutantque colorem
  186. et totam inter se naturam tempore ab omni.
  187. fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
  188. sin ita forte putas ignis terraeque coire
  189. corpus et aerias auras roremque liquoris,
  190. nil in concilio naturam ut mutet eorum,
  191. nulla tibi ex illis poterit res esse creata,
  192. non animans, non exanimo cum corpore, ut arbos;
  193. quippe suam quicque in coetu variantis acervi
  194. naturam ostendet mixtusque videbitur aer
  195. cum terra simul et quodam cum rore manere.
  196. at primordia gignundis in rebus oportet
  197. naturam clandestinam caecamque adhibere,
  198. emineat ne quid, quod contra pugnet et obstet
  199. quo minus esse queat proprie quodcumque creatur.
  200. Quin etiam repetunt a caelo atque ignibus eius
  201. et primum faciunt ignem se vertere in auras
  202. aeris, hinc imbrem gigni terramque creari
  203. ex imbri retroque a terra cuncta reverti,
  204. umorem primum, post aera, deinde calorem,
  205. nec cessare haec inter se mutare, meare
  206. a caelo ad terram, de terra ad sidera mundi.
  207. quod facere haud ullo debent primordia pacto.
  208. immutabile enim quiddam superare necessest,
  209. ne res ad nihilum redigantur funditus omnes;
  210. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  211. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  212. quapropter quoniam quae paulo diximus ante
  213. in commutatum veniunt, constare necessest
  214. ex aliis ea, quae nequeant convertier usquam,
  215. ne tibi res redeant ad nilum funditus omnis;
  216. quin potius tali natura praedita quaedam
  217. corpora constituas, ignem si forte crearint,
  218. posse eadem demptis paucis paucisque tributis,
  219. ordine mutato et motu, facere aeris auras,
  220. sic alias aliis rebus mutarier omnis?
  221. 'At manifesta palam res indicat' inquis 'in auras
  222. aeris e terra res omnis crescere alique;
  223. et nisi tempestas indulget tempore fausto
  224. imbribus, ut tabe nimborum arbusta vacillent,
  225. solque sua pro parte fovet tribuitque calorem,
  226. crescere non possint fruges arbusta animantis.'
  227. scilicet et nisi nos cibus aridus et tener umor
  228. adiuvet, amisso iam corpore vita quoque omnis
  229. omnibus e nervis atque ossibus exsoluatur;
  230. adiutamur enim dubio procul atque alimur nos
  231. certis ab rebus, certis aliae atque aliae res.
  232. ni mirum quia multa modis communia multis
  233. multarum rerum in rebus primordia mixta
  234. sunt, ideo variis variae res rebus aluntur.
  235. atque eadem magni refert primordia saepe
  236. cum quibus et quali positura contineantur
  237. et quos inter se dent motus accipiantque;
  238. namque eadem caelum mare terras flumina solem
  239. constituunt, eadem fruges arbusta animantis,
  240. verum aliis alioque modo commixta moventur.
  241. quin etiam passim nostris in versibus ipsis
  242. multa elementa vides multis communia verbis,
  243. cum tamen inter se versus ac verba necessest
  244. confiteare et re et sonitu distare sonanti.
  245. tantum elementa queunt permutato ordine solo;
  246. at rerum quae sunt primordia, plura adhibere
  247. possunt unde queant variae res quaeque creari.
  248. Nunc et Anaxagorae scrutemur homoeomerian
  249. quam Grai memorant nec nostra dicere lingua
  250. concedit nobis patrii sermonis egestas,
  251. sed tamen ipsam rem facilest exponere verbis.
  252. principio, rerum quam dicit homoeomerian,
  253. ossa videlicet e pauxillis atque minutis
  254. ossibus hic et de pauxillis atque minutis
  255. visceribus viscus gigni sanguenque creari
  256. sanguinis inter se multis coeuntibus guttis
  257. ex aurique putat micis consistere posse
  258. aurum et de terris terram concrescere parvis,
  259. ignibus ex ignis, umorem umoribus esse,
  260. cetera consimili fingit ratione putatque.
  261. nec tamen esse ulla de parte in rebus inane
  262. concedit neque corporibus finem esse secandis.
  263. quare in utraque mihi pariter ratione videtur
  264. errare atque illi, supra quos diximus ante.
  265. Adde quod inbecilla nimis primordia fingit;
  266. si primordia sunt, simili quae praedita constant
  267. natura atque ipsae res sunt aequeque laborant
  268. et pereunt, neque ab exitio res ulla refrenat.
  269. nam quid in oppressu valido durabit eorum,
  270. ut mortem effugiat, leti sub dentibus ipsis?
  271. ignis an umor an aura? quid horum? sanguen an ossa?
  272. nil ut opinor, ubi ex aequo res funditus omnis
  273. tam mortalis erit quam quae manifesta videmus
  274. ex oculis nostris aliqua vi victa perire.
  275. at neque reccidere ad nihilum res posse neque autem
  276. crescere de nihilo testor res ante probatas.
  277. Praeterea quoniam cibus auget corpus alitque,
  278. scire licet nobis venas et sanguen et ossa
  279. * * *
  280. sive cibos omnis commixto corpore dicent
  281. esse et habere in se nervorum corpora parva
  282. ossaque et omnino venas partisque cruoris,
  283. fiet uti cibus omnis et aridus et liquor ipse
  284. ex alienigenis rebus constare putetur,
  285. ossibus et nervis sanieque et sanguine mixto.
  286. Praeterea quae cumque e terra corpora crescunt,
  287. si sunt in terris, terram constare necessest
  288. ex alienigenis, quae terris exoriuntur.
  289. transfer item, totidem verbis utare licebit:
  290. in lignis si flamma latet fumusque cinisque,
  291. ex alienigenis consistant ligna necessest,
  292. praeterea tellus quae corpora cumque alit auget
  293. ex alienigenis, quae lignis exoriuntur.
  294. Linquitur hic quaedam latitandi copia tenvis,
  295. id quod Anaxagoras sibi sumit, ut omnibus omnis
  296. res putet inmixtas rebus latitare, sed illud
  297. apparere unum, cuius sint plurima mixta
  298. et magis in promptu primaque in fronte locata.
  299. quod tamen a vera longe ratione repulsumst;
  300. conveniebat enim fruges quoque saepe, minaci
  301. robore cum in saxi franguntur, mittere signum
  302. sanguinis aut aliquid, nostro quae corpore aluntur.
  303. cum lapidi in lapidem terimus, manare cruorem
  304. consimili ratione herbis quoque saepe decebat,
  305. et latices dulcis guttas similique sapore
  306. mittere, lanigerae quali sunt ubere lactis,
  307. scilicet et glebis terrarum saepe friatis
  308. herbarum genera et fruges frondesque videri
  309. dispertita inter terram latitare minute,
  310. postremo in lignis cinerem fumumque videri,
  311. cum praefracta forent, ignisque latere minutos.
  312. quorum nil fieri quoniam manifesta docet res,
  313. scire licet non esse in rebus res ita mixtas,
  314. verum semina multimodis inmixta latere
  315. multarum rerum in rebus communia debent.
  316. 'At saepe in magnis fit montibus' inquis 'ut altis
  317. arboribus vicina cacumina summa terantur
  318. inter se validis facere id cogentibus austris,
  319. donec flammai fulserunt flore coorto.'
  320. scilicet et non est lignis tamen insitus ignis,
  321. verum semina sunt ardoris multa, terendo
  322. quae cum confluxere, creant incendia silvis.
  323. quod si facta foret silvis abscondita flamma,
  324. non possent ullum tempus celarier ignes,
  325. conficerent volgo silvas, arbusta cremarent.
  326. iamne vides igitur, paulo quod diximus ante,
  327. permagni referre eadem primordia saepe
  328. cum quibus et quali positura contineantur
  329. et quos inter se dent motus accipiantque,
  330. atque eadem paulo inter se mutata creare
  331. ignes et lignum? quo pacto verba quoque ipsa
  332. inter se paulo mutatis sunt elementis,
  333. cum ligna atque ignes distincta voce notemus.
  334. Denique iam quae cumque in rebus cernis apertis
  335. si fieri non posse putas, quin materiai
  336. corpora consimili natura praedita fingas,
  337. hac ratione tibi pereunt primordia rerum:
  338. fiet uti risu tremulo concussa cachinnent
  339. et lacrimis salsis umectent ora genasque.
  340. Nunc age, quod super est, cognosce et clarius audi.
  341. nec me animi fallit quam sint obscura; sed acri
  342. percussit thyrso laudis spes magna meum cor
  343. et simul incussit suavem mi in pectus amorem
  344. Musarum, quo nunc instinctus mente vigenti
  345. avia Pieridum peragro loca nullius ante
  346. trita solo. iuvat integros accedere fontis
  347. atque haurire iuvatque novos decerpere flores
  348. insignemque meo capiti petere inde coronam,
  349. unde prius nulli velarint tempora Musae;
  350. primum quod magnis doceo de rebus et artis
  351. religionum animum nodis exsolvere pergo,
  352. deinde quod obscura de re tam lucida pango
  353. carmina musaeo contingens cuncta lepore.
  354. id quoque enim non ab nulla ratione videtur;
  355. sed vel uti pueris absinthia taetra medentes
  356. cum dare conantur, prius oras pocula circum
  357. contingunt mellis dulci flavoque liquore,
  358. ut puerorum aetas inprovida ludificetur
  359. labrorum tenus, interea perpotet amarum
  360. absinthi laticem deceptaque non capiatur,
  361. sed potius tali facto recreata valescat,
  362. sic ego nunc, quoniam haec ratio plerumque videtur
  363. tristior esse quibus non est tractata, retroque
  364. volgus abhorret ab hac, volui tibi suaviloquenti
  365. carmine Pierio rationem exponere nostram
  366. et quasi musaeo dulci contingere melle,
  367. si tibi forte animum tali ratione tenere
  368. versibus in nostris possem, dum perspicis omnem
  369. naturam rerum, qua constet compta figura.
  370. Sed quoniam docui solidissima materiai
  371. corpora perpetuo volitare invicta per aevom,
  372. nunc age, summai quaedam sit finis eorum
  373. necne sit, evolvamus; item quod inane repertumst
  374. seu locus ac spatium, res in quo quaeque gerantur,
  375. pervideamus utrum finitum funditus omne
  376. constet an immensum pateat vasteque profundum.
  377. Omne quod est igitur nulla regione viarum
  378. finitumst; namque extremum debebat habere.
  379. extremum porro nullius posse videtur
  380. esse, nisi ultra sit quod finiat, ut videatur
  381. quo non longius haec sensus natura sequatur.
  382. nunc extra summam quoniam nihil esse fatendum,
  383. non habet extremum, caret ergo fine modoque.
  384. nec refert quibus adsistas regionibus eius;
  385. usque adeo, quem quisque locum possedit, in omnis
  386. tantundem partis infinitum omne relinquit.
  387. Praeterea si iam finitum constituatur
  388. omne quod est spatium, si quis procurrat ad oras
  389. ultimus extremas iaciatque volatile telum,
  390. id validis utrum contortum viribus ire
  391. quo fuerit missum mavis longeque volare,
  392. an prohibere aliquid censes obstareque posse?
  393. alterutrum fatearis enim sumasque necessest.
  394. quorum utrumque tibi effugium praecludit et omne
  395. cogit ut exempta concedas fine patere.
  396. nam sive est aliquid quod probeat efficiatque
  397. quo minus quo missum est veniat finique locet se,
  398. sive foras fertur, non est a fine profectum.
  399. hoc pacto sequar atque, oras ubi cumque locaris
  400. extremas, quaeram: quid telo denique fiet?
  401. fiet uti nusquam possit consistere finis
  402. effugiumque fugae prolatet copia semper.
  403. Praeterea spatium summai totius omne
  404. undique si inclusum certis consisteret oris
  405. finitumque foret, iam copia materiai
  406. undique ponderibus solidis confluxet ad imum
  407. nec res ulla geri sub caeli tegmine posset
  408. nec foret omnino caelum neque lumina solis,
  409. quippe ubi materies omnis cumulata iaceret
  410. ex infinito iam tempore subsidendo.
  411. at nunc ni mirum requies data principiorum
  412. corporibus nullast, quia nil est funditus imum,
  413. quo quasi confluere et sedes ubi ponere possint.
  414. semper in adsiduo motu res quaeque geruntur
  415. partibus in cunctis, infernaque suppeditantur
  416. ex infinito cita corpora materiai.
  417. Postremo ante oculos res rem finire videtur;
  418. aer dissaepit collis atque aera montes,
  419. terra mare et contra mare terras terminat omnis;
  420. omne quidem vero nihil est quod finiat extra.
  421. est igitur natura loci spatiumque profundi,
  422. quod neque clara suo percurrere fulmina cursu
  423. perpetuo possint aevi labentia tractu
  424. nec prorsum facere ut restet minus ire meando;
  425. usque adeo passim patet ingens copia rebus
  426. finibus exemptis in cunctas undique partis.
  427. Ipsa modum porro sibi rerum summa parare
  428. ne possit, natura tenet, quae corpus inane
  429. et quod inane autem est finiri corpore cogit,
  430. ut sic alternis infinita omnia reddat,
  431. aut etiam alterutrum, nisi terminet alterum eorum,
  432. simplice natura pateat tamen inmoderatum,
  433. nec mare nec tellus neque caeli lucida templa
  434. nec mortale genus nec divum corpora sancta
  435. exiguum possent horai sistere tempus;
  436. nam dispulsa suo de coetu materiai
  437. copia ferretur magnum per inane soluta,
  438. sive adeo potius numquam concreta creasset
  439. ullam rem, quoniam cogi disiecta nequisset.
  440. nam certe neque consilio primordia rerum
  441. ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt
  442. nec quos quaeque darent motus pepigere profecto
  443. sed quia multa modis multis mutata per omne
  444. ex infinito vexantur percita plagis,
  445. omne genus motus et coetus experiundo
  446. tandem deveniunt in talis disposituras,
  447. qualibus haec rerum consistit summa creata,
  448. et multos etiam magnos servata per annos
  449. ut semel in motus coniectast convenientis,
  450. efficit ut largis avidum mare fluminis undis
  451. integrent amnes et solis terra vapore
  452. fota novet fetus summissaque gens animantum
  453. floreat et vivant labentis aetheris ignes.
  454. quod nullo facerent pacto, nisi materiai
  455. ex infinito suboriri copia posset,
  456. unde amissa solent reparare in tempore quaeque.
  457. nam vel uti privata cibo natura animantum
  458. diffluit amittens corpus, sic omnia debent
  459. dissolui simul ac defecit suppeditare
  460. materies aliqua ratione aversa viai.
  461. nec plagae possunt extrinsecus undique summam
  462. conservare omnem, quae cumque est conciliata.
  463. cudere enim crebro possunt partemque morari,
  464. dum veniant aliae ac suppleri summa queatur;
  465. inter dum resilire tamen coguntur et una
  466. principiis rerum spatium tempusque fugai
  467. largiri, ut possint a coetu libera ferri.
  468. quare etiam atque etiam suboriri multa necessest,
  469. et tamen ut plagae quoque possint suppetere ipsae,
  470. infinita opus est vis undique materiai.
  471. Illud in his rebus longe fuge credere, Memmi,
  472. in medium summae quod dicunt omnia niti
  473. atque ideo mundi naturam stare sine ullis
  474. ictibus externis neque quoquam posse resolvi
  475. summa atque ima, quod in medium sint omnia nixa,
  476. ipsum si quicquam posse in se sistere credis,
  477. et quae pondera sunt sub terris omnia sursum
  478. nitier in terraque retro requiescere posta,
  479. ut per aquas quae nunc rerum simulacra videmus;
  480. et simili ratione animalia suppa vagari
  481. contendunt neque posse e terris in loca caeli
  482. reccidere inferiora magis quam corpora nostra
  483. sponte sua possint in caeli templa volare;
  484. illi cum videant solem, nos sidera noctis
  485. cernere et alternis nobiscum tempora caeli
  486. dividere et noctes parilis agitare diebus.
  487. sed vanus stolidis haec * * *
  488. amplexi quod habent perv * * *
  489. nam medium nihil esse potest * * *
  490. infinita; neque omnino, si iam medium sit,
  491. possit ibi quicquam consistere * * *
  492. quam quavis alia longe ratione * * *
  493. omnis enim locus ac spatium, quod inane vocamus,
  494. per medium, per non medium, concedere debet
  495. aeque ponderibus, motus qua cumque feruntur.
  496. nec quisquam locus est, quo corpora cum venerunt,
  497. ponderis amissa vi possint stare in inani;
  498. nec quod inane autem est ulli subsistere debet,
  499. quin, sua quod natura petit, concedere pergat.
  500. haud igitur possunt tali ratione teneri
  501. res in concilium medii cuppedine victae.
  502. Praeterea quoniam non omnia corpora fingunt
  503. in medium niti, sed terrarum atque liquoris
  504. umorem ponti magnasque e montibus undas,
  505. et quasi terreno quae corpore contineantur,
  506. at contra tenuis exponunt aeris auras
  507. et calidos simul a medio differrier ignis,
  508. atque ideo totum circum tremere aethera signis
  509. et solis flammam per caeli caerula pasci,
  510. quod calor a medio fugiens se ibi conligat omnis,
  511. nec prorsum arboribus summos frondescere ramos
  512. posse, nisi a terris paulatim cuique cibatum
  513. ---
  514. ---
  515. ---
  516. ---
  517. ---
  518. ---
  519. ---
  520. ---
  521. ne volucri ritu flammarum moenia mundi
  522. diffugiant subito magnum per inane soluta
  523. et ne cetera consimili ratione sequantur
  524. neve ruant caeli tonitralia templa superne
  525. terraque se pedibus raptim subducat et omnis
  526. inter permixtas rerum caelique ruinas
  527. corpora solventes abeat per inane profundum,
  528. temporis ut puncto nihil extet reliquiarum
  529. desertum praeter spatium et primordia caeca.
  530. nam qua cumque prius de parti corpora desse
  531. constitues, haec rebus erit pars ianua leti,
  532. hac se turba foras dabit omnis materiai.
  533. Haec sic pernosces parva perductus opella;
  534. namque alid ex alio clarescet nec tibi caeca
  535. nox iter eripiet, quin ultima naturai
  536. pervideas: ita res accendent lumina rebus.
  1. Suave, mari magno turbantibus aequora ventis
  2. e terra magnum alterius spectare laborem;
  3. non quia vexari quemquamst iucunda voluptas,
  4. sed quibus ipse malis careas quia cernere suavest.
  5. suave etiam belli certamina magna tueri
  6. per campos instructa tua sine parte pericli;
  7. sed nihil dulcius est, bene quam munita tenere
  8. edita doctrina sapientum templa serena,
  9. despicere unde queas alios passimque videre
  10. errare atque viam palantis quaerere vitae,
  11. certare ingenio, contendere nobilitate,
  12. noctes atque dies niti praestante labore
  13. ad summas emergere opes rerumque potiri.
  14. o miseras hominum mentes, o pectora caeca!
  15. qualibus in tenebris vitae quantisque periclis
  16. degitur hoc aevi quod cumquest! nonne videre
  17. nihil aliud sibi naturam latrare, nisi ut qui
  18. corpore seiunctus dolor absit, mente fruatur
  19. iucundo sensu cura semota metuque?
  20. ergo corpoream ad naturam pauca videmus
  21. esse opus omnino: quae demant cumque dolorem,
  22. delicias quoque uti multas substernere possint
  23. gratius inter dum, neque natura ipsa requirit,
  24. si non aurea sunt iuvenum simulacra per aedes
  25. lampadas igniferas manibus retinentia dextris,
  26. lumina nocturnis epulis ut suppeditentur,
  27. nec domus argento fulget auroque renidet
  28. nec citharae reboant laqueata aurataque templa,
  29. cum tamen inter se prostrati in gramine molli
  30. propter aquae rivum sub ramis arboris altae
  31. non magnis opibus iucunde corpora curant,
  32. praesertim cum tempestas adridet et anni
  33. tempora conspergunt viridantis floribus herbas.
  34. nec calidae citius decedunt corpore febres,
  35. textilibus si in picturis ostroque rubenti
  36. iacteris, quam si in plebeia veste cubandum est.
  37. quapropter quoniam nihil nostro in corpore gazae
  38. proficiunt neque nobilitas nec gloria regni,
  39. quod super est, animo quoque nil prodesse putandum;
  40. si non forte tuas legiones per loca campi
  41. fervere cum videas belli simulacra cientis,
  42. subsidiis magnis et opum vi constabilitas,
  43. ornatas armis stlattas pariterque animatas,
  44. his tibi tum rebus timefactae religiones
  45. effugiunt animo pavidae mortisque timores
  46. tum vacuum pectus lincunt curaque solutum.