De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quicquam nec frangi nec findi in bina secando
  2. nec capere umorem neque item manabile frigus
  3. nec penetralem ignem, quibus omnia conficiuntur.
  4. et quo quaeque magis cohibet res intus inane,
  5. tam magis his rebus penitus temptata labascit.
  6. ergo si solida ac sine inani corpora prima
  7. sunt ita uti docui, sint haec aeterna necessest.
  8. Praeterea nisi materies aeterna fuisset,
  9. antehac ad nihilum penitus res quaeque redissent
  10. de nihiloque renata forent quae cumque videmus.
  11. at quoniam supra docui nil posse creari
  12. de nihilo neque quod genitumst ad nil revocari,
  13. esse inmortali primordia corpore debent,
  14. dissolui quo quaeque supremo tempore possint,
  15. materies ut subpeditet rebus reparandis.
  16. sunt igitur solida primordia simplicitate
  17. nec ratione queunt alia servata per aevom
  18. ex infinito iam tempore res reparare.
  19. denique si nullam finem natura parasset
  20. frangendis rebus, iam corpora materiai
  21. usque redacta forent aevo frangente priore,
  22. ut nihil ex illis a certo tempore posset
  23. conceptum summum aetatis pervadere finem.
  24. nam quidvis citius dissolvi posse videmus
  25. quam rursus refici; qua propter longa diei
  26. infinita aetas ante acti temporis omnis
  27. quod fregisset adhuc disturbans dissoluensque,
  28. numquam relicuo reparari tempore posset.
  29. at nunc ni mirum frangendi reddita finis
  30. certa manet, quoniam refici rem quamque videmus
  31. et finita simul generatim tempora rebus
  32. stare, quibus possint aevi contingere florem.
  33. Huc accedit uti, solidissima materiai
  34. corpora cum constant, possint tamen omnia reddi,
  35. mollia quae fiunt, aer aqua terra vapores,
  36. quo pacto fiant et qua vi quaeque gerantur,
  37. admixtum quoniam semel est in rebus inane.
  38. at contra si mollia sint primordia rerum,
  39. unde queant validi silices ferrumque creari,
  40. non poterit ratio reddi; nam funditus omnis
  41. principio fundamenti natura carebit.
  42. sunt igitur solida pollentia simplicitate,
  43. quorum condenso magis omnia conciliatu
  44. artari possunt validasque ostendere viris.
  45. porro si nullast frangendis reddita finis
  46. corporibus, tamen ex aeterno tempore quaeque
  47. nunc etiam superare necessest corpora rebus,
  48. quae non dum clueant ullo temptata periclo.
  49. at quoniam fragili natura praedita constant,
  50. discrepat aeternum tempus potuisse manere
  51. innumerabilibus plagis vexata per aevom.
  52. Denique iam quoniam generatim reddita finis
  53. crescendi rebus constat vitamque tenendi,
  54. et quid quaeque queant per foedera naturai,
  55. quid porro nequeant, sancitum quando quidem extat,
  56. nec commutatur quicquam, quin omnia constant
  57. usque adeo, variae volucres ut in ordine cunctae
  58. ostendant maculas generalis corpore inesse,
  59. inmutabilis materiae quoque corpus habere
  60. debent ni mirum; nam si primordia rerum
  61. commutari aliqua possent ratione revicta,
  62. incertum quoque iam constet quid possit oriri,
  63. quid nequeat, finita potestas denique cuique
  64. qua nam sit ratione atque alte terminus haerens,
  65. nec totiens possent generatim saecla referre
  66. naturam mores victum motusque parentum.
  67. Tum porro quoniam est extremum quodque cacumen
  68. corporis illius, quod nostri cernere sensus
  69. iam nequeunt, id ni mirum sine partibus extat
  70. et minima constat natura nec fuit umquam
  71. per se secretum neque post hac esse valebit,
  72. alterius quoniamst ipsum pars primaque et una,
  73. inde aliae atque aliae similes ex ordine partes
  74. agmine condenso naturam corporis explent;
  75. quae quoniam per se nequeunt constare, necessest
  76. haerere unde queant nulla ratione revelli.
  77. sunt igitur solida primordia simplicitate,
  78. quae minimis stipata cohaerent partibus arte.
  79. non ex illorum conventu conciliata,
  80. sed magis aeterna pollentia simplicitate,
  81. unde neque avelli quicquam neque deminui iam
  82. concedit natura reservans semina rebus.
  83. Praeterea nisi erit minimum, parvissima quaeque
  84. corpora constabunt ex partibus infinitis,
  85. quippe ubi dimidiae partis pars semper habebit
  86. dimidiam partem nec res praefiniet ulla.
  87. ergo rerum inter summam minimamque quod escit,
  88. nil erit ut distet; nam quamvis funditus omnis
  89. summa sit infinita, tamen, parvissima quae sunt,
  90. ex infinitis constabunt partibus aeque.
  91. quod quoniam ratio reclamat vera negatque
  92. credere posse animum, victus fateare necessest
  93. esse ea quae nullis iam praedita partibus extent
  94. et minima constent natura. quae quoniam sunt,
  95. illa quoque esse tibi solida atque aeterna fatendum.
  96. Denique si minimas in partis cuncta resolvi
  97. cogere consuesset rerum natura creatrix,
  98. iam nihil ex illis eadem reparare valeret
  99. propterea quia, quae nullis sunt partibus aucta,
  100. non possunt ea quae debet genitalis habere
  101. materies, varios conexus pondera plagas
  102. concursus motus, per quas res quaeque geruntur.
  103. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  104. ignem atque ex igni summam consistere solo,
  105. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  106. Heraclitus init quorum dux proelia primus,
  107. clarus ob obscuram linguam magis inter inanis
  108. quamde gravis inter Graios, qui vera requirunt;
  109. omnia enim stolidi magis admirantur amantque,
  110. inversis quae sub verbis latitantia cernunt,
  111. veraque constituunt quae belle tangere possunt
  112. auris et lepido quae sunt fucata sonore.
  113. Nam cur tam variae res possent esse, requiro,
  114. ex uno si sunt igni puroque creatae?
  115. nil prodesset enim calidum denserier ignem
  116. nec rare fieri, si partes ignis eandem
  117. naturam quam totus habet super ignis haberent.
  118. acrior ardor enim conductis partibus esset,
  119. languidior porro disiectis disque supatis.
  120. amplius hoc fieri nihil est quod posse rearis
  121. talibus in causis, ne dum variantia rerum
  122. tanta queat densis rarisque ex ignibus esse.
  123. Id quoque: si faciant admixtum rebus inane,
  124. denseri poterunt ignes rarique relinqui;
  125. sed quia multa sibi cernunt contraria quae sint
  126. et fugitant in rebus inane relinquere purum,
  127. ardua dum metuunt, amittunt vera viai
  128. nec rursum cernunt exempto rebus inane
  129. omnia denseri fierique ex omnibus unum
  130. corpus, nil ab se quod possit mittere raptim,
  131. aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem,
  132. ut videas non e stipatis partibus esse.
  133. Quod si forte alia credunt ratione potesse