De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Ennius aeternis exponit versibus edens,
  2. quo neque permaneant animae neque corpora nostra,
  3. sed quaedam simulacra modis pallentia miris;
  4. unde sibi exortam semper florentis Homeri
  5. commemorat speciem lacrimas effundere salsas
  6. coepisse et rerum naturam expandere dictis.
  7. qua propter bene cum superis de rebus habenda
  8. nobis est ratio, solis lunaeque meatus
  9. qua fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur
  10. in terris, tunc cum primis ratione sagaci
  11. unde anima atque animi constet natura videndum,
  12. et quae res nobis vigilantibus obvia mentes
  13. terrificet morbo adfectis somnoque sepultis,
  14. cernere uti videamur eos audireque coram,
  15. morte obita quorum tellus amplectitur ossa.
  16. Nec me animi fallit Graiorum obscura reperta
  17. difficile inlustrare Latinis versibus esse,
  18. multa novis verbis praesertim cum sit agendum
  19. propter egestatem linguae et rerum novitatem;
  20. sed tua me virtus tamen et sperata voluptas
  21. suavis amicitiae quemvis efferre laborem
  22. suadet et inducit noctes vigilare serenas
  23. quaerentem dictis quibus et quo carmine demum
  24. clara tuae possim praepandere lumina menti,
  25. res quibus occultas penitus convisere possis.
  26. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  27. non radii solis neque lucida tela diei
  28. discutiant, sed naturae species ratioque.
  29. Principium cuius hinc nobis exordia sumet,
  30. nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam.
  31. quippe ita formido mortalis continet omnis,
  32. quod multa in terris fieri caeloque tuentur,
  33. quorum operum causas nulla ratione videre
  34. possunt ac fieri divino numine rentur.
  35. quas ob res ubi viderimus nil posse creari
  36. de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde
  37. perspiciemus, et unde queat res quaeque creari
  38. et quo quaeque modo fiant opera sine divom.
  39. Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus
  40. omne genus nasci posset, nil semine egeret.
  41. e mare primum homines, e terra posset oriri
  42. squamigerum genus et volucres erumpere caelo;
  43. armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,
  44. incerto partu culta ac deserta tenerent.
  45. nec fructus idem arboribus constare solerent,
  46. sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.
  47. quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,
  48. qui posset mater rebus consistere certa?
  49. at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,
  50. inde enascitur atque oras in luminis exit,
  51. materies ubi inest cuiusque et corpora prima;
  52. atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,
  53. quod certis in rebus inest secreta facultas.
  54. Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,
  55. vites autumno fundi suadente videmus,
  56. si non, certa suo quia tempore semina rerum
  57. cum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,
  58. dum tempestates adsunt et vivida tellus
  59. tuto res teneras effert in luminis oras?
  60. quod si de nihilo fierent, subito exorerentur
  61. incerto spatio atque alienis partibus anni,
  62. quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali
  63. concilio possent arceri tempore iniquo.
  64. Nec porro augendis rebus spatio foret usus
  65. seminis ad coitum, si e nilo crescere possent;
  66. nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvis
  67. e terraque exorta repente arbusta salirent.
  68. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  69. paulatim crescunt, ut par est semine certo,
  70. crescentesque genus servant; ut noscere possis
  71. quicque sua de materia grandescere alique.
  72. Huc accedit uti sine certis imbribus anni
  73. laetificos nequeat fetus submittere tellus
  74. nec porro secreta cibo natura animantum
  75. propagare genus possit vitamque tueri;
  76. ut potius multis communia corpora rebus
  77. multa putes esse, ut verbis elementa videmus,
  78. quam sine principiis ullam rem existere posse.
  79. Denique cur homines tantos natura parare
  80. non potuit, pedibus qui pontum per vada possent
  81. transire et magnos manibus divellere montis
  82. multaque vivendo vitalia vincere saecla,
  83. si non, materies quia rebus reddita certast
  84. gignundis, e qua constat quid possit oriri?
  85. nil igitur fieri de nilo posse fatendumst,
  86. semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae
  87. aeris in teneras possint proferrier auras.
  88. Postremo quoniam incultis praestare videmus
  89. culta loca et manibus melioris reddere fetus,
  90. esse videlicet in terris primordia rerum
  91. quae nos fecundas vertentes vomere glebas
  92. terraique solum subigentes cimus ad ortus;
  93. quod si nulla forent, nostro sine quaeque labore
  94. sponte sua multo fieri meliora videres.
  95. Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum
  96. dissoluat natura neque ad nihilum interemat res.
  97. nam siquid mortale e cunctis partibus esset,
  98. ex oculis res quaeque repente erepta periret;
  99. nulla vi foret usus enim, quae partibus eius
  100. discidium parere et nexus exsolvere posset.
  101. quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque,
  102. donec vis obiit, quae res diverberet ictu
  103. aut intus penetret per inania dissoluatque,
  104. nullius exitium patitur natura videri.
  105. Praeterea quae cumque vetustate amovet aetas,
  106. si penitus peremit consumens materiem omnem,
  107. unde animale genus generatim in lumina vitae
  108. redducit Venus, aut redductum daedala tellus
  109. unde alit atque auget generatim pabula praebens?
  110. unde mare ingenuei fontes externaque longe
  111. flumina suppeditant? unde aether sidera pascit?
  112. omnia enim debet, mortali corpore quae sunt,
  113. infinita aetas consumpse ante acta diesque.
  114. quod si in eo spatio atque ante acta aetate fuere
  115. e quibus haec rerum consistit summa refecta,
  116. inmortali sunt natura praedita certe.
  117. haud igitur possunt ad nilum quaeque reverti.
  118. Denique res omnis eadem vis causaque volgo
  119. conficeret, nisi materies aeterna teneret,
  120. inter se nexus minus aut magis indupedita;