De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Ennius ut noster cecinit, qui primus amoeno
  2. detulit ex Helicone perenni fronde coronam,
  3. per gentis Italas hominum quae clara clueret;
  4. etsi praeterea tamen esse Acherusia templa
  5. Ennius aeternis exponit versibus edens,
  6. quo neque permaneant animae neque corpora nostra,
  7. sed quaedam simulacra modis pallentia miris;
  8. unde sibi exortam semper florentis Homeri
  9. commemorat speciem lacrimas effundere salsas
  10. coepisse et rerum naturam expandere dictis.
  11. qua propter bene cum superis de rebus habenda
  12. nobis est ratio, solis lunaeque meatus
  13. qua fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur
  14. in terris, tunc cum primis ratione sagaci
  15. unde anima atque animi constet natura videndum,
  16. et quae res nobis vigilantibus obvia mentes
  17. terrificet morbo adfectis somnoque sepultis,
  18. cernere uti videamur eos audireque coram,
  19. morte obita quorum tellus amplectitur ossa.
  20. Nec me animi fallit Graiorum obscura reperta
  21. difficile inlustrare Latinis versibus esse,
  22. multa novis verbis praesertim cum sit agendum
  23. propter egestatem linguae et rerum novitatem;
  24. sed tua me virtus tamen et sperata voluptas
  25. suavis amicitiae quemvis efferre laborem
  26. suadet et inducit noctes vigilare serenas
  27. quaerentem dictis quibus et quo carmine demum
  28. clara tuae possim praepandere lumina menti,
  29. res quibus occultas penitus convisere possis.
  30. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  31. non radii solis neque lucida tela diei
  32. discutiant, sed naturae species ratioque.
  33. Principium cuius hinc nobis exordia sumet,
  34. nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam.
  35. quippe ita formido mortalis continet omnis,
  36. quod multa in terris fieri caeloque tuentur,
  37. quorum operum causas nulla ratione videre
  38. possunt ac fieri divino numine rentur.
  39. quas ob res ubi viderimus nil posse creari
  40. de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde
  41. perspiciemus, et unde queat res quaeque creari
  42. et quo quaeque modo fiant opera sine divom.
  43. Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus
  44. omne genus nasci posset, nil semine egeret.
  45. e mare primum homines, e terra posset oriri
  46. squamigerum genus et volucres erumpere caelo;
  47. armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,
  48. incerto partu culta ac deserta tenerent.
  49. nec fructus idem arboribus constare solerent,
  50. sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.
  51. quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,
  52. qui posset mater rebus consistere certa?
  53. at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,
  54. inde enascitur atque oras in luminis exit,
  55. materies ubi inest cuiusque et corpora prima;
  56. atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,
  57. quod certis in rebus inest secreta facultas.
  58. Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,
  59. vites autumno fundi suadente videmus,
  60. si non, certa suo quia tempore semina rerum
  61. cum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,
  62. dum tempestates adsunt et vivida tellus
  63. tuto res teneras effert in luminis oras?
  64. quod si de nihilo fierent, subito exorerentur
  65. incerto spatio atque alienis partibus anni,
  66. quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali
  67. concilio possent arceri tempore iniquo.
  68. Nec porro augendis rebus spatio foret usus
  69. seminis ad coitum, si e nilo crescere possent;
  70. nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvis
  71. e terraque exorta repente arbusta salirent.
  72. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  73. paulatim crescunt, ut par est semine certo,
  74. crescentesque genus servant; ut noscere possis
  75. quicque sua de materia grandescere alique.
  76. Huc accedit uti sine certis imbribus anni
  77. laetificos nequeat fetus submittere tellus
  78. nec porro secreta cibo natura animantum
  79. propagare genus possit vitamque tueri;
  80. ut potius multis communia corpora rebus
  81. multa putes esse, ut verbis elementa videmus,
  82. quam sine principiis ullam rem existere posse.
  83. Denique cur homines tantos natura parare
  84. non potuit, pedibus qui pontum per vada possent
  85. transire et magnos manibus divellere montis
  86. multaque vivendo vitalia vincere saecla,
  87. si non, materies quia rebus reddita certast
  88. gignundis, e qua constat quid possit oriri?
  89. nil igitur fieri de nilo posse fatendumst,
  90. semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae
  91. aeris in teneras possint proferrier auras.
  92. Postremo quoniam incultis praestare videmus
  93. culta loca et manibus melioris reddere fetus,
  94. esse videlicet in terris primordia rerum
  95. quae nos fecundas vertentes vomere glebas
  96. terraique solum subigentes cimus ad ortus;
  97. quod si nulla forent, nostro sine quaeque labore
  98. sponte sua multo fieri meliora videres.
  99. Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum
  100. dissoluat natura neque ad nihilum interemat res.
  101. nam siquid mortale e cunctis partibus esset,
  102. ex oculis res quaeque repente erepta periret;
  103. nulla vi foret usus enim, quae partibus eius
  104. discidium parere et nexus exsolvere posset.
  105. quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque,
  106. donec vis obiit, quae res diverberet ictu
  107. aut intus penetret per inania dissoluatque,
  108. nullius exitium patitur natura videri.
  109. Praeterea quae cumque vetustate amovet aetas,
  110. si penitus peremit consumens materiem omnem,
  111. unde animale genus generatim in lumina vitae
  112. redducit Venus, aut redductum daedala tellus
  113. unde alit atque auget generatim pabula praebens?
  114. unde mare ingenuei fontes externaque longe
  115. flumina suppeditant? unde aether sidera pascit?
  116. omnia enim debet, mortali corpore quae sunt,