De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. et simul intereat nobiscum morte dirempta
  2. an tenebras Orci visat vastasque lacunas
  3. an pecudes alias divinitus insinuet se,
  4. Ennius ut noster cecinit, qui primus amoeno
  5. detulit ex Helicone perenni fronde coronam,
  6. per gentis Italas hominum quae clara clueret;
  7. etsi praeterea tamen esse Acherusia templa
  8. Ennius aeternis exponit versibus edens,
  9. quo neque permaneant animae neque corpora nostra,
  10. sed quaedam simulacra modis pallentia miris;
  11. unde sibi exortam semper florentis Homeri
  12. commemorat speciem lacrimas effundere salsas
  13. coepisse et rerum naturam expandere dictis.
  14. qua propter bene cum superis de rebus habenda
  15. nobis est ratio, solis lunaeque meatus
  16. qua fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur
  17. in terris, tunc cum primis ratione sagaci
  18. unde anima atque animi constet natura videndum,
  19. et quae res nobis vigilantibus obvia mentes
  20. terrificet morbo adfectis somnoque sepultis,
  21. cernere uti videamur eos audireque coram,
  22. morte obita quorum tellus amplectitur ossa.
  23. Nec me animi fallit Graiorum obscura reperta
  24. difficile inlustrare Latinis versibus esse,
  25. multa novis verbis praesertim cum sit agendum
  26. propter egestatem linguae et rerum novitatem;
  27. sed tua me virtus tamen et sperata voluptas
  28. suavis amicitiae quemvis efferre laborem
  29. suadet et inducit noctes vigilare serenas
  30. quaerentem dictis quibus et quo carmine demum
  31. clara tuae possim praepandere lumina menti,
  32. res quibus occultas penitus convisere possis.
  33. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  34. non radii solis neque lucida tela diei
  35. discutiant, sed naturae species ratioque.
  36. Principium cuius hinc nobis exordia sumet,
  37. nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam.
  38. quippe ita formido mortalis continet omnis,
  39. quod multa in terris fieri caeloque tuentur,
  40. quorum operum causas nulla ratione videre
  41. possunt ac fieri divino numine rentur.
  42. quas ob res ubi viderimus nil posse creari
  43. de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde
  44. perspiciemus, et unde queat res quaeque creari
  45. et quo quaeque modo fiant opera sine divom.
  46. Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus
  47. omne genus nasci posset, nil semine egeret.
  48. e mare primum homines, e terra posset oriri
  49. squamigerum genus et volucres erumpere caelo;
  50. armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,
  51. incerto partu culta ac deserta tenerent.
  52. nec fructus idem arboribus constare solerent,
  53. sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.
  54. quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,
  55. qui posset mater rebus consistere certa?
  56. at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,
  57. inde enascitur atque oras in luminis exit,
  58. materies ubi inest cuiusque et corpora prima;
  59. atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,
  60. quod certis in rebus inest secreta facultas.
  61. Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,
  62. vites autumno fundi suadente videmus,
  63. si non, certa suo quia tempore semina rerum
  64. cum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,
  65. dum tempestates adsunt et vivida tellus
  66. tuto res teneras effert in luminis oras?
  67. quod si de nihilo fierent, subito exorerentur
  68. incerto spatio atque alienis partibus anni,
  69. quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali
  70. concilio possent arceri tempore iniquo.
  71. Nec porro augendis rebus spatio foret usus
  72. seminis ad coitum, si e nilo crescere possent;
  73. nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvis
  74. e terraque exorta repente arbusta salirent.
  75. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  76. paulatim crescunt, ut par est semine certo,
  77. crescentesque genus servant; ut noscere possis
  78. quicque sua de materia grandescere alique.
  79. Huc accedit uti sine certis imbribus anni
  80. laetificos nequeat fetus submittere tellus
  81. nec porro secreta cibo natura animantum
  82. propagare genus possit vitamque tueri;
  83. ut potius multis communia corpora rebus
  84. multa putes esse, ut verbis elementa videmus,
  85. quam sine principiis ullam rem existere posse.
  86. Denique cur homines tantos natura parare
  87. non potuit, pedibus qui pontum per vada possent
  88. transire et magnos manibus divellere montis
  89. multaque vivendo vitalia vincere saecla,
  90. si non, materies quia rebus reddita certast
  91. gignundis, e qua constat quid possit oriri?
  92. nil igitur fieri de nilo posse fatendumst,
  93. semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae
  94. aeris in teneras possint proferrier auras.
  95. Postremo quoniam incultis praestare videmus
  96. culta loca et manibus melioris reddere fetus,
  97. esse videlicet in terris primordia rerum
  98. quae nos fecundas vertentes vomere glebas
  99. terraique solum subigentes cimus ad ortus;
  100. quod si nulla forent, nostro sine quaeque labore
  101. sponte sua multo fieri meliora videres.
  102. Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum
  103. dissoluat natura neque ad nihilum interemat res.
  104. nam siquid mortale e cunctis partibus esset,
  105. ex oculis res quaeque repente erepta periret;
  106. nulla vi foret usus enim, quae partibus eius
  107. discidium parere et nexus exsolvere posset.
  108. quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque,
  109. donec vis obiit, quae res diverberet ictu
  110. aut intus penetret per inania dissoluatque,
  111. nullius exitium patitur natura videri.
  112. Praeterea quae cumque vetustate amovet aetas,
  113. si penitus peremit consumens materiem omnem,