In Aristotelis Physicorum Libros Commentaria

Simplicius

Simplicius, In Aristotelis Physicorum Libros Commentaria, Commentaria in Aristotelem Graeca, Vol 9-10, Diels, Reimer,1882-1895

1

τὸν σκοπὸν τῆς Ἀριστοτέλους Φυσικῆς ἀκροάσεως μαθεῖν ἔστι ῥᾳδίως, εἰ τῆς κατ’ αὐτὸν διαιρέσεως τοῦ φυσικοῦ μέρους τῆς φιλοσοφίας ὑπομνη- σθείημεν· οὐ χεῖρον δὲ ἴσως καὶ τὴν ὅλην τὴν κατ’ αὐτὸν τῆς φιλοσοφίας ἐκθέσθαι διαίρεσιν. ἐπειδὴ γὰρ τελείωσίς ἐστι τῆς ψυχῆς ἡ φιλοσοφία ὥσπερ τοῦ σώματος ἡ ἰατρική, τῆς δὲ ψυχῆς τὸ μὲν ἄλογόν ἐστι τὸ δὲ λογικόν, καὶ τοῦ λογικοῦ τὸ μὲν τῇ ἀλογίᾳ συνεργοῦν οἷος ὁ δυνάμει παρ’ αὐτῷ λεγό- μενος νοῦς, τὸ δὲ χωριστὸν οἷος ὁ κατ’ ἐνέργειαν, διττὴ δὲ πάσης τῆς ψυχῆς ἡ δύναμις ἡ μὲν ὀρεκτικὴ ἡ δὲ γνωστική, τὸ μὲν τοῦ ὀρεκτικοῦ τελειωτικὸν ἔν τε τῇ ἀλογίᾳ καὶ τῷ δυνάμει νῷ τῷ ταῖς ὀρέξεσι ταῖς ἀλόγοις συνεργοῦντι πρακτικὸν τοῦτο πᾶν οἱ ἀπὸ τοῦ Περιπάτου καλοῦσι περὶ πρᾶξιν ἠσχολημένον καὶ τέλος ἔχον τὴν τοῦ ἀγαθοῦ αἵρεσίν τε καὶ τεῦξιν, τὸ δὲ τοῦ γνωστικοῦ τέλος ἔχον τὴν ἀλήθειαν κοινῶς θεωρητικόν. ἀλλ’ ὅσον μὲν αὐτοῦ τὴν γνῶσιν τοῦ δυνάμει νοῦ τελειοῖ τὴν μετ’ αἰσθήσεως καὶ φαντασίας περὶ τὰ ἔνυλα εἴδη καὶ ἀχώριστα τῆς ὕλης καταγεινομένην, τοῦτο φυσικὸν καλοῦσιν, ὅτι περὶ τὰ τοιαῦτα ἡ φύσις καὶ ἐν τούτοις οὖσα ἀποδείκνυται· ὅσον δὲ περὶ τὰ χωριστὰ πάντῃ τῆς ὕλης εἴδη καὶ τὴν τοῦ ἐνεργείᾳ νοῦ καθαρὰν ἐνέργειαν καὶ τοῦ δυνάμει τὴν τῷ ἐνεργείᾳ συνεπαιρομένην, τοῦτο θεολογικὸν καὶ πρώτην φιλοσοφίαν καὶ μετὰ τὰ φυσικὰ καλοῦσιν ὡς ἐπέκεινα τῶν φυ- σικῶν τεταγμένην· τὸ δὲ περὶ τὰ πῇ μὲν χωριστὰ πῇ δὲ ἀχώριστα τῆς ὕλης εἴδη τοῦτο μαθηματικὸν καὶ περὶ ψυχῆς καλοῦσι. καὶ γὰρ τὴν μαθημα- [*](1 Inscripsi ex codicis Α librorum V—VIII titulis [cf. Praefatio p. v], a qua optimus quisque liber proximo abest. inscribunt autem aD Σιμπλικίου ὑπόμνημα εἰς τὸ ᾱ τῆς Ἀ φ. ἁ., Ε ἐξήγησις τοῦ φιλοσόφου σιμπλ. εἰς τὸν ἁ λόγον τ. φ. ἁ., F Σιμπλ. μεγάλου διδασκάλου εἰς τὸ ἁ τῆς φ. ἀκροάσεως 3 omisit prooemium E cf. p. 8, 32 scribendum videatur μαθεῖν ἐστι ῥᾴδιον at cf. e. g. Porphyrii Quaest. Horn. p. 157,7 Schraderi 4 εἰ DF: εἶπερ a 5 καὶ aF: om. D τὴν post ὅλην om. F 9 ὁ κατ’ ἐνέργειαν DF: ὁ ἐνεργεία νοῦς a πᾶσα ψυχῆς δύναμις a 12 πᾶν τοῦτο πρακτικὸν collocat a ἐσχολημένον F 13 τε om. F 16 καταγεινομένην codex Laur. 85, 1: κατατεινομένην DF: καταγινόμενον a φυσικὸν aD: φυσιολογικὸν F cf. Philoponi prooemium, at vide infra p. 2,8. 3,11 19 συνεπαιρομένην DF: συμπεραινομένην a 22 ψυχὴν F)

2
τικὴν οὐσίαν μέσην λέγουσι τῷ μὲν καθόλου τὸ χωριστὸν ἔχουσαν τῆς ὕλης, [*](1 r) τῷ δὲ διαστατῷ καὶ διακεκριμένῳ τὸ ἀχώριστον. καὶ τὴν ψυχὴν δὲ ὁμοίως κατὰ μὲν τὰς αἰσθήσεις καὶ φαντασίας καὶ κατὰ τὸν δυνάμει νοῦν πολὺ τὸ ἔνολον ἔχουσαν νοοῦσι, κατὰ δὲ τὸν ἐνεργείᾳ νοῦν, ὃν καὶ αὐτὸν τῆς ψυχῆς ὄντα ἄκρον δείκνυσιν ὁ Ἀριστοτέλης, κἄν μὴ δοκῇ τῷ Ἀλεξάνδρῳ, τὸ χω- ριστὸν τῆς ὕλης ἔχειν φασίν. ἀλλὰ τὰ μὲν ἄλλα μέρη ἐν ταῖς οἰκείαις πραγματείαις ἀκριβεστέρας τεύξεται διακρίσεως.

Τοῦ δὲ φυσικοῦ λόγου τὸ μὲν περὶ τὰς ἀρχάς ἐστι τῶν φυσικῶν πραγμάτων πάντων καθ’ ὃ φυσικά, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν σωματικά, καὶ περὶ τὰ ταῖς τοιαύταις ἀρχαῖς ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθοῦντα, τὰ δὲ περὶ τὰ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν. ἐπεὶ δὲ τούτων τὰ μέν ἐστιν ἁπλᾶ τὰ δὲ σύνθετα, περὶ μὲν τῶν ἁπλῶν ἡ Περὶ οὐρανοῦ διδάσκει ἐν μὲν τοῖς πρώτοις δύο βιβλίοις περὶ τῆς πέμπτης οὐσίας, τοῦ κυρίως οὐρανοῦ, διαλεγομένη καὶ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ ἀίδιον αὐτῆς ἀποδεικνύουσα, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς δύο περὶ τῶν τεττάρων στοιχείων τῶν ὑπὸ σελήνην, καθ’ ὅσον ἁπλᾶ καὶ ταῦτα καὶ ἁπλᾶς κινούμενα κινήσεις, κατὰ τοσοῦτον ἐκεῖ παρειλημμένων. οὕτως γὰρ ἄμεινον οἶμαι λέγειν καὶ οὐχ ὡς ὁ Ἀλέξανδρος τὴν Περὶ οὐρανοῦ περὶ τοῦ ἀιδίου τε καὶ κυκλο- φορητικοῦ καὶ ἔτι περὶ παντὸς φυσικοῦ σώματος καθόλου ἢ περὶ τοῦ κόσμου εἶναί φησι. περὶ μὲν γὰρ τοῦ φυσικοῦ καθ’ ὃ φυσικὸν ταύτην εἶναι καὶ αὐτὸς ὁμολογεῖ τὴν πραγματείαν. καὶ ἔστι καὶ τὸ σύνθετον φυσικόν· οὐδεὶς δὲ περὶ συνθέτου λόγος ἐκεῖ, ἀλλὰ περὶ τῶν ἁπλῶν, ὡς καὶ αὐτὸς Ἀριστο- τέλης ἐν τῷ τρίτῳ τῆς πραγματείας δῆλον πεποίηκεν εἰπών “περὶ μὲν οὖν τοῦ πρώτου τῶν στοιχείων εἴρηται καὶ ποῖόν τί ἐστι τὴν φύσιν καὶ ὅτι ἄφθαρτον καὶ ἀγένητον. λοιπὸν δὲ περὶ τῶν δυοῖν εἰπεῖν” δύο λέγων τὰς δύο συ- ζυγίας τῶν τεττάρων στοιχείων τοῖς δύο εἴδεσι τῆς κινήσεως τῳ τε ἀπὸ τοῦ μέσου καὶ τῷ πρὸς τὸ μέσον κρατουμένας, στοιχεῖα δὲ τὰ ἁπλᾶ κλῶν. ἐπεὶ δὲ τὰ μὲν σύνθετα πάντα γενητὰ καὶ φθαρτά ἐστι, τῶν δὲ ἁπλῶν τὰ μὲν ἀίδια τὰ δὲ γινόμενα καὶ φθειρόμενα, περὶ μὲν τῶν ἀιδίων ἐν τοῖς πρώτοις εἴρηται τῶν Περὶ οὐρανοῦ, περὶ δὲ τῶν γενητῶν καὶ φθαρτῶν ὡς μὲν ἁπλῶν ἐν τῷ τρίτῳ καὶ τετάρτῳ τῆς πραγματείας ἐκείνης· περὶ δὲ τῶν † γενητῶν μέλλων λέγειν πρῶτα συνέγραψε τὰ Περὶ γενέσεως καὶ δύο βιβλία τὰ κοινῶς πᾶσι τοῖς γινομένοις καὶ φθειρομένοις ἀκολουθοῦντα [*](4 νοοῦσι νοοῦσι ὁρῶσι F 6 ἔχειν τῆς ὕλης F 8 φυσικοῦ λόγου aD: φυσιολογικοῦ F cf. ad p. 9, 21 9 ταὐτὸ δ’ a, qualia adnotare fere supersedi cf. Praefatio p. vii 11 δὲ καὶ τούτων a τῶν (ante ἁπλῶν) om. a 12 περὶ τοῦ οὐρανοῦ a 13 κυρίου a καὶ (post ἄλλοις) om. a 14 αὐτῆς DF: αὐτοῦ a 16 παρει- λημμένα F 17 ὁ om. a Ἀλέξανδρος cf. Simpl. de Caelo p. 3 a 2. 11 sqq. Karst. κυκλοφορικοῦ a 18 φυσικοῦ σώματος DE: σώματος φυσικοῦ a καθόλου ἡ D: καθὸ ἡ F: ἤγουν. (om. καθόλου) a 20 post ὁμολογεῖ iterat καὶ αὑτὸς F 21 περὶ τοῦ συνθέτου a ὁ ἀριστοτἐλης F cf. de Caelo Tip. 298 b 6 22 ante δῆλον habet φησὶ omisso εἰπὼν F (unde Laur. 85, 1 haec δῆλον πεποίηκεν εἰπών in brevius φησὶ contraxit) 23 ἐστι om. Aristoteles 24 τῶν D: τοῖν aF 26 τῷ (ante πρὸς) om. F 31 τῶν om. F γενητῶν] immo συνθέτων vel γενητῶν ὡς συνθέτων quod habet a)

3
ᾗ. τοιαῦτα διδάσκων. τούτων δὲ λοιπὸν ἄλλα ἄλλοις ἰδίως πρόσεστι. καὶ [*](1r) τὰ μὲν ὅσα ἐν τῷ προσεχῶς ὑπὲρ ἡμάς συνίσταται τόπῳ διὰ τῆς Μετεω- ρολογικῆς πραγματείας ἐδίδαξε, τῶν δὲ ἐν τῷ καθ’ ἡμᾶς τόπῳ ἐπειδὴ τὰ μέν ἐστιν ἔμψυχα τὰ δὲ ἄψυχα, περὶ μὲν τῶν ἀψύχων ἐν ταῖς Περὶ μετάλλων πραγματείαις διδάσκουσιν· τῶν δὲ ἐμψύχων τὰ μέν ἐστι ζῷα τὰ δὲ φυτὰ τὰ δὲ ζωόφυτα· περὶ μὲν οὖν ζῴων ἐν ταῖς περὶ ζῴων παντοδαπαῖς πρα- γματείαις διελέχθησαν πῇ μὲν ἱστορικῶς τὰ περὶ αὐτῶν ἀφηγούμενοι ὡς ἐν ταῖς Περὶ ζῴων ἱστορίαις, πῇ δὲ αἰτιολογικῶς διδάσκοντες, ὡς ἐν τοῖς Περὶ ζῴων γενέσεως καὶ μορίων καὶ κινήσεως καὶ ὕπνου καὶ τῶν τοιούτων. ὁμοίως δὲ καὶ περὶ φυτῶν κατὰ τὸν διττὸν τοῦτον ἐδίδαξαν τρόπον. ἡ μὲν οὖν διαίρεσις τοιαύτη τίς ἐστι τοῦ φυσικοῦ τῆς φιλοσοφίας κατὰ τὴν περι- πατητικὴν αἵρεσιν ὡς συνελόντι εἰπεῖν. τῆς δὲ προκειμένης πραγματείας ὁ σκοπὸς περὶ τῶν κοινῇ πᾶσιν ὑπαρχόντων τοῖς φυσικοῖς | πράγμασι καθ’ ὅσον εἰσὶ φυσικά, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν 1v σωματικά, διδάξαι. κοιναὶ δὲ πάντων αἱ ἀρχαὶ καὶ τὰ ταῖς ἀρχαῖς παρα- κολουθοῦντα. ἀρχαὶ δέ εἰσι τά τε αἴτια κυρίως λεγόμενα καὶ τὰ συναίτια· καὶ αἴτια μὲν τό τε ποιητικόν ἐστι καὶ τὸ τελικὸν κατὰ τούτους, συναίτια δὲ τό τε εἶδος καὶ ἡ ὕλη καὶ ὅλως τὰ στοιχεῖα. Πλάτων’ δὲ τοῖς μὲν αἰτίοις τὸ παραδειγματικὸν προστίθησι, τοῖς δὲ συναιτίοις τὸ ὀργανικόν. καὶ ὅτι μὲν περὶ τῶν κοινῇ πᾶσιν ὑπαρχόντων τοῖς φυσικοῖς ὁ τῆς πραγματείας ἐστὶ σκοπός, δηλοῖ μὲν εὐθὺς καὶ τὸ προοίμιον ἀναγκαῖον εἶναι λέγων τῷ φυσικῷ “πρῶτον διορίσασθαι τὰ περὶ τὰς ἀρχάς’’, δηλοῖ δὲ καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ τρίτου βιβλίου λέγων “δῆλον οὖν ὡς διά τε ταῦτα καὶ διὰ τὸ πάντων εἶναι κοινὰ καὶ καθόλου ταῦτα, σκεπτέον προχειρισαμένοις περὶ ἑκάστου τούτων· ὑστέρα γὰρ ἡ περὶ τῶν ἰδίων θεωρία τῆς περὶ τῶν κοινῶν”. ἐπεὶ δὲ ἡ φύσις ποιητικόν πὼς προσεχῶς αἴτιον οὖσα τῶν φυσικῶν ἀρχὴ κινήσεως οὖσα δειχθήσεται καὶ πάν φυσικὸν σῶμα ὂν ἀρχὴν ἐν ἑαυτῷ κινήσεως ἔχει, ἀναγκαῖος ὁ περὶ κινήσεως λόγος τῷ φυσικῷ. ἐπεὶ δὲ τὸ κινούμενον ὑπὸ χρόνου μετρεῖται κατὰ τὴν κίνησιν καὶ σῶμα ὂν ἐν τόπῳ ἐστί, δεῖ καὶ περὶ χρόνου καὶ περὶ τόπου διδάξαι. ἐπειδὴ δὲ καὶ τὸ σῶμα καὶ ὁ τόπος καὶ ὁ χρόνος καὶ ἡ κίνησις συνεχῆ ἐστι, καὶ περὶ συνεχοῦς ἀνάγκη διαλαβεῖν. καὶ ταῦτα μὲν παρακολουθεῖ ταῖς φυσικαῖς ἀρχαῖς. ἐμπίπτει δὲ ζητήματα καὶ περὶ ἀπείρου καὶ περὶ κενοῦ, περὶ ἀπείρου μὲν ὅτι ἀνάγκη καὶ τὰ φυ- σικὰ σώματα καὶ τὴν κίνησιν καὶ τὸν τόπον καὶ τὸν χρόνον συνεχῆ ὄντα [*](2 ἐν τῷ supra add. F. 3 ἐδίδαξε DF: διδάσκει a 4 τῶν om. a περὶ (post ταῖς) DF: τῶν a 5 διδάσκουσιν DF: διδάσκει a, sed una comprehenduntur Aristotelis Theophrastique opera cf. V. Rose Ar, pseud, p. 261 7 διελέχθησαν F: διειλέχθησαν D: διηλέχθη a 8 διδάσκοντες DF: διδάσκων a ἐν τοῖς DF: ἐν ταῖς a 9 καὶ (ante κινήσεως) ora. a 10 ἐδίδαξαν F: ἐδίδαξε aD 11 post φυσικοῦ addebat μέρους Torstrik 15 κοιναὶ F et ut vid. D: κοινὰ a 18 πλάτων’ ’δε (sic) D: πλάτων’ γὰρ aF 21 καὶ] immo κατὰ λέγων Phys. Alp. 184a14 δῆλον ὅτι καὶ τῆς περὶ φύσεως ἐπι- στήμης πειρατέον διορίσασθαι πρῶτον τὰ π. τ. ἁ. 22 τὰ] τὸ F 23 τρίτου βιβλίου c. 1 p. 200 b 21 24 καὶ (ante καθόλου) om. D ταῦτα] πᾶσιν Ai-istoteles 25 κοινῶν ἐστιν Ar. ἐπεὶ δὲ aD: ἐπειδὴ F 27 αὐτῷ a 28 ἀναγκαῖος post λόγος collocat a)
4
καὶ διάστασιν ἔχοντα ἐπ’ ἄπειρον εἶναι διαιρετὰ καὶ ἢ ἄπειρα εἶναι ἢ πε- [*](1V) περασμένα ἢ πῇ μὲν τὸ ἄπειρον ἔχειν πῇ δὲ τὸ πεπερασμένον· ἐπεὶ δὲ ὁ τόπος ἔδοξέ τισι διάστημά τι κενὸν εἶναι σώματος ἐστερημένον, εἰκότως ὁ περὶ κενοῦ λόγος ἐμπίπτει τῷ περὶ τοῦ τόπου, καὶ διότι τινὲς τῶν φυσι- κῶν καὶ οὐχ οἱ τυχόντες καὶ τὸ κενὸν ἐν ἀρχῆς ἔθεντο λόγῳ. περὶ τούτων οὖν ὁ τῆς φυσικῆς ἀκροάσεως σκοπός, ἃ κοινῇ πᾶσι τοῖς φυσικοῖς ὑπάρχει ἢ δοκεῖ μέν, οὐχ ὑπάρχει δέ.

Καὶ ἡ αἰτία τῆς ἐπιγραφῆς λοιπὸν δήλη. περὶ γὰρ τῶν κοινῶς πᾶσι τοῖς φυσικοῖς καθὸ φυσικά ἐστιν ὑπαρχόντων διδάσκουσα εἰκότως τὸ κοινὸν ὄνομα ἀπηνέγκατο ‘Φυσική’ ἐπιγραφεῖσα, ‘ἀκρόασις’ δὲ ὡς εἰς ἀκρίβειαν οὕτως ἠσκημένη ὡς εἰς ἀκρόασιν ἄλλων προτεθεῖσθαι. Ἄδραστος δὲ ἐν τῷ Περὶ τῆς τάξεως τῶν Ἀριστοτέλους συγγραμμάτων ἱστορεῖ παρὰ μέν τινων ‘Περὶ ἀρχῶν ἐπιγεγράφθαι τὴν πραγματείαν, ὑπ’ ἄλλων δὲ ‘Φυσικῆς ἀκροάσεως᾿ τινὰς δὲ πάλιν τὰ μὲν πρῶτα πέντε ‘Περὶ ἀρχῶν’ ἐπιγράφειν φησί, τὰ δὲ λοιπὰ τρία Περὶ κινήσεως. οὕτω δὲ φαίνεται καὶ Ἀριστοτέλης αὐτῶν πολλαχοῦ μεμνημένος.

Χρήσιμος δέ ἐστιν ἡ φυσιολογία οὐ μόνον ἐν τοῖς κατὰ τὸν βίον καὶ ἰατρικῇ καὶ μηχανικῇ τὰς ἀρχὰς παρέχουσα καὶ ταῖς ἄλλαις βοηθοῦσα τέχναις ἑκάστη γὰρ αὐτῶν δεῖται τὴν φύσιν καὶ τὰς κατὰ τὴν φύσιν διαφορὰς τῆς ὑποκειμένης αὐτῇ ὕλης ἐπεσκέφθαι) οὐδὲ ὅτι τὸ ἐν ἡμῖν τῆς ψυχῆς εἶδος τὸ σύστοιχον πρὸς τὴν τῶν φυσικῶν γνῶσιν τελειοῖ ὡς θεολογία τὸ νοερὸν καὶ ἄκρον, ἀλλ’ ὅτι καὶ πρὸς τὰς ἄλλας τῆς ψυχῆς τελειώσεις τὰ μέγιστα συντελεῖ. καὶ γὰρ ταῖς πρακτικαῖς ἀρεταῖς συλλαμβάνει, δικαιοσύνῃ μὲν καθ’ ὅσον ἐπιδείκνυσι τά τε στοιχεῖα καὶ τὰ μέρη τοῦ παντὸς ἀλλήλοις εἴκοντα καὶ ἀγαπῶντα τὴν ἑαυτῶν τάξιν καὶ τὴν ἰσότητα φυλάττοντα τὴν γεωμετρικὴν καὶ διὰ τοῦτο πλεονεξίας ἀφίστησι, σωφροσύνῃ δὲ τὴν φύσιν δεικνῦσα τῆς ἡδονῆς, ὅτι προηγούμενον μὲν οὐδέν ἐστιν ἀγαθόν, παρακολού- θῆμα δέ τι ἕως τότε σφοδρὸν καὶ αἱρετὸν δοκοῦν, ἕως ἔτι πολλῷ τῷ παρὰ φύσιν συνανακέκραται. καὶ μέντοι ἡ περὶ τὴν φυσικὴν θεωρίαν ἀσχολία ῥᾳδίως τὴν ψυχὴν μεθίστησιν ἀπό τε τῶν σωματικῶν ἡδονῶν καὶ τῆς περὶ τὰ ἐκτὸς πτοίας· δι’ ὧν σωφροσύνη καὶ δικαιοσύνη καὶ τὸ εὐσύμβολον ἐν τοῖς συναλλάγμασι περιγίνεται. ἀνδρεῖος δὲ τίς ἄν οὕτως εἴη ὡς ὁ ἀπὸ φυσιολογίας ἐγνωκὼς ὡς οὐδὲν αἰσθητὸν τοὐ παντός ἐστι μέρος τὸ ἡμέτερον ζῷον οὐδὲ τοῦ χρόνου τοῦ παντὸς τῆς ἡμετέρας ζωῆς τὸ μέτρον καὶ ὅτι τῷ γινομένῳ παντὶ φθορὰν ἀκολουθεῖν ἀναγκαῖον διάλυσιν οὖσαν εἰς τὰ ἁπλᾶ καὶ ἀπόδοσιν τῶν μερῶν εἰς τὰς οἰκείας ὁλότητας καὶ ἐκνεασμὸν τῶν γε.

[*](1 καὶ ἢ aD: καὶ εἰ F 2 ἢ (ante πῇ) ora. F. 3 τισι cf. Ar. Phys. Δ 1 p. 208b 26 4 τοῦ om. F. τινὲς cf. Ar. Phys. I 5 p. 188a23 5 ἐθενταλόγω (sic) F 6 ἁ aD: οὐ F 10 εἰς F: om. D: κατ’ a 13 Φυσικῆς ἀκροάσεως sc. βιβλία ὀκτώ 15 καὶ ὁ ἄριστ’. F 19 post δεῖται add. ταύτης ὥστε a. de constmctione cf. p. 5, 10 et f. 9v21 κατὰ τὴν DF: κατὰ a 25 διαγαπῶντα F 27 προηγουμένως coni. Torstrik 27 ἀγαθόν ἐστι a 30 περὶ τὰς F 34 τοῦ χρόνου τοῦ παντὸς sc. αἰσθητὸν μέρος 35 γενομένῳ coiii. Τορστρικ)
5

γηρακότων καὶ ἀνάρρωσιν τῶν κεκμηκότων; τὸ δὲ νῦν ἢ μετ’ ὀλίγα ἔτη [*](1v) φθείρεσθαι ἐν οὐδενὶ ἄν εἴη λόγῳ πρὸς τὸν τὴν ἀπειρίαν τοῦ χρόνου διε- γνωκότα· εἰ δὲ καὶ τὴν χωριστὴν ὑπεροχὴν τῆς ψυχῆς ἐννοῶν πρὸς τὰς ἀπὸ τοῦ σώματος προσγινομένας ἀσχολίας αὐτὴν παραβάλλοι, τότε ἄν τελέως ἀγαπήσοι τὸν θάνατον· ὁ δὲ πρὸς θάνατον οὕτως ἔχων τί ἄν ἄλλο τῶν δο- κούντων δεινῶν καταπτήξειε; φρονήσεως δὲ αὐτόθεν ἐστὶ ποιητικὴ πολὺ τὸ συγγενὲς ἐχούσης πρὸς τὸ γνωστικὸν τῆς ψυχῆς. μεγαλοψύχους δὲ καὶ με. γαλόφρονας ποιεῖ πείθουσα μηδὲν τῶν ἀνθρωπίνων ἡγεῖσθαι μέγα· ὀλίγοις τε ἀρκουμένους καὶ διὰ τοῦτο ὧν τε ἔχουσι κοινωνοῦντας ἑτοίμως καὶ λαμ- βάνειν παρ’ ἄλλων οὐδὲν δεομένους ἐλευθερίους ἀποτελεῖ. τὸ δὲ μέγιστον αὐτῆς ἀγαθόν, ὅτι καὶ πρὸς τὴν τῆς ψυχικῆς οὐσίας γνῶσιν καὶ πρὸς τὴν τῶν χωριστῶν καὶ θείων εἰδῶν θεωρίαν ὁδός ἐστι καλλίστη, ὡς καὶ Πλάτων’ δηλοῖ ἀπὸ τῶν φυσικῶν κινήσεων ὁρμηθεὶς ἐπὶ τὴν εὕρεσιν τῆς τε αὐτο- κινήτου οὐσίας καὶ τῆς νοερᾶς καὶ θείας ὑποστάσεως, καὶ Ἀριστοτέλης δὲ ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ πραγματείᾳ ἀπὸ τοῦ ἀιδίου τῆς κυκλικῆς κινήσεως τὸ ἀκίνητον καὶ πάσης κινήσεως αἴτιον ἀνερευνῶν. ἔτι δὲ τὸ πρὸς τὴν θείαν ὑπεροχὴν σέβας αὕτη | μάλιστα διαθερμαίνει, καλῶς ἐκ τῆς τῶν ὑπ’ αὐτοῦ [*](2r) γινομένων ἀκριβοῦς κατανοήσεως εἰς θαῦμα καὶ μεγαλειότητα τοῦ ποιήσαντος ἀνεγείρουσα· τῷ δὲ θαύματι τούτῳ ἡ πρὸς τὸν θεὸν συμπάθεια καὶ πίστις καὶ ἐλπὶς ἀσφαλεῖς συνακολουθοῦσι. καὶ διὰ ταῦτα μάλιστα φυσιολογίαν ἀσκητέον. οὕτως οὖν χρησίμου τῆς φυσιολογίας οὔσης χρησιμωτάτη ἂν εἴη δικαίως ἡ παροῦσα πραγματεία τὰς ἀρχὰς ἡμᾶς τῆς ὅλης φυσιολογίας ἀνα- διδάσκουσα, ὧν ἐκτὸς ἀδύνατον φυσιολογικὴν ἔχειν ἐπιστήμην, ὡς καὶ αὐτὸς Ἀριστοτέλης ἀρχόμενος εὐθὺς τῆς συγγραφῆς ἐνεδείξατο “τότε γὰρ οἰόμεθα γινώσκειν ἕκαστον’’ εἰπών, “ὅταν τὰ αἴτια γνωρίσωμεν τὰ πρῶτα καὶ ἀρχὰς τὰς πρώτας καὶ μέχρι τῶν στοιχείων.

Εἰ δὲ καὶ περὶ τῆς τάξεως τοῦ συγγράμματος χρὴ λέγειν, ὅτι μὲν τῶν φυσικῶν προηγεῖται πάντων ὡς τὰς ἀρχὰς διδάσκον τὰς φυσικάς, πρόδηλον καὶ ἐκ τῆς παρατεθείσης ῥήσεως· μετὰ δὲ τὰς ἠθικὰς πραγματείας τὰς τὸ ἦθος ἡμῶν καταρτυούσας καὶ τὰς λογικὰς τὰς τὸ κριτήριον ἡμῖν τῆς ἀλη- θείας εὐτρεπιζούσας τὰς φυσικὰς χρὴ πραγματείας παραλαμβάνεσθαι.

Ὅτι δὲ γνήσιον τοῦ Ἀριστοτέλους τὸ βιβλίον, περιττὸν ἀναμφίλεκτον ὑπάρχον καὶ ἐν πολλοῖς τῶν ἀναμφιλέκτων συγγραμμάτων [*](2 φθείρεσθαι DF: φθαρησόμενον a 4 παραβάλοι F 5 ἀγαπήσοι a: ἀγαπήσῃ DF. futurum cum ἄν quin adhibuerit Simplicius idque sensu paululuin ab aoristo et prae- senti diverse dubitari nequit cf. f. 49v27. 182r45. 284v47. 289r28. 293v18. 307r50 alias, ergo cave ἀγαπήσαι sive potius illius more ἀγαπήσειε corrigas 6 αὐτό- θεν F: αὐτόθ’ D: αὐτόθι a 10 οὐδὲν DF: μηδὲν a 11 οὐσίαν F πρὸς τὸν τῶν F 13 δηλοῖ] δείκνυσιν a 14 δὲ om. F 16 ἀνευρὼν F ἔτι δὲ DF: ἔστι δὲ a 17 καλῶς e margine illatiim coniecit Torstrik αὐτοῦ sc. θεοῦ 18 θαῦμα τῆς μεγαλειότητος coni. Torstrik τοῦ ποιήματος F2 21 οὕτως οὖν F: οὕτω γοῦν aD 23 post αὐτὸς add. ὁ F 25 ἀρχόμενος Phys. Α 1 p. 184a 12 γὰρ om. a 29 καὶ om. a 30 καταρτυούσας DF (cf. Plut. dc r. rat. aud. 2 p. 38 D): καταρτιζούσας a 33 ἀμφίλεκτον F1, corr. F2 ἀμφιλίκτων F1 corr. F2)

6
μνήμης παρὰ τοὐ Ἀριστοτέλους τυγχάνον καὶ τῶν σπουδαιοτάτων αὐτοῦ [*](2r) μαθητῶν καὶ τῶν ἀπὸ τῆς αἱρέσεως πάντων μεμνημένων, τῶν δὲ καὶ κε- φάλαια αὐτῆς καὶ συνόψεις ποιουμένων.

Διχῇ δὲ τὴν πρώτην τῆς ὅλης πραγματείας διῃρημένης τὰ μὲν πρῶτα Ἄδραστος λέγει πέντε βιβλία <ὅτι> περί τε τῶν φυσικῶν ἀρχῶν πασῶν καὶ τῶν ταύταις ἀκολουθούντων καὶ τῶν εἰς ζήτησιν παρεμ- πιπτόντων, ἀπὸ δὲ τοῦ ἕκτου βιβλίου τὸν περὶ κινήσεως ἀναλαβὼν λόγον ἐν τοῖς τρισὶ τοῖς λοιποῖς τὰ παντοδαπὰ περὶ κινήσεως φυσικὰ θεωρή- ματα παραδίδωσι· διὸ τὰ μὲν πρῶτα πέντε Περὶ ἀρχῶν εἴωθε καλεῖν ὁ Ἀριστοτέλης, τὰ δὲ ἐφεξῆς Περὶ κινήσεως. τῶν δὲ Περὶ ἀρχῶν ἐν μὲν τῷ πρώτῳ περὶ τῶν συναιτίων διδάσκει, τῆς τε ὕλης φημὶ καὶ τοῦ εἴδους καὶ τῆς ἀντικειμένης τῷ εἴδει στερήσεως· ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ περὶ τοῦ προσεχῶς ποιητικοῦ αἰτίου, ὅπερ τὴν φύσιν εἶναί φησι, καὶ μέντοι καὶ περὶ τοῦ τελικοῦ. ἐπειδὴ δέ ἐστί τινα καὶ ἄλλα ποιητικὰ δοκοῦντα αἴτια, κατὰ συμβεβηκὸς ἔχοντα τοῦτο ὥσπερ ἡ τύχη καὶ τὸ αὐτόματον, οὐδὲ τὸν τούτων διορισμὸν ἀδιάρθρωτον καταλέλοιπεν. ὁρισάμενος δὲ τὴν φύσιν ἀρχὴν κινήσεως καὶ ὅλως τῶν φυσικῶν κατὰ κίνησιν χαρακτη- ριζομένων, ἐν τῷ τρίτῳ τί ποι’ ἔστιν ἡ κίνησις ἥ τε κοινὴ καὶ ἕκαστον αὐτῆς εἶδος ἀναδιδάσκει. ἐπεὶ δὲ συνεχὴς ἡ φυσικὴ κίνησις, τὸ δὲ συνεχὲς ἐπ’ ἄπειρον διαιρετόν, καὶ περὶ συνεχοῦς καὶ περὶ ἀπείρου διαλέγεται κατὰ τὸ τρίτον βιβλίον. σώματα δὲ ὄντα τὰ φυσικὰ καὶ θέσιν ἔχοντα τόπου δεῖται ἐν ᾧ τε ἔσται καὶ ἐν ᾧ κινηθήσεται. διὸ καὶ περὶ τόπου διέξεισιν ἐν τῷ τετάρτῳ. κενὸν δὲ διάστημα τινῶν τὸν τόπον ὑπολαμβανόντων καὶ ἐν ἀρχῆς λόγῳ τὸ κενὸν τιθέντων τινῶν, εἰκότως καὶ τὰς περὶ τοῦ κενοῦ ζη- τήσεις ἀνακινεῖ. πάσης δὲ κινήσεως ὑπὸ χρόνου μετρουμένης, ἀναγκαῖον ἦν καὶ περὶ χρόνου τὸν φυσικὸν πολυπραγμονεῖν. καὶ οὕτως τὸ τέταρτον συνεπεράνατο βιβλίον. ἐν τῷ πέμπτῳ δὲ τὴν κίνησιν ἀκριβῶς ἀπὸ τῶν ἄλλων μεταβολῶν διέκρινε καὶ τὴν ἀντίθεσιν τῶν τε κινήσεων πρὸς ἀλλήλας καὶ τῶν ἠρεμιῶν πρός τε τὰς κινήσεις καὶ πρὸς ἀλλήλας διώρισε καὶ τὴν μίαν κίνησιν ἥτις ποτέ ἐστι περιέγραψεν.

Ἀλλ’ ὀλίγα ἔτι προσθεὶς ἐπὶ τὴν λέξιν τραπήσομαι. τῶν γὰρ πρὸ τοῦ Πλάτωνος φιλοσοφησάντων οἱ μὲν περὶ Θαλῆν καὶ Ἀναξίμανδρον καὶ τοὺς τοιούτους, ἅτε πρώτως τότε μετὰ τὸν κατακλυσμὸν καὶ τὴν τῶν ἀναγκαίων περιποίησιν φιλοσοφίας ἀρξαμένης ἐν τῇ ‘Ελλάδι, τὰς τῶν φύσει γινομένων αἰτίας ζητοῦντες ἅτε κάτωθεν ἀρχόμενοι τὰς ὑλικὰς καὶ στοιχειώδεις ἀρχὰς ἐθεάσαντο καὶ ἐξέφηναν ἀδιορίστως ὡς πάντων τῶν ὄντων τὰς ἀρχὰς ἐκ- [*](3 αὐτῆς aD (sc. τῆς φυσικῆς ἀκροάσεως): αὐτοῖς F 5 λέγει] τε λέγει F ὅτι ad- didi τε (post περί) F: oiu. aD ἐστι DF: εἶναι a 8 θεωρήματα] προβλήματα statim corr. F 13 προσεχῶς a: προσεχοῦς DF 14 καὶ (ante περὶ) om. F 17 τὴν post κατὰ add. a 18 καὶ (post ἥ τε) scripsi: καθ’ F: καὶ καθ’ aD 10 αὐτῆς om. a ἐπεὶ δὲ aD: ἐπειδὴ F 20 περὶ (ante ἀπείρου) om. a 23 κενὸν δὲ cf. ad p. 4, 3. 4 24 τινῶν τὸ κενὸν τιθέντων a περὶ (post τὰς) om. F 27 ἀκριβῶς om. a 30 ἥ τις aF: ἅ τίς D 34 ἄτε κάτωθε ἀρχόμενοι DF: om. a)

7
φαίνοντες. Ξενοφάνης δὲ ὁ Κολοφώνιος καὶ ὁ τούτου μαθητὴς Παρμενίδης [*](2r) καὶ οἱ Πυθαγόρειοι τελεωτάτην μὲν περί τε τῶν φυσικῶν καὶ τῶν ὑπὲρ τὴν φύσιν, ἀλλ’ αἰνιγματώδη τὴν ἑαυτῶν φιλοσοφίαν παραδεδώκασιν. Ἀναξα- γόρας δὲ ὁ Κλαζομένιος ἐπέστησε μὲν ποιητικὸν αἴτιον τὸν νοῦν, ἐν δὲ ταῖς αἰτιολογίαις ὀλίγιστα αὐτῷ προσεχρήσατο, ὡς ὁ ἐν Φαίδωνι Σωκράτης ἐπέ- σκηψε. καὶ ἴσως οὐδὲν ἄτοπον τοῦτο. καὶ γὰρ καὶ ὁ Τίμαιος αὐτός τε καὶ ὃν ὁ Πλάτων’ ὑπεκρίνατο καίτοι ποιητικὸν καὶ παραδειγματικὸν καὶ τε- λικὸν αἴτιον τῶν γινομένων προυποθέμενοι, ὅμως τὰς τῶν σωματικῶν αἰτίων ἀποδόσεις ἀπό τε τῶν ἐπιπέδων καὶ τῶν σχημάτων καὶ ὅλως ἀπὸ τῆς τῶν στοιχείων φύσεως ἐποιήσαντο. πλὴν ὅ γε Πλάτων’ τά τε τῶν Πυθαγορείων καὶ τῶν ’Eλεατικῶν ἐπὶ τὸ σαφέστερον προαγαγὼν τά τε ὑπὲρ τὴν φύσιν ἐξύμνησεν ἀξίως κἀν τοῖς φυσικοῖς καὶ γενητοῖς τὰς στοιχειώδεις ἀρχὰς τῶν ἄλλων διέκρινε καὶ στοιχεῖα πρῶτος αὐτὸς ὠνόμασε τὰς τοιαύτας ἀρχάς, ὡς ὁ Εὔδημος ἱστορεῖ, καὶ τὸ ποιητικὸν αἴτιον καὶ τὸ τελικὸν καὶ ἔτι πρὸς τούτῳ τὸ παραδειγματικόν, τὰς ἰδέας, αὐτὸς θεασάμενος διέκρινε· καὶ γὰρ τὴν ὕλην ταῖς αὐταῖς χρώμενος ἐννοίαις ἐς ὕστερον Ἀριστοτέλης ἀνεῦρε, καὶ τὸ εἶδος ὁμοίως· ποιητικόν τε αἴτιον τὸν θεῖον ἐφίστησι νοῦν καὶ τε- λικὸν τὴν τούτου ἀγαθότητα, δι’ ἣν τὸ αἰσθητὸν πᾶν πρὸς τὸ νοητὸν πα- ράδειγμα ἀφωμοίωσεν. ὁ δέ γε Ἀριστοτέλης τῶν μὲν πρὸ τοῦ Πλάτωνος φυσιολόγων διήνεγκεν οὐ μόνον τὸ ποιητικὸν αἴτιον ἐπιστήσας, ἀλλ’ ὅτι καὶ τὰ ὑλικὰ αἴτια ἀρχοειδέστερον ἐθεάσατο. ἐκείνων γὰρ ἢ τἀς ὁμοιομερείας ἢ ἕν τι τῶν τεττάρων | στοιχείων ἢ πλείονα ἢ πάντα ὑποθεμένων ἢ μέχρι [*](2v) τῶν ἀτόμων σωμάτων ἐλθόντων, αὐτὸς καὶ τὰς ὁμοιομερείας καὶ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα διέλυσε καὶ αὐτὴν τὴν σωματικὴν φύσιν εἴς τε τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος ἀνέλυσεν, ὡς πρὸ αὐτοῦ Πλάτων’ καὶ πρὸ τοῦ Πλάτωνος ὁ Πυθαγορικὸς Τίμαιος, προσεχῆ μὲν τὰ τέτταρα στοιχεῖα ποιήσαντες, πρὸ ἐκείνων δὲ τὰ ἐπίπεδα, ἀρχὰς δὲ πρώτας στοιχειώδεις τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος. ὁμοῦ δὲ " καὶ τοῦ Πλάτωνος καὶ τῶν πρὸ Πλάτωνος ἁπάντων διήνεγκεν Ἀρι- στοτέλης, ὅτι περὶ τῶν φυσικῶν πραγμάτων ἢ ὡς περὶ πάντων τῶν ὄντων διαλεγομένων, ὡς πρὸ τοὐ Πλάτωνός τινες, ἢ ὡς περὶ κόσμου καὶ μερῶν κόσμου καὶ ἐν τοῖς περὶ κόσμου τὰ ἐνταῦθα ζητούμενα ἀνακινούντων, ὡς αὐτός τε ὁ Πλάτων’ καὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ τινες, ὁ Ἀριστοτέλης καὶ τὰ φυ- σικὰ διέκρινεν ἥντινα ἐν τοῖς οὖσιν ἔχει τάξιν καὶ ὡς εἰ μηδὲ ἦν κόσμος, περὶ αὐτοῦ καθ’ αὑτὸ διδάσκει τοῦ φυσικοῦ σώματος· κἀν τοῖς στοιχείοις δὲ τὴν στέρησιν ὡς ἄλλο τι τῆς ὕλης οὖσαν αὐτὸς ἀπέδειξε, τοῦ Πλάτωνος [*](2 τελειοτάτην a 5 ὀλίγα a ἐν Φαίδωνι] p. 98 Β 6 καὶ (post γὰρ) om. F 7 καίτοι DF: τὸ a 9 καὶ τῶν om. a 10 τά τε τῶν F: τά τε D: τὰ τῶν a 12 καὶ (superscr. ἐν) F 13 πρώτως D 16 τούτω D cf. p. 10,34: τοῦτο F: τούτοις a αὐτὸς om. F 20 μόνον τὸ (sod ead. m. ὦ superser.) ’: μόνον τῶ D uude conicias τῷ τὸ—ἐπιστῆσαι 24 εἴς τε τὸ εἶδος καὶ τὴν ὕλην a 25 τοῦ post καὶ om. F 28 post πρὸ add. τοῦ a ante Ἀριστοτέλης add. ὁ a 30 ὡς οἱ πρὸ a μερῶν κόσμου DF: τῶν τοῦ κόσμου μερῶν a 31 καὶ (ante ἐν) oin. a 00 ὅ τινα D 35 τοῦ Πλάτωνος ὡς ταὐτὸ τῇ ὕλῃ ἀφορισαμένου τὴν στέρησιν temptabat Torstrik)
8
τῆς ὕλης ἢ κατὰ τὴν ὕλην ἀφορισαμένου τὴν στέρησιν. καὶ τὺ ποιητικὸν- [*](2v) δὲ αἴτιον τῶν μὲν ἄλλων παραλιμπανόντων, του ’δε Ἀναξαγόρου καὶ του Πλάτωνος, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τῶν Πυθαγορείων, τὸν θεῖον νοῦν τιθέντων, αὐτὸς τὸ προσεχὲς ζητῶν τῶν φύσει γινομένων ποιητικὸν αἴτιον τὴν φύσιν εἶναί φησιν, ἣν ὁ Πλάτων’ ἐν τῷ ὀργανικῷ τέθεικε κινουμένην μὲν ὑφ’ ἑτέρου, κινοῦσαν δὲ ἕτερα. οὐ μέντοι οὐδὲ Ἀριστοτέλης ἐπὶ τῆς φύσεως ἔμεινεν ὡς ἐπὶ πρώτης ἡ κυρίως ποιητικῆς, ἀλλ’ αὐτὸς ἐπὶ τὸ ἀκίνητον καὶ πάντων κινητικὸν αἴτιον ἀνῆλθε καὶ πάντα τούτου ἐξῆψεν ἐπὶ τέλει τῆσ- δε τῆς πραγματείας τὰ κινούμενα. καὶ τὸ εἶδος δὲ τῆς τοῦ ἀνδρὸς τούτου φυσιολογίας διήνεγκε τῶν μὲν παλαιοτέρων, καθ’ ὅσον τὸ ἐκείνων εἰς τὸ σαφέστερον μετέβαλε καὶ ἀκρίβειαν ταῖς ἀποδείξεσι προσέθηκε, τοὐ δὲ Πλάτωνος, καθ’ ὅσον προφανεστέρας τίθησι τὰς τῶν ἀποδείξεων ἀνάγκας καὶ τὰς ἀρχὰς αὐτῶν ἀπό τε τῆς αἰσθήσεως καὶ ἀπὸ τῶν προ- χείρων δοξῶν σπουδάζει λαμβάνειν, πάντων δὲ ὁμοῦ τῷ πάντα τὰ τῆς φυ- σιολογίας μέρη μέχρι τῶν μερικωτάτων ἀπεξεργάσασθαι.

Διχῇ δὲ διῃρημένων αὐτοῦ τῶν συγγραμμάτων εἴς τε τὰ ἐξωτερικὰ οἷα τὰ ἱστορικὰ καὶ τὰ διαλογικὰ καὶ ὅλως τὰ μὴ ἄκρας ἀκριβείας φροντί- ζοντα καὶ εἰς τὰ ἀκροαματικά, ὧν καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ πραγματεία, ἐν τοῖς ἀκροαματικοῖς ἀσάφειαν ἐπετήδευσε διὰ ταύτης τοὺς ῥᾳθυμοτέρους ἀπο- κρουόμενος, ὡς παρ’ ἐκείνοις μηδὲ γεγράφθαι δοκεῖν· τοιγαροῦν Ἀλεξάνδρου μετὰ τὴν Περσῶν καθαίρεσιν τάδε πρὸς αὐτὸν γεγραφότος “Ἀλέξανδρος Ἀριστοτέλει εὖ πράττειν. οὐκ ὀρθῶς ἐποίησας ἐκδοὺς τοὺς ἀκροαματικοὺς τῶν λόγων. τίνι γὰρ ἔτι διοίσομεν ἡμεῖς τῶν ἄλλων, εἰ καθ’ οὓς ἐπαι- δεύθημεν λόγους, οὗτοι πάντων ἔσονται κοινοί. ἐγὼ δὲ βουλοίμην ἂν ταῖς περὶ τὰ ἄριστα ἐμπειρίαις ἢ ταῖς δυνάμεσι διαφέρειν’’, αὐτὸς τάδε ἀντέ- γραψεν “Ἀριστοτέλης βασιλεῖ Ἀλεξάνδρῳ εὗ πράττειν. ἔγραψάς μοι περὶ τῶν ἀκροαματικῶν λόγων, οἰόμενος δεῖν αὐτοὺς φυλάττειν ἐν ἀπορρήτοις· ἴσθι οὗν αὐτοὺς καὶ ἐκδεδομένους καὶ μὴ ἐκδεδομένους. συνετοὶ γάρ εἰσι μόνοις τοῖς ἡμῶν ἀκούσασιν. ἔρρωσο.’’ Πλούταρχος δὲ ὁ Χαιρωνεὺς ἐν τῷ δρου βίῳ ἐπὶ τῇ ἐκδόσει τῆς Μετὰ τὰ φυσικὰ ταῦτα γεγράφθαι φησίν.

p. 184a10 ἐπειδὴ τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι.

Τὸ προοίμιον εὐθὺς τὸν σκοπὸν ἐκφαίνει τοῦ συγγράμματος, ὅτι περὶ τῶν φυσικῶν ἀρχῶν ἐστι· πειρατέον γάρ, φησί, πρῶτον διορίσασθαι τὰ περὶ τὰς φυσικὰς ἀρχάς. καὶ τὴν ἀναγκαίαν δὲ χρείαν τοῦ περὶ τῶν ἀρχῶν [*](1 ἢ om. F 4 post αὐτὸς iaserit φύσιν εἶναι φησὶ expuncta F 6 οὐδὲ ὁ ἀριστο- τέλης F 7 ἀλλ’ DF: ἀλλὰ καὶ a 11 εἰς DF: ἐπὶ a 12 προφανεστέρας F cf. p. 15,28: ἀσθενεστέρας Da 13 αὐτὸς a τῶν αἰσθήσεων F 14 σπουδάζει DF: σπουδάζων a 15 ἀπεξεργάσασθαι D: ἐπεξεργάσασθαι aF 20 ἐκείνης a ἀλέ- ξανδρος D 24 κεινοί a 25 post διαφέρειν deest ἔρρωσο cf. Gell. N. Α. XX 5 11 28 καὶ (post αὐτοὺς) om. F. 29 Ἀλεξάνδρου βίῳ c. 7 30 θεωρίας ante ταῦτα add. F 32 hinc E ad DF accedit 33 τὰ περὶ E: τὸ περὶ aDF cf. Aristoteles 1. c.)

9
λόγου σαφῶς παράδειξεν οὓτω πως συλλογισάμεωος. τὰ φυσικὰ ἀρχὰς ἔχει· [*](2v) τὰ ἀρχὰς ἔχοντα ἐπίστασθαι συμβαίνει ἐκ τοῦ τὰς ἀρχὰς αὐτῶν γνωρίζειν· τὰ ἄρα φυσικὰ ἐπίστασθαι συμβαίνει ἐκ τοὐ τὰς ἀρχὰς αὐτῶν γνωρίζειν· ἀναγκαία ἄρα τῷ φυσιολογικὴν ἐπιστήμην ἕξοντι ἡ τῶν ἀρχῶν τῶν φυσικῶν γνῶσις. ἀλλ’ ὅτι μέν εἰσιν ἀρχαὶ τῶν φυσικῶν, ἐφεξῆς ἅπας ὁ λόγος δείξει καὶ οὐ δεῖται νῦν ἀποδείξεως· διὸ οἶμαι ταύτην αὐτὸς τὴν πρότασιν παρῆκεν. ὁ μέντοι Θεόφραστος ἐν ἀρχῇ τῶν ἑαυτοῦ Φυσικῶν καὶ ταύτην ἀνέδειξε λέγων “τὸ μέντοι τῶν φυσικῶν ἀρχὰς εἶναι δῆλον ἐκ τοῦ τὰ μὲν φυσικὰ σώματα εἶναι σύνθετα, πᾶν δὲ σύνθετον ἀρχὰς ἔχειν τὰ ἐξ ὧν σύγκειται· ἅπαν γὰρ τὸ φύσει ἢ σῶμά ἐστιν ἢ ἔχει γε σῶμα· ἄμφω δὲ σύνθετα”. ὁ δὲ Πορφύριος οὐδὲ φυσικοῦ φησιν εἶναι τὸ ζητεῖν, εἰ εἰσὶν ἀρχαὶ τῶν φυ- σικῶν, ἀλλὰ τοῦ ἀναβεβηκότος• ὁ γὰρ φυσικὸς ὡς δεδομέναις χρῆται. ἔτι δὲ μᾶλλον φαίη ἄν τὸ τίνες αἱ ἀρχαὶ τοῦ ἀναβεβηκότος εἶναι ζητεῖν. οὐδὲ γὰρ ὁ γεωμέτρης ἢ ὁ ἰατρὸς τὰς ἑαυτοῦ ἀρχὰς ἀποδείκνυσιν, ἀλλ’ ὡς οὔσαις καὶ τοιαῖσδε οὔσαις χρῆται. πῶς οὗν οἱ φυσικοὶ σχεδόν τι πάντες τὰς ἀρχὰς ζητοῦσι τῶν φυσικῶν; ἡ ὅτι μὲν σύνθετα τὰ φυσικὰ καὶ ἀρχὰς ἔχοντα καὶ τάσδε τὰς ἀρχὰς τοῦ φυσικοῦ ἐστιν ἀποδεικνύναι, ὡς καὶ τοῦ ἰατροῦ ὅτι ἐκ τῶν τεττάρων στοιχείων τὸ ἀνθρώπειον σῶμα καὶ τοῦ γραμματικοῦ ὅτι ἐκ τῶν εἰκοσιτεττάρων στοιχείων ὁ λόγος. τίνα δὲ ἕκαστον τῶν στοιχείων ἔχει δύναμιν, τοῦ ἀναβεβηκότος ἐστὶν ἐπὶ μὲν τῶν γραμμάτων τοῦ μου- σικοῦ, ἐπὶ δὲ <τοῦ> ἀνθρωπείου σώματος τοῦ φυσιολόγου, ἐπὶ | δὲ τῶν φυ- [*](3r) σικῶν ἀρχῶν τοῦ πρώτου φιλοσόφου. διὸ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι ἐστὶν ἡ ὕλη καὶ τὸ εἶδος ἀρχαὶ τῶν φυσικῶν δείξας τὴν μὲν ὕλην ἐξ ἀναλογίας γινώσκεσθαί φησι καίτοι τοῦ πρώτου φιλοσόφου καὶ ἀπὸ τῶν αἰτίων αὐτὴν δεικνύντος, “περὶ δὲ τῆς κατὰ τὸ εἶδος, φησίν, ἀρχῆς, πότερον μία ἢ πολλαὶ καὶ τίς ἢ τίνες εἰσί, δι’ ἀκριβείας τῆς πρώτης φιλοσοφίας ἔργον ἐστὶ διορίσασθαι· ὥστε εἰς ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἀποκείσθω”. ὅτι δὲ τὰ ἔχοντα ἀρχὰς τότε συμβαίνει ἐπίστασθαι ὅταν αἱ ἀρχαὶ αὐτῶν γνωσθῶσι, τέθεικε μὲν καὶ ὡς ἀξίωμα· διὸ τῷ παρασυναπτικῷ καλουμένῳ χρῆται συνδέσμῳ, καθ’ ὃν τὸ ἡγούμενον ὡς ὁμολογούμενον λαμβάνεται· εἰ γὰρ ἐπιστήμη ἐστὶν ἡ δι’ ἀποδείξεως γνῶσις, ἀπόδειξις δέ ἐστι συλλογισμός, οὗτος δὲ ἀπὸ ἀρχῶν, δῆλον ὅτι ἡ ἐπιστήμη γνῶσίς ἐστι δι’ ἀρχῶν. πλὴν καὶ παρεμυ- θήσατο αὐτὸ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς καὶ τῆς κοινῆς ὑπολήψεως. “τότε γάρ, φησίν, οἰόμεθα γινώσκειν ἕκαστον, ὅταν τὰ αἴτια γνωρίσωμεν τὰ πρῶτα καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς πρώτας καὶ μέχρι τῶν στοιχείων ”. ἀλλ’ οὐδὲ τὸ συμπέρασμα ἐπήγαγε τὸ τὰ ‘φυσικὰ ἄρα ἐπίστασθαι συμβαίνει ἐκ τοὐ τὰς ἀρχὰς αὐτῶν γνωρίζειν’, ἀλλὰ τὸ ἑπόμενον τῷ συμπεράσματι· [*](2 τὰ ἀρχὰς — τὰς ἀρχὰς in marg. Ε 3 τὰ ἄρα — γνωρίζειν DE: om. a 7 αὐ- τοῦ a 9 εἶναι σύνθετα DE: σύνθετα εἶναι aF 10 γε om. a 13 τὸ DEF: τις a 14 αὑτοῦ aF τι om. a 16 ὅτε D 21 τοῦ (ante ἀνθρωπείου) add. a: om. DEF φυσιολόγου EF: φυσικοῦ λόγου aD 24 αἰτιῶν a 25 φησίν Phys. Α 9 p. 192a34 φασίν a 26 ἔργον om. a 27 διορίσαι 32 ἐστι δι’ ἀρχῶν DF: ἐστι διὰ ἀρχῶν Ε: ἐστιν ἀπ’ ἀρχῶν a)
10
δεῖ γάρ, φησί, τῆς περὶ φύσεως ἐπιστήμης διορίσασθαι πρῶτον [*](3r) τὰ περὶ τὰς ἀρχάς, συλλαβὼν ἐν τούτῳ καὶ τὸ συμπέρασμα.

Ὁ μέντοι Εὔδημος ἀρχόμενος τῶν Φυσικῶν ἀνωτέρω τὸν λόγον ἐπήγαγε καὶ δείξας ὅτι πρὸς μὲν τὰς πράξεις εὐχρηστότερον εἰδέναι τὰ καθ’ ἕκαστα, πρὸς δὲ θεωρίαν τὰ κοινά, “κοινότατον, φησί, φαίνεται περὶ τὰς ἐπιστήμας τὸ τῶν ἀρχῶν· ὑπάρχουσι γάρ τινες καθ’ ἑκάστην. τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ἀναγκαῖον τῶ φυσιολογοῦντι τὰς ἀρχὰς πρῶτον ἐπισκέψασθαι” καὶ ὁ μὲν ὅλος τῶν λεγομένων νοῦς τοιοῦτος. ἔστι δὲ ἄξιον ζητεῖν τί ἀρχὴ καὶ τί αἴτιον καὶ τί στοιχεῖον. καὶ γὰρ ὁ μὲν Ἀλέξανδρος διαφέρειν ταῦτα ἀλλήλων φησὶ τῷ ἀρχὴν μὲν λέγεσθαι ἰδίως τὸ ποιητικόν, ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινή- σεως, αἴτιον δὲ τὸ οὗ ἕνεκα καὶ τὸ εἶδος ἐν γὰρ τοῖς φύσει τὸ οὗ ἕνεκα τοῦτο), στοιχεῖον δὲ τὸ ἐνυπάρχον ὡς τὴν ὕλην. ἔοικε δὲ τῷ Εὐδήμῳ κα- τακολουθεῖν ὁ Ἀλέξανδρος λέγοντι ὅτι “τοῦ αἰτίου τετραχῶς λεγομένου τὸ μὲν στοιχεῖον κατὰ τὴν ὕλην λέγεται· ἐνυπάρχειν γὰρ δοκεῖ τὰ στοιχεῖα, ὥσπερ ἐν διαλέκτῳ τὰ γράμματα· οὕτω καὶ ὁ χαλκὸς αἴτιος λέγεται τῆς πολυχρονιότητος τῶν ἔργων· αἴτιον δὲ λέγεται καὶ ὅθεν ἡ κίνησις· φαμὲν δὲ εἶναι ταύτην ἀρχήν, ὅθεν νεῖκος λοιδορίας ἀρχή· τὴν μὲν οὖν ἀρχὴν καὶ τὸ στοιχεῖον οὕτω λέγουσιν αἴτια· τὸ δὲ οὗ ἕνεκα οὐκ ἐπιδέχεται ’τον του στοιχείου λόγον· οὐ γὰρ ἐνυπάρχει ἐν τῷ αἰτιατῷ οἷον ἐν τῷ περιπα- τεὶν ἡ ὑγίεια οὐδὲ ἀρχὴ τοῦ περιπατεῖν ἡ ὑγίεια φαίνεται, ἀλλὰ μᾶλλον αἰτία. τὸ δὲ οὗ ἕνεκα καὶ τὸ εἶδος σύνεγγυς φαίνεται καὶ πολλάκις τὰ αὐτά. διὸ μάλιστα ἔοικεν αἰτίῳ τὸ οὗ ἕνεκα’’. τοιαῦτα μὲν καὶ τὰ τοῦ Εὐδήμου. θαυμαστὸν δὲ εἰ μὴ ὑπάρχει τὸ εἶδος ἐν τῷ αἰτιατῷ, εἰ μὴ ἄρα εἶδος τὸ καθόλου λέγουσιν.

Ὁ μέντοι Πορφύριος ‘‘ἕνα μὲν τρόπον ἀρχὴν λέγει, φησίν, ὅθεν ἡ πρώτη κίνησις γίνεται· ἔστι δὲ τοιαύτη ἡ ἀφ’ οὗ ὡς ὁδοῦ τὸ πρῶτον· οὕτω δὲ καὶ νεὼς μὲν τρόπις, οἰκίας δὲ θεμέλιος· τούτῳ δὲ τῷ σημαινο- μένω ἀντίκειται ἡ τελευτή· ἕτερον δὲ τρόπον ὡς τὸ ὑφ’ οὗ, ὡς ἡ φύσις τῶν φυσικῶν καὶ ἡ τέχνη τῶν τεχνητῶν· ἀρχὴ δὲ καὶ τὸ οὗ ἕνεκα, οἷον ἀθλήσεως ἡ νίκη· κατ’ ἄλλον δὲ τρόπον ἀρχὴ λέγεται, ἐξ οὗ πρῶτον ἐνυπάρχοντος γίνεταί τι, ὡς οἰκίας λίθοι καὶ ξύλα ἀρχὴ ὡς ὕλη· ἀρχὴ δὲ καὶ ἡ μορφὴ καὶ τὸ σχῆμα καὶ ὅλως τὸ εἶδος. ἀλλ’ ὁ μὲν Ἀριστοτέλης τὸ ἐν τῇ ὕλῃ μόνον θεασάμενος εἶδος τοῦτο ἔλεγεν ἀρχήν, ὁ δὲ Πλάτων’ πρὸς τούτῳ καὶ τὸ χωριστὸν ἐννοήσας εἶδος τὴν παραδειγματικὴν ἀρχὴν προ- σεισήγαγε· τετραχῶς οὖν ἡ ἀρχὴ κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην· ἡ γὰρ τὸ ἐξ οὗ [*](3 Εὔδημος fr. 2 p. 2,7 Spencjelii 5 noune πρὸς δὲ <τὴν>? κοινότατον] κοινότατα 6 τὰ τῶν Ε 15 οὕτω δὲ καὶ F 17 post ὅθεν fortasse iuteicidit velut ἡ κίνησις πέφυκεν ἄρχεσθαι οἷον of. Ar. Metaph. Δ 1 p. 1013a8, praeterea de anim. gen. 18 p. 724a29 νεῖκος in lit. D λοιδορίας νεῖκος a 19 ἐνυπάρχειν Ε 20 ἡ altemm om. DE 21 καὶ πολλάκις τὰ αὑτά om. aF 22 ἔοικεν αἰτίω DE: αἰτίω ἐοικέναι τί ᾦ [vitiata et emendata lectione coniuncta] F: αἰτίῳ ἔοικεν a ἕνεκεν aF καὶ τὰ ex κατὰ corr. D: καὶ delebat Spcngel 23 ἐνυπάρχει aF 25 φησὶν om. a 30 πρῶτον DE cf. Ar. metapli. Δ 1 (1013 F: πρώτη F: πρώτου a 34 προσεισήγαγε DE: προσή- γαγε aF)

11
ὡς ἡ ὕλη ἢ τὸ καθ’ ὃ ὡς τὸ εἶδος ἢ τὸ ὑφ’ οὗ ὡς τὸ ποιοῦν ἢ τὸ [*](3r) δι’ ὃ ὡς τὸ τέλος. κατὰ δὲ Πλάτωνα καὶ τὸ πρὸς ὃ, ὡς τὸ παράδειγμα καὶ τὸ δι’ οὗ ὡς τὸ ὀργανικὸν· ὁσαχῶς δὲ ἡ ἀρχὴ λέγεται, τοσαυταχῶς καὶ τὸ αἴτιον· καὶ τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ταὐτὸν ἄμφω, τῇ δὲ ἐπινοίᾳ δια- φέροντα· ἡ μὲν γὰρ ἀρχή, φησὶν ὁ Πορφύριος, ἐπινοεῖται καθὸ προηγεῖται, τὸ δὲ αἴτιον καθὸ ποιεῖ τι καὶ ἀποτελεῖ τὸ μεθ’ ἑαυτό, ὄντος καὶ τοῦ αἰτίου δυνάμει ἀρχικοῦ καὶ τῆς ἀρχῆς δυνάμει τελικῆς· διὸ καὶ προηγεῖται ἡ ἐπίνοια τῆς ἀρχῆς τῆς τοῦ αἰτίου ἐπινοίας· τοσαυταχῶς δὲ τῶν ἀρχῶν καὶ τῶν αἰτίων λεγομένων οὐ πάντα ἐν πᾶσιν, ἀλλ’ ἄλλαι μὲν γενέσεως ἀρχαί, ὡς ὕλη καὶ εἶδος ἢ τὸ ποιοῦν καὶ πάσχον ἡ ἕν τι τῶν στοιχείων ὃ ἕκαστοι τῶν φυσικῶν ἐθεάσαντο. ἄλλαι δὲ γνώσεως ἀρχαὶ αἱ ἄμεσοι καὶ ἀναπόδεικτοι προτάσεις· καὶ ἄλλαι μὲν οὐσίας ἀρχαὶ ὡς τὸ πεπερασμένον καὶ ἄπειρον ἔλεγον οἱ Πυθαγόρειοι ἢ τὸ περιττὸν καὶ τὸ ἄρτιον· πράξεως δὲ ἀρχαὶ ἢ τὸ ποιοῦν ἢ τὸ τέλος“.

Tούτων δὲ ἡμῖν ἱστορημένων πρὸς μὲν τὸν Ἀλέξανδρον καὶ πρὸ τούτου πρὸς τὸν Εὔδημον ῥητέον, ὅτι τὸ οὗ ἕνεκα τέλος ὂν καὶ ἀρχὴ ἄν εἴη πάντως καὶ κυριωτέρα τοῦ ποιητικοῦ ἀρχὴ καὶ μάλιστα κατ’ αὐτοὺς τοὺς τὸ ἀκίνητον καὶ πρῶτον αἴτιον τέλος εἶναι λέγοντας τῶν πάντων, ἀλλ’ οὐ ποιητικόν· ὃ καὶ ἀρχὴν τῶν πάντων ὁμολογήσουσιν, εἴπερ τὸ πρώτιστον αὐτὸ τῶν πάντων φασίν· πῶς δὲ στοιχεῖον μόνον τὴν ὕλην φασίν, εἴπερ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους οἴονται τὸ σύνθετον; κἄν γάρ τι τελικὸν τὸ εἶδος, ἀλλὰ στοιχειῶδες μᾶλλόν ἐστι. πρὸς δὲ τὸν Πορφύριον, ὅτι πρῶτον μέν, ἐξ ὧν καὶ αὐτὸς διεστήσατο, οὐ λέγεται ἰσαχῶς τὸ αἴτιον καὶ ἡ ἀρχή, ἀλλὰ τὸ μὲν αἴτιον πᾶν καὶ ἀρχή, ἡ δὲ ἀρχὴ τοῦ πράγματος οἷον τῆς ὁδοῦ ἢ τοὐ δράματος οὐκ ἂν λέγοιτο αἴτιον· δεύτερον δὲ ὅτι οὐδὲ προεπινοεῖται τοῦ αἰτίου ἡ ἀρχή, εἴπερ τὸ μὲν αἴτιον προυπάρχειν ἀνάγκη τοὐ ἀποιε- [*](3r) λέσματος, ἡ δὲ ἀρχή, εἴτε ὡς μέρος προηγούμενον εἴτε ὡς στοιχεῖον λαμ- βάνοιτο, συνυπάρχει τῷ ἀποτελουμένῳ. μήποτε οὖν ὁ Ἀριστοτέλης τὴν ἀρχὴν ὡς κοινὸν λαβὼν διεῖλε ταύτην εἴς τε τὰ κυρίως αἴτια, οἷόν ἐστι τὸ ποιητικὸν καὶ τὸ τελικόν, καὶ εἰς τὰ συναίτια ὑπό τινων λεγόμενα, οἷά ἐστι τὰ στοιχεῖα. διὸ καὶ προελθών, ὅταν τὰ αἴτια, φησί, γνωρίσω- μεν τὰ πρῶτα καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς πρώτας, διότι τὰ πρώτως καὶ κυρίως λεγόμενα αἴτια ταῦτά ἐστιν αἱ πρώτως καὶ κυρίως ἀρχαί· καὶ μέχρι τῶν στοιχείων, φησί, τουτέστι τῶν ἐσχάτως αἰτίων καὶ ἀρχῶν λεγομένων· ὧν οὖν εἰσ’ ἱν ἀρχαὶ εἶπεν ἢ αἴτια ἢ στοιχεῖα. δύναται δὲ τὰ πρῶτα αἴτια καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς πρώτας εἰρηκέναι, ὅτι τὶν αἴτια ἄλλα μὲν τὰ [*](2 πλάτωνα καὶ καὶ τὸ D 7 noli conicere ποιεῖ τε καὶ 8 τελικῆς Torstrik: τε- λεστικῆς libri at cf. v. 22. 31 12 ἢ ἕκαστον a post φυσικῶν add. ὧν a 17 εἴη ἄν a 20 εἶπερ τὸ DEF: εἴπερ (om. τὸ) a 22 ἐξ εἴδους καὶ ὕλης a γάρ τι DEF: γάρ (om. τι) a: fort, γὰρ ἦ τὸ εἶδος aF: εἶδος DE 25 πᾶν καὶ ἀρχή aF: πᾶν καὶ ἡ ἀρχή ’E 26 οὐδὲ DE: οὐ aF 30 διεῖλε ταύτην DEF: διεῖλεν αὐτήν a 31 τὸ (ante τελικὸν) om. a τινα E 34 post prius κυρίως sex lit. spat. D fortasse ταὐτά ἐστιν <ἃ> καὶ μέχρι καὶ ’στ’. a 35 ἐσχάτως DEF: ἐσχάτων a 36 ἡ ὡς αἴτια ἡ ὡς στοιχεῖα aF 11 καὶ post δὲ addebat Torstrik)

12
προσεχῆ καὶ καθ’ ἕκαστον, ἄλλα δὲ τὰ πρῶτα, καὶ ὁ τὰ προσεχῆ μὲν [*](3r) γινώσκων τὰ δὲ πρῶτα ἀγνοῶν οὐδὲ τὰ προσεχῆ κυρίως οἶδεν, εἴπερ τὰ πρῶτα καὶ ἐκείνων αἴτια ὄντα ἀγνοεῖ. τότε οὖν ἐπίστασθαι συμβαίνει, ὅταν πάντα τὰ αἴτια καὶ πάσας τὰς ἀρχὰς γνωρίσωμεν τάς τε πρώτας καὶ τὰς προσεχεῖς, ἅπερ ἐστὶ στοιχεῖα. ἐπειδὴ δὲ καὶ πρῶται ἀρχαὶ αἱ μέν εἰσιν ἑκάστων οἰκεῖαι, ὡς γεωμετρίας οἵ τε ὅροι καὶ τὰ ἀξιώματα, αἱ δὲ κοιναὶ πάντων, ὁ Ἀλέξανδρος τὰς κοινὰς ταύτας φησὶ δεῖν γινώσκειν τὸν μέλλοντα ἐπιστήμονα ἔσεσθαι, Πλατωνικῶς τοῦτο φθεγγόμενος. ὁ γὰρ Πλάτων’ τὰς ἐξ ὑποθέσεως τι περαινούσας οὐ βούλεται κυρίως ἐπιστήμας καλεῖσθαι. νῦν μέντοι περὶ τῶν τῆς φυσιολογίας ἀρχῶν ἔοικε λέγειν ὁ Ἀριστοτέλης τὸ πειρατέον διορίσασθαι πρῶτον τὰ περὶ τὰς ἀρχάς· ἃς δὴ καὶ διορίζεται κατὰ τὴν προκειμένην πραγματείαν, ἀλλ’ οὐ κοινὰς τὰς τῷ πρώτῳ φιλοσόφῳ ὑποβεβλημένας.

Τὸ δὲ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι ὅτι οὐκ ἐκ παραλλήλου εἴρη- τᾶι, καλῶς ἐπέστησεν ὁ Ἀλέξανδρος εἰπών “τὰ ἐκ παραλλήλου λεγόμενα ὀνομάτων μόνων ἔχει διαφορὰν ἐν πράγματος ταὐτότητι καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἓν ἐκ τῶν τοιούτων ἴσον δύναται τοῖς πᾶσι· τὸ δὲ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι οὐ ταὐτὸν δύναται τῷ εἰδέναι μόνῳ· εἰδέναι γὰρ λεγόμεθα καὶ τὰ δι’ αἰσθήσεως καὶ δόξης καὶ τὰς ἀμέσους προτάσεις, ὧν οὐδὲν ἴσμεν δι’ ἀποδείξεως, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν οὐ κατ’ ἐπιστήμην’’. ταῦτα μὲν οὖν εἴρηκε. πῶς δὲ ἐνταῦθα παρείληπται ἄμφω, οὐκέτι προσέθηκεν· ἔοικε δὲ γένος οὖσαν τὴν εἴδησιν τῆς ἐπιστήμης προτάξαι, ὡς εἰ ἔλεγε τὸ γινώσκειν ἐπιστημονικῶν. ὅμοιον δέ ἐστι τοῦτο τῷ εἰπεῖν ‘ὁ λέγων τι καὶ οὕτως λέγων ὡς ἀποφαίνεσθαι ἢ ἀληθεύει ἢ ψεύδεται’. καὶ γὰρ ὁ λόγος γένος ἐστὶ τῆς ἀποφάνσεως ὡς ἡ εἴδησις, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ἡ γνῶσις, τῆς ἐπιστήμης· ὅτι δὲ οἶδεν εἴδησιν καὶ ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως λεγομένην, ἐδήλωσε τὸ προοίμιον τῆς Μετὰ τὰ φυσικά “πάντες ἄνθρωποι τοῦ εἰδέναι ὀρέγονται φύσει· δηλοῖ δὲ ἡ τῶν αἰσθήσεων ἀγάπησις’’. μήποτε δὲ ὁ Ἀριστοτέλης νῦν εἴδησιν τὴν κυρίως λαβὼν εἰς ταὐτὸν αὐτὴν ἤγαγε τῇ ἐπιστήμῃ· καὶ γὰρ ὁ Πλάτων’ μὴ εἰδέναι φησὶ τὰς ἑαυτῶν ἀρχὰς τοὺς μαθηματικοὺς καὶ δηλονότι ἐπι- στημονικῶς μὴ εἰδέναι ὡς τῆς κυρίως εἰδήσεως τῆς ἐπιστημονικῆς οὔσης· ‘ᾧ γὰρ ἀρχή, φησίν, ὃ μὴ οἶδε, μέσα δὲ καὶ τελευτὴ ἐξ ὧν μὴ οἶδε, [*](1 προσεχῆ καὶ Ε: καὶ cm. aDF μὲν om. DE 4 πάσας τὰς ἀργὰς καὶ πάντα τὰ αἴτια γνωρίσωμεν τά τε πρῶτα καὶ τὰ προσεχῆ a 5 προσεχεῖς F: προσεχῆ aD: προσεχ˜ Ε ἐστι scripsi: ἐστὶ τὰ aF: καὶ DE καὶ πρῶται DEF: καὶ αἱ πρῶ- ται a 8 Πλάτων cf. Rep. VI 510B sqq. VII 533 C 11 τὸ περὶ Ε 12 ὁρί- ζεται DE 13 ὑποβεβλημένας DEF: προβεβλημένας a 14 ὅτι οὐκ DEF: οὐκ (om. ὅτι) a 15 καλῶς scripsi cf. v. 20: ὡς libri 16 μόνων DE: μόνον aF ἔχει a: ἔχειν DEF ποιότητι aF 17 ἐκ τῶν iterat F καὶ τὸ εἰδέναι E 18 μό- νον Ε 21 δὲ aF: om. DE 24 καὶ ὁ λόγος γὰρ a 31 μὴ (post ἐπιστημο- νικῶς) om. a φησὶν] memoriter citat Rep. VII 533 C ᾧ γὰρ ἀρχὴ μὲν ὃ μὴ οἶδε, τε- λευτὴ δὲ καὶ τὰ μεταξὺ ἐξ οὗ μὴ οἶδε συμπέπλεκται, τίς μηχανὴ τὴν τοιαύτην ὁμολογίαν ποτὲ ἐπιστήμην γενέσθαι)

13
πῶς ἔστιν εἰδέναι τούτῳ τὴν ἐπιστήμην καλεῖν;’ καὶ σαφῶς τὴν δόξαν ἄλλην [*](3v) παρὰ τὴν γνῶσιν εἶναί φησιν ὅταν λέγῃ “τί οὖν, ἐὰν ἡμῖν χαλεπαίνῃ οὗτος ὅν φαμεν δοξάζειν ἀλλ’ οὐ γινώσκειν;’’ καὶ τὸ δοξαστὸν ὁμοίως ἀποκρίνει τοῦ γνωστοῦ λέγων “προωμολογήσαμεν δέ γε, εἴ τι τοιοῦτον φανείη, δοξαστὸν αὐτὸ ἀλλ’ οὐ γνωστὸν δεῖν λέγεσθαι.’’ δῆλος δέ ἐστι καὶ ὁ Ἀριστοτέλης τὴν εἴδησιν, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τὴν γνῶσιν, οὐ τὴν κοινὴν συμπαρα- λαβὼν ἀλλὰ τὴν ἐπιστημονικὴν καὶ ἐξ ὧν ἐπάγει· τότε γὰρ οἰόμεθα, φησίν, γινώσκειν ἕκαστον, ὅταν τὰ αἴτια γνωρίσωμεν τὰ πρῶτα καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς πρώτας, ὡς δὴ γνῶσιν τὴν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν λέγων ἥτις ἐστὶν ἡ ἐπιστημονική· ὅτι δὲ ἄλλο τὸ δοξάζειν καὶ ἄλλο τὸ ἐπίστασθαι, ἔδειξεν ὁ ἐν Θεαιτήτῳ Σωκράτης ἐκ τοῦ δόξαν μὲν καὶ ἀληθῆ καὶ ψευδῆ εἶναι, ἐπίστη μὴν δὲ μόνως ἀληθῆ· καὶ ὁ Ἀλέξανδρος τῇ αὐτῇ νῦν ἀπο- δείξει ἐχρήσατο.

Ἀλλὰ πῶς εἰπὼν τὸ εἰδέναι καὶ τὸ ἐπίστασθαι συμβαίνει περὶ πάσας τὰς μεθόδους ἐπήγαγεν ὧν εἰσιν ἀρχαὶ ἢ αἴτια ἢ στοι- χεῖα; ἢ ὡς ἴδιον πασῶν τῶν ἐπιστημονικῶν εἰδήσεων τοῦτο προσέθηκεν. ἡ γὰρ ἐπιστήμη συλλογισμὸς οὖσα ἀποδεικτικὸς ἐξ ἀρχῶν πάντως ἐστὶ τῶν ἀμέσων προτάσεων. ἀλλ’ εἰ τοῦτο, ἐπειδὴ τὰς ἀμέσους προτάσεις ἀναπο- δείκτως ἴσμεν, ἵνα μὴ ἐπ’ ἄπειρον ἴωμεν, καὶ τὰς ἀρχὰς τῶν φυσικῶν ἀναποδείκτως εἰσόμεθα· καίτοι δι’ ἀποδεικτικῶν αὐτὰς συλλογισμῶν παρα- διδόναι πειράσεται. ὁ μὲν οὖν Ἀλέξανδρός φησιν “ἐπειδὴ διαφέρει ἀρχὴ καὶ στοιχεῖον τὸ γὰρ στοιχεῖον ἡ ὕλη), οὐ πάσαι δὲ ἔχουσιν ὕλην ὡς αἱ μαθηματικαί, τὸ λεγόμενον εἴη ἂν δηλωτικὸν ὡς πασῶν μὲν τῶν ἐπιστημῶν ἐχουσῶν τι τούτων, οὐ πασῶν δὲ πάντα, ἀλλὰ τῶν μὲν καὶ ἀρχὰς καὶ αἴτια καὶ στοιχεῖα, ἐνίων δὲ οὔ, ὅσαι οὐ περὶ γενητῶν εἰσιν οὐδὲ περὶ ὕλην τὸ εἶναι ἔχουσιν· ἔστι δὲ ἐν οἷς οὐκ ἔστι τὸ οὗ ἕνεκα, οἷον εἶναι καὶ γεωμετρία δοκεῖ· οὔτε γὰρ ἡ ἀρχὴ ἐν τοῖς ἀγενήτοις οὔτε ἡ ὕλη ἐν τοῖς ἀύλοις.’’ ταῦτα καὶ αὐτῇ λέξει τοῦ Ἀλεξάνδρου λέγοντος ἐπιστῆσαι χρή, πῶς μόνη ἡ ὕλη στοιχεῖόν ἐστι καὶ μόνα ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ἔνυλα. καὶ γὰρ λόγου στοιχεῖα λέγομεν καὶ γέγραπται περὶ τῶν τοῦ λόγου στοιχείων τοῖς φιλο- σόφοις· καὶ μέντοι εἰ στοιχεῖόν ἐστιν, ἐξ οὗ πρῶτον γίνεταί τι ἐνυπάρχοντος καὶ εἰς ὃ ἔσχατον ἀναλύεται, γίνεται δὲ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους τὸ σύνθετον, δῆλον ὅτι καὶ τὸ εἶδος στοιχεῖόν ἐστι τοὐ συνθέτου. πῶς δὲ οὐκ ἔχουσιν ὕλην αἱ μαθηματικαὶ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰ διαστήματα καὶ τοὺς φθόγγους, [*](1 ἐστιν om. Ε τούτω τὴν D: τούτων τὴν Ε: τοῦτο τὴν F1: τοῦτον ἢν a: τοῦτο ἡ coni. Torstrik καλεῖν DE: καλεῖ aF καὶ τὴν δόξαν δὲ σαφῶς a 2 λέγῃ Rep. V 476 D 4 ἀποκρινεῖ DE λέγων ibid. p. 479 D προσομολογή- σομεν δὲ ἔτι aDEF τοιοῦτο a 5 αὐτῶ EF δεῖ a ὃ (post καὶ) om. aF 6 παραλαβὼν a 7 καὶ om. a φησὶν οἰόμεθα a 11 καὶ ante ἀληθῆ om. a 12 μόνης a 16 ἴδια DE 18 ἀναποδείκτως D: ἀναποδείκτους aEF ἀποδι- δόναι a 21 ἐπεὶ aF 26 ἔστι δὲ DEF: om. a: ἔτι δὲ Torstrik οἶον DEF: ποία a 28 αὐτῇ] τῆ Ε μόνη DE: μὲν aF 29 ἐκ τῶν DE: ἐκ a 31 πρῶτον D cf. ad p. 10,30: πρώτου aF: om. Ε)

14
ὧν τὰ εἴδη ἐπισκοποῦσιν; ἔτι δὲ μᾶλλον ἐπιστάσεως ἄξιον, πῶς οὐκ ἔστιν [*](55) τὸ οὗ ἕνεκα ἐν γεωμε|τρίᾳ· γὰρ τοῦ κατὰ τὸν βίον χρησίμου ἕνεκα [*](4r) παρελήφθη αὐτή τε καθ’ ἑαυτὴν καὶ τῇ μηχανικῇ τὰς ἀρχὰς ἐνδιδοῦσα. καὶ μέντοι πρὸς ἀστρονομίαν πρὸς συνεθισμὸν τῆς ἀσωμάτου φύσεως τὰ μέγιστα συντελεῖ. εἰ δὲ ὅτι γνωστική ἐστι καὶ οὐ πρακτική, διὰ τοῦτο οὐ- δὲν ἔχει τέλος, ἔσται καὶ ἡ φυσιολογία ἄσκοπος καὶ ἡ πᾶσα θεωρητικὴ φιλοσοφία, ἧς τέλος ἡ εἰς τὸ πρῶτον ἀγαθὸν ἄνοδος καὶ τὸ ἐξ ἀνθρώπου θεὸν ποιῆσαι ὡς δυνατὸν τὴν ψυχήν, ὡς ὁ αὐτὸς Ἀριστοτέλης ἐν τῷ Κ τῶν Νικομαχείων ἠθικῶν παραδίδωσιν. “Δύναται δέ, φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος, ἐπι- στήμην κοινότερον νῦν λέγειν καὶ τὴν τῶν ἀρχῶν ἐπίγνωσιν, ὧν οὐκ εἰσὶν ἀρχαί, καὶ πρὸς ἐκείνην ἀντιδιαιρεῖν τὴν ἐξ ἀρχῶν ἐπιστήμην. ὅτι δὲ οὐ κοινότερον εἴρηται ἡ ἐπιστήμη, δηλοῖ τὸ τῷ εἰδέναι ἐπαγαγεῖν τὸ ἐπίστασθαι. δύναται καὶ ὡς ἴδιον πασῶν τῶν ἐπιστημονικῶν εἰδήσεων τοῦτο εἰρῆσθαι τὸ ὧν εἰσιν ἀρχαὶ ἢ αἴτια ἢ στοιχεῖα· ἡ γὰρ ἐπιστήμη συλλογισμὸς οὖσα " ἀποδεικτικὸς ἐξ ἀρχῶν πάντως ἐστὶ τῶν ἀμέσων προτάσεων. ἀλλ’ εἰ τοῦτο, ἐπειδὴ τὰς ἀμέσους προτάσεις ἀναποδείκτως ἴσμεν, ἵνα μὴ ἐπ’ ἄπειρον ἴωμεν, καὶ τὰς ἀρχὰς τῶν φυσικῶν ἀναποδείκτως εἰσόμεθα· καίτοι δι’ ἀποδεικτικῶν αὐτὰς συλλογισμῶν παραδιδόναι πειράσεται.’’ μήποτε οὖν αὐτῷ προσεκτέον τῷ Ἀριστοτέλει ἀκριβῶς εἰπόντι τὴν ἐπιστημονικὴν εἴδησιν συμβαίνειν οὐ περὶ πάντα τὰ ὄντα οὐδὲ περὶ πάσας τὰς γνώσεις, ἀλλὰ περὶ πάσας τὰς μεθόδους. εἰ γὰρ μέθοδός ἐστιν, ὡς ὁ Ἀλέξανδρός φησιν, πᾶσα ἕξις θεωρητικὴ τῶν ὑφ’ ἑαυτὴν μετὰ λόγου, τουτέστι μετὰ αἰτίας, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ἡ μετὰ ὁδοῦ τινος εὐτάκτου πρόοδος ἐπὶ τὸ γνωστόν, δῆλον ὅτι οὐκ ἂν εἴη μέθοδος ἡ τῆς ἀρχῆς γνῶσις, ἀλλ’ ἡ ἐπιστημονικὴ μόνη ἡ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν καὶ αἰτίων τοῦ γνωστοῦ γινομένη. ὧν οὖν γνωστῶν εἰσιν αἱ ἀρχαὶ ἢ ὡς αἴτια ἢ ὡς στοιχεῖα ὥσπερ καὶ τῶν φυσικῶν, τὸ ἐπί- στασθαι ταῦτα συμβαίνει ἐκ τοῦ τὰς ἀρχὰς αὐτῶν γνωρίζειν. ἐπιστήμη γάρ ἐστιν ἡ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν γνῶσις.

p. 184a16 Πέφυκε δὲ ἐκ τῶν γνωριμωτέρων.

Δείξας ὅτι ἀνάγκη τὸν μέλλοντα ἐπιστήμονα τῶν φυσικῶν ἔσεσθαι πρα- γμάτων τὰς ἀρχὰς τῶν φυσικῶν ἐπεσκέφθαι καὶ μεταβαίνων λοιπὸν ἐπὶ τὴν περὶ τῶν ἀρχῶν διδασκαλίαν, τὸν τρόπον αὐτῆς ἀφορίζεται πρῶτον· καὶ γὰρ [*](1 δὲ aF: om. DE ἐπίστασθαι ἄξιον DE 3 παρειλήφθη D τῇ μηχανικῇ τὰς ἀρχὰς DE: τὰς ἀρχὰς τῇ μ. (τὰς om. a) aF 5 ἔσται ex ἔστι corr. D 6 ἡ (ante φυσιο- λογία) DE: ora. aF ἡ (ante πᾶσα) om. a 8 τὴν δὲ ψ. F ὡς αὐτὸς aF ἐν τῷ Κ c. 7 9 δέ (post δύναται) D: om. aEF 10 κοινοτέραν D 12 γειν a 13 ὡς ἴδιον — πειράσεται ad verbum fere p. 13, IG tamquam sua protulerat Sim- plicius, quae hie ex Alexandri disputatioue continuat 16 ἀναποδείκτους DE 18 ἀποδιδόναι a οὖν D: γοῦν aEF 19 εἰπόντι iterum ante συμβαίνειν sed pnnctis notatum F 20 οὐ παρὰ πάντα Ε 21 ὥς φησιν Ἀλέξανδρος a φησί om. F ἡ] τί ἐστι μέθοδος εἰ E 25 μόνη om. a 26 εἰσιν αἱ DE: εἰσιν aF 28 ἀρχῶν aF: αἰτίων DE 29 γνωριμωτάτων DE 30 ἐπιστήμονα τὸν μέλλοντα ἐπιστήμονα F τῶν ora. DE ἐπισκέφθαι Ε 32 τὸν τρόπον ἀφορίζεται πρῶτον αὐτῆς a)

15
ζητεῖται, εἰ δυνατὸν ὅλως περὶ τῶν ἀρχῶν τι μανθάνειν· εἰ γὰρ πᾶσα δι- [*](4r) δασκαλία καὶ πᾶσα μάθησις διανοητικὴ ἐξ ἀρχῶν γίνεται, ἀδύνατον δὲ τῶν ἀρχῶν ἀρχὰς λαβεῖν, ἄπορος ἂν ἡ μάθησις εἴη· αὐτὸς οὖν ἡμῖν τὸν τρό- πον ὑφηγεῖται τῆς τῶν ἀρχῶν γνώσεως. ὀλίγον δὲ ἄνωθεν ἀρκτέον· ἐπειδὴ πᾶν τὸ γινωσκόμενον ἢ αὐτόπιστόν ἐστι καὶ ἀρχὴ γνώσεως διὰ τὸ ὁμο- λογεῖσθαι, ὡς ἔχουσιν οἱ ὅροι καὶ αἱ ἄμεσοι καλούμεναι προτάσεις, ἢ ἐκ προὑπαρχούσης τινὸς γινώσκεται γνώσεως τῆς τῶν ὅρων καὶ τῶν ἀμέσων προτάσεων, ὡς ἔχει πάντα τὰ διὰ συλλογισμῶν καὶ ἀποδείξεως γινωσκόμενα, καὶ αἱ ἀρχαὶ δηλονότι τῶν φυσικῶν συνθέτων ὄντων * * * ὅτι μὲν αὐτό- πιστοὶ οὐκ εἰσί, δῆλον ἐκ τῆς διαφόρου τῶν φυσιολόγων ἐπιβολῆς ἄλλων ἄλλας ἀρχὰς ὑποτιθεμένων, ὡς μαθησόμεθα· ἀποδεικτὰς δὲ οὔσας ἀνάγκη διὰ γνωριμωτέρων τινῶν ἀποδείκνυσθαι. πᾶσα γὰρ διδασκαλία καὶ μάθησις διανοητική, τουτέστιν οὐκ ἐξ αἰσθήσεως οὐδὲ κατὰ νοῦν γινομένη ἀλλὰ συλλογιστική τε καὶ ἀποδεικτική, ἐκ προυπαρχούσης γίνεται γνώσεως, ὡς ἐν τοῖς Ὑστέροις ἀναλυτικοῖς μεμαθήκαμεν. τὰ δὲ γνωριμώτερα ἢ ἀρχαὶ καὶ αἴτια τῶν ἀποδεικνυμένων παραλαμβάνονται, ὅπερ ἐν ταῖς κυρίως ἀποδείξεσι συμβαίνει ἐκ γὰρ τῶν ἀρχῶν καὶ αἰτίων αὗται τοῦ πράγματος γίνονται, ὡς ὅταν τὸ καλὸν εἶναι τὸν κόσμον ἐκ τοῦ τὸν δημιουργὸν ἀγαθὸν εἶναι συλλογιζώμεθα ἢ τὸ ἀθάνατον τῆς ψυχῆς ἐκ τοῦ αὐτοκινήτου), ἢ ὡς ἀκολουθοῦντα ἐξ ἀνάγκης τοῖς ἀποδεικνυμένοις καὶ διὰ τοῦτο συνεισάγοντα αὐτά. οὕτω παραλαμβάνεται τὰ γνωριμώτερα ὡς ὅταν τὸν θεὸν ἀγαθὸν δεικνύωμεν ἐκ τοὐ τὸν κόσμον καλὸν εἶναι καὶ τεταγμένον, προχειροτέρου τούτου κατ’ αἴσθησιν ἡμῖν ὄντος, καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοκίνητον ἐκ τοῦ τὰ ἔμψυχα σώματα ἔνδοθεν κινεῖσθαι) καὶ ἔστιν οὗτος τεκμηριώδης μᾶλλον ἀλλ’ οὐκ ἀποδεικτικὸς ὁ τοῦ συλλογισμοῦ τρόπος. καὶ τὰ πρὸς τὴν τοι- αύτην πίστιν παραλαμβανόμενα τοῦ μὲν ἀποδεικνυμένου οὐκ εἰσὶν ἀρχαί ἕπονται γὰρ αὐτῷ μᾶλλον ἤπερ προηγοῦνται), τῆς δὲ τοιαύτης ἀπο- δείξεως ἀρχαί, διότι γνωριμώτερά ἐστι καὶ προφανέστερα καὶ ἀπ’ αὐτῶν ἡ πίστις γίνεται τοὐ ἀποδεικνυμένου. ἀνάγκη τοίνυν καὶ τὰς τῶν πραγμάτων ἀρχὰς τὰς ὡς αἰτίας λεγομένας ἀρχὰς] πάντως μὲν ἐκ γνω- 55 ριμωτέρων τινῶν ἀποδείκνυσθαι, ἀλλὰ ποτὲ μὲν καὶ ἀρχοειδεστέρων τῇ φύσει καὶ αἰτίων λόγον ἐχόν|των, ὅπερ οὐκ ἔστι φυσιολόγῳ προσῆκον ὑπερ- [*](4v) βαίνει γὰρ αὐτοῦ τὸ μέτρον τὸ τὰς αἰτίας τῶν οἰκείων ἀρχῶν ἐγνωκέναι), ἀλλὰ τῆς ἀναβεβηκυίας αὐτὸν ἐπιστήμης, τῆς πρώτης φιλοσοφίας· αὕτη [*](3 ἡ μάθησις ἄν a 4 ἀρκτέον aF: ῤητέον DE 6 ὡς DE: ὃ aF προτάσεις καλούμεναι a 8 συλλογισμῶν DE cf. Arist. p. 71a5: συλλογισμοῦ aF 9 excidit apodosis hunc ad modum explenda: (fj αὐτόπιστοί εἰσιν ἢ ἀποδεικταί. καὶ> ὅτι μὲν 11 ἀποδεικτὰς Torstrik: ἀποδεικτικὰς libri 15 ‘Υστέροις ἀναλυτικοῖς Α 1 p. 71a1: ὕστερον ἀναλ. DE 17 αὐταὶ DE 20 δεικνυμένοις aF 23 κατ’ αἴσθησιν DEF cf. f. 4v42: κατὰ τὴν αἴσθησιν (ex Arist. p. 184 a 25) a 26 ante οὐκ add. πράγματος aF: item τρόπου sed expuuctum D: recte Ε cf. v. 29 εἰσι DE 30 ἀρχὰς delevit Torstrik cf. p. 16, 1 31 μὲν om. a 33 αἰτίας aDE: οἰκείας F 34 αὐτὸν] fortasse ἐστὶν: ὑπερβεβηκυίας αὐτὸν coni. Torstrik, quod melius scribas ἐπαναβεβηκυίας αὐτοῦ cf. f. 10v39. 5v 13)
16
γὰρ τῶν ἄλλων τὰς ἀρχὰς ἀποδείκνυσι τὰς ὡς αἰτίας λαμβανομένας, αὐτο- [*](4v) πιστοῖς ἀρχαῖς αὐτὴ χρωμένη. δυνατὸν δὲ τρόπον τινὰ καὶ ἐκ τῶν ἑπομένων ταῖς ἀρχαῖς καὶ ἀπ’ αὐτῶν συντιθεμένων, οὐκέτι ὡς ἀπὸ αἰτίων ἀλλ’ ὡς ἀπὸ γνωριμωτέρων, τὰ περὶ τῶν ἀρχῶν τῶν φυσικῶν συλλογίζεσθαι οὐκ ἐπιστάμενον αὐτὰ ἀλλὰ γνωρίζοντα μόνον. διὸ οὐκ εἶπεν ἐκ τοῦ ἐπιστη- μονικῶς γνῶναι τὰς ἀρχὰς ἀλλ’ ἐκ τοῦ γνωρίζειν αὐτάς, διότι ἀπὸ τῶν ἑπομένων ἡ γνῶσις αὐτῶν. ἑπόμενα δέ ἐστι τοῖς ἀρχοειδεστέροις καὶ στοι χειωδεστέροις τὰ ἐξ αὐτῶν σύνθετα καὶ τοῖς μέρεσι τὰ ὅλα· καὶ ἔστιν ἡμῖν γνωριμώτερα τὰ σύνθετα καὶ συγκεχυμένα τῶν συντιθέντων αὐτὰ καὶ ἁπλῶν, διότι τὰ μὲν σύνθετα τῇ αἰσθήσει γνωρίζομεν προχειροτέραν ταύτην ἔχ’ ὄντες οἱ πολλοὶ τὴν γνῶσιν, τὰ δὲ ἀπλᾶ ἐκ τῶν συνθέτων πέφυκε καταλαμβάνεσθαι. καὶ γὰρ ζῷον ἕκαστον καὶ φυτὸν ἑτοίμως γνωρί- ζομεν ὅτι τόδε ἄνθρωπος ἢ ἵππος καὶ τόδε συκῆ ἢ ἄμπελος· ὅτι μέντοι ἐκ τῶν τεττάρων στοιχείων ταῦτα σύγκειται, οὐκ ἔστι παντὸς εἰδέναι· τὸ δὲ καὶ ὅπως μὲν ἔχοντα τὰ στοιχεῖα ζῷον ποιεῖ καὶ τόδε τὸ ζῷον, ὅπως δὲ φυτὸν καὶ τόδε τὸ φυτόν, μόνων ἄν εἴη τῶν εἰς ἄκρον φιλοσοφίας ἐλη- λακότων. οὕτω δὲ καὶ τὰ κοινὰ καὶ καθόλου ὁλοσχερεστέραν ἔχοντα γνῶσιν καὶ προφανεστέραν γνωριμώτερα μᾶλλον ἡμῖν ἐστι τῶν καθέκαστα· τὸ γὰρ ἐκ διαστήματος προσιὸν ῥᾷον διαγνῶναι ὅτι ζῷον ἢ ὅτι ἄνθρωπος, καὶ ὅτι ἄνθρωπος ἢ ὅτι Σωκράτης. ἔοικε δὲ τὸ καθόλου τῷ ὅλῳ κατὰ τὸ συγ- κεχυμένην ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τῶν συντιθέντων αὐτὸ πολλῶν τὴν διάρθρωσιν ὡς ἐν τῶ ὅλῳ τὰ μέρη· καὶ γὰρ ἐν τῷ ζῴῳ ἀδίοριστος ἡ τῶν εἰδῶν τοῦ ζῴου διαφορά· καὶ τὸ καθόλου οὖν ὡς σύνθετον κατὰ τὸ συγκεχυμένον γνωριμώ- τερον ἡμῖν ἐστι καὶ ὡς πρὸς ἡμᾶς πρῶτον κατὰ τὴν γνῶσιν, ὥσπερ τῇ φύσει καὶ τοῦτο ὕστερον, εἴπερ ἐπιγέννημά ἐστι τῶν καθέκαστα. τῇ γὰρ φύσει σαφέστερα καὶ γνωριμώτερα τὰ ἁπλούστερά ἐστιν ὡς εἱλικρινῆ καὶ ἄμικτα· διὸ καὶ ἡ διαλεκτικὴ ἐπιστήμη αὐτὸ ἕκαστον ὅτι ποτέ ἐστιν ἐπι- σκοπεῖν εἴθισται ἐπὶ ἁπλῶν τῶν εἰδῶν φιλοσοφοῦσα, ἅτε τῇ φύσει τῶν ὄντων συμπροϊοῦσα, καθ’ ἣν γνωριμώτερα καὶ φανερώτερα τὰ τῶν συνθέτων καὶ τὰ εἱλικρινῆ τῶν συγκεχυμένων.

Ὁτι δὲ γνωριμώτερον ἡμῖν τὸ ἀδιόριστον καὶ συγκεχυμένον οἷον ὅλον δοκεῖ, πιστοῦται τὸ μὲν ὄνομα ἕκαστον ὡς ὅλον τι λαβών, τὸν δὲ τοῦ ὀνόματος ὁρισμὸν ὡς τὴν διάρθρωσιν τῶν τοῦ ὀνόματος μερῶν καὶ στοιχείων παραδιδόντα. δῆλον γὰρ ὅτι ἡ μὲν κατὰ τὸ ὄνομα γνῶσις τοῦ κύλλου πρό- [*](1 ὡς add. D2 αὐτοπίστως aF 2 αὕτη a 5 ἐκ τοῦ om. a 8 συντιθέμενα a 9 γνωριμώτατα τὰ DE 11 τὴν aF: om. DE ἐκ τῶν συνθέτων DE: τῷ νοὶ aF 13 καὶ τόδ’ ἵππος a 14 πάντως Ε τὸ δὲ καὶ DE: τόδε· καὶ aF 15 τὸ quod erat inter δὲ et φυτὸν transposui inter τόδε et ζῷον 16 τόδε τὸ φυτὸν DE: τόδε φυτὸν aF μόνον aF 18 γνωριμωτέρα aE 19 ῥᾴδιον aF ἢ ὅτι] ἢ DE καὶ] ἢ DE 20 ἄνθρωπος ἢ ὅτι om. D 21 συντιθεμένων ’ 23 κατὰ τὸ scripsi cf. V. 20: καὶ τὸ DEF: τὸ dclevit a 24 ἐστι DE: om. aF 26 ἐστιν aF: εἰσιν DE 27 ἄτε] οὕτε sic DE 30 συνθέτων DE: συνθετωτέρων aF 33 τῶν Ε: ora. aDF)

17
χειρὸς καὶ τοῖς πολλοῖς ἐστιν, ὁ δὲ τοῦ κύκλου ὁρισμός, ὅτι ἔστι σχῆμα [*](4v) ἐπίπεδον ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον, πρὸς ἣν ἀπὸ ἑνὸς σημείου πᾶσαι αἱ προσπίπτουσαι πρὸς τὴν τοῦ κύκλου περιφέρειαν] ἴσαι ἀλλήλαις εἰσίν, οὗτος δὴ ὁ ὁρισμὸς οὐκέτι πρόχειρος πᾶσι τὰ καθέκαστα τοῦ κύκλου πα- ραδιδοὺς καὶ τοῖς μέρεσιν αὐτοῦ καὶ στοιχείοις ἐπεξιών. ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὡς πρὸς τὸ σύνθετον καὶ ὅλον οἰκείως ἔχει τὸ παράδειγμα· συνῄρηται γὰρ καὶ συγκέχυται ἐν τῷ ὀνόματι ὡς ἐν ὁλότητι μιᾷ τὰ ἐν τῷ ὁρισμῷ πάντα μέρη καὶ στοιχεῖα· οὐκέτι δὲ τῷ καθόλου προσέοικε. τὸ μὲν γὰρ καθόλου ἑκάστῳ τῶν συμπληρούντων αὐτὸ ἐφαρμόττει ζῷον γὰρ καὶ ἄνθρωπος καὶ ἵππος), τὸ δὲ ὄνομα πρὸς πάντα μὲν ἅμα τὰ ἐν τῷ ὁρισμῷ περιλαμβανόμενα ἐφαρμόττει, οὐκέτι δὲ καὶ πρὸς ἕκαστον· οὐ γὰρ τὸ σχῆμα κύκλος οὐδὲ τὸ ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον οὐδὲ ἄλλο τι ἓν ἢ πλείονα τῶν ἐν τῷ ὁρισμῷ περιλαμβανομένων, εἰ μὴ πάντα ἅμα. διὸ τὸ δεύτερον ἐπήγαγε παράδειγμα τὸ ἐπὶ τῆς καθ’ ἡλικίαν προκοπῆς θεωρούμενον. οἱ γὰρ νή- πιοι παῖδες ὁλοσχερῆ καὶ συγκεχυμένην ἔτι τὴν γνῶσιν ἔχοντες πάντας τοὺς ἄνδρας πατέρας καὶ τὰς γυναῖκας μητέρας καλοῦσι· προἰόντος δὲ τοῦ χρόνου διαρθροῦσι τὸ ὁλοσχερὲς εἰς τὸ μερικὸν ἴδιον καὶ οὕτω τὴν ἀκριβῆ τῶν γεννησάντων αὐτοὺς λαμβάνουσιν εἴδησιν. ὥστε καὶ ἡμεῖς, ἕως ἄν τῷ ὁλοσχερεῖ καὶ συγκεχυμένῳ τῶν αἰσθητικῶν γνώσεων ἑπόμενοι τὰ πράγματα διαγινώσκωμεν, παίδων νηπίων οὐδὲν ἀπεοίκαμεν πατέρας πάντας τοὺς προσ- τυγχάνοντας καλούντων· ὅταν δὲ ἀπὸ τῶν συγκεχυμένων ἐπὶ τὰ εἱλικρινῆ καὶ ἀπὸ τῶν συνθέτων ἐπὶ τὰ ἀπλᾶ καὶ στοιχειώδη προέλθωμεν, τότε ἄν εἴ- ημεν ἐγγυτέρω προσιόντες τῇ ἐπιστήμῃ, ἅτε μὴ μόνον τὰ κατ’ αἴσθησιν γνωστὰ ἀλλὰ καὶ τὰ κατὰ λόγον γνωρίζοντες καὶ μὴ μόνον τὰ σύνθετα ἀποτελέσματα ἀλλὰ καὶ τὰ αἰτιώδη τούτων στοιχεῖα. ‘‘ἐλέγετο δέ, φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος, δύνασθαί τινα λέγεσθαι καθόλου ὑπ’ αὐτοῦ νῦν καὶ τὰ ἀξιώματα, οἷς πρὸς ἅπαντα μὲν τὰ δεικνύμενα χρώμεθα διὰ τὸ εἶναι ἐναργῆ, οὐδενὸς δὲ τῶν δι’ αὐτῶν δεικνυμένων ἐστὶν ἴδια· ὁποῖά ἐστι τὸ ἐπὶ παντὸς τὴν φάσιν ἢ τὴν ἀπόφασιν, κἄν ἀπὸ ἴσων ἴσα ἀφαιρεθῇ, τὰ καταλειπόμενά ἐστιν ἴσα. ταῦτα γὰρ τῷ πρὸς πολλὰ εἶναι χρήσιμα καθόλου τέ ἐστι καὶ ἕκαστον τῶν ὑπ’ αὐτῶν περιέχεται. ἡ μὲν οὖν ὅλη τῶν εἰρημένων ἐν τῷ προοιμίῳ διάνοια καὶ τάξις αὕτη.

Ἐπιστῆσαι δὲ ἐν αὐτοῖς ἄξιον πρῶτον μὲν ὅτι τοῖς προκειμένοις οἰ- κεῖον τὸ τοῦ ὅλου καὶ συνθέτου ἀλλ’ οὐχὶ τὸ τοῦ καθόλου παράδειγμα. οὐ γὰρ ὡς ἐκ στοιχείων τῶν καθέκαστα σύγκειται τὸ καθόλου, ὥσπερ τὸ ὅλον καὶ τὸ σύνθετον· οὐδὲν γὰρ στοιχεῖον τὴν τοῦ συνθέτου κατηγορίαν ἐπιδέχεται, ὥςπερ τὰ καθέκαστα τὴν τοῦ καθόλου.

Δεύτερον δὲ ἐπιστάσεως ἄξιον, ὅτι διττή ἐστι τοῦ ὅλου καὶ τοῦ κα- θόλου ἡ γνῶσις ὥσπερ καὶ τοὐ ὀνόματος, ἡ μὲν ὁλοσχερὴς καὶ συγκεχυ- [*](3 πρὸς — περιφέρειαν del. Torstrik 7 ἐν prlraum om. a 9 αὐτὸ om. Ε 10 παραλαμβ. hie et V. 13 libri 13 διὸ τὸ] διατοῦτο Ε 19 καὶ om. aF 20 διαγινώσκομεν DF1: om. Ε προστυχόντας Ε 24 τὰ (ante κατὰ) om. Ε 29 φάσιν DE: κατά- φασιν aF 31 ἑκάστω F τῶν delevorim post αὐτῶν add. δεικνυμένων aF περίεχει Torstrik οὖν om. Ε προειρημένων aF)

18
μένη καὶ κατὰ ψὴν ἔννοιαν τοῦ γνωστοῦ γινομένη, ἥτις καὶ παχυτέρα [*](4v) ἐστὶ τῆς κατὰ τὸν ὁρισμὸν νώσεως· ἡ δὲ συνῃρημένη καὶ ἡνωμένη καὶ <τὰ> κατὰ μέρος περιειληφυῖα νοερά τις αὕτη καὶ | ἁπλὴ καὶ φανταστικὴ δὲ [*](5r) μᾶλλον ἐκείνης καὶ ἀπεστενωμένη· καὶ ἡ μὲν τοῖς πολλοῖς συνήθης ἡ ὁλο- σχερής], ἡ δὲ τοῖς ἀκροτάτοις. καὶ γὰρ τὸ καθόλου οἱ μὲν πολλοὶ κατὰ τὸ κοινὸν νοοῦσι τὸ ἐν τοῖς κατὰ μέρος ἐξ ἀφαιρέσεως αὐτοῦ ψιλὴν τὴν ἰδιό- τητα λαμβάνοντες προλάμπουσαν μᾶλλον διὰ τὸ ἐπικρατεῖν τῶν διαφορῶν τὴν κοινότητα, οἱ δὲ τὴν ὅλην αὐτοῦ τῶν κατὰ μέρος περίληψιν καὶ τὴν διὰ πάντων δίιξιν καὶ τὴν τὰς διαφορὰς συνῃρηκυῖαν κοινότητα νοερῶς συ- ναιροῦσι· καὶ τὸ ὄνομα δὲ ἀκούσας τὸ τοῦ ἀνθρώπου εἰ τύχοι ὁ μὲν πολὺς εἰς τὴν ὁλοσχερῆ φαντασίαν ἀποφέρεται, ὁ δὲ φιλόσοφος τὸν ὁρισμὸν ἐν ἁπλότητι μιᾷ συναιρεῖ, ὥστε ἡνωμένον τὸ τοῦ ὁρισμοῦ πλῆθος νοῆσαι καὶ ἅμα τὸ πλῆθος καὶ τὸ ἓν λαβεῖν· ὅπερ ἴδιον ἐπιστήμης, ὃ καὶ ὁ ἐν Θεαι- τήτῳ Σωκράτης ᾐνίξατο· *** [ἡ δὲ κατὰ τὸν ὁρισμὸν καὶ ἡ διὰ στοιχείων] γνῶσις μέση τίς ἐστιν ἀμφοῖν διανοητικὴ μᾶλλον οὖσα ἢ καὶ δοξαστική, καὶ τῆς μὲν χείρονος κατὰ τὸ ἀκριβὲς ὑπερέχουσα, τῆς δὲ κρείττονος ἀπολειπομένη κατὰ τὸ διῃρημένον καὶ ἢ μᾶλλον ἢ ἧττον κεχηνός· οὕτω δὲ καὶ τῶν κοινῶν ἡ γνῶσις ἡ μὲν ὁλοσχερὴς προτρέχει τῆς κατὰ τὰς διαφορὰς διαρθρώσεως, ἡ δὲ ἀκριβὴς ἐπιγίνεται συναιροῦσα ἐν τῇ κοι- νότητι τὰς διαφοράς. ὅταν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης τὴν τῶν κοινῶν γνῶσιν πρώτην μὲν ὡς πρὸς ἡμᾶς, ὑστέραν δὲ τῇ φύσει λέγῃ, τὴν ὁλοσχερῆ ταύτην φησὶ τὴν ἐξ ἀφαιρέσεως τῆς κοινότητος ψιλῆς γινομένην, ἥτις οὐδὲ ὑφέστηκε καθ’ ἑαυτήν.

Τρίτον δ’ ἐφιστάνειν ἄξιον, ὁποία τίς ἐστιν ἡ περὶ τῶν φυσικῶν πρα- γμάτων ἀπόδειξις. εἰ γὰρ τὸ μὲν εἰδέναι τι περὶ τῶν φυσικῶν πραγμάτων ὑπάρχει τοῖς τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ αἴτια τῶν φυσικῶν ἐγνωκόσι, ταύτας δὲ ἐκ τῶν συνθέτων ἤδη καὶ συγκεχυμένων εὑρίσκομεν, ἅπερ οὐκ ἔστιν ἀκριβῶς γνῶναι μὴ τῶν αἰτίων ἐγνωσμένων ἀκριβῶς, δῆλον ὅτι τεκμηριώδης ἐστὶν ἡ νῶσις ἡ περὶ τῶν ἀρχῶν ἀλλ’ οὐκ ἀποδεικτική. καὶ καλῶς ὁ Πλάτων’ τὴν φυσιολογίαν εἰκοτολογίαν ἔλεγεν εἶναι, ᾧ καὶ Ἀριστοτέλης συμμαρτυρεῖ τὴν κυρίως ἀπόδειξιν ἐξ ἀμέσων καὶ αὐτοπίστων ἀρχῶν καὶ ἐκ τῶν κυρίως αἰτίων καὶ τῇ φύσει προτέρων εἶναι βουλόμενος. ἀλλ’ οὐκ ἀτιμαστέον διὰ τοῦτο φυσιολογίαν, ἀλλ’ ἀρκεῖσθαι χρὴ τῷ κατὰ τὴν ἡμετέραν φύσιν καὶ δύναμιν, ὡς καὶ Θεοφράστῳ δοκεῖ.

[*](1 ἔννοιαν DEF: ἐπίνοιαν a 3 τὰ a: om. DEF καὶ (post ἁπλῆ) om. a 4 ἐκείνης scripsi: ἐκείνη libri ἀποξενωμένη Ε συνήθεια D1 ἡ om. Ε ἡ ὁλοσχερής induxi i) δίηξιν aF 11 ἀποφαίνεται aF 13 τὸ ante ἓν om. aF ὃ DE: om. aF Θεαιτήτῳ puto p. 146D 14 ἡ κατὰ τὸν ὁρισμὸν καὶ ἡ διὰ τῶν στοιχείων glossema est vocis ἀμφοῖν, quo iniecto excidit velut ἄλλη δὲ 15 μέση] μεσότης E 17 καὶ μᾶλλον κεχηνός a 21 λέγει F 22 ψιλὴν a 24 ἀξιῶ DE 25 ἀπό- δειξις — 26 ὑπάρχει DE: om. F: exploverat supplendo γνῶσις a 28 δῆλον οὖν ὅτι a 30 τὸν φυσιολόγον Ε1 εἰκοτολογίαν ἔλεγεν cf. Tim. p. 69 c 33 χρὴ τῶν Ε φύσιν] χρῆσον a)
19

Τέταρτον δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις ἄξιον ζητεῖν, πῶς τὰ κοινὰ σαφέστερα [*](5r) μὲν ὡς πρὸς ἡμᾶς, ἀσαφέστερα δὲ τῇ φύσει λέγει ὁ Ἀριστοτέλης. εἰ γὰρ ἀσαφέστερα τῇ φύσει, δῆλον ὅτι καὶ πορρώτερα καὶ ὕστερα ἔσται τῇ φύσει. καίτοι συναναιρεῖ μὲν τὰ κοινά, οὐ συναναιρεῖται δὲ ὅπερ χαρακτηρίζειν τὰ φύσει πρότερά φαμεν. καὶ ὅ γε Ἀφροδισιεὺς Ἀλέξανδρος ὁμολογεῖ τὸ κοινὸν καὶ καθόλου τῇ φύσει πρότερον εἶναι τῶν ὑπ’ αὐτὸ ὡς τὸ ζῷον τοῦ ἀν- θρώπου τῷ συναναιρεῖν μέν, μὴ συναναιρεῖσθαι δέ. καὶ τοῦτο μὲν μετρίως ὁ Ἀλέξανδρός φησιν· εἰπὼν δὲ ὅτι “τὸ καθόλου τῇ φύσει πρῶτόν ἐστιν’’ ἐπάγει “οὐ μὴν καὶ κυρίως πρῶτον, ὅτι μηδὲ οὐσία· καὶ διὰ τοῦτο ἡ τῶν κοινῶν γνῶσίς τινος ὑστέρα τῆς διὰ τῶν οἰκείων, εἴ γε πρῶτα ἐν ἑκάστῳ τὰ τὴν οἰκείαν φύσιν δηλοῦντα’’. καίτοι θαυμάσειεν ἄν τις, πῶς τὸ τῇ φύσει πρῶτον οὐ κυρίως πρῶτόν ἐστι. μήποτε οὖν ὥσπερ τοὐ ὅλου καὶ συνθέτου τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ μέρη πρότερα τῇ φύσει φησὶν ὁ Ἀριστοτέλης πρῶτα πρὸς ἡμάς τὰ σύνθετα λέγων ὡς συγκεχυμένα καὶ αἰσθήσει ληπτά, οὕτω καὶ κοινὰ τὰ ὑστερογενῆ καὶ ἐξ ἀφαιρέσεως λαμβάνει, ἅπερ οὐ συνα- ναιρεῖ κυρίως τὰ κατὰ μέρος, ὡς ἰδιότητες ψιλαὶ λαμβανόμεναι, ἀλλ’ οὐχ ὡς. περιοχαὶ τῶν κατὰ μέρος. τοῦτο μὲν οὖν εἴ τις δύναιτο καὶ πιθανώτερον ἀπολογιζέσθω. ἐπειδὴ δὲ ἀπὸ τῶν κοινῶν καὶ συνθέτων καὶ ἡμῖν σαφε- στέρων ἐπὶ τὰς ἀρχὰς τῶν φυσικῶν φησι δεῖν ἀνατρέχειν ὁ Ἀριστοτέλης, ἄξιον ζητεῖν τίνα μέν ἐστι τὰ κοινά, τίνα δὲ τὰ τῇ φύσει πρότερα, ἅπερ καὶ ἀρχαὶ τῶν φυσικῶν εἰσιν. ὁ μὲν οὖν Ἀλέξανδρος “πρῶτον μέν, φησί, δείξει ὅτι πλείους αἱ ἀρχαὶ καὶ οὔτε μία οὔτε ἄπειροι, εἶτα ὅτι δεῖ καὶ ἐναν- τίωσιν ἐν αὐταῖς εἶναι καὶ τῇ ἐναντιώσει τι ὑποκεῖσθαι, ἀφ’ ὧν κοινῶν ὄντων μετελθὼν δείξει καὶ τίνες εἰσὶν αὗται· ὁ γὰρ ἐκεῖνα εἰδὼς οὐδέπω τὰς ἀρχὰς τίνες εἰσὶν οἶδεν’’. ἀλλ’ ἐπιστῆσαι ἄξιον. εἰ γὰρ τὸ ‘εἰ μία ἡ ἀρχὴ ἢ πλείους’ καὶ ‘εἰ ἐναντίωσιν ἔχουσιν ἢ μή’ καὶ ‘εἰ ὑπόκειταί τι αὐ- ταῖς ἢ μή’ περὶ αὐτῶν εἴρηται τῶν ἀρχῶν καὶ οὐ περὶ τῶν ἐξ αὐτῶν συγ- κειμένων, πῶς ἀπὸ τῶν συνθέτων ἐπὶ τὰς ἀρχὰς ἡμᾶς οὗτος ὁ τρόπος ἀναπέμψει; “ἐλέγετο δέ, φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος, δύνασθαί τινα λέγεσθαι καθόλου ὑπ’ αὐτοῦ νῦν καὶ τὰ ἀξιώματα, περὶ ὧν εἴρηται πρότερον· οἷς προσχρῆται νῦν. τὸ γὰρ ἀνάγκη ἤτοι μίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν ἢ πλείους, ἴσον ἐστὶ τῷ μίαν ἡ οὐ μίαν, τοῦτο δὲ τῷ κατὰ παντὸς τὴν κατάφασιν ἢ τὴν ἀπόφασιν ὀφείλειν κατηγορεῖσθαι ὑποτέτακται”. ἀλλ’ οὐδὲ ταῦτα τὰ κοινὰ σύνθετα ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ἐστι τῶν φυσικῶν, ὅπερ ἀπαιτεῖ τὸ τοῦ Ἀριστο- τέλους παράγγελμα, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ περὶ τὰς ἀρχὰς θεωρεῖται τὸ μίαν ἢ 2 ἀσαφέστατα DE λέγων DE 3 φύσει εἴη δηλονότι F πορρώτερον [*](4 μὲν aF: oui. DE 13 τοῦ ante συνθέτου add. aF τὰ (ante μέρη) om. D1 15 συναιρεῖ F 17 οὖν om. DE 18 σαφεστέρων DE: ὑστέρων F: προτέρων a 20 τῇ om. DE 21 εἰσιν om. aF οὖν iterat F μέν om. aF 22 οὔτε πλείους οὔτε ἄπειροι οὔτε μία P et (omisso οὔτε πλείους) a μίας Ε 23 αὐτοῖς DE 25 τίνες εἰσὶν οἶδεν E: οἶδε τίνες εἰσίν aF: oblitterata habet D alteram εἰ om. 27 οὐ om. aF 28 τῶν om. DE 29 ἀναπέμπει a 30 καὶ καθόλου Ε αὐτοῦ scripsi cf. p. 17, 16: αὐτῶν libri 35 τὸ μίαν ἡ οὐ μίαν εἶναι del. Torstrik)

20
οὐ μίαν εἶναι]· καὶ ἔδει ἀπὸ τῶν συνθέτων καὶ γνωριμωτέρων ἡμῖν γι- [*](5r) νώσκεσθαι, εἰ μία ἡ ἀρχὴ ἢ πλείους, καὶ εἰ ἐναντίαι ἢ οὔ, καὶ τίνες αὗται. μήποτε οὖν ἄμεινον ἐκ τῶν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν ἐναργῶς καὶ γνωρίμως τῇ αἰσθήσει ὑπαρχόντων τὰς ἀρχὰς εὑρίσκειν τῶν φυσικῶν, ὥσπερ καὶ τῷ Ἀριστοτέλει δοκεῖ • οἷον ὅτι οὐ μία ἡ ἀρχὴ ἐκ τῆς τῶν ὄντων διαφορᾶς, ὡς μαθησόμεθα· εἰ γάρ ἐστιν ἐν τοῖς οὖσι, φησί, καὶ οὐσία καὶ ποσὸν καὶ ποιὸν καὶ ταῦτα εἴτε ἀπολελυμένα ἀπ’ ἀλλήλων εἴτε μή, πολλὰ τὰ ὄντα. τὸ δὲ ἀκριβὲς τῶν λεγομένων ὀλίγον ὕστερον μαθη- σόμεθα. ὅτι δὲ οὐκ ἀκίνητοι αἱ ἀρχαί, ἐκ τῆς ἐναργοῦς τῶν φυσικῶν κινήσεως δείκνυται· ἡμῖν δὲ ὑποκείσθω, φησί, τὰ φύσει ἢ πάντα ἢ ἔνια κινούμενα· δῆλον δὲ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς * ὅτι δὲ ἐναντίαι αἱ ἀρχαὶ ἔκ τε τῆς τῶν φυσικῶν περὶ τούτου συμφ ωνίας, καὶ ὅτι εἶδος καὶ στέρησις καὶ ὑποκείμενόν τι ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς ἐν τοῖς φυσικο-‘ς δείκνυται. εἰ γὰρ ἡ μεταβολὴ μὴ ἐκ τοῦ τυχόντος εἰς τὸ τυχόν, ἀλλ’ ἐξ ἀμούσου (stc) τὸ μουσικόν, καὶ ὅλως ἐκ τοῦ μὴ τοιούτου πεφυκότος δέ, καὶ εἰ ἀνάγκη | πᾶσαν μεταβολὴν περί τι μένον ὑποκείμενον γίνεσθαι, δῆλον ὅτι καὶ ἐναντίαι [*](5v) ὡς εἶδος καὶ στέρησις καὶ περὶ ἀνείδεον ὑποκείμενον. ὅλως δὲ ὡς κοινῶς εἰπεῖν ἀπὸ τῶν αἰσθήσεων καὶ τῶν αἰσθητῶν τὴν περὶ τῶν φυσικῶν ἀρ- χῶν ἀλήθειαν ἀνιχνευτέον καὶ Θεοφράστῳ πειθομένοις , ὃς περὶ τούτου ζητῶν ἐν πρώτῳ Φυσικῶν τάδε γέγραφεν ’ " ἐπεὶ δὲ [οὐκ] ἄνευ μὲν κι- νήσεως οὐδὲ περὶ ἑνὸς λεκτέον (πάντα γὰρ ἐν κινήσει τὰ τῆς φύσεως), ἄνευ δὲ ἀλλοιωτικῆς καὶ παθητικῆς οὐχ ὑπὲρ τῶν περὶ τὸ μέσον, εἰς ταῦτά τε καὶ περὶ τούτων λέγοντας οὐχ οἷόν τε καταλιπεῖν τὴν αἴσθησιν, ἀλλ’ ἀπὸ ταύτης ἀρχομένους πειρᾶσθαι χρὴ θεωρεῖν, ἢ τὰ φαινόμενα λαμβάνοντας καθ’ αὑτὰ ἢ ἀπὸ τούτων εἴ τινες ἄρα κυριώτεραι καὶ πρότεραι τούτων .’’ καὶ κάλλιον οἶμαι τοιοῦτόν τινα τρόπον τὴν ἀπὸ τῶν ἡμῖν "(voj- ριμωτέρων ἐπὶ τὰς ἀρχὰς ἐπίβασιν γίνεσθαι. ἀλλ’ ἐπὶ τὰ ἑξῆς ἰτέον.

184 bi5 Ἀνάγκη δὲ ἤτοι μίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν ἢ πλείους.

Ἀκόλουθον μὲν ἦν πρῶτον ζητεῖν εἰ εἰσὶν ὅλως ἀρχαὶ τῶν φυσικῶν καὶ τότε τίνες εἰσὶ καὶ πόσαι· αὕτη γὰρ ἡμῖν ἡ τάξις τῶν προβλημάτων ἐν τοῖς Ἀποδεικτικοῖς ὑπ’ αὐτοῦ παραδέδοται. ‘ιἀλλὰ τοῦτο, φασίν, οὐκ ἦν τοῦ φυσικοῦ θεωρεῖν ἀλλὰ τοῦ ἐπαναβεβηκότος ’ ὁ γὰρ φυσικὸς ὡς δε- [*](1 εἶναι om. a verba εἶναι καὶ — περιφερές f. 10 — 18 iterat Ε postea (iu cod. f. 402 ^ — 407 "•’ et 416 =» — 418 V), quam discrepantiam E-’’ voco καὶ ἔδει] καίτοι ἔδει Torstrik: ἔδει δὲ a 4 τῶν ἀριστοτἐλει E’’^ 5 δοκεῖ om. E ἡ om. a 6 φησί p. 185 a 27 10 κινήσεων Ea δείκνυται liic ct V. 13 delebat Torstrik φησί p. 185 a 12 12 τε om. a 13 φυσικῆς I’v’ εἰ om. E* 14 εἰς addidi 15 ἀνάγκην Ea’ IG μόνον Ε ὑποκείμενον om. Ea 17 καὶ περὶ ἀνείδεον om. lacuna relicta E^ τι ὐποκεἱ- ὑποκείμενόν a 18 εἰπεῖν om. lacuna relicta E" καὶ aEaF: om. DE 20 πρώτῳ τῶν a οὐκ del. Torstrik 27 ἐπίστασιν Ea’ 28 lemma continuat καὶ εἰ μίαν — μἐλισσος al’^ 29 μὲν ἄν ἦν aF εἰ om. a 31 ἐν] οὐ Ea ἐν τοῖς Ἀποὀει·κτι·κοῖς cf. Anal. Post. II 1 p. 89’>24 καὶ ὑπ’ F φασίν sc. οἱ ἐξηγηταί cf. p. 21,5 33 ἀλλὰ τοῦ lac. rel. om. Ea)

21
δομένῳ τούτῳ χρῆται. διὸ καὶ ἐν τῷ προοιμίῳ εὐθὺς ὡς τιθέμενος ἀρχὰς [*](5v) εἶναι τῶν φυσικῶν, ἐπειδή, φησίν, ὧν εἰσιν ἀρχαὶ ἢ αἴτια ἢ στοιχεῖα, δεῖ ταῦτα γνωρίζειν τὸν ἐπιστήμην μέλλοντα περὶ αὐτῶν ἕξειν καὶ τῶν περὶ φύσεως ἐπιστήμης πειρατένον διορίσασθαι πρῶτον τὰ τερὶ τὰς ἀρχάς”. ἀλλὰ ταῦτα μὲν οἱ ἐξηγηταὶ τοῦ Ἀριστοτέλους φασίν. ἐπι- στῆσαι δὲ ἄξιον, μήποτε καὶ τὸ πόσαι καὶ τίνες αἱ ἀρχαὶ καὶ ὅλως ὁ περὶ τῶν ἀρχῶν λόγος τοῦ ἀναβεβηκότος κατὰ τοῦτον τὸν λόγον εἶναι δοκεῖ. μήποτε δὲ καὶ ἀνάγκη τὸν φυσικὸν ὅτι σώματά ἐστι τὰ φυσικὰ εἰδέναι, καὶ ὅτι πᾶν σῶμα σύνθετόν ἐστι, καὶ ὅτι τὸ σύνθετον ἀρχὰς ἔχει τὰ ἐξ ὧν σύγκειται, ὡς καὶ Θεόφραστος ἀπέδειξεν. ἄμεινον οὖν ἴσως λέγειν, ὅτι οὐκ ἐν πᾶσι προβλήμασι τὸ εἰ ἔστι ζητεῖται, ἀλλ’ ἐν οἷς τοῦτο ἀμφιβάλ- λεται, οἷον εἰ ἔστι τὸ κενόν, οὐ μέντοι εἰ ἔστιν ἄνθρωπος. καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ἐν τοῖς λογικοῖς κανόσι διώρισται. ὅτι δέ εἰσιν ἀρχαὶ τῶν φυσικῶν πάντες συμφωνοῦντες οἱ φυσικοί, τίνες εἰσὶν αὗται ζητοῦσι. καὶ γὰρ τοὺς περὶ τοῦ ὄντος ζητοῦντας περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὄντος ζητεῖν φησιν. οἱ γὰρ περὶ τὰς ἀρχὰς φιλοσοφοῦντες ὡς ὄντων ἀρχὰς ἐζήτουν, καὶ οἱ μὲν ἀδιορίστως, οὐ διακρίνοντες τὰ φυσικὰ ἀπὸ τῶν ὑπὲρ φύσιν, οἱ δὲ διακρίνοντες μέν, ὥσπερ οἵ τε Πυθαγόρειοι καὶ Ξενοφάνης καὶ Παρμενίδης καὶ Ἐμπεδοκλῆς καὶ Ἀναξαγόρας, τῇ δὲ ἀσαφείᾳ λανθάνοντες τοὺς πολλούς. διὸ καὶ Ἀριστοτέλης ὡς πρὸς τὸ φαινόμενον ἀντιλέγει, τοῖς ἐπιπολαίως ἐκλαμβάνουσι βοηθῶν. ἅμα δὲ τῷ τοιάσδε ἢ τοσάσδε εἶναι συναποδείκνυται καὶ τὸ εἶναι ὅλως ἀρχάς. ὡς οὖν οὐσῶν ἀρχῶν δείξας ὅτι ἀναγκαία ἐστὶν ἡ περὶ τῶν ἀρχῶν γνῶσις καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐπ’ αὐτὰς ἐφόδου παραδοὺς εὔλογον οἴεται μὴ πρότερον τὸ αὑτῷ δοκοῦν περὶ τῶν ἀρχῶν ἐκφῆναι πρὶν τὰς τῶν παλαιο- τερῶν ἐπισκέψασθαι δόξας. καὶ λαβὼν ἀξίωμα διαιρετικὸν τὸ μίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν ἢ πολλάς ἀνάγκη γὰρ διὰ τὸ τῆς ἀντιφάσεως ἀξίωμα μίαν ἢ οὐ μίαν εἶναι, εἰ δὲ μὴ μία, πολλαί), καὶ εἰ μία, φησίν, ἀνάγκη πάλιν ἢ ἀκίνητον ἢ κινουμένην εἶναι, ὑποβάλλει λοιπὸν τοῖς τῆς διαιρέσεως τμήμασι τὰς προκαταβεβλημένας δόξας. ἢ γὰρ μία καὶ ἀκίνητος, ὡς Παρ- μενίδης ἐδόκει λέγειν καὶ Μέλισσος, ἢ μία καὶ κινουμένη, ὥσπερ οἱ φυσικοί. εἰ δὲ πλείους, ἢ πεπερασμένας τῷ ἀριθμῷ ἢ ἀπείρους καὶ εἰ μὲν πεπερασμένας, ἢ δύο ἢ τρεῖς ἢ κατ’ ἄλλον τινὰ ἀριθμὸν ὡρισμένας· εἰ δὲ ἀπείρους, ἢ ὁμογενεῖς ἢ καὶ τοῖς γένεσιν ἀντικειμένας. δυνατοῦ δὲ ὄντος καὶ τοὺς μίαν λέγοντας εἰς τὸ ἄπειρον καὶ τὸ πεπερασμένον διελεῖν, καὶ τοὺς πολλὰς εἰς τὸ] κινουμένας ἢ ἀκινήτους, “τὸ οἰκειότερον. [*](ἕξιν E 7 ἐπαναβεβηκότος a 10 καὶ DEEa; καὶ ὁ aF 11 τὸ εἰ ὅτι Ea puto ἐν ἐνίοις 12 οἷον εἰ ὅτι Ea καὶ (post γὰρ) om aF 13 λογικοῖς κανόσι cf. Anal. Post. II 7 p. 92b5 15 φησιν Arist. p. 184b22: φασιν a 18 τε cm. aF 19 post καὶ add. ὁ Ea 21 εἶναι cm. aF συναποδείκνυται Ea: συναποδεικνύναι 22 περὶ aEaF cf. p. 18,29: om. DE 24 αὑτῷ a: αὐτῷ DEEaF παλαιῶν a 28 ἢ (post ταύτην) om. DE 30 καὶ (post μία) om. Ea 32 ἢ] οὒ F1 κατ’ om. aF 34 δύναται Ea εἰς τοὺς ἄπειρον καὶ τοὺς πεπερασμένην coni. Torstrik. sed aiidiendum post λέγοντας videtur τὴν μίαν cf. p. 22, 2 ταῖς δὲ πολλαῖς τὸ πεπερασμένον ἡ ἄπειρον καὶ τὸ iterat F2 35 τὸ DEEa: del. a: τοὺς corrigebat Torstrik)
22
φησίν ὁ Ἀλέξανδρος, ἑκατέρῳ τῶν ἐκ τῆς διαιρέσεως ὑπέταξεν.’’ οἰκειότερον [*](5v) δὲ τῇ μὲν μιᾷ τὸ κινεῖσθαι ἢ μή, ταῖς δὲ πολλαῖς τὸ πεπερασμένον ἡ ἄπειρον. ἰστέον δὲ ὅτι προελθὼν ἐν τοῖς πρὸς αὐτοὺς λόγοις μετὰ τὸ πρὸς Μέλισσον καὶ Παρμενίδην ἀντειπεῖν τοὺς φυσικοὺς καλουμένους προχείρισαι μενος οὕτως διεῖλεν· ἢ ἓν τὸ ὄν λέγουσιν ἤτοι τὸ στοιχεῖον, ἢ ἓν καὶ πολλά· ἓν μέν, εἰ τῶν τριῶν τι στοιχείων ἢ τὸ μεταξύ, ἓν δὲ καὶ πολλά, ὡς Ἀνα- ξαγόρας καὶ Ἐμπεδοκλῆς, τάττει δὲ καὶ Δημόκριτον ἐν τούτοις τὸ κενὸν λέγοντα καὶ τὰς ἀτόμους.

ἐπιστῆσαι δὲ χρή, ὅτι ἄλλο μέν ἐστι τὸ κατὰ πλῆθος ἄπειρον καὶ πεπε- ρασμένον, ὃ τοῖς πολλὰς λέγουσι τὰς ἀρχὰς οἰκεῖον ἦν, ἄλλο δὲ τὸ κατὰ μέγεθος ἄπειρον ἢ πεπερασμένον, ὅπερ καὶ ἐξετάζει ἐν τοῖς πρὸς Μέλισσον καὶ Παρμενίδην λόγοις καὶ πρὸς Ἀναξίμανδρον καὶ Ἀναξιμένην ἁρμόζει, ἓν μὲν ἄπειρον δὲ τῷ μεγέθει τὸ στοιχεῖον ὑποθεμένους. καὶ τὸ κινούμενον δὲ καὶ ἀκίνητον καὶ τοῖς μίαν καὶ τοῖς πλείονας λέγουσιν ἀρχὰς ἁρμόττει πρὸς διαίρεσιν. τοιγαροῦν καὶ Εὔδημος “ὡς ἄν, φησίν, ὑπάρχωσιν αἱ ἀρχαί, ἤτοι κινοῦνται ἢ ἀκίνητοί εἰσιν.’’ ἀλλὰ τοῦτο μὲν τὸ διαιρετικὸν παρῆκεν ὁ Ἀρι- στοτέλης διὰ τὸ μηδὲ γεγονέναι δόξαν πολλὰς καὶ ἀκινήτους τὰς ἀρχὰς λέγουσαν. τὸ δὲ πεπερασμένον καὶ ἄπειρον ἐπὶ τῆς μιᾶς διὰ συντομίαν νῦν παραδραμεῖν ἔοικεν· ἐν γοῦν τοῖς πρὸς Παρμενίδην ὡς εἶπον καὶ Μέλισσον λόγοις καὶ ταῦτα βασανίζει. ἄμεινον δὲ ἴσως ἐκ τελεωτέρας διαιρέσεως τὰς δόξας πάσας περιλαβόντας οὕτω τοῖς τοῦ Ἀριστοτέλους ἐπελθεῖν.

Ἀνάγκη τοίνυν τὴν ἀρχὴν ἢ μίαν εἶναι ἢ οὐ μίαν, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν πλείους, καὶ εἰ μίαν, ἤτοι ἀκίνητον ἢ κινουμένην. καὶ εἰ ἀκίνητον ἤτοι ἄπειρον, ὡς Μέλισσος ὁ Σάμιος δοκεῖ λέγειν, ἢ πεπερασμένην, ὡς Παρμε- νίδης Πύρητος Ἐλεάτης, οὐ περὶ φυσικοῦ στοιχείου λέγοντες οὗτοι, ἀλλὰ περὶ τοῦ ὄντως ὄντος. μίαν δὲ τὴν ἀρχὴν ἤτοι ἓν τὸ ὂν καὶ πᾶν καὶ οὔτε πεπερασμένον οὔτε ἄπειρον οὔτε κινούμενον οὔτε ἠρεμοῦν | Ξενοφάνην [*](6r) τὸν Κολοφώνιον τὸν Παρμενίδου διδάσκαλον ὑποτίθεσθαί φησιν ὁ Θεό- φραστος ὁμολογῶν ἑτέρας εἶναι μᾶλλον ἡ τῆς περὶ φύσεως ἱστορίας τὴν μνήμην τῆς τούτου δόξης· τὸ γὰρ ἓν τοῦτο καὶ πᾶν τὸν θεὸν ἔλεγεν ὁ Ξενοφάνης· ὃν ἕνα μὲν δείκνυσιν ἐκ τοῦ πάντων κράτιστον εἶναι. πλειόνων γάρ, φησίν, ὄντων ὁμοίως ὑπάρχειν ἀνάγκη πᾶσι τὸ κρατεῖν· τὸ δὲ πάντων κράτιστον καὶ ἄριστον θεός. ἀγένητον δὲ ἐδείκνυεν ἐκ τοῦ δεῖν τὸ γινόμενον [*](2 τοῖς δὲ πολλοῖς a 6 ἓν μὲν, εἰ aEaF: καὶ εἰ ἕν, ἢ D: ἓν μέν — πολλά om. E ὡς ὁ ἀναξαγόρας D 7 τάττει δὲ DE: τάχα δὲ ’’: τάδε F: om. a δημό- κριτος a 8 λέγων a 9 κατὰ τὸ πλῆθος aF 10 κατὰ τὸ μέγεθος a 11 ὅπερ καὶ DEEa: ὅπερ aF ἐξετάζειν a 13 καὶ (ante τὸ κινούμενον) Torstrik καὶ τὸ ἀκίνητον a 15 φησίν fr. 3 Speng. cf. f. 9v25 17 μηδὲ DEEa μὴ aF 18 διὰ τὴν συντομίαν aF 20 ἐκτελεωτἐρας Hbri | 21 πάσας aEaF ὅλας DE 23 εἰ μία coni. Torstrik ἀκίνητος coni. Torstrik ἤτοι DEEa ἢ aF 25 Πύρητος Ἐλεάτης scripsi: πυρίτης ἐλεάτης DE: πῦρ ἤτοι σέλας τι EaF ὁ ἐλεάτης δοκεῖ λέγειν a 27 ξενοφάνην aEaF: ξενοφάνη DE 28 Θεόφραστος Phys. Opin. fr.5 (Doxographi p. 480, 4) 32 φησίν Xcnoplianes Pseudaristoteleus p. 977a 23. 15.b2 ὁμοίως aDE: ἀνομοίως Ea: ἀνομοία F ἀνάγκη ὑπάρχειν a)

23
ἢ ἐξ ὁμοίου ἢ ἐξ ἀνομοίου γίνεσθαι· ἀλλὰ τὸ μὲν ὅμοιον ἀπαθές φησιν [*](6r) ὑπὸ τοῦ ὁμοίου· οὐδὲν γὰρ μᾶλλον γεννᾶν ἢ γεννᾶσθαι προσήκει τὸ ὅμοιον ἐκ τοῦ ὁμοίου· εἰ δὲ ἐξ ἀνομοίου γίνοιτο, ἔσται τὸ ὂν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος. καὶ οὕτως ἀγένητον καὶ ἀίδιον ἐδείκνυ. οὔτε δὲ ἄπειρον οὔτε πεπερα- σμένον εἶναι, διότι ἄπειρον μὲν τὸ μὴ ὂν ὡς οὔτε ἀρχὴν ἔχον οὔτε μέσον οὔτε τέλος, περαίνειν δὲ πρὸς ἄλληλα τὰ πλείω. παραπλησίως δὲ καὶ τὴν κίνησιν ἀφαιρεῖ καὶ τὴν ἠρεμίαν. ἀκίνητον μὲν γὰρ. εἶναι τὸ μὴ ὄν· οὔτε γὰρ ἂν εἰς αὐτὸ ἕτερον οὔτε αὐτὸ πρὸς ἄλλο ἐλθεῖν· κινεῖσθαι δὲ τὰ πλείω τοῦ ἑνός· ἕτερον γὰρ εἰς ἕτερον μεταβάλλειν, ὥστε καὶ ὅταν ἐν ταὐτῷ μένειν λέγῃ καὶ μὴ κινεῖσθαι ἀεὶ δ’ ἐν ταὐτῷ μίμνει κινούμενον οὐδέν, οὐδὲ μετέρχεσθαι μιν ἐπιπρέπει ἄλλοτε ἄλλῃ, οὐ κατὰ τὴν ἠρεμίαν τὴν ἀντικειμένην τῇ κινήσει μένειν αὐτό φησιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀπὸ κινήσεως καὶ ἠρεμίας ἐξῃρημένην μονήν. Νικόλαος δὲ ὁ Δαμασκηνὸς ὡς ἄπειρον καὶ ἀκίνητον λέγοντος αὐτοῦ τὴν ἀρχὴν ἐν τῇ Περὶ θεῶν ἀπομνημονεύει, Ἀλέξανδρος δὲ ὡς πεπερασμένον αὐτὸ καὶ σφαιροειδές• ἀλλ’ ὅτι μὲν οὔτε ἄπειρον οὔτε πεπερασμένον αὐτὸ δείκνυσιν, ἐκ τῶν προει- ρημένων δῆλον· πεπερασμένον δὲ καὶ σφαιροειδὲς αὐτὸ διὰ τὸ πανταχόθεν ὅμοιον λέγειν. καὶ πάντα νοεῖν δέ φησιν αὐτὸ λέγων ἀλλ’ ἀπάνευθε πόνοιο νόου φρενὶ πάντα κραδαίνει.

τῶν δὲ μίαν καὶ κινουμένην λεγόντων τὴν ἀρχήν, οὓς καὶ φυσικοὺς ἰδίως καλεῖ, οἱ μὲν πεπερασμένην αὐτήν φασιν, ὥσπερ Θαλῆς μὲν ἐξαμύου Μιλήσιος καὶ Ἵππων, ὃς δοκεῖ καὶ ἄθεος γεγονέναι, ὕδωρ ἔλεγον τὴν ἀρχὴν ἐκ τῶν φαινομένων κατὰ τὴν αἴσθησιν εἰς τοῦτο προαχθέντες. καὶ γὰρ τὸ θερμὸν τῷ ὑγρῷ ζῇ καὶ τὰ νεκρούμενα ξηραίνεται καὶ τὰ σπέρματα πάντων ὑγρὰ καὶ ἡ τροφὴ πᾶσα χυλώδης· ἐξ οὗ δέ ἐστιν ἕκαστα, τούτῳ καὶ τρέ φεσθαι πέφυκεν· τὸ δὲ ὕδωρ ἀρχὴ τῆς ὑγρᾶς φύσεως ἐστι καὶ συνεκτικὸν πάντων. διὸ πάντων ἀρχὴν ὑπέλαβον εἶναι τὸ ὕδωρ καὶ τὴν γῆν ἐφ’ ὕδα- τος ἀπεφήναντο κεῖσθαι. Θαλῆς δὲ πρῶτος παραδέδοται τὴν περὶ φύσεως ἱστορίαν τοῖς Ἕλλησιν ἐκφῆναι, πολλῶν μὲν καὶ ἄλλων προγεγονότων, ὡς καὶ τῷ Θεοφράστῳ δοκεῖ, αὐτὸς δὲ πολὺ διενεγκὼν ἐκείνων, ὡς ἀποκρύψαι πάντας τοὺς πρὸ αὐτοῦ· λέγεται δὲ ἐν γραφαῖς μηδὲν καταλιπεῖν πλὴν τῆς καλουμένης Ναυτικῆς ἀστρολογίας. Ἵππασος δὲ ὁ Μεταποντῖνος καὶ Ἡρά- [*](1 ἐξ alteram aEaF: om. DE 4 ἐδείκνυν D καὶ οὗτε δὲ a 5 μήτε μέσον μήτε aF 6 καὶ καὶ τὴν F 9 μεταβάλλει libri: corr, Useuer post Karstenium II ἀεὶ κτλ. Xenophanis fr. 4 p. 38 Karsten. μένει aF κινούμενον aDE: κινού- μενος EaF 12 μιν ἐπιπρέπει DEa: μιν ἐπιτρέπῃ Ε: μὴν ἐπεὶ πρέπει aF 13 αὐτὸ DE: αὐτόν ’iF 14 μονήν om. aF Νικόλαος cf. fr. in Roeperi Lectionibus Abulfaragianis p. 37 19 λέγειν DEEaF: λέγει a cf. Doxogr. p. 112 δὲ νοεῖν a αὐτὸ DE: αὐτὸν aEaF 20 Xenoph. fr. 3 p. 37 Karst. πείνοιο F2 21 μὴ μίαν D1 τὴν DEEa: om. aF 22 ἐξαμύου F: ἐξαμίου a: ἐκ σάμου DE: ἐκσάδου Ea 23 ἔλεγε Ε 26 ἡ τροφὴ ’: τροφὴ (om. ἡ) aDF 28 ὑπέλαβεν DE 31 καὶ τῶ ’i; καὶ τῷ om.) aF. variat Simplicii usus cf. p. 18,34 Θεοφράστῳ Phys. Op. fr. 1 (Doxogr. p. 475, 1) 33 Ἡράκλειτος cf. fr. 22 Byw.)

24
κλεῖτος ὁ Ἐφέσιος ἓν καὶ οὗτοι καὶ κινούμενον καὶ πεπερασμένον, ἀλλὰ [*](6r) πῦρ ἐποίησαν τὴν ἀρχὴν καὶ ἐκ πυρὸς ποιοῦσι τὰ ὄντα πυκνώσει καὶ μανώ- σει καὶ διαλύουσι πάλιν εἰς πῦρ, ὡς ταύτης μιᾶς οὔσης φύσεως τῆς ὑπο- κειμένης· πυρὸς γὰρ ἀμοιβὴν εἶναί φησιν Ἡράκλειτος πάντα. ποιεῖ δὲ καὶ τάξιν τινὰ καὶ χρόνον ὡρισμένον τῆς τοῦ κόσμου μεταβολῆς κατά τινα εἱμαρμένην ἀνάγκην. καὶ δῆλον ὅτι καὶ οὗτοι τὸ ζωογόνον καὶ δημιουργικὸν καὶ πεπτικὸν καὶ διὰ πάντων χωροῦν καὶ πάντων ἀλλοιωτικὸν τῆς θερμότητος θεασάμενοι ταύτην ἔσχον τὴν δόξαν· οὐ γὰρ ἔχομεν ὡς ἄπειρον τιθεμένων αὐτῶν. ἔτι δὲ εἰ στοιχεῖον μὲν τὸ ἐλάχιστόν ἐστιν ἐξ οὗ γίνεται τὰ ἄλλα καὶ εἰς ὃ ἀναλύεται, λεπτομερέστατον δὲ τῶν ἄλλων τὸ πῦρ, τοῦτο ἂν εἴη 35 μάλιστα στοιχεῖον. καὶ οὗτοι μὲν οἱ ἓν καὶ κινούμενον καὶ πεπερασμένον λέγοντες τὸ στοιχεῖον.

τῶν δὲ ἓν καὶ κινούμενον καὶ ἄπειρον λεγόντων Ἀναξίμανδρος μὲν Πραξιάδου Μιλήσιος Θαλοῦ γενόμενος διάδοχος καὶ μαθητὴς ἀρχήν τε καὶ στοιχεῖον εἴρηκε τῶν ὄντων τὸ ἄπειρον, πρῶτος τοῦτο τοὔνομα κομίσας τῆς ἀρχῆς. λέγει δ’ αὐτὴν μήτε ὕδωρ μήτε ἄλλο τι τῶν καλουμένων εἶναι στοιχείων, ἀλλ’ ἑτέραν τινὰ φύσιν ἄπειρον, ἐξ ἧς ἅπαντας γίνεσθαι τοὺς οὐρανοὺς καὶ τοὺς ἐν αὐτοῖς κόσμους· ἐξ ὧν δὲ ἡ γένεσίς ἐστι τοῖς οὖσι, καὶ τὴν φθορὰν εἰς ταῦτα γίνεσθαι κατὰ τὸ χρεών. διδόναι γὰρ αὐτὰ δίκην καὶ τίσιν ἀλλήλοις τῆς ἀδικίας κατὰ τὴν τοῦ χρόνου τάξιν, ποιητικωτέροις οὕτως ὀνόμασιν αὐτὰ λέγων· δῆλον δὲ ὅτι τὴν εἰς ἄλληλα μεταβολὴν τῶν τεττάρων στοιχείων οὗτος θεασάμενος οὐκ ἠξίωσεν ἕν τι τούτων ὑποκείμενον ποιῆσαι, ἀλλά τι ἄλλο παρὰ ταῦτα. οὗτος δὲ οὐκ ἀλλοιουμένου τοῦ στοιχείου τὴν γένεσιν ποιεῖ, ἀλλ’ ἀποκρινομένων τῶν ἐναντίων διὰ τῆς ἀιδίου κινή- 25 σεως· διὸ καὶ τοῖς περὶ Ἀναξαγόραν τοῦτον ὁ Ἀριστοτέλης συνέταξεν. Ἀναξιμένης δὲ Εὐρυστράτου Μιλήσιος, ἑταῖρος γεγονὼς Ἀναξιμάνδρου, μίαν μὲν καὶ αὐτὸς τὴν ὑποκειμένην φύσιν καὶ ἄπειρόν φησιν ὥσπερ ἐκεῖνος, οὐκ ἀόριστον δὲ ὥσπερ ἐκεῖνος, ἀλλὰ ὡρισμένην, ἀέρα λέγων αὐτήν· δια- φέρειν δὲ μανότητι καὶ πυκνότητι κατὰ τὰς οὐσίας. καὶ ἀραιούμενον μὲν πῦρ γίνεσθαι, πυκνούμενον δὲ ἄνεμον, εἶτα νέφος, ἔτι δὲ μᾶλλον ὕδωρ, εἶτα γῆν, εἶτα λίθους, τὰ δὲ ἄλλα ἐκ τούτων. κίνησιν δὲ καὶ οὗτος ἀίδιον ποιεῖ, δι’ ἣν [*](2 ἐποίησαν DEEa: ἐποιήσαντο aF ὄντα ex πάντα corr. Ea cf. Simpl. f. 111v4 3 καὶ μιᾶς Ea 4 φασιν a ἡράκλειτος δὲ πάντα aF ποιεῖ δὲ καὶ DEEa: καὶ aF 5 καὶ χρόνον aEaF: περὶ χρ. D: παρὰ χρόνον Ε 6 ἀνάγκην glossema iudi- cabat Usener οὗτοι DEEa: αὐτοὶ aF δημιουργὸν Ea 8 ἔσχον — αὐτῶν (v. 9) Ea οὐ γὰρ ἔχομεν ὡς ἐχομένως F) ἄπειρον τιθεμένων αὐτῶν DEF: διὸ ἐχομένως οὐκ ἐτί- θεσαν ἄπειρον αὐτό a 9 ἔτι δὲ—στοιχεῖον (v. 9 11) ponuut post στοιχεῖον (v. 12) DEEaF: transposuit a 10 εἰς ἆ F 13 τῶν δὲ κτλ. cf. Theophr. fr. 2 (Doxogr. p. 476, 3) 15 πρῶτος αὐτὸ coui. Usener ex Siinpl. f. 32v12 12 πρῶτος αὐτὸς ἀρχὴν ὀνομάσας τὸ ὑποκείμενον 16 δ’ aEa et oblitt. F: δὲ καὶ DE τι om. a εἶναι] νυνὶ Usener 17 ἑξῆς Ea 18 ἡ γίνένεσίς (sic) ἐστι Ε 19 κατὰ om. Ε 20 τίσιν καὶ δίκην aF ἀλλήλοις om. a 21 οὕτως om. aF 23 παρ’ αὐτά E-i 25 συνέταξον (sic) Ε 27 καὶ αὐτὸς om. a ὥσπερ ἐκεῖνος prius delevit Usener 28 ἀλλὰ καὶ ὡρισμένην aF διαφέρειν aEaF: διαφέρει DE 29 διαιρούμενον Ubri: correxi cf. f. 9v5. 32r46)

25
καὶ τὴν μεταβολὴν γίνεσθαι. καὶ Διογενὴς δὲ ὁ Ἀπολλωνιάτης, σχεδὸν [*](6r) νεώτατος γεγονὼς τῶν περὶ ταῦτα σχολασάντων, τὰ μὲν πλεῖστα συμπεφορη- μένως γέγραφε τὰ μὲν κατὰ Ἀναξαγόραν, τὰ δὲ κατὰ Λεύκιππον λέγων· τὴν δὲ τοῦ παντὸς φύσιν ἀέρα καὶ οὗτός φησιν ἄπειρον εἶναι καὶ ἀίδιον, ἐξ οὗ πυκνουμένου καὶ μανουμένου καὶ μεταβάλλοντος τοῖς πάθεσι τὴν τῶν ἄλλων γίνεσθαι μορφήν. καὶ ταῦτα μὲν Θεόφραστος ἱστορεῖ περὶ τοὐ Διο- γένους, καὶ τὸ εἰς ἐμὲ ἐλθὸν αὐτοῦ σύγγραμμα Περὶ φύσεως ἐπιγεγραμμένον ἀέρα σαφῶς λέγει τὸ ἐξ οὗ πάντα γίνεται | τὰ ἄλλα. Νικόλαος μέντοι τοῦ- [*](6v) ’τον ἱστορεῖ μεταξὺ πυρὸς καὶ ἀέρος τὸ στοιχεῖον τίθεσθαι. καὶ οὗτοι δὲ τὸ εὐπαθὲς καὶ εὐαλλοίωτον τοῦ ἀέρος εἰς μεταβολὴν ἐπιτηδείως ἔχειν ἐνόμισαν· διὸ τὴν γῆν δυσκίνητον καὶ δυσμετάβλητον οὖσαν οὐ πάνυ τι ἠξίωσαν ἀρχὴν ὑποθέσθαι· καὶ οὕτως μὲν οἱ μίαν λέγοντες τὴν ἀρχὴν δι- ῃρέθησαν.

τῶν δὲ πλείους λεγόντων οἱ μὲν πεπερασμένας, οἱ δὲ ἀπείρους ἔθεντο τῷ πλήθει τὰς ἀρχάς. καὶ τῶν πεπερασμένας οἱ μὲν δύο, ὡς Παρμενίδης ἐν τοῖς πρὸς δόξαν πῦρ καὶ γῆν ἢ μᾶλλον φῶς καὶ σκότος) ἢ ὡς οἱ Στωικοὶ θεὸν καὶ ὕλην, οὐχ ὡς στοιχεῖον δηλονότι τὸν θεὸν λέγοντες, ἀλλ’ ὡς τὸ μὲν ποιοῦν τὸ δὲ πάσχον· οἱ δὲ τρεῖς, ὡς ὕλην καὶ τὰ ἐναντία Ἀριστοτέλης· οἱ δὲ τέτταρας, ὡς Ἐμπεδοκλῆς ὁ Ἀκραγαντῖνος, οὐ πολὺ κατόπιν τοῦ Ἀναξαγόρου γεγονώς, Παρμενίδου δὲ ζηλωτὴς καὶ πλησιαστὴς καὶ ἔτι μᾶλλον τῶν Πυθαγορείων. οὗτος δὲ τὰ μὲν σωματικὰ στοιχεῖα ποιεῖ τέτταρα, πῦρ καὶ ἀέρα καὶ ὕδωρ καὶ γῆν, ἀίδια μὲν ὄντα πλήθει καὶ ὀλιγότητι, μεταβάλλοντα δὲ κατὰ τὴν σύγκρισιν καὶ διάκρισιν, τὰς δὲ κυρίως ἀρχάς, ὑφ’ ὧν κινεῖται ταῦτα, φιλίαν καὶ νεῖκος. δεῖ γὰρ διατελεῖν ἐναλλὰξ κινούμενα τὰ στοιχεῖα, ποτὲ μὲν ὑπὸ τῆς φιλίας συγκρινόμενα, ποτὲ δὲ ὑπὸ τοῦ νείκους διακρινόμενα· ὥστε καὶ ἓξ εἶναι κατ’ αὐτὸν τὰς ἀρχάς. καὶ γὰρ ὅπου μὲν ποιητικὴν δίδωσι δύναμιν τῷ νείκει καὶ τῇ φιλίᾳ, ὅταν λέγῃ ἄλλοτε μὲν Φιλότητι συνερχόμεν’ εἰς ἓν ἅπαντα ἄλλοτε δ’ αὖ δίχα πάντα φορεύμενα Νείκεος ἔχθει, ποτὲ δὲ τοῖς τέτταρσιν ὡς ἰσόστοιχα συντάττει καὶ ταῦτα, ὅταν λέγῃ [*](2 συμπεφορημένως cf. Doxogr. p. 477 na22 3 γέγραφε aEaF: ἔγραφε DE 4 τήνδε DE καὶ οὗτός φησιν cf. Anaximenes p. 24, 26 ἄπειρον ὄντα temptabat Torstrik 8 τἄλλα F τοῦτον om. Ε: ταὐτὸν F1 11 πάνυ τοι a 12 ὑποθέσεως Ea 15 ὡς ’i; ὥσπερ aF ante παρμενίδης μ ponit pimctis uutatum F 16 μᾶλλον δὲ a φῶς om. E 18 ὡς (post τρεῖς) transpouebat post ἐναντία Torstrik τἀναντία E 19 ἐμπεδοκλῆς καὶ κραγαντῖνος Ea 20 πλησιαστὴς καὶ ζηλωτὴς a πλησιστὴς Ε 21 καὶ ἔτι μᾶλλον] μᾶλλον δὲ F τῶν om. aF οὕτως D 22 καὶ ante ὕδωρ om. DE post ὄντα inscruit καὶ πεπερασμένα Torstrik, eodem transposuit μεταβάλλοντα δὲ Usener 25 τὰ (ante στοιχεῖα) om. Ε St ante συγκρι- νόμενα F 26 κατὰ τοῦτον Ea 28 λέγῃ Emped. vv. 1)4. 95 Karst. 67. 68 St. α 29 συνερχόμεν’ aF: συνερχόμεν’ D: συνερχόμενα E: συνερχομένης Ea ἔνα πάντα F cf. Simplicius f. 8r4 30 νεῖκος ἔχει aF 31 τοτὲ aF τάττει aE ταὐτά F)

26
τοτὲ δ’ αὖ διέφυ πλέον’ ἐξ ἑνὸς εἶναι [*](6v) πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ γαῖα καὶ ἠέρος ἄπλετον ὕψος Νεῖκός τ’ οὐλόμενον δίχα τῶν ἀτάλαντον ἕκαστον, καὶ Φιλότης ἐν τοῖσιν ἴση μῆκός τε πλάτος τε. καὶ Πλάτων’ τρία μὲν τὰ κυρίως αἴτια τίθησι τό τε ποιοῦν καὶ τὸ παράδειγμα καὶ τὸ τέλος, τρία δὲ τὰ συναίτια τήν τε ὕλην καὶ τὸ εἶδος καὶ τὸ ὄργανον. ὁ μέντοι Θεόφραστος τοὺς ἄλλους προιστορήσας “τούτοις, φησίν, ἐπιγενόμενος Πλάτων’, τῇ μὲν δόξῃ καὶ τῇ δυνάμει πρότερος τοῖς δὲ χρόνοις ὕστερος καὶ τὴν πλείστην πραγματείαν περὶ τῆς πρώτης φιλο- σοφίας ποιησάμενος, ἐπέδωκεν ἑαυτὸν καὶ τοῖς φαινομένοις ἁψάμενος τῆς περὶ φύσεως ἱστορίας· ἐν ᾗ δύο τὰς ἀρχὰς βούλεται ποιεῖν τὸ μὲν ὑποκεί- μενον ὡς ὕλην ὃ προσαγορεύει πανδεχές, τὸ δὲ ὡς αἴτιον καὶ κινοῦν ὃ περιάπτει τῆ τοῦ θεοῦ καὶ τῇ τοῦ ἀγαθοῦ δυνάμει.’’ ὁ μέντοι Ἀλέξανδρος ὡς τρεῖς λέγοντος τὰς ἀρχὰς ἀπομνημονεύει τὴν ὕλην καὶ τὸ ποιοῦν καὶ τὸ παράδειγμα, καίτοι σαφῶς τὸ τελικὸν αἴτιον τοῦ Πλάτωνος προσθέντος, ἐν οἷς φησι· ‘‘λέγωμεν δὴ δι’ ἣν αἰτίαν γένεσιν καὶ τὸ πᾶν τόδε ὁ ξυνιστὰς συνέστησεν. ἀγαθὸς ἦν· ἀγαθῷ δὲ οὐδενὶ περὶ οὐδενὸς οὐδέποτε ἐγγίνεται φθόνος.’’ καὶ τὸ εἶδος δὲ τὸ ἔνυλον σαφῶς οἶμαι παραδίδωσιν ἐν οἷς καὶ τὸ ἄυλον εἶδος ταῦτα περὶ ἀμφοῖν γράφων· “τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ὁμολογητέον ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταὐτὰ εἶδος ἔχον, ἀγένητον καὶ ἀνώ- λεθρον, οὔτε αὐτὸ εἰσδεχόμενον ἄλλο ἄλλοθεν οὕτε αὐτὸ εἰς ἄλλο ποι ἰόν, ἀόρατον δὲ καὶ ἄλλως ἀναίσθητον τοῦτο ὃ δὴ νόησις εἴληχεν ἐπισκοπεῖν. τὸ δὲ ὁμώνυμον ὅμοιόν τε ἐκείνῳ δεύτερον, αἰσθητὸν γενητὸν πεφορη- μένον, αἰεὶ γινόμενόν τε ἔν τινι τόπῳ καὶ πάλιν ἐκεῖθεν ἀπολλύμενον, δόξῃ μετ’ αἰσθήσεως περιληπτόν”, καὶ τρίτην ἐπὶ τούτοις τὴν ὕλην.

τινὲς μέντοι καὶ μέχρι δεκάδος προήγαγον τὰς ἀρχάς, εἰ καὶ μὴ τὰς στοιχειώδεις, ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι τοὺς ἀπὸ μονάδος ἄχρι δεκάδος ἀριθμοὺς ἀρχὰς ἔλεγον τῶν ἁπάντων ἢ τὰς δέκα συστοιχίας, ἃς ἄλλοι ἄλλως ἀνέγραψαν. καὶ οὕτως μὲν καὶ οἱ πλείους καὶ πεπερασμένας τῷ πλή- θεῖ τὰς ἀρχὰς λέγοντες διῃρέθησαν.

τῶν δὲ ἀπείρους τῷ πλήθει λεγόντων οἱ μὲν ἁπλᾶς ἔλεγον καὶ ὁμο- [*](1 Emp. vv. 103—106 K. 76—80 St. St. τότε liliri: ἄλλοτε a πλέον 2 ἠέρος aEaF: ἀέρος DE 3 ἀτάλαντον ἑκάστῳ Panzerbieter: ἀτάλαντον ἁπάντῃ Sext. adv. math. X 317: ἀπάλαιστον ἑκάστῳ Usener 5 μὲν τρία EEa 7 Θεόφραστος Phys. Opiu. fr. 9 (Doxogr. 484,19) 8 δόξει F 11 τὸ μὲν ὡς ὑποκείμενον τὴν ὕλην coui. Torstrik 12 verborum πανδεχές — ἀγαθοῦ nil exstat nisi πᾶν δὲ post lac. litt. F πανδεχές aDE2: πανδεχῶς E1: πανδοχὲς Ea cf. Plat. Tim. p. 51 Α 13 θεοῦ DEEa: θείου aF τῇ (ante τοῦ ἀγαθοῦ) om. D 15 προθέντος Ea 16 φησι Plato Tim. 29 D λέγομεν δὲ libri cf. f. 107 r 19 ἥντινα F Platonis memor ξυνέστησεν Plato 17 ἀγαθὸς γὰρ ἦν aF οὐδεὶς Plato γίνεται DE 18 δὲ om. E 19 γράφων Tim. 51 Ε 21 οὔτε αὐτὸ bis ponit Ea: οὗτε εἰς ἑαυτὸ Plato sed cf. f. 9v49. 49v3. 54r4 ποι ἰόν Plato: ποιοῦν DEEa: ποιόν (superser. ἰὸν) F: ἰόν a 22 ἐπισκοπεῖ F 24 ἀεὶ ’’F ἀπολλύμενον a: ἀπολλύμενον Ea.: ἀπο- λελυμένον DE: ἀπολελυμένο sic F 29 οἱ] εἰ Ε 31 post καὶ add. μὴ aF)

27
γενεῖς οἱ δὲ συνθέτους καὶ ἀνομογενεῖς καὶ ἐναντίας, κατὰ δὲ τὸ ἐπικρατοῦν χαρακτηριζομένας. Ἀναξαγόρας μὲν γὰρ Ἡγησιβούλου Κλαζομένιος, κοινωνή- σας τῆς Ἀναξιμένους φιλοσοφίας, ίας, πρῶτος μετέστησε τὰς περὶ τῶν ἀρχῶν δόξας καὶ τὴν ἐλλείπουσαν αἰτίαν ἀνεπλήρωσε, τὰς μὲν σωματικὰς ἀπείρους ποιήσας· πάντα γὰρ τὰ ὁμοιομερῆ, οἷον ὕδωρ ἢ πῦρ ἢ χρυσόν, ἀγένητα μὲν εἶναι καὶ ἄφθαρτα, φαίνεσθαι δὲ γινόμενα καὶ ἀπολλύμενα συγκρίσει καὶ διακρίσει μόνον, πάντων μὲν ἐν πᾶσιν ὄντων, ἑκάστου δὲ κατὰ τὸ ἐπικρα- τοῦν ἐν αὐτῷ χαρακτηριζομένου. χρυσὸς γὰρ φαίνεται ἐκεῖνο, ἐν ᾧ πολὺ χρυσίον ἐστὶ καίτοι πάντων ἐνόντων. λέγει γοῦν Ἀναξαγόρας ὅτι “ἐν παντὶ παντὸς μοῖρα ἔνεστι’’ καὶ “ὅτῳ πλεῖστα ἔνι, ταῦτα ἐνδηλότατα ἓν ἕκαστόν ἐστι καὶ ἦν.’’ καὶ ταῦτά φησιν ὁ Θεόφραστος παραπλησίως τῷ Ἀναξιμάνδρῳ λέγειν τὸν Ἀναξαγόραν· ἐκεῖνος γάρ φησιν ἐν τῇ διακρίσει τοῦ ἀπείρου τὰ συγγενῆ φέρεσθαι πρὸς ἄλληλα, καὶ ὅτι μὲν ἐν τῷ παντὶ χρυσὸς ἦν, γίνεσθαι χρυσόν, ὅτι δὲ γῆ, γῆν· ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον, ὡς οὐ γινομένων ἀλλ’ ἐνυπαρχόντων πρότερον. τῆς δὲ κινήσεως καὶ τῆς γενέσεως αἴτιον ἐπέστησε τὸν νοῦν ὁ Ἀναξαγόρας, ὑφ’ οὗ διακρινόμενα τούς τε κόσμους καὶ τὴν τῶν ἄλλων φύσιν ἐγέννησαν. “καὶ οὕτω μέν, φησί, λαμβανόντων δόξειεν ἂν ὁ Ἀναξαγόρας τὰς μὲν ὑλικὰς ἀρχὰς ἀπείρους ποιεῖν, τὴν δὲ τῆς κινήσεως καὶ τῆς γενέσεως αἰτίαν μίαν τὸν νοῦν· εἰ δέ τις τὴν μῖξιν τῶν ἁπάντων ὑπολάβοι μίαν εἶναι φύσιν ἀόριστον καὶ κατ’ εἶδος καὶ κατὰ μέγεθος, συμβαίνει δύο τὰς ἀρχὰς αὐτὸν λέγειν τήν τε τοῦ ἀπείρου φύσιν καὶ τὸν νοῦν· ὥστε φαίνεται τὰ σωματικὰ στοιχεῖα παραπλησίως ποιῶν Ἀναξιμάνδρῳ.’’ καὶ Ἀρχέλαος ὁ Ἀθηναῖος, ᾧ καὶ Σωκράτη συγγεγονέναι φασὶν Ἀναξαγόρου γενομένῳ μαθητῇ, ἐν μὲν τῇ [*](7r) γενέσει τοῦ κόσμου καὶ τοῖς ἄλλοις πειρᾶταί τι φέρειν ἴδιον, τὰς ἀρχὰς δὲ τὰς αὐτὰς ἀποδίδωσιν ἅσπερ Ἀναξαγόρας. οὗτοι μὲν οὖν ἀπείρους τῷ πλήθει καὶ ἀνομογενεῖς τὰς ἀρχὰς λέγουσι, τὰς ὁμοιομερείας τιθέντες ἀρχάς· δι’ ἣν δὲ αἰτίαν οὕτως ἔδοξαν, ὁ Ἀριστοτέλης μετ’ ὀλίγον [*](1 οἱ δὲ — ἀνομογενεῖς om. aF ἀνομοιογενεῖς corr. in ἀνομοιομερεῖς Ea κατὰ] καὶ τὰ Ea τὸ ἐπικρατοῦν δὲ a 2 ὁ γησιβούλου DE 4 ἐνεπλήρωσεν Ea μὲν] respondet δὲ v. 15 5 ἀνομοιομερῆ Ea 7 μένον Ea πᾶσιν ἐνόντων rectius infra f. 32v16 cf. Doxogr. p. 478, 23 8 χαρακτηριζομένας DE ex v. 2 9 τὸ χρυσίον a ἐστί om. a: conieci ἔνι ἐν παντὶ κτλ. fr. 5 Schoruii 10 πᾶσι παντὸς Ea ὅτῳ κτλ. fr. 6 extr. Schorn. ὅτῳ libri et hie et f. 33v45 fortasse Siinplicii errore. Theophrastus ὅτων (sic Usener) ex Anaxagorae ὅτεων (sic Preller) eifecisse videtur cf. Ar. phys. I 4 p. 187v6 11 Θεόφραστος Op. fr. 4 (Doxogr. 479, 3) 12 ἐκεῖνος soil. Anaxagoras. Simpl. τὸν Ἀναξαγόραν videtur explicandi gr. addidisse, qua re taraen Tbeo- phrasti oratio obscurior est facta. ἐκεῖνος similiter usiirpatum habes f. 28v13 14 ἐνῆν Usener γίνεσθαι aEaF: γινέσθω D: γενέσθω Ε 15 ἐνυπαρχόντων ’l (cf. Ar. phys. p. 187a37): ὑπαρχόντων aDEF 17 κόσμος F ἐγέννησαν aDE: ἐγέννησαν in ἐγέννησε corr. Ea: ἐγέννησε F μὲν οὖν Simpl. f. 33 r 39, ubi idem Theoplir. locus melius iteratur 18 ὁ ἀναξαγόρας hie addidit Simpl. 19 τὸν νοῦν hie add. Simpl. τὸν νῦν Ea 20 ὑπολαύοι DE 21 αὐτὸν aEaF: αὐτῶν DE: αὐτῷ Simpl. f. 33 τε om. a 23 ἀναξίμανδρος F καὶ ἀρχαίλαος δὲ Ea 24 σωκράτη aD: σωκράτει EEa: σωκράτην F γεγονέναι Ε: συγγεγόναι a 26 δίδωσιν a ἅπερ Ea 28 ὁ om. Ea)
28
ἐρεῖ. ἀπογνόντες γὰρ τοῦ εἶναι γένεσιν, διότι τὸ γινόμενον ἢ ἐξ ὄντος ἢ [*](7r) ἐκ μὴ ὄντος ἀνάγκη γίνεσθαι, ἑκάτερον δὲ ἀδύνατον, συγκρίσει καὶ διακρίσει τὴν δοκοῦσαν γένεσιν καὶ φθορὰν ἀποδεδώκασι.

Λεύκιππος δὲ ὁ Ἐλεάτης ἢ Μιλήσιος ἀμφοτέρως γὰρ λέγεται περὶ αὐτοῦ) κοινωνήσας Παρμενίδῃ τῆς φιλοσοφίας, οὐ τὴν αὐτὴν ἐβάδισε Παρ- μενίδῃ καὶ Ξενοφάνει περὶ τῶν ὄντων ὁδόν, ἀλλ’ ὡς δοκεῖ τὴν ἐκείνων γὰρ ἓν καὶ ἀκίνητον καὶ ἀγένητον καὶ πεπερασμένον ποιούντων τὸ πᾶν, καὶ τὸ μὴ ὂν μηδὲ ζητεῖν συγχωρούντων, οὗτος ἄπειρα καὶ ἀεὶ κινού- μενα ὑπέθετο στοιχεῖα τὰς ἀτόμους καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς σχημάτων ἄπειρον τὸ πλῆθος διὰ τὸ μηδὲν μᾶλλον τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον εἶναι ταύτην γὰρ] καὶ γένεσιν καὶ μεταβολὴν ἀδιάλειπτον ἐν τοῖς οὖσι θεωρῶν. ἔτι δὲ οὐδὲν μᾶλλον τὸ ὂν ἢ τὸ μὴ ὂν ὑπάρχειν, καὶ αἴτια ὁμοίως εἶναι τοῖς γινομένοις ἄμφω. τὴν γὰρ τῶν ἀτόμων οὐσίαν ναστὴν καὶ πλήρη ὑποτιθέμενος ὂν ἔλεγεν εἷναι καὶ ἐν τῶ κενῷ φέρεσθαι, ὅπερ μὴ ὃν ἐκάλει καὶ οὐκ ἔλαττον τοῦ ὄντος εἶναί φησι. παραπλησίως δὲ καὶ ὁ ἑταῖρος αὐτοῦ Δημόκριτος ὁ Ἀβδηρίτης ἀρχὰς ἔθετο τὸ πλῆρες καὶ τὸ κενόν, ὧν τὸ μὲν ὄν, τὸ δὲ μὴ ὂν ἐκάλει· ὡς <γὰρ> ὕλην τοῖς οὖσι τὰς ἀτόμους ὑποτιθέντες τὰ γεννῶσι ταῖς διαφοραῖς αὐτῶν. τρεῖς δέ εἰσιν αὗται ῥυσμὸς τροπὴ δια- θιγή, ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν σχῆμα καὶ θέσις καὶ τάξις. πεφυκέναι γὰρ τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου κινεῖσθαι καὶ φέρεσθαι τὰ συγγενῆ πρὸς ἄλληλα καὶ τῶν σχημάτων ἕκαστον εἰς ἑτέραν ἐγκοσμούμενον σύγκρισιν ἄλλην ποιεῖν διάθεσιν· ὥστε εὐλόγως ἀπείρων οὐσῶν τῶν ἀρχῶν πάντα τὰ πάθη καὶ τὰς οὐσίας ἀποδώσειν ἐπηγγέλλοντο, ὑφ’ οὗ τέ τι γίνεται καὶ πῶς. διὸ καί φασι μόνοις τοῖς ἄπειρα ποιοῦσι τὰ στοιχεῖα πάντα συμβαίνειν κατὰ λόγον. καὶ τῶν ἐν ταῖς ἀτόμοις σχημάτων ἄπειρον τὸ πλῆθός φασι διὰ τὸ μηδὲν μᾶλλον τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον εἶναι. ταύτην γὰρ αὐτοὶ τῆς ἀπειρίας αἰτίαν ἀπο- διδόασι. καὶ Μητρόδωρος δὲ ὁ Χῖος ἀρχὰς σχεδόν τι τὰς αὐτὰς τοῖς περὶ Δημόκριτον ποιεῖ, τὸ πλῆρες καὶ τὸ κενὸν τὰς πρώτας αἰτίας ὑποθέμενος, ὧν τὸ μὲν ὄν, τὸ δὲ μὴ ὂν εἶναι· περὶ δὲ τῶν ἄλλων ἰδίαν τινὰ ποιεῖται τὴν μέθοδον. αὕτη μὲν ἡ σύντομος περίληψις τῶν ἱστορημένων περὶ ἀρχῶν οὐ κατὰ χρόνους ἀναγραφεῖσα, ἀλλὰ τὴν τῆς δόξης συγγένειαν. οὐ χρὴ δὲ τοὺς τοσαύτης ἀκούοντας διαφορᾶς νομίζειν ἐναντιολογίας εἶναι ταύτας τῶν φιλοσοφησάντων, ὅπερ τινὲς ταῖς ἱστορικαῖς μόναις ἀνα- γραφαῖς ἐντυγχάνοντες καὶ μηδὲν τῶν λεγομένων συνιέντες ὀνειδίζειν ἐπι- [*](1 γενόμενον UE 4 Λεύκιππος κτλ. cf. Tlieophr. Pbys. Opiu. fr. 8 (Doxogr. p. 483, 11) 8 συγχωρούντων Parmen. v. 45 9 στοιχεῖα DEEa: τὰ στοιχεῖα aF 10 ταύτην γὰρ DEEaF: ταύτην a: delevi librarii eriorem art v. 26 delati 11 ἀδιάληπτον E οὐδὲν DEEa: οὐ ἓν F: οὐ a 14 φέρεσθαι καὶ ὅπερ EaF 16 αὐδηρίτης DEF ἀρχὰς] τὰς ἀρχὰς DE τὸ post ἔθετο om. ’’ 17 γὰρ a: oin. ’iF 18 τρεῖς δίεισιν Ea διαθηγή EEa τάξις καὶ θέσις aF sed cf. Arist. Metaph. H 2 (1042b14) 21 ἐκκοσμούμενον libri: corr. Usencr et Torstrik 23 τι om. a 24 συμβαίνει E 26 αἰτίαν ’M τὴν αἰτίαν aF 27 τι om. a 28 τὸ] τὰς Ε 30 ἱστορουμένων a 31 post ἀλλὰ iterant contra morem κατὰ aEa 32 τοὺς aF: τῆς DEEa)

29
χειροῦσι, καίτοι μυρίοις σχίσμασιν αὐτοὶ κατεσχισμένοι οὐ περὶ τὰς φυσικὰς0 [*](7r) ἀρχάς τούτων γὰρ οὐδὲ ὄναρ ἐπαίουσιν), ἀλλὰ περὶ τὴν καθαίρεσιν τῆς θείας ὑπεροχῆς. οὐδὲν δὲ ἴσως χεῖρον ὀλίγον παρεκβάντα τοῖς φιλομαθε- στέροις ἐπιδεῖξαι, πῶς καίτοι διαφέρεσθαι δοκοῦντες οἱ παλαιοὶ περὶ τὰς τῶν ἀρχῶν δόξας, ἐναρμονίως ὅμως συμφέρονται. καὶ γὰρ οἱ μὲν περὶ τῆς νοητῆς καὶ πρώτης ἀρχῆς διελέχθησαν, ὡς Ξενοφάνης τε καὶ Παρμενίδης καὶ Μέλισσος, ὁ μὲν Ξενοφάνης καὶ Παρμενίδης ἓν λέγοντες καὶ πεπερα- σμένον. ἀνάγκη γὰρ τὸ ἓν τοῦ πλήθους προυπάρχειν καὶ τὸ πᾶσιν ὅρου καὶ πέρατος αἴτιον κατὰ τὸ πέρας μᾶλλον ἤπερ κατὰ τὴν ἀπειρίαν ἀφορί- ζεσθαι καὶ τὸ πάντῃ τέλειον τὸ τέλος τὸ οἰκεῖον ἀπειληφὸς πεπερασμένον εἶναι, μᾶλλον δὲ τέλος τῶν πάντων, ὡς καὶ ἀρχή· τὸ γὰρ ἀτελὲς ἐνδεὲς ὂν οὔπω πέρας ἀπείληφεν. πλὴν ὁ μὲν Ξενοφάνης ὡς πάντων αἴτιον καὶ πάντων ὑπερανέχον καὶ κινήσεως αὐτὸ καὶ ἠρεμίας καὶ ὡς πάσης ἀντιστοιχίας ἐπέκεινα τίθησιν, ὥσπερ καὶ ὁ Πλάτων’ ἐν τῇ πρώτῃ ὑποθέσει Παρμενίδου· ὁ δὲ Παρμενίδης τὸ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχον αὐτοῦ καὶ πάσης μεταβολῆς, τάχα δὲ καὶ ἐνεργείας καὶ δυνάμεως, ἐπέκεινα θεασάμενος ἀκί- νητον αὐτὸ ἀνυμνεῖ καὶ μόνον ὡς πάντων ἐξῃρημένον οἶον, ἀκίνητον τελέθει, τῷ πάντ’ ὄνομ’ εἶναι. Μέλισσος δὲ τὸ μὲν ἀμετάβλητον ὁμοίως καὶ αὐτὸς ἐθεάσατο, κατὰ δὲ τὸ ἀνέκλειπτον τῆς οὐσίας καὶ τὸ ἄπειρον τῆς δυνάμεως ἄπειρον αὐτὸ ἀπεφή- νατο ὥσπερ καὶ ἀγένητον· δηλοῖ δὲ ἡ περὶ τῆς ἀπειρίας ἀπόδειξις κατὰ ταύτην γενομένη τὴν ἔννοιαν. φησὶ γάρ· “ὅτε τοίνυν οὐκ ἐγένετο ἔστι τε καὶ ἀεὶ ἦν καὶ ἔσται καὶ ἀρχὴν οὐκ ἔχει οὐδὲ τελευτήν, ἀλλ’ ἄπειρόν ἐστιν· εἰ μὲν γὰρ ἐγένετο, ἀρχὴν ἄν εἶχεν ἤρξατο γὰρ ἄν ποτε γινόμενον) καὶ τελευτήν ἐτελεύτησε γὰρ ἂν). ὅτε δὲ μήτε ἤρξατο μήτε ἐτελεύτησεν ἀεί τε ἦν, οὐκ ἔχει ἀρχὴν οὐδὲ τελευτήν [ἀλλὰ ἄπειρον].” οὕτως μὲν εἰς τὸ κατὰ χρόνον ἄναρχον καὶ ἀτελεύτητον καὶ ἀεὶ ὂν ὁ Μέλισσος ἀπι- δὼν ἄπειρον ἀπεφήνατο. τὸ δὲ τοιοῦτον καὶ ὁ Παρμενίδης αὐτῷ μαρτυρεῖ λέγων δι’ αὐτῶν σχεδὸν τῶν ῥημάτων [*](2 christianos, quos significat S., defendit monachus quidam in margine: οὐ καθαιροῦμεν ὡς ἀνθρωπίσαντα λέγοντες τὸν θεῖον λόγον ἀλλ’ ἐν τῆ οἰκεία μεγαλειότητι καὶ περιωπὴ φυλάτ- τοντες προσκυνοῦμεν· ὡς σώσαντα ἡμᾶς δι’ ἄφατον ἀγαθότητα DE 4 διαφέρειν aF 5 ὅλως Ea τῆς om. DE 6 διειλέχθησαν E 9 ἀφορίζεσθαι aE(D ἀφανίζεσθαι F: σοφίζεσθαι Ea 10 ἀπειληφὼς D 11 fort. ἀρχὴν 12 οὕτω F 13 ὡς πάσης DEEaF: ὡς om. a: ὅλως πάσης tentabat Torstrik 14 τοῦ Παρμενίδου a cf. Plat. Parmen. p. 144E sqq. 18 οἷον libri. οἶον legit S. apud Platonem Tlieaet. p. 180E quem hie et f. 31r19 sequitur. veram Parmenidei versus (97 Κ., 101 St.) formam exhibet infra f. 19a25. 31b12 παντὶ ὄνομα hic libri· πάντῃ ὅ. f. 31r18 ubi item ex haustura: πᾶν ὄνομ’ a 20 ἀνέκληπτον DE ὑπεφήνατο Ea 21 ἀπόδειξιν a 22 φησὶ Melissus § 7 Brandisii p. 190 cf. Simpl. f. 9v13 et plenius f. 23v49 ἔστι δέ, ἀεὶ ἦν f. 9v13 23v49 24 γινόμενον constanter Simplicius: γενόμενον reddendum Melisso cf. Spengel ad Eudemi fr. p. 18, 18 25 ἐτελεύτησε γὰρ ἄν ποτε, γινόμενον ὄν f. 23v51 54 26 ἀλλὰ ἄπειρον ex v. 23 interpolatum. genuina clausula servatur f. 22v52 28 καὶ ὁ παρμενίδης τὸ τοιοῦτον αὐτῷ μ. aF 29 λέγων vv. 58—60 Karst., 64—66 Stein, cf. Simpl. f. 17r34 26r22 31r39. de caelo p.)
30
ὡς ἀγένητον ἐὸν καὶ ἀνώλεθρόν ἐστιν, [*](7r) οὖλον μουνογενές τε καὶ ἀτρεμὲς ἠδ’ ἀτέλεστον, οὐδέ ποτ’ ἦν οὐδ’ ἔσται, ἐπεὶ νῦν ἔστιν ὁμοῦ πᾶν. οὕτω μὲν οὖν καὶ οὗτος ὡς ἀνέκλειπτον καὶ ὡς ἀγένητον καὶ ἄπειρον εἶναί φησι. τὴν δὲ τοῦ πέρατος ἔννοιαν δι’ ἐκείνων ἐδήλωσε τῶν ἐπῶν ταὐτόν τ’ ἐν ταὐτῷ τε μένον καθ’ ἑαυτό <τε> οὕτω ἔμπεδον αὖθι μένει· κρατερὴ γὰρ ἀνάγκη πείρατος ἐν δεσμοῖσιν ἔχει, τό μιν ἀμφὶς ἐέργει, οὕνεκεν οὐκ ἀτελεύτητον τὸ ἐὸν θέμις εἶναι· ἔστι γὰρ οὐκ ἐπιδευές· † μὴ ἐὸν δὲ ἄν παντὸς εἰ γὰρ ὄν ἐστι καὶ οὐχὶ | μὴ ὄν, ἀνενδεές ἐστιν, ἀνενδεὲς δὲ ὂν τέλειόν [*](7v) ἐστι, τέλειον δὲ ὂν ἔχει τέλος καὶ οὐκ ἔστιν ἀτελεύτητον, τέλος δὲ ἔχον πέρας ἔχει καὶ ὅρον. οὕτως μὲν οὖν οὐδεμία κατὰ τὰς ἐννοίας τῶν ἀνδρῶν τούτων γέγονεν ἐναντίωσις ἐν οἷς περὶ τοῦ αὐτοῦ λέγουσι. μετελθὼν δὲ ἀπὸ τῶν νοητῶν ἐπὶ τὰ αἰσθητὰ ὁ Παρμενίδης, ἤτοι ἀπὸ ἀληθείας ὡς αὐτός φησιν ἐπὶ δόξαν, ἐν οἷς λέγει ἐν τῷ σοι παύω πιστὸν λόγον ἠδὲ νόημα ἀμφὶς ἀληθείης, δόξας δ’ ἀπὸ τοῦδε βροτείους μάνθανε, κόσμον ἐμῶν ἐπέων ἀπατηλὸν ἀκούων, τῶν γενητῶν ἀρχὰς καὶ αὐτὸς στοιχειώδεις μὲν τὴν πρώτην ἀντίθεσιν ἔθετο, ἣν φῶς καλεῖ καὶ σκότος <ἢ> πῦρ καὶ γῆν ἢ πυκνὸν καὶ ἀραιὸν ἢ καὶ ἕτερον, λέγων ἐφεξῆς τοῖς πρότερον παρακειμένοις ἔπεσι μορφὰς γὰρ κατέθεντο δύο γνώμαις ὀνομάζειν, τῶν μίαν οὐ χρεών ἐστιν, ἐν ᾧ πεπλανημένοι εἰσίν· ἀντί δ’ ἐκρίναντο δέμας καὶ σήματ’ ἔθεντο χωρὶς ἀπ’ ἀλλήλων, τῇ μὲν φλογὸς αἰθέριον πῦρ ἤπιον † τὸ μέγ’ ἀραιὸν ἐλαφρόν, ἀαυτῷ πάντσοσε τὠυτόν, [*](1 ἀγέννητον ἐστι ἐόν F 2 μονογενές DE τε oni. aF ἡδ’ ἀτέλεστον aDE: ἢ 6 δ’ ἀτέλεστ’ (ἀτέλεσταν) Ea: ἢ ἀτέλεστον F: οὐδ’ ἀτέλεστον Rrandis cf. tainen f. 17r35. Hollenberg Erapedoclca (Berl. 1853) p. 27 sqq. 3 οὐδὲ ἔσται Ε νῦν EEa: νυν aD: οὖν F 5 ἐπῶν vv. 85—89 Karst., 90—95 Stein, cf. Simpl. f. 9r27. 31r20, v7 τ’ ἐν Ea: ταὐτόν τε ὃν ἐν aDF: ταὐτόν τε ὃν καὶ ἐν E τε μένον aEaF; μένον καὶ DE ἑαυτό τε f. 31 31r20, v8: ἑαυτὸ (om. τε) hie omnes libri 7 αὖθις Ea 8 ἔχον Ea τό μιν Simpl. f. 9r28 31v8: τέ μιν hie libri ἀμφὲς (sic) εἴργει Ea 9 ἀτελεὐ- τητον τ’ ἐὸν D: ἀτελεύτητόν τ’ ἐὸν Ε: ἀτελεύτητον τεὸν P 10 ἐπιδεὲς DE μὴ ἐὸν κτλ. legit Simplicius cf. Stein ad h. v. p. 790 δὲ DEEa: γὰρ aF πάντως aD 13 οὐδεμία om. aP ἐννοίας] αἰτίας DE 14 τούτων οὐ γέγονεν a 16 δόξαν οἶς—φοράς f. 8r46 om. Ea λέγει 109—111 Karst., 113—115 St. cf. 18 ἀμφὶς F: ἀμφὶ aDE 19 ἀπατηλῶν sed corr. F1 20 τῶν μὲν γενητῶν a 21 ἡ ante πῦρ addidit Torstrik 22 λέγων 112—118 Κ., —122 St. cf. 9 MO. 38v54 προτέροις a 23 γνώμας f. 9r11 cf. Stein p. 794 25 ἀντία aF: ἐναντία DE δ’ ἐκρίναντο a: δὲ κρίναντο DEF 27 ἤπιον τὸ DE: ἤπιον ὃν aF: ἠπιόφρον Prcller cf. f. 9r12 39r2 μέγ’ ἀραιὸν sic libri: ἤπιον ἔμμεν ἀραιὸν coni. Stein. ἐλαφρὸν quod Simpl. tribus locis testatiir iiKbixerant Karsten, Stein)
31
τῷ δ’ ἑτέρῳ μὴ τὠυτόν· ἀτὰρ κἀκεῖνο κατ’ αὐτὸ τἀντία, νύκτ’ ἀδαῆ, πυκινὸν δέμας ἐμβριθές τε. καὶ δὴ καὶ καταλογάδην μεταξὺ τῶν ἐπῶν ἐμφέρεταί τι ῥησείδιον ὡς αὐτοῦ Παρμενίδου ἔχον οὕτως· “ἐπὶ τῷδέ ἐστι τὸ ἀραιὸν καὶ τὸ θερμὸν καὶ τὸ φάος καὶ τὸ μαλθακὸν καὶ τὸ κοῦφον, ἐπὶ δὲ τῷ πυκνῷ ὠνόμασται τὸ ψυχρὸν καὶ ὁ ζόφος καὶ σκληρὸν καὶ βαρύ· ταῦτα γὰρ ἀπεκρίθη ἑκατέρως ἑκάτερα.’’ οὕτω σαφῶς ἀντίθετα δύο στοιχεῖα ἔλαβε· διὸ πρότερον ἓν τὸ ὂν δύ’ ἔγνω, καὶ πεπλανῆσθαι δέ φησι τοὺς τὴν ἀντίθεσιν τῶν τὴν γένεσιν συ- νιστώντων στοιχείων μὴ συνορῶντας ἢ μὴ σαφῶς ἀποκαλύπτοντας· ᾧπερ καὶ Ἀριστοτέλης ἀκολουθῶν ἀρχὰς ἔθετο τὰ ἐναντία. καὶ ποιητικὸν δὲ αἴτιον οὐ σωμάτων μόνον τῶν ἐν τῇ γενέσει ἀλλὰ καὶ ἀσωμάτων τῶν τὴν γένεσιν συμπληρούντων σαφῶς παραδέδωκεν ὁ Παρμενίδης λέγων αἵ δ’ ἐπὶ ταῖς νυκτός, μετὰ δὲ φλογὸς ἵεται αἶσα. ἐν δὲ μέσῳ τούτων δαίμων ἣ πάντα κυβερνᾶ· † πάντα γὰρ στυγεροῖο τόκου καὶ μίξιος πέμπουσ’ ἄρσενι θῆλυ μιγὲν τό τ’ ἐναντίον αὖθις ἄρσεν θηλυτέρῳ. Ἀλλὰ δὴ καὶ Ἐμπεδοκλῆς περί τε τοῦ νοητοῦ κόσμου καὶ περὶ τοῦ αἰσθητοῦ διδάσκων καὶ ἐκεῖνον τούτου ἀρχέτυπον παράδειγμα τιθέμενος ἐν ἑκατέρω μὲν ἀρχὰς καὶ στοιχεῖα τὰ τέτταρα ταῦτα τέθεικε πῦρ ἀέρα ὕδωρ καὶ γῆν, καὶ ποιητικὰ αἴτια τὴν φιλίαν καὶ τὸ νεῖκος, πλὴν ὅτι τὰ μὲν ἐν τῷ νοητῷ τῆ νοητῇ ἑνώσει κρατούμενα διὰ φιλίας μᾶλλον συνάγεσθαί φησι, τὰ δὲ ἐν τῷ αἰσθητῷ ὑπὸ τοῦ νείκους μᾶλλον διακρίνεσθαι. ᾧ καὶ ὁ Πλάτων’ κατακολουθῶν, ἢ πρὸ τοῦ Πλάτωνος ὁ Τίμαιος, ἐν τῷ πρώτῳ παραδείγματι τῷ νοητῷ τὰς τέτταρας ἰδέας προυπάρχειν φησὶ τὰς ἀπὸ τῶν τεττάρων στοιχείων χαρακτηριζομένας καὶ τὸν τετραμερῆ τοῦτον κόσμον τὸν αἰσθητὸν ἐν ἐσχάτοις παραγούσας, τοῦ νείκους ἐνταῦθα κρατοῦντος διὰ τὴν ἀπὸ τῆς νοητῆς ἑνώσεως ὑποβᾶσαν διάκρισιν. καὶ γέγονεν ὁ λόγος αὐτῷ περὶ ἀμφοτέρων τῶν κόσμων κοινός, πλὴν καὶ οὗτος ὡς ἐν ὕλης λόγῳ τὰ τέτταρα θεὶς στοιχεῖα τὴν περὶ αὐτὰ ἐναντίωσιν τῆς φιλίας καὶ τοὐ νείκους ἐθεάσατο. ὅτι γὰρ οὐχ ὡς οἱ πολλοὶ νομίζουσι φιλία μὲν μόνη κατ’ Ἐμπεδοκλέα τὸν νοητὸν ἐποίησε κόσμον, νεῖκος δὲ μόνον τὸν [*](1 κατ’ αὐτὸν τἀντία F: κατὰ ταὐτὸ τἀναντία DE: κατ’ αὐτὸ τἀναντία a: in Simpliciano KATAYTOTANTIA latere κατ’ αὐτοῦ ἀντία vidit Stein 2 νύκτ’ ἀδαῆ πυκινὸν E: νύκτ’ ἀδα ἡ πυκηνὸν D: νυκτάδα ἢ ἠδὲ a) πυκινὸν aF 3 καὶ (post δὴ) oiu. aF ῥησείδιον Melissi putabat Stein p. 795 6 ὁ ζόφος Stein: τὸ ζόφος libri τό ante σκληρὸν et ante βαρύ addidit a 7 ἀντίθετα E: ἀντιθέτως aF: oblitt. D διὸ τὸ πρότερον ἓν τὸ ὃν ἀπέγνω volebat Torstrik 8 δύ’ ἔγνω scripsi: διέγνω libri 9 ὥσπερ F 10 ἔθετο τὰ ἐναντία ἀρχάς aF 12 λέγων w. 126—130 Karst., 134—138 cf. f. 9r17 14 δαιμονίη πάντα F 15 πάντῃ Mullach, πᾶσιν Stein ἄρχει DE: ἀρχὴ aF IG μιγέν· τότ’ τότε DE) libri: μιγῆν, τότ’ Stein. μιγῆναι ἐναντία τ’ PreUer αὖτις F 18 τοῦ νοῦ τοῦ κόσμου F περὶ alteram om. aF 19 παράδειγμα ἀρχέτυπον aF 21 καὶ (ante γῆν) om. F 24 Πλάτων’ Tim. 39E sqq. 27 αἰσθη- τικὸν a παράγουσαν F 28 ἀποβᾶσαν aF 29 καὶ οὗτος Empedncles)
32
αἰσθητόν, ἀλλ’ ἄμφω πανταχοῦ οἰκείως θεωρεῖ, ἄκουσον αὐτοῦ τῶν ἐν τοῖς [*](7v) Φυσικοῖς λεγομένων, ἐν οἷς καὶ τῆς ἐνταῦθα δημιουργικῆς συγκράσεως τὴν Ἀφροδίτην ἤτοι τὴν φιλίαν αἰτίαν φησί. καλεῖ δὲ τὸ μὲν πῦρ καὶ Ἥφαιστον καὶ ἥλιον καὶ φλόγα, τὸ δὲ ὕδωρ ὄμβρον, τὸν δὲ ἀέρα αἰθέρα. λέγει οὖν πολλαχοῦ μὲν ταῦτα καὶ ἐν τούτοις δὲ τοῖς ἔπεσιν
  1. ἡ δὲ χθὼν τούτοισιν ἴση συνέκυρσε μάλιστα
  2. Ἡφαίστῳ τ’ ὄμβρῳ τε καὶ αἰθέρι παμφανόωντι,
  3. Κύπριδος ὁρμισθεῖσα τελείοις ἐν λιμένεσσιν,
  4. εἴτ’ ὀλίγον μείζων εἴτε πλέον ἐστὶν ἐλάσσων.
  5. ἐκ τῶν αἷμά τε γέντο καὶ ἄλλης εἴδεα σαρκός.
καὶ πρὸ τούτων δὲ τῶν ἐπῶν ἐν ἄλλοις τὴν ἀμφοῖν ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐνέρ- γειαν παραδίδωσι λέγων
  1. ἐπεὶ Νεῖκος μὲν ἐνέρτατον ἵκετο βένθος
  2. δίνης, ἐν δὲ μέσῃ Φιλότης στροφάλιγγι γένηται,
  3. ἐν τῇ δὴ τάδε πάντα συνέρχεται ἓν μόνον εἶναι
  4. οὐκ ἄφαρ, ἀλλὰ θελημὰ συνιστάμεν’ ἄλλοθεν ἄλλα.
  5. τῶν δέ τε μισγομένων χεῖτ’ ἔθνεα μυρία θνητῶν.
  6. πολλὰ δ’ ἄμιχθ’ ἕστηκε κεραιομένοισιν ἐναλλάξ,
  7. ὅσσ’ ἔτι Νεῖκος ἔρυκε μετάρσιον· οὐ γὰρ ἀμεμφέως
  8. πὼ πᾶν ἐξέστηκεν ἐπ’ ἔσχατα τέρματα κύκλου.
  9. ἀλλὰ τὰ μέν τ’ ἐνέμιμνε μελέων, τὰ δέ τ’ ἐξεβεβήκει.
  10. ὅσσον δ’ αἰὲν ὑπεκπροθέοι, τόσον αἰὲν ἐπῄει
  11. ἠπιόφρων Φιλότητος ἀμεμφέος ἄμβροτος ὁρμή.
  12. αἶψα δὲ θνήτ’ ἐφύοντο τὰ πρὶν μάθον ἀθάνατ’ εἶναι,
  13. ζωρά τε τὰ πρὶν ἄκρητα διαλλάξαντα κελεύθους.
  14. [*](1 ἅφω E πανταχοῦ ὁμοίως coni. Torstrik 3 πῶς καλεῖ τὰ στοιχεῖα Ἐμπεδοκλῆς in mrg. DE 4 οὖν] δὲ a 5 ἔπεσιν 215—219 Karst., 203—207 St. etiam f. 74 b2 recte cf. v.9 7 ἡφαίστω τε ὄμβρω DE 8 ὁρμισθεῖσα recte F: ὁρμη- σθεῖσα aDE: ὁρμισθεῖσι Stein λιμένεσιν DE 9 μείζων DE: μεῖζον aF ἐλάσσων DE: ἔλασσον aF: versum explicabat Stein, ὀλίγον μείζων εἴτε πλεόνεσσιν ἐλάσσων recte coiT. Panzerbieter 10 αἵματ᾿ ἔγεντο E: αἷμα τέγεντο D: αἵματ’ ἐγένοντο aF 11 τοῖν F ἐνεργείας Ε 12 λέγων νν. 166—181 Karst. 171—185 St. cf. caelo II 13 p. 236b26 Karst. 15 ἐν τῇ δὴ aF: ἐν τῆ δὶ DE: ἔνθ’ ἤδη corn Bergk 16 θελημὰ DE (et codd. JP de caelo): θέλημα F: θέλιμνα a: ἀλλ’ ἐθελημὰ plerique edi- tores συνίσταμεν aF: συνιστάμεν’ DE ἄλλα de caelo codd. P et Taurin: ἄλλο libri 18 ἄμικ τέστηκεκερασμένοισι D: ἄμικτ’ ἐστι κεκερασμένονισιν Ε: ἄμμικτέστηκεκερασμένοισιν F: ἄμικτ᾿ ἕστηκε κερασσαμένοισιν a. scripsi quod de caelo exstat κεραιομένοισιν 19 ἀμεμφέως recte libri: ἅμ’ ἀμφὶς Panzerbieter: ἀμφαφέως de caelo libri unde ἀφαυρῶς volebat Stein 20 πω πᾶν aF: οὔπω πᾶν DE ex 7v47: τὸ πᾶν de caelo: ἐς τὸ πὰν Bergk: πάντως Stein 21 δέ τ’ oin. Ε 22 ὅσον DE ὑπεκπροθέοι DE et de caelo: ὑπεκπροθέει aF τόσσον E 23 ἠπιόφρων de caelo: ἡ πίφρων a: πίφρων DE: ἡ περίφρων P φιλότητος DEF de caelo (P): φιλότης a ἀμεμφέος DE: ἀμεμφέως aF: ἀμφέσσον de caelo (P): ἠπιόφρων φιλότης τε καὶ ἔμπεσεν ἄμβροτος ὁρμή Stein ἄβροτος ’ 25 ζωρὰ δὲ a ἄκρητα Theophr. ap. Atlien. Χ 424 Α: ἄκριτα libri)
    33
  15. τῶν δέ τε μισγομένων χεῖτ’ ἔθνεα μυρία θνητῶν
  16. [*](7v)
  17. παντοίαις ἰδέῃσιν ἀρηρότα θαῦμα ἰδέσθαι.
ἐν δὴ τούτοις σαφῶς καὶ τὰ θνητὰ ἐκ τῆς φιλίας ἡρμόσθαι φησί, καὶ ἐν οἷς ἡ φιλία ἐπικρατεῖ οὔπω πᾶν ἐξεστηκέναι τὸ νεῖκος. καὶ ἐν ἐκείνοις δὲ τοῖς ἔπεσιν, ἐν οἷς καὶ τὰ γνωρίσματα ἑκάστου τῶν τεττάρων στοιχείων καὶ τοῦ νείκους καὶ τῆς φιλίας παραδίδωσι, σαφῶς τὴν ἀμφοῖν ἐν πᾶσι μῖξιν τοῦ τε νείκους καὶ τῆς φιλίας ἐξέφηνεν. ἔχει δὲ οὕτως·
  1. ἠέλιον μὲν θερμὸν ὁρᾶν καὶ λαμπρὸν ἀπάντῃ,
  2. ἄμβροτα δ’ ὅσσ’ † ἔδεται καὶ ἀργέτι δεύεται
  3. ὄμβρον δ’ ἐν πᾶσι δνοφέοντά τε ῥιγαλέον τε,
  4. ἐκ δ’ αἴης προρέουσι θελημά τε καὶ στερέωμα.
  5. ἐν δὲ κότῳ διάμορφα καὶ ἄνδιχα πάντα πέλονται·
  6. σὺν δ’ ἔβη ἐν φιλότητι καὶ ἀλλήλοισι ποθεῖται.
  7. ἐκ τούτων γὰρ πάνθ’ ὅσα τ’ ἦν ὅσα τ’ ἔστι καὶ ἔσται΄
  8. δένδρα τε βεβλάστηκε καὶ ἀνέρες ἠδὲ γυναῖκες
  9. θῆρές τ’ οἰωνοί τε καὶ ὑδατοθρέμμονες ἰχθῦς
  10. [*](8r)
  11. καί τε θεοὶ δολιχαίωνες τιμῇσι φέριστοι.
  12. καὶ ὀλίγον δὲ προελθών φησιν
  13. ἐν δὲ μέρει κρατέουσι περιπλομένοιο κύκλοιο
  14. καὶ φθίνει εἰς ἄλληλα καὶ αὔξεται ἐν μέρει αἴσης.
  15. αὐτὰ γὰρ ἔστιν ταῦτα, δι’ ἀλλήλων δὲ θέοντα
  16. γίνοντ’ ἄνθρωποί τε καὶ ἄλλων ἔθνεα κηρῶν
  17. ἄλλοτε μὲν Φιλότητι συνερχόμεν’ εἰς ἕνα κόσμον,
  18. ἄλλοτε δ’ αὖ δίχ’ ἕκαστα φορούμενα Νείκεος ἔχθει,
  19. εἰσόκεν ἓν συμφύντα τὸ πᾶν ὑπένερθε γένηται.
  20. οὕτως ᾗ μὲν <ἓν> ἐκ πλεόνων μεμάθηκε
  21. ἠδὲ πάλιν διαφύντος ἑνὸς πλέον’ ἐκτελέθουσι,
  22. [*](1 μιστομένων Ε χεῖται DE 2 παντοίαις aF: παντοίαισιν DE ἰδέεσσιν DE 3 ἡρμόσθη E φησί F: φασί aDE 6 φιλίας—καὶ τῆς (7) om. E τὴν ἀμφοῖν — ἔχει om. D 7 οὕτως vv. 126—135 Karst., 98—107 St. cf. Simpl. 8 ὁρᾶν aDE et f. 34a32: ὁρᾷ F ὅρα Plut. de pr. frigid. 13 p. 949) καὶ λαμπρὸν DE: καὶ θερμὸν aP 9 δὲ ὅσσ’ ἔδεται aDE: δὲ ὄσσε δέ τε F: δ’ ὅσσα ἐδεῖτο f. 34r32: putabam δ’ ὅσσα θέει τε, alii alia αὐγή Ε 10 δνοφέοντά sic libri cf. f. 34r33 11 προρρέουσι DEF θελημά τε D1: θελημνά τε ED2: θελήματα F: θελί- μνατα a: θέλημά τε f. 34r34: θέλυμνά τε recte corr. Sturz στερεωπά melius f. 34r34 14 ἐκ τῶν a πάντα ὅσα ὄσσα F] τε ἦν ὅσα ὅσσα F] τέ ἐστι DEF: πάνθ’ ὅσσ’ ἦν, ὅσσα τέ ἐστι a 15 δένδρα aF: δένδρεα DE τε βεβλάστηκε libri cf. ad f. 34r36 17 δολιχαιῶνες D, post quam vocem una littera erasa: δολιχἐοντες ἐσὶ sic F 18 αὖθις ante φησιν inserit a φησιν vv. 138—149 Karst. 112—118. 69—73 δὲ] κύκλοιο cf. f. 272 v 38 21 ἔστι DEF: ἔστι γε a: corr. Panzerbieter 22 γί- νονται libri κηρῶν libri cf. v. 386 St.: θηρῶν recte Sturz: θνητῶν Bergk 24 φο- ρεύμενα Sturz 25 ἓν Ε: ὃν D: ὃν F: ἄν a: conieci εἰσόκ’ ἐς ἓν Henn. XV 163 26 ᾗ μὲν ἓν Arist. phys. VIII 1 p. 250 b 30 ἠμὲν ἓν Bekker]: ἡ μὲν (om. ἓν) DEF: ἡ μὲν (item om. ἓν) a πλειόνων F 27 ἠδὲ DE: ἡ δὲ F: ἡ δὲ a πλέον F)
    34
  23. τῇ μὲν γίγνονταί τε καὶ οὔ σφισιν ἔμπεδος ἰών·
  24. [*](8r)
  25. ᾗ δὲ τάδ’ ἀλλάσσοντα διαμπερὲς οὐδαμὰ λήγει,
  26. ταύτῃ δ’ αἰὲν ἔασιν ἀκίνητοι κατὰ κύκλον.
ὥστε καὶ τὸ ἓν ἐκ πλειόνων, ὅπερ διὰ τὴν φιλίαν συμβαίνει, καὶ τὸ πλείονα ἐξ ἑνός, ὅπερ τοῦ νείκους ἐπικρατοῦντος γίνεται, καὶ ἐν τούτῳ θε- ωρεῖ [καὶ] τῷ ὑπὸ σελήνην κόσμῳ, ἐν ᾧ τὰ θνητά, κατὰ περιόδους δηλονό- τι ἄλλοτε ἄλλας ποτὲ μὲν <τοῦ> νείκους ποτὲ δὲ τῆς φιλίας ἐπικρα- τούσης. μήποτε δὲ προποδισμόν τινα τῆς τῶν ὄντων ἑνώσεως καὶ διακρί- σεως παραδίδωσι πλείονας διαφορὰς τοῦ νοητοῦ κόσμου ὑπὲρ τόνδε τὸν αἰ- σθητὸν κτὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τῆς φιλίας ἐπικράτειαν καὶ ἐν τῷ αἰσθητῷ δὲ τὰς διαφορὰς τῆς τοῦ νείκους ἐπικρατείας παρα- δείκνυσιν ὅροις τισὶ διειλημμένας, ὡς ἐν ἄλλοις ἐπειράθην ὑποδεῖξαι. πλὴν ὅτι καὶ οὗτος οὐδὲν ἐναντίον Παρμενίδῃ καὶ Μελίσσω φθέγγεται, ἀλλά γε τήν τε στοιχειώδη ἀντίθεσιν ὡς καὶ Παρμενίδης ἐθεάσατο καὶ ποιητικὸν αἴτιον ἐκεῖνος μὲν ἓν κοινὸν τὴν ἐν μέσῳ πάντων ἱδρυμένην καὶ πάσης γενέσεως αἰτίαν δαίμονα τίθησιν, οὗτος δὲ καὶ ἐν τοῖς ποιητικοῖς αἰτίοις τὴν ἀντίθεσιν ἐθεάσατο.

Ἀναξαγόρας δὲ ὁ Κλαζομένιος ἔοικε τῶν εἰδῶν πάντων τριττὴν θεά- σασθαι τὴν διαφοράν, τὴν μὲν κατὰ τὴν νοητὴν ἕνωσιν συνῃρημένην, ὅταν λέγῃ “ὁμοῦ πάντα χρήματα ἦν ἄπειρα καὶ πλῆθος καὶ σμικρότητα’’. καὶ πάλιν φησί “πρὶν δὲ ἀποκριθῆναι ταῦτα πάντων ὁμοῦ ἐόντων οὐδὲ χροιὴ ἔνδηλος ἦν οὐδεμία· ἀπεκώλυε γὰρ ἡ σύμμιξις ἀπάντων χρημάτων τοὐ διεροῦ καὶ τοῦ ξηροῦ καὶ τοῦ θερμοῦ καὶ τοῦ ψυχροῦ καὶ τοῦ λαμπροῦ καὶ τοῦ ζοφεροῦ καὶ γῆς πολλῆς ἐνεούσης καὶ σπερμάτων ἀπείρων πλήθους οὐδὲν ἐοικότων ἀλλήλοις. τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ἐν τῷ σύμπαντι χρὴ δοκεῖν ἐνεῖναι πάντα χρήματα’’. καὶ εἴη ἂν τὸ σύμπαν τοῦτο <τὸ> Παρμενίδου ἓν ὂν. τὴν δέ τινα ἐθεάσατο κατὰ τὴν νοερὰν διάκρισιν δια- κεκριμένην, πρὸς ἣν ἡ ἐνταῦθα ἀφωμοίωται. λέγει γὰρ μετ’ ὀλίγα τῆς ἀρχῆς τοὐ πρώτου Περὶ φύσεως Ἀναξαγόρας οὕτως· ‘‘τούτων δὲ οὕτως [*](1 καὶ ὃς σφίσιν F 2 οὐδαμὰ F: οὐδ’ ἄμα DK: οὐδαμᾶ a 3 ταὐτὴ δ’ DE: (om. δ’) aP ἀκίνητοι DEF et f. 34r49 Arist. p. 251a3: ἀκίνητα a: ἀκίνητον Bergk, ἀκινητὶ Panzerbicter 4 πλεόνων P τὸ πλείονα F: τὰ πλείονα DE G καὶ (ante τῷ) delevit Torstrik 9 τοῦ om. DEF: add. a τόνδε τὸν scripsi: τόδε τὸ libri 10 κατὰ τὸ Ε: obi. D: κατὰ τὴν aF conicio τῆς <τῆς> φιλίας ἐπικρατείας 12 ἄλλοις: de caelo p. 236 Karst. ἀποδεῖξαι D2 13 οὗτος ex οὕτω F Παρμε- ω νίδῃ—ὡς καὶ om. F 15 ἐν κέ ἐν κέντρῳ) E ἱδρομένην F 18 inter εἰδῶν ct πάντων deletnm quid F τρίτην F 20 λέγη fr. 1 Schornii et Schaubachii of. fol. 33 V 17 37 37r8 χρήματα F: χρήματ’ aDE 21 πάλιν φησί fr. 4 Schorn. 6 Schaub. cf. f. 33v23 23 καὶ (ante τοῦ θερμοῦ) om. D καὶ (ante τοῦ λαμπροῦ) om. DE 24 καὶ γῆς f. 33v25: καὶ τῆς DEF: om. a ἐνεούσης] ἓν ἐούσης F πλῆθος coni. Schorn 26 ἐνεῖναι scripsi ex fr. 3 (Simpl. fol. 33v22. 48): ἓν εἶναι libri hie et p. 35, 1 εἴη ἄν] εἰ πᾶν F τὸ post τοῦτο add. a 27 παρμενίδους F τὴν δέ] τήνδε DEF τινα evan. Ε 28 ἣν] ἢν E ἀφομοίωται libri: corr. Torstrik γὰρ περ F 29 οὕτως — ἡδονάς (p. 35, 3) fr. 3 Schorn, Schanb.)

35
ἐχόντων χρὴ δοκεῖν ἐνεῖναι πολλά τε καὶ παντοῖα ἐν πᾶσι τοῖς συγκρινο- [*](8r) μένοις καὶ σπέρματα πάντων χρημάτων καὶ ἰδέας παντοίας ἔχοντα καὶ χροιὰς καὶ ἡδονάς, καὶ ἀνθρώπους τε συμπαγῆναι καὶ τὰ ἄλλα ζῷα ὅσα ψυχὴν ἔχει. καὶ τοῖς γε ἀνθρώποισιν εἶναι καὶ πόλεις συνῳκημένας καὶ ἔργα κατεσκευασμένα, ὥσπερ παρ’ ἡμῖν, καὶ ἠέλιόν τε αὐτοῖσιν εἶναι καὶ σελήνην καὶ τὰ ἄλλα, ὥσπερ παρ’ ἡμῖν, καὶ τὴν γῆν αὐτοῖσι φύειν πολλά τε καὶ παντοῖα, ὧν ἐκεῖνοι τὰ ὀνήιστα συνενεγκάμενοι εἰς τὴν οἴκησιν χρῶν- ται. ταῦτα μὲν οὖν μοι λέλεκται περὶ τῆς ἀποκρίσιος, ὅτι οὐκ ἄν παρ’ ἡμῖν μόνον ἀποκριθείη, ἀλλὰ καὶ ἄλλῃ”. καὶ δόξει μὲν ἴσως τισὶν οὐ πρὸς νοερὰν διάκρισιν τὴν ἐν τῆ γενέσει παραβάλλειν, ἀλλὰ πρὸς τόπους ἄλλους τῆς γῆς τὴν παρ’ ἡμῖν συγκρίνειν οἴκησιν. οὐκ ἄν δὲ εἶπε περὶ τό- πων ἄλλων καὶ ‘‘ἥλιον αὐτοῖσιν εἶναι καὶ σελήνην καὶ τὰ ἄλλα ὥσπερ πᾶρ’ ἡμῖν’’ καὶ “σπέρματα δὲ πάντων χρημάτων καὶ ἰδέας’’ ἐκάλεσε τὰ ἐκεῖ. ἄκου- σον δὲ οἷα καὶ μετ’ ὀλίγον φησὶ τὴν ἀμφοῖν ποιούμενος σύγκρισιν· “οὕτω τούτων περιχωρούντων τε καὶ ἀποκρινομένων ὑπὸ βίης τε καὶ ταχυτῆτος. βίην δὲ ἡ ταχυτὴς ποιεῖ. ἡ δὲ ταχυτὴς αὐτῶν οὐδενὶ ἔοικε χρήματι τὴν ταχυτῆτα τῶν νῦν ἐόντων χρημάτων ἐν ἀνθρώποις, ἀλλὰ πάντως πολλα- πλασίως ταχύ ἐστι.’’ καὶ εἴπερ ταύτην ἔσχε τὴν ἔννοιαν, ἄλλως μὲν πάντα ἐν πᾶσιν εἶναί φησι κατὰ τὴν νοητὴν ἕνωσιν, ἄλλως δὲ κατὰ τὴν νοερὰν συνουσίωσιν καὶ ἄλλως κατὰ τὴν αἰσθητὴν σύμπνοιαν καὶ τὴν ἐκ τῶν αὐτῶν γένεσιν καὶ εἰς τὰ αὐτὰ ἀνάλυσιν.

Οἱ δὲ περὶ τὸν Λεύκιππόν τε καὶ Δημόκριτον καὶ τὸν Πυθαγορικὸν Τίμαιον οὐκ ἐναντιοῦνται μὲν πρὸς τὸ τὰ τέτταρα στοιχεῖα τῶν συνθέτων εἶναι σωμάτων ἀρχάς. καὶ οὗτοι δέ, ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι καὶ Πλάτων’ καὶ Ἀριστοτέλης, ὁρῶντες εἰς ἄλληλα μεταβάλλοντα τὸ πῦρ καὶ τὸν ἀέρα καὶ τὸ ὕδωρ, ἴσως δὲ καὶ τὴν γῆν, ἀρχοειδέστερά τινα τούτων καὶ ἀπλού- στερα ἐζήτουν αἴτια, δι’ ὧν καὶ τὴν κατὰ τὰς ποιότητας τῶν στοιχείων τούτων διαφορὰν ἀπολογήσονται. καὶ οὕτως ὁ μὲν Τίμαιος καὶ ὁ τούτῳ κατακολουθῶν Πλάτων’ τὰ ἐπίπεδα βάθος τι ἔχοντα καὶ σχημάτων διαφορὰς στοιχεῖα πρῶτα τῶν τεττάρων τούτων ἔθετο στοιχείων τὴν σωματικὴν φύσιν μετὰ τῶν σωματικῶν σχημάτων ἀρχοειδεστέραν καὶ αἰτίαν τῆς τῶν ποιο- [*](1 ἐνεῖναι f. 33v49: ἓν εἶναι hie libri cf. p. 34, 26 3 καὶ ἀνθρώπους κτλ. fr. 10 Schorn, fr. 4 Schaub. cf. f. 33v51 συμπαγῆ Ε τἄλλα a 4 τοῖς τε E ἀνθρώποισιν aE: ἀνθρώποις σοι DE 5 ἡ ἔλιον (?) D εἶναι om. DE 6 τἄλλα F φύειν] φύσιν F 7 τὰ ὀνήτστα f. 33v54: τὰσωνήιστα Ε: τὰ ὄνιστα D (?): τὰ ὀνιστὰ aF 8 ταῦτα—ἄλλῃ desunt f. 33v54 et Simpliciana credebat Schorn p. 39 ἀποκρίσιος ἀποκρίσεως aF 9 ἄλλη (η nescio unde corr.) D 11 συγκρίνειν om. Ε λιον a αὐτοῖς ἐνεῖναι libri τἄλλα aF τὰ ἐκεῖ ἐκεῖ aF 14 ὀλίγον DE: ὀλίγα aF φησὶ fr. 11 Schorn, 21 Schaub. 15 τούτων τε F 16 χρήματα DE 17 νοῦν DE 18 ἀλλ’ ὡς DE 22 περὶ om. E τὸν] τε F τε (ante καὶ) om. F 23 τὸ om. Ε 25 ἐς a 28 ἀπολογήσονται EF: obi. D: ἀπο- λογίσονται a 29 κατακολουθῶν aF: ἀκολουθῶν DE cf. p. 31,24 f. 16 16r22 Πλάτων’ Tim. p. 53 C sqq. cf. Tim. Locr. p. 98 ἐπίπεδα καὶ βάθος a 30 στοιχεῖα] rursus incipit Ea πρῶτον DE τῶν om. Ε τούτων DEEa: om. aF)

36
τήτων διαφορᾶς νομίζων. οἱ δὲ περὶ Λεύκιππον καὶ Δημόκριτον τὰ ἐλά- [*](8r) χιστα πρῶτα σώματα ἄτομα καλοῦντες κατὰ τὴν τῶν σχημάτων αὐτῶν καὶ τῆς θέσεως καὶ τῆς τάξεως διαφορὰν τὰ μὲν θερμὰ γίνεσθαι καὶ πύρια τῶν σωμάτων, ὅσα ἐξ ὀξυτέρων καὶ λεmομερεστέρων καὶ κατὰ ὁμοίαν θέσιν κειμένων σύγκειται τῶν πρώτων σωμάτων, τὰ δὲ ψυχρὰ καὶ ὑδατώδη, ὅσα ἐκ τῶν ἐναντίων, καὶ τὰ μὲν λαμπρὰ καὶ φωτεινά, τὰ δὲ ἀμυδρὰ καὶ σκοτεινὰ.

Καὶ ὅσοι δὲ ἓν ἔθεντο στοιχεῖον, ὡς Θαλῆς καὶ Ἀναξίμανδρος καὶ ςΗράκλειτος, καὶ τούτων ἕκαστος εἰς τὸ δραστήριον ἀπεῖδεν τὸ καὶ πρὸς γένεσιν ἐπιτήδειον ἐκείνου, Θαλῆς μὲν I εἰς τὸ γόνιμον καὶ τρόφιμον καὶ συνεκτικὸν 8^ καὶ ζωτικὸν καὶ εὐτύπωτον τοῦ ὕδατος, ιΠράκλειτος δὲ εἰς τὸ ζωογόνον καὶ δημιουργικὸν τοῦ πυρός, Ἀναξιμένης δὲ εἰς τὸ τοῦ ἀέρος εὔπλαστον καὶ ἑκατέρωσε ῥᾳδίως μεταχωροῦν ἐπί τε τὸ πῦρ καὶ ἐπὶ τὸ ὕδωρ, ὥσπερ καὶ Ἀναξίμανδρος, εἴπερ τὸ μεταξὺ διὰ τὸ εὐαλλοίωτον ὑποτίθεται.

οὕτως οὖν οἱ μὲν εἰς νοητόν, οἱ δὲ εἰς αἰσθητὸν διάκοσμον ἀφορῶντες, καὶ οἱ μὲν τὰ προσεχῆ στοιχεῖα τῶν σωμάτων, οἱ δὲ τὰ ἀρχοειδέστερα ζητοῦντες, καὶ οἱ μὲν μερικώτερον, οἱ δὲ ὁλικώτερον τῆς στοιχειώδους φύ- σεως καταδραττόμενοι, καὶ οἱ μὲν τὰ στοιχεῖα μόνον, οἱ δὲ πάντα τὰ αἴτια καὶ συναίτια ζητοῦντες διάφορα μὲν λέγουσι φυσιολογοῦντα-ς, οὐ μὴν ἐναντία τῷ κρίνειν ὀρθῶς δυναμένῳ. καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Ἀριστοτέλης ὁ τὰς διαφωνίας αὐτῶν ἐπιδεικνύναι δοκῶν ἐρεῖ προελθὼν ὀλίγον ὅτι ιι διαφέρουσιν ἀλλήλων τῷ τοὺς μὲν πρότερα, τοὺς δὲ ὕστερα λαμβάνειν, καὶ τοὺς μὲν γνωριμώ- ἱερὰ κατὰ τὸν λόγον, τοὺς δὲ κατὰ τὴν αἴσθησιν’’ . ιιὥστε, φησί, ταὐτὰ λέγειν πὼς καὶ ἕτερα ἀλλήλων’’. ἀλλὰ ταῦτα μὲν διὰ τοὺς εὐκόλως δια- φωνίαν ἐγκαλοῦντας τοῖς παλαιοῖς ἐπὶ πλέον ἠναγκάσθημεν μηκῦναι· ἐπειδὴ δὲ καὶ Ἀριστοτέλους ἐλέγχοντος ἀκουσόμεθα τὰς τῶν προτέρων φιλοσόφων δόξας καὶ πρὸ τοῦ Ἀριστοτέλους ὁ Πλάτων’ τοῦτο φαίνεται ποιῶν καὶ πρὸ ἀμφοῖν ὅ τε Παρμενίδης καὶ -πενοφάνης, ἰστέον ὅτι τῶν ἐπιπολαιότερον ἀκροωμένων οὗτοι κηδόμενοι τὸ φαινόμενον ἄτοπον ἐν τοῖς λόγοις αὐτῶν διελέγχουσιν, αἰνιγματωδῶς εἰωθότων τῶν παλαιῶν τὰς ἑαυτῶν ἀποφαίνεσθαι γνώμας. δηλοῖ δὲ ὁ Πλάτων’ θαυμάζων οὕτως τὸν Παρμενίδην, ὃν διε- λέγχειν δοκεῖ, καὶ βαθέος κολυμβητοῦ δεῖσθαι λέγων τὴν διάνοιαν αὐτοῦ. [*](4 ὁμοίων Ea 6 καὶ (ante τὰ) aE-’F: om. DE 8 καὶ (ante ὅσοι) aE-iF; om. DE τὸ ante στοιχεῖον addidit a 11 εὐρύπωτον Ea lo ἑκατέρωσε a: ἑκατέρωθεν DE : ἑκατέρωθι E"P 15 ἐφορῶντες a 16 τὰ (ante προσεχῆ) om. DE 19 καὶ συ- ναίτια om. E post φυσιολογοῦντες add. καὶ θεολογοῦντες E’l 20 ὀρθῶς om. a αὐτοῖς (.snpcrscr. ὁ) F ’ 21 ἐρεῖ Phy.s. Α 5 p. 188^30 22 τοὺς δὲ — γνωριμώτερα om. J)E 23 φησί p. 188 ’j 3(5 25 ἐγκαλοῦντες (sed corr.) E’’» ἐπιπλεῖον aF rV ^ ι 2G ἀριστοτέλους a: ἀριστο DE’"*: αριστοτελης D ἐλέγχοντος — Ἀριστοτέλους om. DE 27 ὁ] καὶ DE 28 ante εενοφάνους addunt ὁ aF ἰστέον τῶν ὅτι ἐπιπολαιότερον Ε 30 καὶ αἰνιγματωδῶς DE 31 11λάτων nescio ubi. cum Platonis laude (Theaet. p. 183E καί μοι ἐφάνη βάθος τι ἔχειν κτλ.) vidctur de Ileraclito dictum Diog. II 22 Η 22 con- I’lisrim esse)

37
καὶ Ἀριστοτέλης δὲ τὸ βάθος αὐτοῦ τῆς σοφίας ὑπονοῶν φαίνεται, ὅταν λέγῃ “Παρμενίσης δὲ <μᾶλλον βλέπων> ἔοικέ που λέγειν”. καὶ οὗτοι οὖν ποτὲ μὲν τὸ παραλελειμμένον ἀναπληροῦντες, ποτὲ δὲ τὸ ἀσαφῶς εἰρημένον σαφηνίζοντες, ποτὲ δὲ τὸ ἐπὶ τῶν νοητῶν εἰρημένον ὡς μὴ δυνάμενον τοῖς φυσικοῖς ἐφαρμόττειν διακρίνοντες ὡς ἐπὶ τῶν ἓν τὸ ὂν καὶ ἀκίνητον λε- γόντων, ποτὲ δὲ τὰς εὐκόλους ἐκδοχὰς τῶν ἐπιπολαιοτέρων προαναστέλλοντες, οὕτως ἐλέγχειν δοκοῦσι. καὶ πειρασόμεθα τούτοις καὶ ἡμεῖς ἐφιστάνειν ἐν ταῖς πρὸς ἕκαστον τοῦ Ἀριστοτέλους ἀντιλογίαις. ἀλλὰ ἀναληπτέον πάλιν τὴν Ἀριστοτέλους λέξιν καὶ τὰ ἐν αὐτῇ λεγόμενα διαρθρωτέον.

p. 184b15 15 Ἀνάγκη δὲ ἤτοι μίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν ἢ πλείους, καὶ εἰ μίαν, ἤτοι ἀκίνητον ὥς φησι Παρμενίδης καὶ Μέλισσος.

Ὁ Ἀλέξανδρός φησιν ὅτι “εἰπὼν δεῖν ἀπὸ τῶν ἡμῖν γνωριμωτέρων ποιεῖσθαι τὴν ἀρχὴν, οὕτως καὶ ποιεῖ· ἤρξατο γὰρ ἀπὸ διαιρετικοῦ τελείου καὶ ἐναργοῦς καὶ πᾶσι φανεροῦ. τί γὰρ τῆς ἀντιφάσεως ἐναργέστερον τῆς λεγούσης μίαν ἢ οὐ μίαν τουτέστι πλείους;’’ ἀλλ’ ὅτι μὲν ἀπὸ διαιρετικοῦ ἐναργοῦς ἤρξατο, καλῶς εἴρηται, οὐ μέντοι τοῦτ’ ἔστιν ὅπερ εἶπεν ὁ Ἀρι- στοτέλης, ὅτι ἀπὸ τῶν φανερῶν ἐπὶ τὰς ἀφανεῖς ἀρχὰς χρὴ προιέναι. σύν- θετα γὰρ ἦν ἐκεῖνα τὰ φανερὰ καὶ τῇ αἰσθήσει γνωριμώτερα καὶ οὕτω καθόλου λεγόμενα ὡς ὅλα καὶ τῶν μερικωτέρων καὶ ἀφανεστέρων περι- ἑκτικά· ἀπὸ γοῦν τῶν αἰσθητῶν καὶ ἡμῖν γνωρίμων καὶ τὰς ψευδεῖς περὶ τῶν ἀρχῶν ἐλέγξει δόξας, ὡς μαθησόμεθα, καὶ βεβαιώσει τὰς ἀληθεῖς. “οὐχ ὡς Παρμενίδου δέ, φησὶν Ἀλέξανδρος, καὶ Μελίσσου μίαν ἀρχὴν τι- θεμένων καὶ ταύτην ἀκίνητον λεγόντων, οὕτως εἶπε τὸ ὡς Παρμενίδης καὶ Μέλισσος. οὗτοι γὰρ οὐδὲ ὅλως ἀρχὴν ἐτίθεντο· ἓν γὰρ ἔλεγον τὸ πᾶν, ὃ μαχόμενόν ἐστι τῷ ἀρχὴν λέγειν εἶναι· οἱ γὰρ ἀρχὴν τιθέμενοι ὁμολο- γοῦσι πλείω τὰ ὄντα εἶναι, τῇ ἀρχῇ καὶ τὰ ὧν ἐστιν ἀρχὴ συνεισάγοντες. ἀλλ’ εἰπὼν τὸ πρῶτον διαιρετικὸν τὸ ἢ μίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν ἢ πλείους ἐπὶ τοῦ ἑτέρου τῶν ἐν τῇ διαιρέσει πάλιν διαιρετικῷ χρῆται τῷ εἰ μία ἡ ἀρχή, ἤτοι ἀκίνητος ἢ κινουμένη. ὂν δὲ ἀπίθανον τὸ ἀρχὴν μίαν καὶ ἀκίνητον ταύτην λέγειν, μετὰ παραμυθίας ἔθετο· οὐδὲν γὰρ ἧττον ἀπίθανον τούτου ὅν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον, τὸ ἓν τὸ πᾶν εἶναι καὶ ἀκίνητον, ὅμως προστάτας ἔχει Παρμενίδην καὶ Μέλισσον· καὶ εἰ μὴ ἄντικρυς γὰρ [*](2 λέγῃ Metaph. Α 5 986b27 27 μᾶλλον βλέπων om. libii που] EEa: ποῦ D τοῦτο aF λέγειν βλέπειν F o παραλελειμένον Ea: παραλελυμένον ut vid. E 4 τῶ νοητῷ Ea δυνάμενα DE 6 ἐπιπαλαιοτέρων D1: παλαιοτέρων E 7 ἐλέγχει Ea 9 τὴν τοῦ ἀριστοτέλους aF διαρθωτέον Ea 11 φασι a 12 φησιν om. F εἰπὼν ὅτι F ὅτι om. Ea 13 τελείου Ea: καὶ τελείου aDEF 16 ὁ (post εἶπεν) om. E-I 21 ἐλέγξει Ea: ἐλέγχει aDEF 22 φησὶν DEEa: φησὶν ὁ aF 23 ὡς aF: ὡς ὁ DE: ὥσπερ Ea 26 τὰ ὄντα πλείω Ea 27 τῶ πρῶτον E τὸ καὶ ἡ F 28 διαιρέσει ex corr. Ea εἰ μία] μίην DE 29 ὃν] ὃ Ea τὸ (ante ἀρχὴν) aDE: τὸ τὸ F: τὴν Ea 30 ταύτην aEaF: αὐτὴν D; ταὐτὴν Ε, nude conicias τὴν αὐτὴν 32 γὰρ 0111. a posiliira offeusus)

38
ταὐτὸν τοῦτο ἐκείνῳ, ἀλλ’ εἰς ταὐτόν γε συντρέχει.’’ ταῦτα οὖν αὐτῇ λέξει [*](8v) τοῦ Ἀλεξάνδρου λέγοντος τὸ μὲν τῆ μᾶλλον ἀπιθάνῳ παραμυθεῖσθαι τὴν ἀπίθανον θέσιν οὐκ ἦν οἶμαι τῆς Ἀριστοτέλους μεγαλονοίας. οὐ μέντοι οὐδὲ ὡς ἑτέρας ἀπιθάνου δόξης μέμνηται τῆς Παρμενίδου καὶ Μελίσσου παρὰ τὴν λέγουσαν μίαν καὶ ἀκίνητον τὴν ἀρχήν τούτους γὰρ τοὺς ἄνδρας ὡς τοῦτο λέγοντας ἐλέγχει), ἀλλ’ εὐγνωμόνως τοῦτο γοῦν Ἀριστοτέλους τούτων τῶν ἀνδρῶν ἀποδεξαμένου· “ὁμοίως γὰρ ζητοῦσι, φησί, καὶ οἱ τὰ ὄντα πόσα ζητοῦντες· ἐξ ὧν γὰρ τὰ ὄντα ἐστί, ζητοῦσι πρῶτον ταῦτα πότερον ἓν ἢ πολλά’’. ὥστε περὶ ἀρχῆς τῶν ὄντων οἴεται τούτους τοὺς ἄνδρας φιλοσοφεῖν, καὶ τὸ κατ’ αὐτοὺς τμῆμα τῆς διαιρέσεως ἀφω- ρίσατο μίαν καὶ ἀκίνητον ὑποθέμενος τὴν ἀρχήν. τὸ γὰρ ὄντως ὂν τὸ ἡνω- μένον, ὃ καὶ ἀρχὴ καὶ αἰτία τῶν πολλῶν καὶ διακεκριμένων ἐστὶν οὐχ ὡς στοιχειώδης ἀλλ’ ὡς προαγωγὸς ἐκείνων, ἓν ὂν ἔλεγον. ἀναγκαίῳ δὲ πάλιν διαιρετικῷ διελὼν τὸ ἕτερον τμῆμα τὸ λέγον μίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν τῷ ἀκί- νῆτον ἢ κινουμένην εἷναι τὴν μίαν καὶ λαβὼν τὸ ἀκίνητον, ἅπερ ἔδει πρὸς τοὺς μίαν καὶ ἀκίνητον τὴν ἀρχὴν λέγοντας ἀντειπεῖν ταῦτα πρὸς τοὺς ἓν τὸ ὃν καὶ ἀκίνητον λέγοντας ἀντιλέγει· κἄν γὰρ ὀνόμασιν ἄλλοις χρῶνται, τὰ αὐτὰ | ὅμως κἀκεῖνοι λέγουσί τε καὶ ζητοῦσιν. ὁμολογεῖ δὲ ὁ Ἀλέξανδρος [*](9r) ἐν μὲν τοῖς πρὸς ἀλήθειαν, ἅπερ ἐστὶ περὶ τοῦ νοητοῦ ὄντος, τὸν Παρμε- νίδην ἓν τὸ ὂν καὶ ἀκίνητον καὶ ἀγένητον λέγειν· “κατὰ δὲ τὴν τῶν πολλῶν δόξαν καὶ τὰ φαινόμενα, φησί, φυσιολογῶν, οὔτε ἓν λέγων ἔτι εἶναι τὸ ὂν οὔτε ἀγένητον, ἀρχὰς τῶν γινομένων ὑπέθετο πῦρ καὶ γῆν, τὴν μὲν γῆν ὡς ὕλην ὑποτιθεὶς τὸ δὲ πῦρ ὡς ποιητικὸν αἴτιον· καὶ ὀνομάζει, φησί, τὸ μὲν πῦρ φῶς, τὴν δὲ γῆν σκότος’’. καὶ εἰ μὲν κατὰ τὴν τῶν πολλῶν δόξαν καὶ τὰ φαινόμενα οὕτως ὁ Ἀλέξανδρος ἐξεδέξατο, ὡς ὁ Παρμενίδης βούλεται δοξαστὸν τὸ αἰσθητὸν καλῶν, εὖ ἄν ἔχοι· εἰ δὲ ψευδεῖς πάντη τοὺς λόγους οἴεται ἐκείνους καὶ εἰ ποιητικὸν αἴτιον τὸ φῶς ἢ τὸ πῦρ νομίζει λέγεσθαι, οὐ καλῶς οἴεται. συμπληρώσας γὰρ τὸν περὶ τοῦ νοητοῦ λόγον ὁ Παρμενίδης ἐπάγει ταυτί, ἅπερ καὶ πρότερον παρεθέμην·
  1. ἐν τῷ σοι παύσω πιστὸν λόγον ἠδὲ νόημα
  2. ἀμφὶς ἀληθείης, δόξας δ’ ἀπὸ τοῦδε βροτείους
  3. μάνθανε, κόσμον ἐμῶν ἐπέων ἀπατηλὸν ἀκούων.
[*](1 εἰς] οἷς DE 2 τῆ Ea: τι DE: τοι F: τῷ a 5 ἀρχήν] ἀκίνητον Ea 7 φησί p. 1841)23 8 πρῶτον ζητοῦσι Aristoteles 9 αὐτὰ a τῶν ὄντων in lac. vii litt. oin. F οἴεται γὰρ F τούτους τοὺς ἄνδρας DEEa: τοὺς ἄνδρας τούτους aF 12 διακεκριμένον F 13 στοιχειώδης DEEa2F στοιχειώδεις Ea1 στοιχειῶδες a προα- γωγὸν a ὂν DEEa: om. aF ἀναγκαίω aE: ἀναγκαίως EaF et (σ erasa) D 14 ἀρχὴν om. Ea 18 κἀκεῖνοι aF: καὶ ἐκεῖνοι Ea: ἐκείνοις DE Ἀλέξανδρος ex Theo- plir. Phys. Op. fr. 6 [Doxogr. 482n A21] d. f. 15v22 20 καὶ ἀγένητον post τὸ ὃν inserit Ea: om. a λέγειν om. F 21 φησί Ea: φασὶ DE: om. a ἔτι om. aF 24 τῶν om. Ea 27 εἰ (post καὶ) om. a ἡ τὸ DEEa: καὶ aF 28 συμπλἡ- σας Ε 29 ταυτί Ea: ταύτῃ DE: ταὐτὰ F: ταῦτα a πρότερον p. 30, 17 30 ἐν τῷ κτλ. vv. 109—120 Κ., 113—124 St. παύσω DEEaF cf. infra p. 41,8: παύω p. 30, 17 ἡ δὲ Ea 32 ἀπατηλῶν Ea)
39
  1. μορφὰς γὰρ κατέθεντο δό γνώμας ὀνομάξειν.
  2. τῶν μίαν οὐ χρεών ἐστιν, ἐν ᾧ πεπλανημένοι εἰσίν.
  3. ἀντία δ’ ἐκρίναντο δέμας καὶ σήματ’ ἔθεντο
  4. χωρὶς ἀπ’ ἀλλήλων, τῇ μὲν φλογὸς αἰθέριον πῦρ
  5. ἤπιον † ἀραιὸν ἐλαφρὸν ἑωυτῷ πάντοσε
  6. τῷ δ’ ἑτέρῳ μὴ τὠυτόν· ἀτὰρ κἀκεῖνο κατ’ αὐτὸ
  7. τἀντία νύκτ’ ἀδαῆ πυκινὸν δέμας ἐμβριθές τε.
  8. τόν σοι ἐγὼ διάκοσμον ἐοικότα πάντα φατίζω,
  9. ὡς οὐ μή ποτέ τις σε βροτῶν γνώμη παρελάσσῃ.
δοξαστὸν οὖν καὶ ἀπατηλὸν τοῦτον καλεῖ τὸν λόγον οὐχ ὡς ψευδῆ ἁπλῶς, ἀλλ’ ὡς ἀπὸ τῆς νοητῆς ἀληθείας εἰς τὸ φαινόμενον καὶ δοκοῦν τὸ αἰσθη- τὸν ἐκπεπτωκότα. μετ’ ὀλίγα δὲ πάλιν περὶ τῶν δυεῖν στοιχείων εἰπὼν ἐπάγει καὶ τὸ ποιητικὸν λέγων οὕτως
  1. αἱ γὰρ στεινότεραι πλῆντο πυρὸς ἀκρήτοιο,
  2. αἱ δ’ ἐπὶ ταῖς νυκτός, μετὰ δὲ φλογὸς ἵεται αἶσα.
  3. ἐν δὲ μέσῳ τούτων δαίμων ἣ πάντα κυβερνᾷ.
  4. ταύτην καὶ θεῶν αἰτίαν εἶναί φησι λέγων
  1. πρώτιστον μὲν Ἔρωτα θεῶν μητίσσατο πάντων
καὶ τὰ ἑξῆς. καὶ τὰς ψυχὰς πέμπειν ποτὲ μὲν ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς εἰς τὸ ἀειδές, ποτὲ δὲ ἀνάπαλίν φησιν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν διὰ τὴν πολλὴν νῦν ἄγνοιαν τῶν παλαιῶν γραμμάτων μηκύνειν ἀναγκάζομαι. εἰκότως δὲ ἓν λέ- γοντες τὸ ὃν καὶ ἀκίνητον ἔλεγον, εἴπερ περὶ φυσικῶν διελέγοντο. συνεισ- ήγετο γὰρ τῇ κινήσει καὶ τὸ καθ’ ὃ ἡ κίνησις, εἴτε κατὰ ποιότητα εἴτε κατὰ ποσότητα ἢ κατ’ ἄλλο τι, συνεισήγετο δὲ καὶ ὁ τόπος, εἴπερ ἦν φυ- σικὴ κίνησις, ἄλλος ὢν παρὰ τὸ κινούμενον. ἀλλ’ ὁ μὲν Παρμενίδης περὶ τοῦ νοητοῦ λέγων ὄντος·
  1. αὐτὰρ ἀκίνητον, φησί, μεγάλων ἐν πείρασι δεσμῶν
  2. ἐστὶν ἄναρχον ἄπαυστον, ἐπεὶ γένεσις καὶ ὄλεθρος
  3. [*](1 γνώμας DEEa F: γνώμαις a cf. p. 30, 23 f. 39 r 1 3 δ’ ἐκρίναντο aF: δ᾿ ἐκρίνοντο DE: δὲ κρίνον.το (sic) Ea 5 ἤπιον ἀραιὸν ἁραιὸν Ea) ἐλαφρὸν sic DEEa: ἤπιον ὃν μέγ’ ἀραιὸν ἐλαφρὸν aF cf. p. 30, 27 6 κατ’ αὐτό:ταντία (sic) Ea; κατ’ αὐτὸ (cluarum litterarum spatium) τἀντία F: κατὰ ταὐτὸ τἀναντία DE cf. ad p. 3, 1 7 νύκτ’ ἀδαῆ Ea: νυκτάδα ἦ D: νύκταδ᾿ ἀδαῆ E: νυκτάδα, ἢ F: νυκτάδα ἠδὲ a πυκνὸν a 8 τῶν Karsten διάκοσμον DE φατίξω Meiueke anal. Alex. p. 183 9 γνώμῃ Stein παρελάσσῃ aEaF: παρελάσῃ DE 11 τὸ (post δοκοῦν) EaF: in lit. D: om. aE 13 καὶ (post ἐπάγει) om. Ea λέγων vv. 125—127 Κ., 133—135 St. cf. p. 14 πλῆντο scripsi: παηντο (sine acc.) Ea: πάηντο D1: πύηντο D2E: om. F spatio ποίηντο a: πλῆνται Bergk ἀκρήτοις DEa; ἀκρίτοις EF: ἀκρίτοιο a: corr. Stein 15 δὲ (post μετὰ) om. D1: τε D2 ἴεται aDEF: οἴεται Ea 16 ἡ πάντα D 17 λέγων V. 131 Κ., 139 St. 18 μητίσατο DE 19 ἀφανοῦς ’ 21 ἄγνοιαν νῦν a συγγραμμάτων a 22 εἴπερ EaF: εἴπερ μὴ aDE: foit. εἴπερ δὴ διελέγετο DE συνεισήγετο—ἄλλο τι om., sed add. in mrg. D 23 fort, κἂν τὸ εἴτε κατὰ ποσότητα om. DE 24 fort, δὲ κἂν 25 ἄλλως Ea εἴπερ ἦν φυσικὴ κίνησις post τὸ κινούμενον a ὁ μὲν D: ὁ μοῦ Ε: μὲν om. aEaF 26 λέγων vv. 81—83 87—89 St. cf. f. 17 v12 31 v 6 27 ἀτὰρ DE ἐμπείρασι)
    40
  4. τῇδε μάλ’ ἐπλάγχθησαν, ἀπῶσε δὲ πίστις ἀληθής.
[*](9r) καὶ τὴν αἰτίαν δὲ τῆς ἀκινησίας ἐπάγει
  1. οὕτως ἔμπεδον αὖθι μένει· κρατερὴ γὰρ ἀνάγκη
  2. πείρατος ἐν δεσμοῖσιν ἔχει, τό μιν ἀμφὶς ἐέργει,
  3. οὕνεκεν οὐκ ἀτελεύτητον τὸ ἐὸν θέμις εἶναι·
  4. ἔστι γὰρ οὐκ ἐπιδευές, † μὴ ἐὸν δὲ ἂν παντὸς
ὡς γὰρ τὸ μὴ ὄν, φησίν, ἐνδεὲς πάντων ἐστίν, οὕτως τὸ ὃν ἀνενδεὲς καὶ τέλειον. τὸ δὲ κινούμενον ἐνδεὲς ἐκείνου δι’ ὃ κινεῖται· τὸ ἄρα ὃν οὐ κι- νεῖται. καὶ Μέλισσος δὲ ἀκίνητον αὐτὸ ἀπέδειξε κατὰ τὴν αὐτὴν πάλιν ἔν. νοιαν διὰ τοῦ δεῖν, εἰ κινοῖτο τὸ ὂν, εἶναί τι κενὸν τοῦ ὄντος εἰς ὃ ὑπο- χωρήσει τὸ ὄν· κενὸν δὲ προαπέδειξε μὴ εἶναι. λέγει δὲ οὕτως ἐν τῷ ἑαυτοῦ συγγράμματι ‘‘οὐδὲ κενεόν ἐστιν οὐδέν· τὸ γὰρ κενεὸν οὐδέν ἐστιν· οὐκ ἄν οὖν εἴη τό γε μηδέν. οὐδὲ κινεῖται· ὑποχωρῆσαι γὰρ οὐκ ἔχει οὐδαμῇ· ἀλλὰ πλέων ἐστίν· εἰ μὲν γὰρ κενεὸν ἦν, ὑπεχώρει ἄν εἰς τὸ κενεόν. κενεοῦ δὲ μὴ ἐόντος, οὐκ ἔχει ὅκῃ ὑποχωρήσει”. πλέων οὖν ὂν οὐ κινεῖται οὐχ ὅτι διὰ πλήρους οὐκ ἔστι κινηθῆναι, ὡς ὁ Ἀλέξανδρος ἐνόησε τὸ Μελίσσου ῥητόν, ἀλλ’ ὅτι αὐτὸ τὸ ὂν πλέων ἐστίν, ὡς μηδὲν ἄλλο εἶναι παρ’ αὐτό. “κρίσιν, γοῦν φησιν ὁ Μέλισσος, ταύτην χρὴ ποι- ήσασθαι τοῦ πλέω καὶ τοῦ μὴ πλέω. εἰ μὲν οὖν χωρεῖ τι ἢ εἰσδέχεται, οὐ πλέων· εἰ δὲ μήτε χωρεῖ μήτε εἰσδέχεται, πλέων. ἀνάγκη τοίνυν πλέων εἶναι, εἰ κενεὸν μὴ ἔστιν· εἰ τοίνυν πλέων ἐστίν, οὐ κινεῖται.“

f. 184b16 Ἢ κινουμένην ὥσπερ οἱ φυσικοί.

‘Ἐκθέμενος τοὺς ἀκίνητον λέγοντας τὸ ὂν ἤτοι τὴν ἀρχὴν μεταβαίνει ἐπὶ τὸ ἕτερον τμῆμα καὶ φησὶν ἢ κινουμένην ὥσπερ οἱ φυσικοί, ἀν- τιδιαστέλλων τοὺς ἀκίνητον λέγοντας πρὸς τοὺς φυσικούς, ὡς μηδὲ φυσικῶν ὅλως ὄντων τῶν ἀναιρούντων τὴν κίνησιν, ὅπερ ἐφ’ ἐξῆς σαφέστερον ἐρεῖ καὶ δείξει· εἰ γὰρ ἀρχὴ κινήσεως ἡ φύσις, πῶς ἂν εἴη φυσικὸς ὁ τὴν φύσιν αὐτὴν ἀναιρῶν. εἰώθασι δὲ τοὺς περί τι μέρος φιλοσοφίας σπουδάσαντας ἢ μόνον ἢ μάλιστα ἀπ’ ἐκείνου καλεῖν, ὡς ἠθικὸν μὲν ἐκάλουν τὸν Σω- κράτην, φυσικοὺς δὲ τοὺς περὶ Θαλῆν καὶ Ἀναξίμανδρον καὶ Ἀναξιμένην [*](1 τῇδε τῆ δὲ Ea) libri constanter: restituit τῆλε Scaliger 2 ἐπάγει vv. 85—88 91—95 St. cf. p. 30, 7 f. 31v8 5 τ’ ἐὸν D(?) et Ε 6 ἐπιδευές aEa; DEF μὴ ἐὸν κτλι cf. ad p. 30, 10 8 διὸ DEF 9 δὲ ἀκίνητον δὲ Ea 10 κινεῖτο Ea1 11 λέγει ἑ 14 cf. Biandis commcul. Eleat. p. 195. v. f. ITvlG. 14r50 12 αὐτοῦ aF 14 πλέων aDEaF: πλέον bic et in proximis Ε ὑποχώρει Ea 19 πλέω bis dee a; πλέων aF (pu ν dclcvit οὖν om. a 20 οὐ πλέων DEE-i; οὐδὲ πλέων aF 21 πλέον (post τοίνυν) EF 22 ἡ κινουμένην iterat D post φυσικοί continuant οἱ μὲν—ἀρχήν aK 23 ἐκθέμενος κτλ. AlexaiidruLu excerpit cf. p. 41, 2 25 τοῖς ἀκίνητον λέγουσι aF ἀεικίνητον Ea post λέγοντας iteravit ex V. 23 τὸ ὃν ἤτοι τὴν ἀρχὴν statim delcta Ea πρὸς Ea: καὶ DE; om. aF. sed fortasse πρὸς post dvTtotaaxEXXtov poueudiim cf. p. 41,2. 6 26 ὄντων ὅλως aF 29 ἡ μόνον om. D 30 θαλῶν Ea ἀναξιμἐνη Ea)

41
καὶ Ἀναξαγόραν καὶ Δημόκριτον καὶ τοὺς τοιούτους’. παραιτοῦμαι δὲ κἀν- [*](9r) ταῦθα τὸν Ἀλέξανδρον πρότερον μὲν εἰπόντα ὅτι τοὺς φυσικοὺς ἀντιδιέστειλε πρὸς τοὺς ἓν καὶ ἀκίνητον λέγοντας, ὕστερον δὲ ὅτι ἔθος Ἀριστοτέλει φυ- σικοὺς καλεῖν τοὺς περὶ τῆς ἀληθείας φιλοσοφοῦντας, ἐπεὶ καὶ τῆς φυσικῆς τὸ τέλος οὐ πρᾶξις ἀλλὰ γνῶσίς ἐστι. τίς γὰρ ἠγνόει ὅτι καὶ Παρμενίδης, ἅ) πρὸς ὃν ἀντιδιεστάλθαι λέγει τοὺς φυσικούς, περὶ τῆς ἀληθείας ἐφιλοσόφει λέγων σαφῶς
  1. ἐν τῷ σοι παύσω πιστὸν λόγον ἠδὲ νόημα
  2. ἀμφὶς ἀληθείης;
οὔσης δὲ καὶ ἄλλης διαιρέσεως ἐπὶ τῶν μίαν τὴν ἀρχὴν λεγόντων εἴτε ἀκί- νητον εἴτε κινουμένην τῆς εἰς τὸ ἄπειρον καὶ τὸ πεπερασμένον διαιρούσης καὶ γὰρ τῶν μίαν καὶ ἀκίνητον λεγόντων ἄπειρον αὐτὴν ὁ Μέλισσός φησιν ἐστὶν] ἐν τούτοις “ὅτε τοίνυν οὐκ ἐγένετο ἔστι δέ, ἀεὶ ἦν καὶ ἀεὶ ἔσται καὶ ἀρ|χὴν [*](9v) οὐκ ἔχει οὐδὲ τελευτήν, ἀλλ’ ἄπειρόν ἐστι’’ καὶ δὴ καὶ αὐτὸς Ἀριστοτέλης μετ’ ὀλίγον πρὸς τούτους ἀντιλέγων δείξει, ὅτι οὐ μόνον τὴν ἀρχὴν ἀδύνατον λέγειν ἄπειρον, ἀλλὰ καὶ τὸ ὄν, ὅπερ ἐδόκει Μελίσσω. ἀλλὰ καὶ τῶν μίαν καὶ κινουμένην λεγόντων Ἀναξίμανδρος ὁ Πραξιάδου Μιλήσιος ἄπειρόν τινα φύσιν ἄλλην οὖσαν τῶν τεττάρων στοιχείων ἀρχὴν ἔθετο, ἧς τὴν ἀίδιον κίνησιν αἰτίαν εἶναι τῆς τῶν οὐρανῶν γενέσεως ἔλεγεν, καὶ Ἀναξιμένης δὲ 5 Εὐρυστράτου Μιλήσιος καὶ αὐτὸς ἀρχὴν ἔθετο μίαν καὶ ἄπειρον ἀέρα ταύτην λέγων, ἐξ οὗ ἀραιουμένου καὶ πυκνουμένου τὰ ἄλλα γίνεσθαι), οὔσης δ’ οὖν καὶ τοιαύτης διαιρέσεως, παρῆκε νῦν αὐτὴν ὁ Ἀριστοτέλης, ὡς ὁ Ἀλέξανδρός φησι “διότι οὐδεμίαν ἡ διαίρεσις αὕτη διαφορὰν γενέσεως τοῖς ἐξ αὐτῆς γινομένοις παρέχει· οὐ γὰρ ἄλλα μὲν εἰ ἄπειρος, ἄλλα δὲ εἰ πε- περασμένη γενήσεται, ὥσπερ ἄλλα μὲν εἰ μία, ἄλλα δὲ εἰ πολλαί. εἰ μὲν γὰρ μία ἡ ἀρχή, κατ’ ἀλλοίωσιν ἀνάγκη γίνεσθαι τὰ γινόμενα, εἰ δὲ πολλαί, κατὰ σύγκρισιν. καὶ τὸ ἀκίνητον δὲ καὶ κινούμενον μεγάλην ποιεῖ διαφοράν· εἰ.μὲν γὰρ ἀκίνητος, οὐδ’ ἂν γένοιτό τι ἐξ αὐτῆς ὃ μὴ καὶ πρότερον ἦν, εἰ δὲ κινουμένη, οὐδὲν κωλύει γενέσθαι ἢ κατ’ εὐθεῖαν ἢ κατὰ ἀνακύ- κλησιν’’. ταῦτα μὲν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος. μήποτε δὲ ὁ Μέλισσος οὐ τῇ οὐσίᾳ τὴν ἀρχὴν ἄπειρον εἶπεν, ἀλλὰ τῷ ἀνεκλείπτῳ τοῦ εἶναι· “ὅτε γὰρ οὐκ ἐγένετο, φησίν, ἔστι δέ, ἀεὶ ἦν καὶ ἀεὶ ἔσται καὶ ἀρχὴν οὐκ ἔχει [*](3 ἀριστοτέλης Ε 5 ἀγνοεῖ Torstrik 7 λέγων v. 109. 110. Κ. 113. 114 St., cf. p. 30, 17. 38, 30 8 σοὶ παύσω DEEa: σοι παύω aF cf. p. 38, 30 10 οὔσης κτλ. contlnuare videtiir Alexandrea τὴν (post μίαν) om. DE 11 τῆς εἰς] τὴν εἰς Ea καὶ τὸ πεπερασμένον — ἄπειρον (v. 12) om. sed add. in mrg. D τὸ (post καὶ) om. EE-i sed cf. p. 21,34 12 ἄπειρον Ea: καὶ ἄπειρον aDEF φησιν § 7 p. 190 Brand, cf. v. 31 p. 29,22 f. 23v49 ἐστὶν del. a: fortasso εἶναι 14 καὶ (post δὴ) om. F 15 μετ’ ὀλίγον cf. 185 a 32 ἀντιλέγοντας F 17 Ἀναξίμανδρος κτλ. cf. Theophr. Pliys. fr. 2 [Doxogr. p. 7] 19 οὐρανῶν (comp.) Ea: ἀνθρώπων (comp.) DEF: ὄντων a δὲ ὁ aF 20 μίαν ἔθετο aF 22 δ’ οὖν DEEa; οὖν aF παρῆκε — Ἀριστοτέλης iterat D ὁ (post ὡς) om. Ea sed cf. p. 14,21 24 αὐτοῖς Ea γενομένοις F εἰ (post μὲν) om. a 25 εἰ μὲν — εἰ δὲ πολλαὶ om. E 26 γινόμενα Ea F: γενόμενα aDE 27 καὶ τὸ κινούμενον a 28 καὶ (post μὴ) om. a 30 οὖν Ea: om. aDEF 31 ὅτε κτλ. ἑ 7 p. 190 Br., cf. supra v. 13, f. 23v49)
42
οὐδὲ τελευτήν, ἀλλ’ ἄπειρόν ἐστι’’. μήποτε δὲ καὶ διάφορος ὁ τρόπος τῆς γενέσεως καὶ ἐπὶ ἀπείρου οὔσης ἢ πεπερασμένης τῆς ἀρχῆς γενήσεται· [*](9r) ἀπείρου μὲν γὰρ οὔσης τῆς ἀρχῆς κατὰ μέγεθος ἢ οὐ γίνεται ἢ δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον ἐπ’ εὐθείας ἀπ’ αὐτῆς γίνεσθαι τὰ γινόμενα, πεπερασμένης δὲ ἀνακυκλεῖσθαι τὴν γένεσιν ἀνάγκη ἡ ἐκλείπειν ποτέ.

p. 181b18 Εἰ δὲ πλείους, ἢ πεπερασμένας ἢ ἀπείρους.

ἐπὶ τῶν πλείους λεγόντων τὰς ἀρχὰς οὐκ ἔχει χώραν τὸ ἕτερον διαι- ρετικὸν τὸ ἀκίνητοι ἢ κινούμεναι· καὶ γὰρ καὶ ἀδύνατον ἐκ πλειόνων ἀρχῶν μὴ κινουμένων γίνεσθαί τι κοινωνεῖν γὰρ ἀλλήλαις δέονται), καὶ διὰ τὸ προφανῶς ἀδύνατον οὐδὲ ἔσχε προστάτην ἡ δόξα. τοιγαροῦν καὶ Δημόκριτος φύσει ἀκίνητα λέγων τὰ ἄτομα πληγῇ κινεῖσθαί φησιν. ὁ μέντοι Εὐφραδὴς Θεμίστιος παραφράζων τὸ ῥητὸν καὶ τὰς πλείους “ἢ κινουμένας, φησίν, ἢ ἀκινήτους καὶ ἢ πεπερασμένας κατ’ ἀριθμὸν ἢ πάλιν ἀπείρους’’. καὶ Εὔ- δῆμος δέ, ὡς καὶ πρότερον εἶπον, ἐν τοῖς Φυσικοῖς “ὡς ἄν ποτε ὑπάρ- χῶσιν αἱ ἀρχαί, φησίν, ἤτοι κινοῦνται ἢ ἀκίνητοί εἰσι’’. καὶ δῆλον ὅτι τὴν ἀνάγκην οὗτοι τῆς ἀντιφατικῆς διαιρέσεως ἀποδεδώκασιν. ἀλλ’ εἰ πλείους φησίν, ἢ πεπερασμένας ἢ ἀπείρους τῷ πλήθει ἀνάγκη εἶναι. “καὶ ἔοικε, φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος, ἀμφοτέρας τὰς διαιρέσεις ἑκατέρῳ τῶν ἐκ τῆς πρώτης διαιρέσεως μὴ προσαγαγεῖν διὰ τὸ μὴ πολλάκις περὶ τῶν αὐτῶν λέγειν· ἀλλὰ δείξας ὅτι ἐπὶ τῆς μιᾶς οὐχ οἷόν τε ἀκίνητον τὴν ἀρχὴν εἶναι, ἐκ τούτου μᾶλλον συναποδείξει ὅτι οὐδὲ τὰς πλείους οἷόν τε εἶναι ἀκινήτους· διὸ ἐπὶ τῶν πολλῶν οὐκέτι ἐχρήσατο τῷ ἢ κινουμένας ἢ ἀκινήτους. πάλιν δὲ αὖ ἐπὶ τῶν πολλῶν δείξας ὅτι οὐχ οἷόν τε τὰς ἀρχὰς ἀπείρους εἶναι, συναποδείξει ὅτι οὐδὲ ὅλως ἀρχὴν ἄπειρον οἷόν τε εἶναι. οἰκειότερον μὲν γὰρ τῇ μιᾷ τὸ μὴ κινεῖσθαι, εἰ οἷόν τε ἦν, οἰκειότερον δὲ ταῖς πολλαῖς τὸ ἀπείρους εἶναι.’’ ταῦτα τοῦ Ἀλεξάνδρου λέγοντος ἐπιση- μαίνομαι, ὅτι ἄλλο ἐστὶ τὸ κατὰ πλῆθος ἄπειρον ἢ πεπερασμένον, ὃ τοῖς πολλὰς λέγουσι τὰς ἀρχὰς οἰκειότερον ἦν, καὶ ἄλλο τὸ κατὰ μέγεθος τοῖς μίαν λέγουσι καὶ αὐτὸ μᾶλλον προσῆκον. πλείονα γὰρ ἄπειρα τῷ μεγέθει πῶς ἄν εἴη, εἰ μὴ σῶμα διὰ σώματος χωροίη. ἀλλ’ ἔοικε συντομίας ἕνεκεν ὁ Ἀριστοτέλης οὕτω ποιήσασθαι τὴν διαίρεσιν· ἐν γοῦν τοῖς ἑξῆς Μέλισσον [*](2 ἐπὶ aEaF: F: om. DE 7 χώρας DE διαιρετικὸν om. DE 8 ἀκίνητον a 9 κοινωνεῖν δὲ F 11 κινῆσθαι a 12 Θεμίστιος I 2 p. 107, 21—23 Speng. φησὶν ἢ φησὶ καὶ EaF 13 καὶ (post ἀκινήτους) om. Themistii ’i 14 πρότερον p. 22, 15 cf. Euilenii fr. 3 Sp. ὑπάρχουσιν DE 15 ἤτοι ἀκίνητοι εἰσὶν ἣ κινοῦνται posuit Ea ἀκίνηται D εἰσι] φησὶ F 17 φησίν om. F ἢ πεπερασμένας ἢ ἀπείρους EaF: ἢ ἀπείρους ἢ πεπ. aDE 19 τῶν (post περὶ) DEEa: om. aF 20 ὅτι post ἐπὶ τῆς μιᾶς posuit Torstrik τὴν ἀρχὴν ἀκίνητον aF 21 ἐκ τούτου DE: ἐκ τοῦ aEaF συναπέδειξεν hic ct v. 24 corrigebat Torstrik 22 ἐχρήσαντο DE 23 δὲ αὖ aEa F: αὖ D: οὖν E 25 τῇ μιᾷ] τμῆμα F 27 ἢ πεπερ- σμένον delcbat Torstrik 29 αὐτὸ EaF: αὐτῶ DE: αὐτῇ a γὰρ ἂν F 30 εἴη aEa: εἴην F: εἶναι DE 31 οὕτω om. aF)

43
ὡς μίαν λέγοντα καὶ ἄπειρον τὴν ἀρχὴν εὐθύνει. τίνες δέ εἰσιν οἱ πλείους [*](9v) καὶ πεπερασμένας λέγοντες τὰς ἀρχὰς καὶ τίνες οἱ ἀπείρους, ἐκ τῆς προ- εκτεθείσης διαιρέσεως ἔγνωμεν. τὸν μέντοι Ἀλέξανδρον κἀνταῦθα ἀξιοῦ- μὲν ἀφερεπόνως τῶν Πλάτωνος ἀπομνημονεύειν δογμάτων. “δύο γὰρ ἀρχάς, φησί, δοκεῖ ποιεῖν ὁ Πλάτων’, τὸ μὲν ὑποκείμενον καὶ ὕλην προσαγορεύων, τὸ δὲ ὡς αἴτιον καὶ κινοῦν, ὃ θεὸν καλεῖ καὶ νοῦν τό τε ἀγαθόν. εἴη δ’ ἄν, φησί, καὶ τρίτη κατ’ αὐτὸν ἀρχή, ἡ παραδειγματική.’’ θαυμαστὸν γὰρ εἰ μὴ ἐπέστησεν ὁ Ἀλέξανδρος ὅτι σαφῶς ὁ Πλάτων’ τὴν τελικὴν αἰτίαν πάντων προέταξεν εἰπών “λέγωμεν δὴ δι’ ἥντινα αἰτίαν γένεσιν καὶ τὸ πᾶν τόδε ὁ ξυνιστὰς συνέστησεν. ἀγαθὸς ἦν’’. εἰ οὖν διὰ τὴν ἀγαθότητα, δῆλον ὅτι ἡ ἀγαθότης ἦν τὸ τελικὸν καὶ κυριώτατον αἴτιον. οὐχὶ δὲ καὶ τῶν μορίων τὰς διαφόρους κατασκευὰς εἰς τὸ διάφορον τῆς χρείας ἀνάγει καὶ τὸ οὗ ἕνεκεν ἕκαστον αὐτῶν γέγονεν; ἀλλὰ καὶ τὸ εἰδικὸν αἴτιον σαφῶς ὁ Πλάτων’ παραδίδωσιν οὐ τὸ χωριστὸν μόνον τῆς ὕλης, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀχώ- ριστον, ὅταν λέγῃ· “ἓν μὲν εἶναι τὸ κατὰ ταὐτὰ εἶδος ἔχον, ἀγένητον καὶ ἀνώλεθρον, οὔτε αὐτὸ εἰσδεχόμενον ἄλλο οὔτε αὐτὸ εἰς ἄλλο ποι ἰόν, ἀόρατον δὲ καὶ ἄλλως ἀναίσθητον τοῦτο ὃ δὴ νόησις εἴληχεν ἐπισκοπεῖν. τὸ δὲ ὁμώνυμον <ὅμοιόν> τε ἐκείνῳ δεύτερον, αἰσθητὸν γενητὸν μένον ἀεί’’. καὶ μετ’ ὀλίγα “οὕτω δὴ τότε πεφυκότα ταῦτα, φησί, πρῶτον διεσχηματίσατο εἴδεσι καὶ ἀριθμοῖς’’. καὶ δι’ ἐκείνων δὲ τῶν ῥητῶν διττὴ τῶν εἰδῶν αἰτία δηλοῦται, ἥ τε χωριστὴ καὶ ἡ ἀχώριστος. ᾗπερ οὗν νοῦς ἐνούσας ἰδέας τῷ ὅ ἐστι ζῷον οἷαί τε ἔνεισι καὶ ὅσαι καθορᾷ, τοσαύτας καὶ τοιαύτας διενοήθη καὶ τόδε τὸ πᾶν ἔχειν.

p. 184b20 Καὶ εἰ ἀπείρους, ἢ οὕτως ὥσπερ Δημόκριτος τὸ γένος [*](10r) ἓν σχήματι δὲ ἢ εἴδει διαφερούσας ἢ καὶ ἐναντίας.

Ὅτι μὲν τὸν Δημόκριτον ὁμογενεῖς ὑποθέσθαι τὰς ἀρχὰς καὶ ἐκ τῆς αὐτῆς οὐσίας λέγειν τὰς ἀτόμους τῷ σχήματι καὶ τῷ κατ’ αὐτὸ ειοει διαφερούσας ὁ Ἀριστοτέλης οἴεται, συμφωνοῦσιν οἱ ἐξηγηταὶ πάντες· τὸ δὲ [*](2 καὶ (post πλείους) aDF: μὲν καὶ Ea: μὲν Ε 3 ἀξιοῦμεν scripsi: ἀξιῶ μὴ libri 4 δογμάτων ἀπομνημονεύειν a ἀπομνημονεύει DE 5 φησί Alexander, scilicet Theophr. Phys. Op. fr. 9 (cf. p. 26, 12) repetens φύσι F 6 Θ. ͂.ν (littcris duabus inter θ et ν erasis) D τὸ δὲ ἀγαθὸν εἴη δ’ ἄν φησι DEEa: τὸ δ’ ἀγαθὸν ἐπειδάν φησι F: om. a. correxi τό τε cf. p. 26, 13 7 κατ’ αὐτὴν sed corr. Ea 9 εἰπών Tim. p. 29 D λέγωμεν D: λέγομεν aEE-iF δὴ] δὲ aDEF cf. p. 26, 16: δὲ καὶ Ea δι’ ἣν a 11 γὰρ ante ἦν add. aF 12 εἰς post μορίων add. aF χροίας Ea 13 ἕνεκα DE 15 λέγῃ Tira. p. 52 Α κατὰ ταὐτὸ sic D: καταυτὸ E ἔχοι Ea 16 ἀνώλεθρον] ἄνω δὲ ......... (lac. IX litt.) F οὔτε εἰς ἑαυτὸ Plato sed cf. p. 26, 21 ἄλλον οὔτε F ποι ἰόν Plato: ποιόν EaF: ποιοῦν aDE 17 καὶ ὅλως a 18 ὅμοιόν om. libri τε DEEa: om. aF 19 οὕτω δὴ Plato Tim. p. 53B: οὕτω δὲ libri 20 ῥημάτων (comp.) Ea 21 ἡ αἰτία E 22 ζῷον] τὸ ὄν F καθορᾶ EaF: κα- θαραί DE: καθορῶν a 23 σχεῖν Ea 25 δὲ (post σχήματι) om. EF ἡ om. Ea 26 μὲν οὖν τὸν DE τὰς ἀρχὰς et ἐκ suspectabat Torstrik 27 αὐτὸ DEaF: αὐτῶ Ε: αὐτὰς a sed cf. p. 45 1.7)

44
ἢ καὶ ἐναντίας ὁ μὲν Πορφύριος καὶ ὁ Θεμίστιος ἀνταπόδοσιν οἴονται [*](10r) τοῦ ἢ οὕτως ὥσπερ Δημόκριτος περὶ Ἀναξαγόρου λεγομένην· καὶ γὰρ τῶν ἀπείρους τὰς ἀρχὰς ὑποθεμένων οἱ μὲν περὶ Δημόκριτον ὁμοουσίους τὰς ἀτόμους ὑποθέμενοι καθ’ ἓν γένος τὸ πλῆρες θεωρουμένας, σχήματι καὶ θέσει καὶ τάξει διαφέρειν αὐτάς φασιν, οἱ δὲ περὶ Ἀναξαγόραν καὶ ταῖς οὐσίαις ἐναντίας τίθενται· θερμότητας γὰρ καὶ ψυχρότητας ξηρότητάς τε καὶ ὑγρότητας μανότητάς τε καὶ πυκνότητας καὶ τὰς ἄλλας κατὰ ποιότητα ἐναν- τιότητας ἐν ταῖς ὁμοιομερείαις ὑποτίθενται, αἷς διαφέρειν τὰς ὁμοιομερείας ἀρχὰς κατ’ αὐτοὺς οὔσας φασί, κυρίως τῆς ἐναντιότητος ἐν ταῖς ποιότησι θεωρουμένης ἀλλ’ οὐκ ἐν τοῖς σχήμασιν. ὁ μέντοι Ἀφροδισιεὺς Ἀλέξαν- δρος οἶδε μὲν καὶ ταύτην τὴν ἐξήγησιν, οὐκ ἀποδέχεται δὲ αὐτήν, ἀλλ’ οἴεται μᾶλλον τὸ ὅλον περὶ Δημοκρίτου λέγεσθαι ὡς τὰς ἀρχὰς τούτου τιθεμένου τὸ μὲν γένος ἕν, τουτέστι κατὰ τὴν ὑποκειμένην φύσιν ἕν, σχήματι δὲ ἢ εἴδει διαφερούσας ἢ καὶ ἐναντίας. ὅτι γὰρ ὡς ἐναντίας λέγοντος τοῦ Δημοκρίτου τὰς ἀρχὰς ὁ Ἀριστοτέλης ἀπομνημονεύει, δι’ ἐκείνων δηλοῖ τῶν ῥητῶν· “καὶ Δημόκριτος τὸ πλῆρες καὶ τὸ κενόν, ὧν τὸ μὲν ὡς ὂν τὸ δὲ ὡς οὐκ ὂν εἶναί φησιν· ἔτι θέσει σχήματι τάξει· ταῦτα δὲ γένη ἐναντίων, θέσεως ἄνω κάτω πρόσθεν ὄπισθεν, σχήματος γωνία τὸ εὐθὺ καὶ τὸ περιφερές’’. κἂν γὰρ αὐτὸς Ἀριστοτέλης μή φησιν ἐναντίον εἶναι σχῆμα σχήματι, οὐκ ἤδη καὶ Δημόκριτον ἀνάγκη ταύτης εἶναι τῆς δόξης. οὕτω δὲ τῇ ἐξηγήσει ταύτῃ συμπέπονθεν ὁ Ἀλέξανδρος ὡς αἱρεῖσθαι δυοῖν τὸ ἕτερον λέγειν ἢ τὴν γραφὴν ἡμαρτῆσθαι, περιττῶς παρεγκειμένου ἢ οὕτως τοῦ τὴν πρὸς Δημόκριτον ἀνταπόδοσιν ἀπαιτοῦντος (ὀφείλειν εἶναι καὶ εἰ ἀπείρους, ὥσπερ Δημόκριτος, τὸ γένος ἕν, σχήματι δὲ ἢ εἴδει διαφερούσας ἢ καὶ ἐναντίας), “ἢ εἰ ὀρθῶς ἔχει, φησίν, ἡ γραφή, παρῆκε τὸ ἀνταποδοῦναι τοὺς λέγοντας μηδὲ τῷ γένει τὰς αὐτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς, ὡς ἔλεγον οἱ περὶ Ἀναξαγόραν’’. εἰ οὖν καὶ τὸ τὰς γραφὰς ἀθετεῖν τὰς ἐν πάσι τοῖς ἀντιγράφοις συμφωνουμένας ἄτοπον, καὶ τὸ ἐλλιπῆ τὸν λόγον ἀποδεῖξαι καὶ κατὰ τὴν φράσιν καὶ κατὰ τὰ τμήματα τῆς διαιρέσεως οὐχ ἧττον ἄτοπον καὶ μάλιστα, ὅτι ἡ Ἀναξαγόρου δόξα παραλιμπάνεται, πρὸς ἣν πολλοὺς λόγους ὁ Ἀριστοτέλης κατατείνει· ἀλλὰ καὶ τὸ τὴν Ἀριστοτέλους περὶ Δημοκρίτου δόξαν ἀθετεῖν οἰομένου σαφῶς ἐναντίωσιν ἐν ταῖς ἀρχαῖς ὑποτίθεσθαι, ὅπερ οἱ ἕτεροι ποιοῦσιν ἐξηγηταί, [*](1 Θεμίστιος 12 p. 107, 25 Spcngel. 6 ξηρότητάς τε Ea: ξηρότητας DE: καὶ ξηρότητας aF 8 ὑποτίθενται Toristrik: ἀποτίθενται libri cf. v. 33 13 ἕν (post γένος) om. a φύσιν ἕν Ea: φύσιν ἐν DE: φύσιν (ἓν om.) aF 15 ὑπομνημονεύει Ea 16 p. 188a22] κριτῶν ut videtur Ea πλῆρες] στερεὸν Arist. 17 σχήματι θέσει τάξει Ea 18 ἄνω καὶ κάτω Ea τὸ εὐθὺ καὶ τὸ aDE: τὸ εὐθὺ τὸ F: τὸ εὐθύτατον Ea 19 post περιφερές deficit Ea ὁ post αὐτός add. a Ἀριστοτέλης de caclo Γ 8 p. 307 b 8 de sensu 4 p. 442b19 μή φησιν DE: φησὶν transposito μὴ post ἐναντίον aF 21 συμ- πέποθεν DE 22 γραφὴν EF: συγγραφὴν ἢν al) παρεγγιμένου E 23 τοῦ (ante τὴν) om. a πρὸς τὸν δημόκριτον F 24 εἰ (post καὶ) oiu. F 25 δὲ (post σχήματι) oia. F εἰ (post ἢ) super add. D2 30 ἡ DE: 0111. aF 32 τὸ (post καὶ) om. F 33 αὐτὸν post ἐναντίωσιν desiderabat Tdrslrik ἀποτίθεσθαι aD)
45
οὐκ εὐπαράδεκτον φαίνεται. μήποτε τὸ μὲν σχήματι καὶ τῇ κατ’ αὐτὸ [*](10r) μορφῇ διαφέρειν ὡς τοῦ Δημοκρίτου ἰήιον ἀποδέδωκε κατ’ οὐσίαν μηδὲν λέγοντος διαφέρειν τὰς ἀτόμους, τὸ δὲ μὴ διαφέρειν μόνον τὰς ἀπείρους ἀρχὰς ἀλλὰ καὶ ἐναντίας εἶναι οὐ τῇ Δημοκρίτου μόνον θέσει ὑπάρχον ἀλλὰ καὶ τῇ Ἀναξαγόρου κοινῶς ἀμφοτέραις ἀποδέδωκεν, ἵν’ ἡ λέγων ἢ οὕτως ὥσπερ Δημόκριτος τὸ γένος ἓν σχήματι δὲ ἢ εἴδει διαφερούσας, ἢ οὐ μόνον σχήματι καὶ τῷ κατ’ αὐτὸ εἴδει διαφερούσας, ἀλλὰ καὶ ἐναντίας· ὡς Δημόκριτος μὲν κατὰ τὸ σχῆμα καὶ τὴν θέσιν τὴν ἐναντίωσιν ἐτίθετο, Ἀναξαγόρας δὲ καὶ κατὰ τὴν οὐσίαν καὶ τὸ γένος. εἰ γὰρ ἔχει τινὰ λόγον ἡ τοιαύτη τῶν λεγομένων ἀποδοχή, οὔτε τὴν γραφὴν διορθοῦν ἀνάγκη οὔτε τὸν λόγον ὡς ἀναπόδοτον αἰτιᾶσθαι οὔτε τὰ περὶ τῆς κατὰ Δημόκριτον ἐναντιώσεως κατανωτίζεσθαι.

p. 1841)22 ‘Oμοίως δὲ ζητοῦσι καὶ οἱ τὰ ὄνια ζητοῦντες πόσα· ἐξ ὧν γὰρ τὰ ὄντα ἐστί, ζητοῦσι, ταῦτα πότερον ἓν ἢ πολλά.

“Ὥσπερ ἡμεῖς, φησί, πρὸ τοῦ περὶ αὐτῶν τῶν φυσικῶν φιλοσοφεῖν ἠναγκάσθημεν τὰς ἀρχὰς τῶν φυσικῶν ζητεῖν πόσαι τε καὶ τίνες, οὕτω καὶ οἱ φυσικοί, καίτοι περὶ τῶν ὄντων προθέμενοι ζητεῖν πόσα ταῦτα, ἠναγκάσθησαν πρότερον περὶ τῶν ἀρχῶν τῶν ὄντων ζητεῖν, ὡς ἀπὸ τούτων τῆς γνώσεως τῶν ὄντων ἠρτημένης. τοῦτο δὲ αὐτῷ τείνει πρὸς δεῖξιν τοῦ ἀναγκαῖον εἶναι τὸν περὶ τῶν ἀρχῶν λόγον, εἴπερ καὶ τοῖς μὴ περὶ τούτων προθεμένοις ὅμως ἡ ζήτησις ἡ περὶ αὐτῶν ὑπήντα πρώτη, ὡς οὐκ ἄλλως εἰσομένοις περὶ τῶν ὄντων.’’ οὕτω μὲν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγεῖται τὴν λέξιν, καὶ περὶ πάντων φησὶ τοῦτο λέγεσθαι τῶν φυσικῶν. μήποτε δὲ οὔτε περὶ πάντων τῶν φυσιολόγων ἐστὶν ὁ λόγος, οὔτε ὡς ἄλλα μὲν προτιθε- μένων ζητεῖν, ἄλλης δὲ πρὸ ἐκείνων αὐτοῖς ζητήσεως τῆς τῶν ἀρχῶν ὑπαν- τώσης· ἀλλ’ ἐπειδὴ Παρμενίδης καὶ Μέλισσος περὶ τοῦ ὄντος ἐζήτουν πό- τερον ἓν ἢ πολλά, καὶ εἰ ὅν, ἀκίνητον ἢ κινούμενον, καὶ οὗτοι, φησίν, οὐ περὶ τῶν ὄντων ὡς ἄν τις οἰηθείη, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ὄντων ἐζή- τουν, εὐγνωμόνως τοῦτο αὐτῶν ὁ Ἀριστοτέλης ἀποδεχόμενος. οὐ γὰρ ἄν ποτε ἐνόμισεν αὐτοὺς ἀγνοεῖν τὸ πλῆθος τὸ ἐν τοῖς οὖσιν ἢ τοῦτο γοῦν εἰ δύο πόδας εἶχον, ἀλλὰ περὶ τοῦ ὄντως ὄντος καὶ κυρίως ὄντος ἦν αὐτοῖς ὁ λόγος, ὅπερ ἀρχὴ καὶ αἰτία πάντων τῶν ὁπωσδηποτοῦν ὄντων ἐστί. διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὴν Παρμενίδου καὶ Μελίσσου δόξαν εὐθὺς προχειρίζεται τῶν [*](1 τὸ μὲν scripsi cf. v. 7: τῶ μὲν DE: δὲ μὲν F: τὸ τῷ μὲν a καθ’ αὑτὸ a 4 μόνον post θέσει P 5 ἢ οὕτως DE: οὕτως F: καὶ οὕτως a 7 τῷ σχήματι a, sed cf. v. I 9 καὶ κατὰ τὸ γ. aE 10 λεγομένων] λόγων a 13 ζητοῦσι μέχρι τοῦ πότερον ἓν ἢ πολλά Ε ζητοῦντες om. P 14 πρῶτον post ζητοῦσι add. a cf. p. 38, 8 15 ὥσπερ κτλ. Alexandri sunt cf. v. 22 18 πότερον Ε τῶν ante ἀρχῶν aF: DE ζητεῖν ante πρότερον a 21 ἡ (ante ζήτησις) aF: om. DE αὐτὸν Ε2 22 οὖν om. Ε 23 τοῦτο φησὶ F 27 ἕν (post εἰ) om. aP 32 ὁπωσδη- ποτοῦν a: ὁπωσδηποτεοῦν F: ὁπωσποσοῦν DE)

46
περὶ | τοῦ ὄντος φιλοσοφούντων. κἄν τε γὰρ περὶ ἀρχῆς ζητοῖεν εἰ μία [*](10v) ἢ πολλαὶ κἄν τε περὶ τοῦ ὄντος, τὰ αὐτὰ ζητοῦσιν, εἰ καὶ ὀνόμασιν ἄλλοις χρῶνται. τὰ γοῦν λεγόμενα πρὸς τοὺς ἓν λέγοντας τὸ ὄν, λέγοιτο ἄν καὶ πρὸς τοὺς λέγοντας μίαν εἶναι τὴν ἀρχήν. ἐπεὶ οὖν αὐτὸς ἐπὶ ἀρχῆς ἐποιήσατο τὴν διαίρεσιν εἰπών “ἀνάγκη δὲ ἤτοι μίαν εἶναι τὴν ἀρχὴν ἢ πλείους’’, εἰκότως προσέθηκεν, ὅτι καὶ οἱ τὰ ὄντα πόσα ζητοῦντες περὶ 5 ἀρχῶν ζητοῦσι, κἄν ὀνόμασιν ἄλλοις χρῶνται. διὸ καὶ ὡς μίν τιθεὶς ταύ- την ἀντιλέγει.

p. 1841)25 Τὸ μὲν οὖν εἰ ἓν καὶ ἀκίνητον τὸ ὃν σκοπεῖν οὐ περὶ φύσεως ἐστι σκοπεῖν.

“Διὰ τούτων δέ, φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος, καὶ τὸ δοκοῦν παραλελεῖφθαι πρόβλημα, τὸ εἰ εἰσὶν ὅλως ἀρχαί, προστίθησιν, ἀντιλέγων πρὸς τοὺς μηδὲ ὅλως ἀρχὴν εἶναι τιθεμένους τῶν φυσικῶν. οἱ γὰρ ἓν λέγοντες τὸ ὂν καὶ ἀκίνητον ἀναιροῦσι τὰς φυσικὰς ἀρχὰς καὶ αὐτὴν τὴν φύσιν. καὶ γὰρ ἡ ἀρχὴ τινὸς ἢ τινῶν ἀρχὴ καὶ πλῆθος ἑαυτῇ συνεισάγει· καὶ εἰ μὴ ἔστι κίνησις, οὐδὲ φύσις· ἀρχὴ γὰρ κινήσεως ἡ φύσις ἀποδειχθήσεται.’’ μήποτε δὲ περινενοημένη μᾶλλόν ἐστιν ἡ τοιαύτη ἐξήγησις· οὐ γὰρ ὅτι εἰσὶν ἀρχαὶ φυσικαὶ διὰ τούτων ὁ Ἀριστοτέλης δεῖξαι προτίθεται, ἀλλ’ ὁμολογούμένον τοῦτο λαβὼν καὶ κατ’ αὐτούς, εἴπερ τὸ ὂν ἀντὶ τῆς ἀρχῆς ἔλαβον, ἐκ τού- του πειρᾶται τοὺς ἓν λέγοντας τὸ ὂν ὡς ἀρχὴν λέγοντας διασαλεύειν. οὐ γὰρ ἔτι ἀρχή ἐστιν, εἰ ἓν μόνον τὸ ὂν καὶ οὕτως ἕν ἐστιν, ὡς δοκεῖ τοῖς πολλοῖς ἓν λέγεσθαι τὸ ὄν, ὡς αὐτὸ μόνον· ἡ γὰρ ἀρχὴ τινὸς ἢ τινῶν ἀρχή ἐστιν, ὥστε καὶ πλῆθος αὑτῇ συνεισάγει. ἅμα οὖν ἀναιρῶν τὴν θέσιν αὐτῶν ἐπισκήπτει τοῖς θεμένοις, ὅτι περὶ φύσεως σκοπεῖν δοκοῦντες <τὴν φύσιν ἀνῄρουν. καὶ> τὰ πρῶτα τμήματα τῆς διαιρέσεως συλλαβών δὲ ταῦτα εἰ μία καὶ ἀκίνητος ἡ ἀρχή), προστάτας εὑρίσκει ταύτης τῆς δόξης Παρμενίδην καὶ Μέλισσον ἓν λέγοντας τὸ ὄν, ἀντὶ τῆς ἀρχῆς τὸ ὂν τιθέντας. καὶ πρὸς τούτους εὐθὺς ἀντιλέγει πρῶτον συμπλέξας τὴν τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ ὄντος ἔννοιαν, καθ’ ἣν ὑπώπτευεν αὐτοὺς λέγειν· εἶτα κτὰ τὴν τοῦ ὄντος, ὥσπερ εἰκὸς ἦν καὶ τοὺς πολλοὺς τοῦ ὀνόματος ἀκούοντας οἴεσθαι· καὶ τότε ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἐπιχειρεῖ. καὶ ἔοικε μέμφεσθαι εὐθύς, ὅτι τῷ μίαν τὴν ἀρχὴν τοῦ ὄντος εἰπεῖν ἓν τὸ ὂν εἶπον, καὶ τῇ τοῦ ὄντος ἐννοίᾳ ἀναι- [*](3 γοῦν aF: οὖν DE καὶ DE: oni. aF 5 εἰπών 184b15 ὄντα om. F post περὶ τῶν add. a 7 ὀνόματι ἄλλως χρῶνται DE: ὀνόμασι χρῶνται ἄλλοις aF: scripsi ut V. 2 τιθεὶς <δόξαν πρὸς> ταύτην ἁ. coni. Torstrik 9. 10 ἀκίνητον μέχρι τοῦ ἡ γὰρ ἀρχὴ τινος ἢ τινῶν Ε 11 ὁ (post φησίν) om DE 12 τὸ ora. a ὅλως αἱ ἀρχαὶ Ε 15 ἑαυτῶ DE cf. v. 23, p. 48, 2 17 putes παρανενοημένη, ut ἡ τοιαύτη Aloxandri in- tellegatiir. scd obstat μᾶλλον 19 καὶ fortasse delendum ἔλαβον DEF: ἔλεγον a 20 πειρᾶται ora. E λέγοντας alteram susp. Torstrik 22 μόνον <ὄν> coni. 23 ἀρχή om. a αὑτῇ a: αὐτὴ EF: αὐτὴν D συνεισάγειν F ἀναιρῶν DE: ἀναιρεῖ aF 24 καὶ ἐπισκήπτει aF τὴν φύσιν ἀνῄρουν. καὶ add. a cf. p. 47, 1 sq. et Thoinist. p. 108,15: om. DE et in lacuna F 29 τοῦ prius om. a)

47
ῥεῖται ἡ ἀρχή, καὶ περὶ τῆς τῶν ὄντων ἀρχῆς <λέγοντες> καὶ τὴν ἀρχὴν [*](10v) ἀναιροῦσι καὶ τὴν φύσιν ἓν καὶ ἀκίνητον λέγοντες τὸ ὄν, φύσεως δὲ ἀναι- ρεθείσης καὶ τῶν φυσικῶν ἀρχῶν ἀνῄρηται καὶ ἡ φυσικὴ πᾶσα θεωρία. ἐπειδὴ δὲ οὐ πᾶς λόγος ἄξιός ἐστιν ἀντιλογίας, μέλλων ἀντιλέγειν αὐτοῖς αὐτὸ τοῦτο πρῶτον ὑποδείκνυσι, κατὰ τί μὲν οὐκ ἄξιος ἀντιλογίας ὁ λόγος ἐστί, κατὰ τί δὲ καὶ οὕτως ἔχοντος αὐτοῦ οὐδὲν ὅμως κωλύει τὸ ἀντειπεῖν. οὐδεμία γὰρ τέχνη οὐδὲ ἐπιστήμη πρὸς τὸν ἀναιροῦντα τὰς ἀρχὰς αὐτῆς καὶ τὴν ὅλην σύστασιν ἐπιστημονικῶς ὑπαντᾶν δύναται τῷ ἑαυτῆς λόγῳ. εἰ γὰρ δεῖ τὸν φυσικὸν εἰ τύχοι ὡς φυσικὸν πάντα τὰ παρ’ αὐτοῦ δεικνύ- μένα ἐκ τῶν φυσικῶν ἀρχῶν καὶ φυσικῶς ἀποδεικνύναι, μὴ συγχωροῦνται δὲ αἱ ἀρχαὶ μηδὲ ἡ φυσικὴ θεωρία, πῶς ἄν ἔτι ἀποδείξοι ὁ φυσικὸς ᾗ φυσικός; ἀλλ’ οὐδὲ ὁ γεωμέτρης πρὸς τὸν ἀναιροῦντα τὰς γεωμετρικὰς ἀρχὰς καὶ τὴν σύστασιν τῆς γεωμετρίας ὡς γεωμετρικὸς διαλέξεται· οὐ γὰρ ἔχει ἀρχὰς ἀφ’ ὧν διαλεχθήσεται. συστήσαι δὲ βουλόμενος τὰς ἀρχάς, ἢ ἐκ προτέρων ἢ ἐξ ὑστέρων αὐτὰς συστήσει· ἀλλ’ εἰ ἐκ προτέρων, δῆλον ὅτι οὐ φυσικῶν οὐδὲ φυσικῶς· εἰ δὲ ἐξ ὑστέρων καὶ φυσικῶν, αἰτεῖν ἀνάγκη ταῦτα μήπω δῆλα ὄντα διὰ τὸ ἀναιρεῖσθαι τὰς ἀρχὰς ἐξ ὧν δείκνυσθαι δυνατὸν αὐτά· ὡς ἔχει τὰ παρὰ τοῖς γεωμέτραις καλούμενα αἰτήματα· ἀλλὰ ἀνάγκη τὰς ἑκάστων ἀρχὰς ἢ τὰς ἐπαναβεβηκυίας προσε- χῶς αὐτῶν ἐπιστήμας ἐπιδεικνύναι ὡς τὰς ἰατρικὰς τῆς φυσικῆς καὶ τὰς μηχανικὰς τῆς γεωμετρίας) ἢ πασῶν τινα κοινήν, οἵα ἐστὶν ἡ διαλεκ- τικὴ τῶν Περιπατητικῶν· καὶ γὰρ ἐν τοῖς τοπικοῖς χρήσιμον ἐκείνην εἶπε τὴν μέθοδον καὶ πρὸς τὰς κατὰ φιλοσοφίαν ἐπιστήμας· “ἐξεταστικὴ ἐξεταστικὴ γάρ, φησίν, οὖσα πρὸς τὰς ἀπασῶν τῶν ἐπιστημῶν ἀρχὰς ὁδὸν ἔχει.’’ καὶ τοῦτο εἰκότως, εἴπερ ὁ σκοπὸς τῆς διαλεκτικῆς ἐστι περὶ παντὸς τοῦ προ- τεθέντος πράγματος συλλογίσασθαι ἐξ ἐνδόξων. δείξει γὰρ ὁ διαλεκτικὸς εἰ τύχοι ὅτι τὸ σημεῖον ἀμερὲς καὶ ἡ γραμμὴ μῆκος ἀπλατὲς καὶ τὸ ἐπί- πεδον ὅτι μῆκος καὶ πλάτος μόνον ἔχει, προσλαμβάνων ἀξίωμα κοινόν, ὅτι τὸ σῶμα τριχῇ διαστατὸν καὶ ὅτι πᾶν τὸ περατοῦν τοῦ περατουμένου μιᾷ λείπεται διαστάσει. καὶ ἡ πρώτη δὲ φιλοσοφία πασῶν ἀποδείξει τὰς ἀρχάς· διὸ καὶ τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν ἐκείνη ἀνευφημεῖται. οὐκ ἔστιν οὖν τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι πρὸς τὸν ἀναιροῦντα τὰς φυσικὰς ἀρχάς. πρὸς δὲ τοὺς καθόλου πάσαν ἀρχὴν ἀναιροῦντας τάχα οὐδενὸς ἄν εἴη δια- [*](1 λέγοντες add. a: om. DEP 3 καὶ ἡ scripsi: καὶ aF: ἡ DE 4 ἄξιόν ἐστιν ἀντι- λογίας ὁ λόγος E 9 τύχη F 1 1 ἀποδείξοι DF cf. ad p. 5, 5: ἀποδείξαι E: ἀποδείξῃ a ὁ φυσικός aF: φυσικῶς DE 12 ὁ (post οὐδὲ) om. Ε 14 διαλεχθήσεται aF: διαλεχθῇ DE IG οὐ aDF: οὐδὲ Ε: οὐκ ἐκ coni. Torstrik 17 ταῦτα μήπω ταῦτα ὄντα δῆλα DE 18 περὶ Ε 19 ἐπαναβεβηκυίας aF: ἀναβεβηκυίας DE cf. p. 15, 34 20 suspicor ἀποδεικνύναι ut v. 10 τὴν φυσικὴν et τὴν γεωμετρίαν scribebat Torstrik 21 ἡ interciderit post διαλεκτικὴ 22 τοπικοῖς Α 2 p. 101 101a26sqq. 23 τὰς om. DE 24 φησίν 1. c. p. 101b2 28 προλαμβάνων DE 29 τὸ περα- τούμενον τοῦ περατοῦντος DEF: corr. a 31 καὶ (post διὸ) om. E ἐκείνη DE: om. aF ἀνυμνεῖται bene Torstrik cf. f. 19r21 33 οὐδὲν DE)
48
λεχθῆναι. ἀναιροῦσι δὲ πᾶσαν ἀρχὴν οἱ ἓν μόνον λέγοντες τὸ ὂν καὶ οὕτως [*](10v) ἓν ὡς μηδὲν ἄλλο παρ’ αὐτὸ εἶναι. ἡ γὰρ ἀρχὴ συνεισάγει πάντως ἑαυτῇ ἢ τὶ ἡ τινὰ ὧν ἐστιν ἀρχή. ζητεῖ δὲ ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ ὁ Ἀριστοτέλης, πότερον τὰς ἑκάστης ἐπιστήμης ἀρχὰς καθ’ ἑκάστην μία τίς ἐστιν ἡ δει- κνύουσα, ἢ μιᾶς ἐπιστήμης ἔστι θεωρῆσαι κοινῆς τινος περὶ πασῶν τῶν ἐπιστημῶν. καὶ Εὔδημος δὲ ἀρχόμενος τῶν Φυσικῶν ζητεῖ μὲν φιλοκάλως τὸ πρόβλημα, τὴν δὲ λύσιν εἰς ἄλ|λας πραγματείας τελεωτέρας ὑπερτίθεται. [*](11r) λέγει δὲ οὕτως· “πότερον δὲ ἑκάστη τὰς αὑτῆς ἀρχὰς εὑρίσκει τε καὶ κρίνει, ἢ καθ’ ἑκάστην ἑτέρα τις, ἢ καὶ περὶ πάσας μία τίς ἐστι, διαπο- ρήσειεν ἄν τις. οἱ γὰρ μαθηματικοὶ τὰς οἰκείας ἀρχὰς ἐνδείκνυνται καὶ τί λέγουσιν ἕκαστον ὁρίζονται· ὁ δὲ μηδὲν συνιδὼν γελοῖος ἄν εἶναι δόξειεν ἐπιζητῶν τί ἐστι γραμμὴ καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον· περὶ δὲ τῶν ἀρχῶν οἵας αὐτοὶ λέγουσιν οὐδὲ ἐπιχειροῦσιν ἀποφαίνειν, ἀλλ’ οὐδέ φασιν αὑτῶν εἶναι ταῦτα ἐπισκοπεῖν, ἀλλὰ τούτων συγχωρουμένων τὰ μετὰ ταῦτα δεικνύουσιν. εἰ δὲ ἔστιν ἑτέρα τις περὶ τὰς γεωμετρικὰς ἀρχάς, ὁμοίως δὲ καὶ τὰς ἀριθμητικὰς καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστα, πότερον μία τις περὶ τὰς ἀπασῶν ἀρχάς ἐστιν ἢ καθ’ ἑκάστην ἄλλη; εἴτε δὲ μία ἐστὶ κοινή τις εἴτε καθ’ ἑκάστην ἰδία, δεήσει καὶ ἐν αὐταῖς ἀρχάς τινας εἶναι. πάλιν οὖν ἐπιζητή- σεται τὸν αὐτὸν τρόπον, εἰ καὶ τῶν οἰκείων ἀρχῶν εἰσιν αὗται ἢ ἄλλαι τινές. ἑτέρων μὲν οὖν ἀεὶ γινομένων, εἰς ἄπειρον πρόεισιν· ὥστε οὐκ ἔσονται τῶν ἀρχῶν ἐπιστῆμαι· ἀρχαὶ γὰρ εἶναι δοκοῦσιν αἱ ἀνώτεραι ἀεί. εἰ δὲ στήσονται καὶ ἔσονταί τινες ἢ καὶ μία τις οἰκεία τῶν ἀρχῶν ἐπιστήμη, ζητήσεται καὶ λόγου δεήσει, διὰ τί αὕτη μέν ἐστι τῶν τε ὑφ’ ἑαυτὴν καὶ τῶν οἰκείων ἀρχῶν, αἱ δὲ ἄλλαι οὔ· πλασματικῷ γὰρ ἔοικε τὸ ἴδιον, εἰ μὴ διαφορά τις ἐμφέρεται. ταῦτα μὲν οὖν ἑτέρας ἄν εἴη φιλοσοφίας οἰκειότερα διακριβοῦν.” ταύτην τὴν τοῦ Εὐδήμου λέξιν σαφῶς ἐκτιθεμένην τὴν τῷ προβλήματι προσήκουσαν ἀπορίαν ὅλην παρεθέμην τοῖς ζητητικωτέροις. καὶ ὁ μὲν Εὔδημος τὴν ἐπίκρισιν, ὡς εἶπον, εἰς τελειοτέρας πραγματείας ἀνεβάλετο. συντόμως δὲ ῥητέον, ὅτι τῶν καθ’ ἑκάστην τέχνην καὶ ἐπι- στήμην ἀρχῶν αἱ μέν εἰσιν αὐτόπιστοι καὶ διὰ τοῦτο γνώριμοι καὶ αὐταῖς ταῖς ἐπιστήμαις ὧν εἰσιν ἀρχαί, ὥσπερ ἐν γεωμετρίᾳ αἱ καλούμεναι κοιναὶ [*](2 συνάγει a 3 ζητεῖ velut Metaph. Ε1 ὁ ἀριστοτέλης ἐν τῇ μετὰ τὰ φυσικὰ 4 καθ’ ἑαυτὴν D1 et F 5 περὶ DE: ἐπὶ F: om. a 6 Εὔδημος fr. 4 p. 4, 18 Sp. φιλοκάλλως a 7 τὴν δὲ — ὑπερτίθεται om. DE 8 πρότερον E αὐτῆς a: αὐτῆς DF: αὐτὰς E 9 ἢ καὶ DEF: καὶ om. a 10 οἱ μὲν γὰρ F δείκνυνται F 11 δόξαιεν DE 13 ἄλλου δὲ D αὐτῶν libri: corr. Spengel 14 δείκνυσιν DE 15 δὲ] καὶ DE δὲ καὶ τὰς aF: καὶ (om. δὲ et τὰς) DE 16 ἑκάστας coni Torstrik πότερα D 19 καὶ (post εἰ) superscr. F αὐταὶ coni. Torstrik 20 ἀεὶ D: om. aEF 22 τις] τι F τῶν ἀρχῶν οἰκεία aF 23 αὕτη Torstrik: αὐτὴ aDEF 24 πλασματικῷ libri cf. Sext. P. H. I 103: πλάσματι Torstrik 25 ἐμφαίνεται Torstrik οἰκειότερα om. a 26 ἀκριβοῦν a τὴν] μὲν Spengel post Εὐδήμου collocant τὴν DE 27 ζητητικωτέροις a: ζητηκωτέροις D: ζητικωτἐροις EF 28 ἀπό- κρισιν a εἶπον v. 7 τελεωτέρας a 31 αἱ ἐν γεωμετρίᾳ καλούμεναι aF)
49
ἔννοιαι· καὶ οἱ ὅροι δέ· καὶ γὰρ καὶ αὐτοὶ ἀναπόδεικτοι βούλονται εἶναι. [*](11r) διὸ καὶ ἐξ ὁρισμῶν αἱ κυρίως εἰσὶν ἀποδείξεις ὡς ἐξ ἀμέσων προτάσεων· 20 αἱ δέ εἰσιν οἷον ἐξ ὑποθέσεως, οἷαί εἰσιν αἱ τῶν ὅρων ὑποστάσεις· τὸ μὲν γὰρ τὸ σημεῖον ἀμεροῦς τινος ἐννοίας παρέχεσθαι καὶ τὴν γραμμὴν ἀπλα- τοὺς μήκους, αὐτόπιστόν ἐστι, τὸ δὲ εἶναι ὅλως τι ἀμερὲς ἐν τοῖς μεριστοῖς καὶ ἀπλατὲς ἐν τοῖς πεπλατυσμένοις, τοῦτο ὁ γεωμέτρης ὡς ἀρχὴν λαμ- βάνει οὐκ ἀποδεικνὺς αὐτήν, ἀλλὰ ἀποδείκνυσιν αὐτὴν ὁ πρῶτος φιλόσοφος ἀπὸ αὐτοπίστων καὶ ἀναποδείκτων ἀρχῶν. οὗτος δέ ἐστιν ὁ κατὰ Πλάτωνα διαλεκτικός· ὁ δὲ κατὰ Ἀριστοτέλην ὁ περὶ παντὸς τοῦ προτεθέντος προ- βλήματος συλλογιζόμενος ἐξ ἐνδόξων, ὡς εἴρηται πρότερον, ἐνδόξοις ἀρχαῖς χρῆται. καὶ οὕτως οὔτε ἐπ’ ἄπειρον ἥξομεν ἀρχὰς πρὸ ἀρχῶν τιθέντες εἰς ἀναποδείκτους γὰρ καὶ αὐτοπίστους ἀρχὰς καταντήσουσιν) οὔτε ἐπιστήμη τῶν ἀρχῶν ἔσται ἐκείνῳ οὗ εἰσιν ἀρχαί, εἴπερ ἡ ἐπιστήμη συλλογισμὸς ἀποδεικτικός, ὁ δὲ συλλογισμὸς ἐξ ἀρχῶν ἐγνωσμένων· ἀλλ’ αἱ ἄλλου ἀρχαὶ ἄλλῳ κατ’ ἐπιστήμην εἰσὶν ἐγνωσμέναι, ὅτι ἐξ ἄλλων ἀρχῶν αὐτοπίστων καὶ ἀναποδείκτων ἀποδείκνυσιν. ὥστε πρὸς τοὺς ἀναιροῦντας τὰς φυσικὰς ἀρχὰς οὐκ ἄν εἴη τοῦ φυσικοῦ διαλεχθῆναι. ἢ γὰρ ἐκ προτέρων, ὡς εἴ- ρηται, καὶ οὐκέτι ὡς φυσικός, ἢ ἐξ ὑστέρων, καὶ αἰτήσεται εἶναι τὰς ἀρχὰς ὧν ὕστερα τὰ ἐξ ὧν ἀποδείκνυσι. μὴ γὰρ οὐσῶν τῶν ἀρχῶν, οὐδὲ τὰ ὕστερα τῶν ἀρχῶν ἔσται. ‘‘διόπερ, ὥς φησιν ὁ Ἀλέξανδρος, καὶ αὐτὸς Ἀριστοτέλης ἐπειδὰν λέγῃ πρὸς τοὺς ἓν καὶ ἀκίνητον τὸ ὂν λέγοντας εἶναι, οἵτινες ἀναιροῦσι τὰς φυσικὰς ἀρχάς, οὐχ ᾗ φυσικὸς ἐρεῖ, ἀλλ’ ᾗ φιλό- σοφος.’’ μήποτε δὲ ἐπιστημονικῶς μὲν ἀδύνατός ἐστιν ὁ φυσικὸς ἀντι- λέγειν πρὸς τὸν ἀναιροῦντα τὰς φυσικὰς ἀρχάς, ἐπιστημονικῶς δὲ οὕτως ὡς ἐξ ἀρχῶν τοῦ πράγματος. οὐ γὰρ οἶδεν αὐτὸς ᾗ φυσικὸς τῶν φυσικῶν ἀρχῶν ἄλλας ἀρχὰς ἀνωτέρω, ἐξ ἀρχῶν δὲ τῆς ἀποδείξεως δύναται δεικνύναι. ἀρχαὶ δὲ ἀποδείξεως καὶ τὰ φαινόμενα ἐκ τῆς ἐναργοῦς αἰσθήσεως καὶ τῶν κατὰ μέρος καὶ ὅλως ἡ ἐπαγωγὴ καλουμένη. τοιγαροῦν καὶ Ἀριστοτέλης πρὸς μὲν τοὺς ἓν τὸ ὂν λέγοντας ὑπαντᾷ δεικνὺς ὅτι ἐστὶ καὶ οὐσία καὶ ποσὸν καὶ ποιὸν ἐν τοῖς οὖσι, ταῦτα δὲ οὐχ ἕν, πρὸς δὲ τοὺς ἀκίνητον “ἡμῖν δὲ ὑποκείσθω, φησί, τὰ φύσει ἢ πάντα ἢ ἔνια κινούμενα. δῆλον δὲ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς’’. ὥστε ὁ φυσικὸς οὐ παντὸς ἀπορήσει λόγου πρὸς τὸν ἀναιροῦντα τὰς φυσικὰς ἀρχάς· οὐ γὰρ δὴ καὶ τοῦ ἐκ τῶν ἀρχῶν τῆς ἀποδείξεως, ἀλλὰ τοῦ ἐκ τῶν ἀρχῶν τῶν ἀρχῶν. ταύτην δὲ τὴν δόξαν, [*](1 οἱ om. DE 4 ἐννοίας DEF: ἔννοιαν veri siuiiliter a 7 ἀλλὰ ἀποδείκνυσιν αὐτὴν om., ill mrg. notato ζήτει F 9 προβλήματος aF: ora. DE: πράγματος p. 47, 26 10 ὡς εἴρηται ἐξ ἐνδόξων πρότερον aF 12 καταντήσουσιν DE: καταντήσομεν aF 13 ἐκείνω aDE: ἐκεῖνο (in mrg. ζήτει) F cf. v. 14. 15 16 τοὺς ora. F 17 εἴρηται p. 47, 15 20 ὁ om. DE 24 ἐπιστημονικῶς fuit cum suspcctaroin, at addito οὕτως κτλ. satis a priore (v. 23) seiungitur 25 wq ora. E 26 ouvaxot D 28 xat 6 dptar. F 29 piv om. ’: add. D2 Seixvu? p. 185a31 cprjcf p. 185a12 ἑ post φύσει ora. DE κινούμενα εἶναι Aristoteles 33 τἀς ἀρχὰς τὰς φυσικὰς F 34 τῶν ἀρχῶν ora. (in mrg. ζήτει) F)
50
φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος, πρῶτον Ἀριστοτέλης προχειρίζεται, διότι αὕτη τήν τε [*](11r) φύσιν καὶ τὰς φυσικὰς ἀρχὰς ἀναιρεῖ. ἀποσκευασάμενος οὖν αὐτὴν καὶ πιστωσάμενος τὸ εἶναί τε τὴν φύσιν καὶ ἀρχὰς εἶναι τῶν φυσικῶν, οὕτως ἐπὶ τὰς ἄλλας δόξας τὰς περὶ τῶν φυσικῶν ἀρχῶν εἰρημένας μετελεύσεται.

p. 185a5 Ὅμοιον δὴ τὸ σκοπεῖν εἰ οὕτως ἕν, ἕως τοῦ καὶ ἀσυλλόγιστοί εἰσιν.

Πολλοὶ τρόποι λόγων εἰσὶν οἷς ἀντιλέγειν οὐ χρὴ τὸν φιλοσόφως καὶ νομίμως διαλεγόμενον· οὔτε γὰρ πρὸς τοὺς ἀναιροῦντας τὰς ἀρχὰς τῶν τοῖς προσδιαλεγομένοις ὑποκειμένων πραγμάτων, οὔτε πρὸς τοὺς παράδοξα καὶ ἀπεμφαίνοντα λέγοντας· τοιαῦται γὰρ αἱ θέσεις, ὡς Ἡράκλειτος ἐδόκει, τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακὸν εἰς ταὐτὸν λέγων συνιέναι δίκην τόξου καὶ λύρας· [*](11v) ὃς καὶ ἐδόκει θέσιν λέγειν διὰ τὸ οὕτως ἀδιορίστως φάναι. ἐνεδείκνυτο δὲ τὴν ἐν τῇ γενέσει ἐναρμόνιον μῖξιν τῶν ἐναντίων, ὡς καὶ ὁ Πλάτων’ ἐν Σοφιστῇ τῆς Ἡρακλείτου δόξης ἀπεμνημόνευσε παραθεὶς αὐτῇ καὶ τὴν Ἐμ- πεδοκλέους. λέγει δὲ οὕτως· “Ἰάδες δὲ καὶ Σικελαί τινες ὕστερον μοῦσαι ξυνενόησαν, ὅτι συμπλέκειν ἀσφαλέστατον ἀμφότερα καὶ λέγειν ὡς τὸ ὂν πολλά τε καὶ ἕν ἐστιν, ἔχθρᾳ δὲ καὶ φιλίᾳ συνέχεται. διαφερόμενον γὰρ δὴ συμφέρεται, φασὶν αἱ συντονώτεραι τῶν μουσῶν’’ Ἰάδας καὶ συντονω- τέρας τὰς Ἡρακλείτου καλῶν μούσας, “αί δὲ μαλακώτεραι” φησί, μαλακω- τέρας δὲ διοτιδήποτε καὶ Σικελὰς τὰς Ἐμπεδοκλέους καλεῖ, αὗται οὖν φησι, “τὸ μὲν ἀεὶ οὕτως ἔχειν ἐχάλασαν, ἐν μέρει δὲ τοτὲ μὲν ἓν εἶναί φασι τὸ πᾶν καὶ φίλον ὑπ’ Ἀφροδίτης, τοτὲ δὲ πολλὰ καὶ πολέμιον αὐτὸ αὑτῷ διὰ νεῖκός τι.” ἀσαφεστέρας δὲ οὔσης τῆς Ἡρακλείτου δόξης σαφέστερον ἐπήνεγκε παράδειγμα παραδοξολογίας καὶ ἅμα οἰκειότερον ὁ Ἀριστοτέλης εἰπών· ἢ ὡς εἴ τις ἕνα ἄνθρωπον τὸ ὃν λέγοι· τοῦτο γὰρ οἰκειότερον προκειμένης ἐστὶ παραδοξολογίας παράδειγμα. ἔστι δὲ καὶ ἄλλος τρόπος ὁ μὴ μόνον ἀποφαντικῶς παραδοξολογῶν, ἀλλὰ καὶ συλλογίζεσθαι δοκῶν, οὐκ ἐξ ἀληθῶν μέντοι οὐδὲ ἐξ ἐνδόξων προτάσεων ἀλλ’ ἐκ φαινομένων ἐνδόξων, οἷοί τινές εἰσιν οἱ σοφιστικοὶ παραλογισμοί. καὶ ἵνα συνελὼν εἴπω, ἕκαστος τῶν ψευδῆ δόξαν εἰσαγόντων ἢ φυλάττει τὰς ἀρχὰς τῶν ὑποκειμένων τῇ [*](1 ὁ (post φησὶν) om. DE πρῶτον DEF: πρώτην ὁ a 3 οὕτω καὶ ἐπὶ a 4 μετε- λεύσεται aF cf. f. 33 r 22: ἐπελεύσεται DE post μετελεύσεται coiitinuat τὸν φιλοσόφως καὶ νομίμως διαλεγόμενον (cf. v. 7), scd del. F 5 δὲ DE σκοπεῖν μέχρι τοῦ καὶ γὰρ ψευδῆ λαμβάνουσι — εἰσι E ἕως τοῦ καὶ D: ἕως καὶ τοῦ F 10 Ἡράκλειτος fr. hi Byw. cf. f. 18r23 ἐδόκει om. a 11 λέγων aF1: λέγειν DE 12 ὃς a: ὃ DEF 13 ἐναρμόνιον iteravit in folii initio F 14 Σοφιστῇ p. 242 D 15 σικε- λικαί a IG ξυννενοήκασιν Plato ἀμφοτέρως Ε 17 ἐστι καὶ ἔχθρα a δὲ F: τε DE: om. a συνέρχεται E 11) μαλθακώτεραί a μαλακωτέρας aDE: μαλα- κώτεραι F 20 καὶ σικελὰς διοτιδήποτε α 21 ἀεὶ ταῦθ’ οὕτως Plato 22 αὑτῷ Plato: αὐτῶ DE: ἑαυτῷ aF 24 ὁ ἀριστοτέλης post παραδοξολογίας ponit a, post καὶ ἅμα F 25 ὡς om. Arist. λέγοι aF: λέγει DE φαίη (post τις) Aristot. τῆς προκειμένης aF2: τῆς προσκειμένης F1 τοῖς προκειμένοις DE 27 μόνων F)

51
δόξῃ καὶ δεῖ πρὸς αὐτὸν τοὺς φυσικοὺς ἀγωνίζεσθαι, ἢ ἀναιρεῖ καὶ οὐδεὶς [*](11v) πρὸς αὐτὸν λόγος τῷ φυσικῷ. πάλιν δὲ ἢ ἀποφαντικῶς αὐτὴν εἰσάγει ἢ καὶ συλλογισμῷ δοκεῖ χρῆσθαι. καὶ εἰ ἀποφαντικῶς εἰσάγοι, ἢ τῶν εὐ- παραδέκτων τι ἐρεῖ καὶ πιθανῶν καὶ δεῖ πρὸς τοῦτον ἀντιλέγειν ὡς οὐκ αὐτόθεν ἔχοντα τὸ ἀπίθανον, κἄν ψευδῶς λέγοι, ἢ τῶν ἀπεμφαινόντων καὶ παραδόξων καὶ οὐδεὶς ἂν εἴη λόγος τῷ πρὸς ἀλήθειαν νεύοντι· οὐδὲ γὰρ τοῦ διαλεκτικοῦ ἄν εἴη διαλέγεσθαι πρὸς τὸν τὸ δίκαιον λέγοντα τὴν στοάν. εἰ δὲ καὶ συλλογίζεσθαι ἐπιχειροίη φιλονείκως ψευδόμενος, εἰ μὲν ἐξ ἐν- δόξων προτάσεων ποιοῖτο τὸν συλλογισμόν, ἐλεγκτέον τὴν ἀπάτην κἀν μὴ δι’ ἑαυτόν, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐπιπολαίους ἀκροατάς· εἰ δὲ μηδὲ τὸ ἔνδοξον ἔχοιεν αἱ προτάσεις, ἀλλ’ ἐριστικῶς μόνον προάγοιντο, σχολαζόντων μᾶλλον δὲ ἀσχόλων ἡ ἀντιλογία. εἰ τοίνυν ὁ Παρμενίδου καὶ Μελίσσου λόγος καὶ τὰς ἀρχὰς ἀναιρεῖ τὰς φυσικὰς καὶ παράδοξόν τι καὶ ἀπεμφαῖνον τίθεται ἓν λέγων εἶναι τὸ ὄν, καὶ ἐν τῷ συλλογίζεσθαι ὃ βούλεται οὐ μόνον ψευδεῖς λαμβάνει προτάσεις, ἀλλὰ καὶ ἀσυλλογίστως συνάγει, διὰ πάντα ταῦτα οὐκ ἄν ἄξιος ἀντιλογίας εἴη καὶ μάλιστα τῷ φυσικῷ, οὗ τὰς ἀρχὰς ἀναιρεῖ. διττῆς δὲ οὔσης τῆς τοῦ συλλογισμοῦ κακίας, μᾶλλον δὲ παντὸς συνθέτου, τῆς τε παρὰ τὰ ἐξ ὧν σύγκειται καὶ τῆς παρὰ τὴν σύνθεσιν, ἀμφοτέρας ἐγκαλεῖ τούτοις τοῖς λόγοις. καὶ γὰρ αἱ προτάσεις ψευδῶς εἰσιν εἰλημμέναι καὶ ὁ τρόπος τῆς συνθέσεως ὁ κατὰ τὸ σχῆμα τὸ συλλογιστικὸν ἡμάρτη- ται καὶ ἔστι τῶν μὴ ἀναγκαίως τι συναγόντων. ὁ μέντοι Ἀλέξανδρος οὕτως φησὶ ταῦτα λέγειν τὸν Ἀριστοτέλην, “ὡς θέσεως μὲν παραδόξου οὔσης τῆς Ἡρακλειτείου καὶ τοιαύτης ὡς εἴ τις ἄνθρωπον ἕνα τὸ ὂν λέγοι, ἐριστικὸν δὲ λόγον τουτέστι σοφισματώδη τοῦ τε Παρμενίδου καὶ Μελίσσου διὰ τὴν δεῖξιν, τῶν λόγου δὲ ἕνεκα λεγομένων τουτέστι τῶν μὴ μαρ- τυρουμένων ὑπὸ τῶν πραγμάτων περὶ ὧν λέγονται, ἀλλὰ ψευδῶν τε καὶ κενῶν’’. ταῦτα καὶ αὐτῇ λέξει τοῦ Ἀλεξάνδρου λέγοντος ἐπισημαίνομαι, ὅτι οὐ τὸν Ἡρακλείτου μόνον λόγον θέσιν οἴεται ὁμοίαν τῇ λεγούσῃ ἄν- θρωπον ἕνα τὸ ὄν, ἀλλὰ καὶ τούτους τοὺς λόγους ὡς θέσεις ὄντας ὁμοίας τῇ Ἡρακλειτείῳ ἢ ἔτι οἰκειότερον τῇ λεγούσῃ ἕνα ἄνθρωπον εἶναι τὸ ὂν ἀποσκευάζεται. λέγει γοῦν ὅμοιον δὴ τὸ σκοπεῖν εἰ οὕτως ἓν καὶ πρὸς ἄλλην θέσιν ὁποιανοῦν διαλέγεσθαι καὶ τὰ ἑξῆς, ὡς δὴ καὶ [*](1 αὐτῶν E1 2 αὐτὸν F 3 εἰσάγοι DE: εἰσάγει aF 5 ψευδῶς λέγοι DEF: ψεῦδος λέγη a 6 fort, εἴη λόγος <πρὸς τοῦτον> 9 ἐλεκτέον E μὴ δι’ αὐτὸν Torstrik 10 μὴ δὲ aF: μὴ DE 11 fortasse μᾶλλον ἡ ἀσχόλων, nisi hoc explicas ἀπαιδεύτων 14 ὃ om. aF 16 λαμβάνειν a συνάγειν a πάντα DE cf. f. 18r9: ταῦτα πάντα aF cf. f. 22 v 1 ]8 συναίρεσιν pvimo scripsciat Ε ἀμφοτέρως a 20 ὁ κατὰ DE: μὴ κατὰ aF: fort, καὶ κατὰ τὸ συλλογιστικὸν DE: συλλο- γιστικὸς ὢν aF 22 οὕτως E: οὗτος F: οὕτω aD ἀριστοτἐλη a 24 ἐριστικὸν δὲ λόγον DE (sc. λέγειν Ἀριστοτέλην): ἐριστικῶν δὲ ὄντων λόγων aF cf. p. 52, 3 σοφι- σματώδη DE: σοφισμάτων aF, volebant σοφισματωδῶν 25 λόγου δὲ ἕνεκα DE: λόγου ἕνεκα aF 27 τοῦ ἀλεξάνδρου καὶ αὐτῇ λέγοντος λέξει aF 28 οὐ super add. F 30 ἢ] καὶ E)
52
ταύτης θέσεως οὔσης. θαυμάζω δὲ ὅτι καὶ λόγου ἕνεκεν μόνου νομίζων [*](11v) τούτους λέγεσθαι τοὺς λόγους ὁ Ἀλέξανδρος ὅμως θέσεις αὐτοὺς οὐκ οἴεται, ἀλλ’ ἐριστικοὺς μόνον λόγους, καίτοι τοῦ Ἀριστοτέλους σαφῶς οὕτως εἰπόντος τὰς θέσεις λόγου ἕνεκεν μόνου λέγεσθαι μὴ μαρτυρουμένου ὑπὸ τῶν πραγμάτων.

p. 185a10 Μαλλὸν δὲ ὁ Μελίσσου φορτικὸς καὶ οὐκ ἔχων ἀπορίαν·

Μαλλὸν δὲ φορτικὸν εἶναι τὸν Μελίσσου φησί, διότι μὴ μόνον ἓν οὗτος καὶ ἀκίνητον τὸ ὂν ἔλεγεν, ὥσπερ Παρμενίδης, ἀλλὰ πρὸς τούτῳ καὶ ἄπειρον αὐτὸ ἐτίθετο· τοιγαροῦν κοινῶς πρὸς αὐτοὺς ἀντειπὼν ἐπήγαγε “Μέλισσος δὲ τὸ ὃν ἄπειρον εἶναί φησι. ποσὸν ἄρα τι τὸ ὄν“. φορτικὸς οὖν, ὅτι τὸ ποσὸν εἰσαγαγὼν, ὅπερ ἀνάγκη ἐν ὑποκειμένῳ οὐσίᾳ] εἶναι, ἓν ὅμως ἐτίθετο τὸ ὄν. οὐκ ἔχειν δὲ ἀπορίαν εἶπεν ὡς εὐδιάλυτον μὴ ποιοῦντα ἀπορεῖν διὰ τὸ ἐπιπόλαιον εἶναι. ὁ γὰρ δριμὺς λόγος ἐστὶν ὁ δάκνων τε καὶ ἀπορεῖν ποιῶν, ὡς ἐν Σοφιστικοῖς ἐλέγχοις εἴρηται. ἀλλ’ ἑνός, φησίν, ἀτόπου δοθέντος, τὰ ἄλλα συμβαίνει. καὶ γὰρ καὶ ἀκίνητον ἀνάγκη εἶναι, εἰ ἕν ἐστι καὶ οὕτως ἓν ὡς αὐτὸ μόνον εἶναι· κινού- μενον γὰρ καὶ κίνησιν καὶ μεταβολὴν ἕξει καὶ τὸ πόθεν ποῖ, εἴτε ἀπὸ δια- θέσεως εἰς διάθεσιν εἴτε ἀπὸ τόπου εἰς τόπον εἴτε ὁπωσοῦν· καὶ ἄπειρον δὲ ἀνάγκη εἶναι· πέρας γὰρ ἔχον ἕξει τό τε πέρας καὶ τὸ περατούμενον. τοιγαροῦν καὶ ὁ Πλάτων’ ἐκ τοῦ ὅλον καὶ σφαίρᾳ ὅμοιον εἰπεῖν τὸ ὂν τὸν Παρμενίδην |

  1. πάντοθεν εὐκύκλου σφαίρης ἐναλίγκιον ὄγκῳ,
[*](12r) δείκνυσιν ὅτι οὐκ ἔστιν ἕν, ἔχον μέσον καὶ ἔσχατα καὶ μέρη. γέγραπται δὲ ἐν Σοφιστῇ τάδε “εἰ τοίνυν ὅλον ἐστὶν ὥσπερ καὶ Παρμενίδης λέγει
  1. πάντοθεν εὐκύκλου σφαίρης ἐναλίγκιον ὄγκῳ,
  2. μεσσόθεν ἰσοπαλὲς πάντῃ· τὸ γὰρ οὗτε τι μεῖζον
  3. οὕτε τι βαιότερον πελέναι χρεών ἐστι τῇ ἢ τῇ,
[*](1 ταύτης τῆς F μόνου νομίζων DE cf. V. 4: νομίζων μόνον aF 3 οὕτως om. a 4 μαρτυρουμένας coni. Torstrik 8 μᾶλλον μὲν F 9 ὥσπερ ὁ aF 10 ἐπήγαγε p. 185a 32 11 ὃν aF, Aristoteles: ἓν DE cf. f. 17r 10 ποσὸν in lit. F2, sed iu mrg. F1 12 οὐσία libri: dclenduin vidit Torstrik 13 τὸ (ante ὄν) om. F 14 cf. Sophist, el. 33 p. 182 b 32 ἐστι δὲ δριμὺς λόγος ὅστις ἀπορεῖν ποιεῖ μάλιστα. δάκνει γὰρ οὗτος μάλιστα 16 καὶ γὰρ — ἀνάγκη εἶναι iteravit Ε 17 εἴτε usque ad f. 16 r 6 hie omittit (foliis 14. 15 ct partiiu 13v vacuis relictis), sed postea (f. 408 a—415 v) reddit Ε, quae nota Eb discerno 20 ἔχων F conicio τὸ τε περατοῦν cf. p. 47, 29 21 σφαίρα aEb: σφαῖρα F: σφαίραις D 24 καὶ (post μέσον) om. a 25 Σοφιστῇ p. 244 Ε cf. f. 19v28 ὥσπερ (sed περ supra add.) D λέγει v. 102—104 K. 106—108 f. 19r28. 27v2. 31r16 26 σφαίρης aEF: σφαίρας D ἐναλίγγιον F 27 μεσόθεν D γὰρ om. a οὐκ ἔτι D 28 βαιότερον (inter β et α una littera erasa) D ε αι πελέναι EbF: πέλαιν D: πελέμεν a τῆ (spatiiim iv litt.) η (spatium III litt.) τοιοῦτον F)
53
τοιοῦτον γε ὃν τὸ ὂν μέσον τε καὶ ἔσχατα ἔχει, ταῦτα δὲ ἔχον πᾶσα ἀνάγκη [*](12r) μέρη ἔχειν· ἢ πῶς; οὕτως. Ἀλλὰ μὴν τό γε μεμερισμένον πάθος μὲν τοῦ ἑνὸς ἔχειν ἐπὶ τοῖς μέρεσι πᾶσιν οὐδὲν ἀποκωλύει, καὶ ταύτῃ δὴ πᾶν τε ὂν καὶ ὅλον < ἓν> εἶναι. Τί δὲ οὔ; To δὲ πεπονθὸς ταῦτ’ ἆρα οὐκ αὐτό γε τὸ ἓν αὐτὸ εἶναι;’’ οὐδὲν δέ φησι χαλεπόν ἐστιν ἀλλὰ ἀναγκαῖον τῷ ἑνὶ ἀτόπῳ τεθέντι ἄλλα ἄτοπα συμβαίνειν. ἡ ὅτι οὐδὲν δύσκολόν ἐστι συνιδεῖν, πῶς τῷ ἑνὶ δοθέντι ἀτόπῳ τὰ ἄλλα ἄτοπα συμβαίνει.

[*](p. 185a12)

Ἡμῖν δὲ ὑποκείσθω τὰ φύσει ἢ πάντα ἢ ἔνια κινού- μενα εἶναι.

ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἓν καὶ ἀκίνητον τὸ ὂν ὑποθέμενοι πολλοῖς περιπεπτώ- κασιν ἀτόποις· ἡμῖν δὲ ὑποκείσθω τὰ φύσει ἤ πάντα ἢ ἔνια ἡ δὲ ὑπόθεσις οὐκ ἔστι θέσις οὐδὲ παράδοξόν τι ἢ ἀπεμφαῖνον εἰσάγει οὐδὲ διὰ τὸ λῦσαι τοὺς ἐναντίους λόγους βεβαιοῦται, ἀλλ’ ἔστιν ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς γνώριμος· καὶ γὰρ ὁρῶμεν πολλὰ κινούμενα τῶν φύσει. κινεῖται μὲν γὰρ πάντα τὰ φύσει, εἴπερ ἡ φύσις ἀρχὴ κινήσεως ἐστι· πλὴν τὸ ἀναμφίλεκτον ὑποκείσθω, ὅτι ἔνια τῶν φύσει κινεῖται. καὶ γὰρ ζῷα καὶ φυτὰ πάντα κινού- μενα φαίνεται καὶ τὰ ἀπλᾶ στοιχεῖα καὶ ὁ οὐρανὸς καὶ τὰ ἐν οὐρανῷ ἄστρα. εἰκὸς δὲ αὐτὸν τὸ πάντα ἢ ἔνια εἰπεῖν, διότι οἱ πόλοι καὶ τὰ κέντρα τοῦ παντὸς καὶ οἱ ἄξονες φύσει ὄντες καὶ οὗτοι ἀκίνητοί εἰσι. δῆλον <οὖν> ὅτι κινουμένων τὰ ὄντα ἤ, ὡς Ἀλέξανδρός φησιν, ἡ ψυχή. ὑποτίθεται δὲ νῦν κινεῖσθαι οὐχὶ τὰς φυσικὰς ἀρχὰς, ἀλλὰ τὰ φύσει, ὧν ζητεῖ τὰς ἀρχάς. ἀλλὰ κἀνταῦθα ὁ Ἀλέξανδρος ὁμολογεῖ ὅτι “ὡς ἀρχὴν τοῦτο λαμβάνει, οὐχὶ τὴν φύσει, ἀλλὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀρχήν, οὐ τοῦ πράγματος οὖσαν δηλονότι, οὐ γὰρ ἂν τῇ φύσει πρώτη), ἀλλὰ τῆς ἀποδείξεως, ἥτις καὶ ἀπὸ τῶν ὑστέρων, ἐναργῶς δὲ λαμβάνεται, ὥσπερ ἡ ἐπαγωγὴ ἐκ τῶν κατὰ μέρος τὸ καθόλου πιστοῦται, οὐ τὸ ὕστερον τῇ φύσει, ἀλλὰ τὸ πρότερον.’’

p. 185a14 Ἅμα δὲ οὐδὲ λύειν ἅπαντα προσήκει.

Τῇ ἓν καὶ ἀκίνητον τὸ ὃν λεγούσῃ θέσει ἀντιθεὶς τὸ τὰ φύσει ἢ πάντα ἢ [*](1 τοιοῦτο a γε ὃν Plato et Siinpl. f. 19v29: δὲ ὃν hie libri τὸ ὃν (post ὃν) τ om. a ἔσχατα D: ἔσχα F: ἔσχατον aEb 3 παντ’ ἐὸν D 4 ἒν Plato et f. 19 V 32: om. hic libri τί δὲ οὐ τί ’δε F 5 ἐστιν om. a ἀλλὰ D: ἀλλ’ F: ἀλλὰ καὶ aEb G τῷ aDF: τὸ Eb sed cf. v. 8. nonne τἆλλα lit v. 7 et p. 52, 16? 8 δ’ ἀποκείσθω Eb 10 ἓν DEb: om. aF πεπτώκασιν D 13 διὰ τὸ DEb: διὰ τοῦ aF 14 καὶ γὰρ] καὶ ἐὰν E μὲν γὰρ] μὲν οὖν a 15 πλὴν aEb; πλὴν ὅτι F: dubia lectio codicis D 16 ἔνια] ὅσα Eb 17 φαί voeis φαίνεται et ἁπλᾶ lac. rel. om. Eb ὁ (post καὶ) om. Eb 18 καὶ τὰ κέντρα — ἄξονες delebat Torstrik 19 οὑν add. a, non sane eeito 20 Alexandmm ad Arist. de anima III 8 p. 431b 21 spectasse putes, sed vide ne fuerit ἡ φύσις ὡς κινήσεως ἀρχή cf. v. 14 Themist. p. 109, 7 24 οὐ DEbF: ἦν a πρώτῃ a 25 δὲ om. a 28 τὸ ὃν EF: τὸ ἓν D: om. a ἢ post φύσει om. DEb)

54
ἔνι κινεῖσθαι, μαρτυρούμενον ὑπὸ τῆς ἐναργείας, ἵνα μή τις εἴπῃ ὅτι τ,ὸ ζη- [*](12r) τούμενον ὡς ὁμολογούμενον ὑπέθου᾿ , τὴν αἰτίαν τοῦ ὑποθέσθαι, τὸ πρὸ τοῦ τὸ ψευδὲς ἐλέγξαι προστίθησιν, ὅτι ἅμα τῷ εὔκολον εἶναι καὶ μηδὲν ἔχειν χαλεπὸν τὸ συνιδεῖν τὰ συμβαίνοντα τῳ ὑποτεθέντι ἀτόπῳ οὐδὲ λύειν ἅπαντα προσήκει τὰ ψευδῶς λεγόμενα, ἀλλ’ ἐκείνα μόνα ὅσα ἐκ τῶν ἀρχῶν τοῦ προσδιαλεγομένου τις ἐπιδεικνὺς ψεύδεται ὅσα δὲ μή, οὔ. οἱ δὲ ἓν καὶ ἀκίνητον λέγοντες οὔτε ἀρχὴν οὔτε τὴν φύσιν φυλάττουσιν. οὐδὲν οὖν ἄτοπον καὶ πρὸ τοῦ λῦσαί τοὺς ἐναντίονς λόγους ὑποθέσθαι τὰ ἐκ τῆς ἐναργείας μαρτυρούμενα, εἴπερ οὐδὲ λύειν ἀπάντα ἀνάγκη. τὸ δὲ διάφορον τοῦτο τῶν τε ὀφειλόντων λύεσθαι ψευδῶν καὶ τῶν μή, δείκνυσιν ἐπί τινων ἐν γεωμετρίᾳ ψευδογραφημάτων.

Τὸν γὰρ τετραγωνισμὸν τοῦ κύκλου πολλῶν ζητούντων (τοῦτο δὲ τὸ κύκλω ἴσον τετράγωνον θέσθαι) καὶ Ἀντιφῶν ἐνόμισεν εὑρίσκειν καὶ Ἱπποκράτης ὁ Χῖος ψευσθέντες. ἀλλὰ τὸ μὲν Ἀντιφῶντος ψεῦδος διὰ μὴ ἀπὸ γεωμετρικῶν ἀρχῶν ὡρμῆσθαι ὡς μαθησόμεθα οὐκ ἔστι γεωμε- τρικοῦ λύειν, τὸ δὲ Ἱπποκράτους, ἐπειδὴ τὰς ἀρχὰς φυλάξας τὰς γεωμετρικὰς ἐψεύσω, γεωμετρικοῦ λύειν. ἐκείνους γὰρ δεῖ λύειν μόνους τοὺς λόγους ὅσοι τηροῦντες τὰς οἰκείας ἀρχὰς τῆς μεθόδου οὕτως παραλογίζονται, τοὺς δὲ δι’ ὧν παρακρούονται ἀναιροῦντας τὰς ἀρχὰς οὐ λυτέον·

Ὁ δὲ Ἀντιφῶν γράψας κύκλον ἐνέγραψέ τι χωρίον εἰς αὐτὸν πολύγωνον τῶν ἐγγράφε- σθαι δυναμένων. ἔστω δὲ εἰ τύχοι τετράγωνον τὸ ἐγγεγραμμένον. ἔπειτα ἑκάστην τῶν τοῦ τετραγώνου πλευρῶν δίχα τέμνων ἀπὸ τῆς τομῆς ἐπὶ τὰς περιφερείας πρὸς ὀρθὰς ἦγε γραμ- μάς, αἳ δηλονότι δίχα ἔτεμνον ἑκάστη τὸ καθ’ αὑτὴν τμῆμα τοῦ κύκλου. ἔπειτα ἀπὸ τῆς τομῆς ἐπεζεύγνυεν ἐπὶ τὰ πέρατα τῶν γραμμῶν Ἀντιφῶντος ψευδογράφημα τοῦ τετραγώνου εὐθείας, ὡς γίνεσθαι τέτταρα τρίγωνα τὰ ἀπὸ τῶν εὐθειῶν, τὸ δὲ ὅλον σχῆμα τὸ ἐγγεγραμμένον ὀκτάγωνον. καὶ οὕτως πάλιν κατὰ τὴν αὐτὴν θοδον, ἑκάστην τῶν τοῦ ὀκταγώνου πλευρῶν δίχα τέμνων ἀπὸ τῆς τομῆς [*](1 ἐνεργείας D1 2 ὑπέθου DEb F: ὑποθέτου a 3 ἄμα τὸ F 4 τῶ συνιδεῖν F1 ὑποθέντι Eb 5 λύει ’’ 6 ἐκ τῶ Eb τῷ προσδιαλεγομένῳ coni. Torstrik ἐπιδεικνύς τις aF 8 οὐδὲν ex οὐκ οἶδεν D 9 ἐνεργείας Eb1 10 τὸ δὲ διά- φορον κτλ. — p. GO, 2 intcrprctatus est C. Α. Bictsclmcider die Geometric und die Geometer vor Eukleides Leipz. 1870 p. 100 Res ireomctricas Simplicius ex Eudemi geometriac historiac libro II petivit suis tamen intermixtis Alexaudrique observatio- nibus τοῦτο om. E ὀφειλόντων λύεσθαι Eb: oblitter. D: λύεσθαι ὀφειλόντων 12 τὸ τῷ κύκλῳ a la ὡρμᾶσθαι Eb 17 δεῖ om. F 18 παρασυλλογίζονται 19 ἀναιροῦντας DEb et in lit. F: ἀναιροῦντες a 20 in figura nihil inscripserunt EaF 25 τὰς περιφερείας cf. p. 57, 16. 50, 33: τὴν περιφέρειαν corrigebat Torstiik cf. p. 55,1 28 ἀπὸ a: ἐπὶ DEbF τὴν τοῦ F 31 τὸ ἐγγεγραμμένον σχῆμα aF τὴν om. Eb ἑκάστην)

55
ἐπὶ τὴν περιφέρειαν πρὸς ὀρθὰς ἄγων καὶ ἐπιζευγνὺς ἀπὸ τῶν σημείων, [*](12r) καθ’ ἃ αἱ πρὸς ὀρθὰς ἀχθεῖσαι ἐφήπτοντο | τῶν περιφερειῶν, εὐθείας ἐπὶ [*](12v) τὰ πέρατα τῶν διῃρημένων εὐθειῶν, ἑκκαιδεκάγωνον ἐποίει τὸ ἐγγραφόμενον. καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν πάλιν λόγον τέμνων τὰς πλευρὰς τοῦ ἑκκαιδεκαγώνου τοῦ ἐγγεγραμμένου καὶ ἐπιζευγνὺς εὐθείας καὶ διπλασιάζων τὸ ἐγγραφόμενον πολύγωνον καὶ τοῦτο ἀεὶ ποιῶν ὥστε ποτὲ δαπανωμένου τοῦ ἐπιπέδου ἐγγραφήσεσθαί τι πολύγωνον τούτῳ τῷ τρόπῳ ἐν τῷ κύκλῳ, οὗ αἱ πλευρ·αὶ διὰ σμικρότητα ἐφαρμόσουσι τῇ τοῦ κύκλου περιφερείᾳ. παντὶ δὲ πολυγώνῳ ἴσον τετράγωνον δυνάμενοι θέσθαι, ὡς ἐν τοῖς Στοιχείοις παρελάβομεν, διὰ τὸ ἴσον ὑποκεῖσθαι τὸ πολύγωνον τῷ κύκλῳ ἐφαρμόζον αὐτῷ, ἐσόμεθα καὶ κύκλῳ ἴσον τιθέντες τετράγωνον.

Καὶ δῆλον ὅτι ἡ συναγωγὴ παρὰ τὰς γεωμετρικὰς ἀρχὰς γέγονεν οὐχ ὡς ὁ Ἀλέξανδρός φησιν, τι ὅτι ὑποτίθεται μὲν ὁ γεωμέτρης τὸ τὸν κύκλον τῆς εὐθείας κατὰ σημεῖον ἅπτεσθαι ὡς ἀρχήν, ὁ δὲ Ἀντιφῶν ἀναιρεῖ τοῦτο.’’ οὐ γὰρ ὑποτίθεται ὁ γεωμέτρης τοῦτο, ἀλλ’ ἀποδείκνυσιν αὐτὸ ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ. ἄμεινον οὖν λέγειν ἀρχὴν εἶναι τὸ ἀδύνατον εἶναι εὐθεῖαν ἐφαρμόσαι περιφερεία, ἀλλ’ ἡ μὲν ἐκτὸς κατὰ ἓν σημεῖον ἐφάψεται τοῦ κύκλου, ἡ δὲ ἐντὸς κατὰ δύο μόνον καὶ οὐ πλείω, καὶ ἡ ἐπαφὴ κατὰ σημεῖον γίνεται. καὶ μέντοι τέμνων ἀεὶ τὸ μεταξὺ τῆς εὐθείας καὶ τῆς τοῦ κύκλου περιφερείας ἐπίπεδον οὐ δαπανήσει αὐτὸ οὐδὲ καταλήψεταί ποτε 15 τὴν τοῦ κύκλου περιφέρειαν, εἴπερ ἐπ’ ἄπειρόν ἐστι διαιρετὸν τὸ ἐπίπεδον. εἰ δὲ καταλαμβάνει, ἀνῄρηταί τις ἀρχὴ γεωμετρικὴ ἡ λέγουσα ἐπ’ ἄπειρον εἶναι τὰ μεγέθη διαιρετά. καὶ ταύτην καὶ ὁ Εὔδημος τὴν ἀρχὴν ἀναιρεῖ- σθαί φησιν ὑπὸ τοῦ Ἀντιφῶντος.

τὸν δὲ διὰ τῶν τμημάτων, φησί, τετραγωνισμὸν γεωμετρικοῦ διαλύειν ἐστί. λέγοι δὲ ἂν τὸν διὰ τῶν τμημάτων τὸν διὰ τῶν μη- νίσκων, ὃν Ἱπποκράτης ὁ Χῖος ἐφεῦρε. κύκλου γὰρ τμῆμα ὁ μηνίσκος ἐστίν. ἡ δὲ δεῖξις τοιαύτη.

[*](2 καθὰ D 3 τὰ πέρατα om. D διειρημένων Eb1 ἑκκαιδεκάγωνον — πλευρὰς τοῦ om. Eb 4 πάλιν λόγον D: λόγον πάλιν aF 5 ἐγγεγραφόμενον a 6 καὶ τοῦτο ἀεὶ ποιῶν] ’fort, τοῦτο ἀεὶ ἐποίει’ Torstrik, hiatum subesse putans Usener talia ex- plevit ποιῶν <τὸ ἐπίπεδον τὸ μεταξὺ τοῦ πολυγώνου καὶ τῆς περιφερείας ἔλαττον ἐποίει>, in ὥστε [vel ὡς τὸ] latere ᾤετο, cetera saua videntur ὥστε ποτὲ Eb (obi. D): ὡς τὸ ποτὲ F: ἕως οὗ a ταύτῃ post δαπανωμένου addidit a ἔμελλεν post ἐπιπέδου in- seruit a 8 μικρότητα a 9 δυνάμεθα a Στοιχείοις II 14 nam Euclidis εὐθὐ- γραμμον specialiter polygonum regnlare intellegitur cf. Ilultschii Pappus III 2 p. 45 παρέλαβον F διὰ DEb: ὡς διὰ F: ὥστε διὰ a 10 ἐφαρμόζοντες τετράγωνον (interceptis αὐτῷ — κύκλῳ ἴσον τιθέντες) F unde ἐφαρμόζοντες τετράγωνον ἴσον αὑτῷ, ἐσόμεθα κ. κ. ἴ. τιθέντες κτλ. a 13 δέ φησιν a τὸ om. aF τὸν om. D 15 ἀλλὰ δείκνυσιν (ὰ δείκν in litura) F 16 τῷ τρίτῳ cf. III 16: τῶ ῑγ DF: τῷ ὀγδόῳ εἶναι ἀρχὴν λέγειν a 17 ἐφάψεται EbF: ἐφάπτεται aD 19 ante τὸ sp. IV litt. D 21 διαιρεῖν a 23 Εὔδημος fr. 92 p. 120,5 Sp. τὴν ἀρχὴν post φησιν posuit F: om. a 25 τὸν μὲν F ex Arist. 26 ἐστι om. ex Arist. F ἄν τὸν διὰ aF: ἄν διὰ DEb 27 εὗρε D κύκλου — ἐστίν dolebat Torstrik)
56

Ἔστω, φησί, περὶ τὴν ΑΒ εὐθεῖαν [*](12v) ἡμικύκλιον περιγεγραμμένον τὸ ΑΓΒ. καὶ Γ [*](21) τετμήσθω ἡ ΑΒ δίχα κατὰ τὸ Δ. καὶ ἀπὸ τοῦ Δ τῇ AB πρὸς ὀρθὰς ἤχθω ἡ ΔΓ, καὶ ἀπὸ τοῦ Γ ἐπεζεύχθω ἡ ΓΑ, ἥτις ἐστὶ τε- τραγώνου πλευρὰ τοῦ εἰς τὸν κύκλον ἐγγρα- φομένου, οὗ ἐστιν ἡμικύκλιον τὸ ΑΓΒ. περὶ τὴν ΑΓ ἡμικύκλιον περιγεγράφθω τὸ ΑΕΓ. καὶ ἐπεὶ ἔστι τὸ ἀπὸ τῆς ΑΒ ἴσον τῷ τε ἀπὸ τῆς ΑΓ καὶ τῷ ἀπὸ τῇς ἑτέρας τοῦ τετραγώνου πλευρᾶς τοῦ εἰς τὸ ΑΓΒ ἡμικύκλιον ἐγγραφο- μένου, τουτέστι τῆς ΓΒ ἔστι γὰρ ὀρθογωνίου τριγώνου ὑποτείνουσα ἡ ΑΒ· ὡς δὲ ἔχει τὰ ἀπὸ τῶν διαμέτρων τετράγωνα πρὸς ἄλληλα, οὕτως καὶ οἱ περὶ αὐτὰ κύκλοι πρὸς ἀλλήλους ἔχουσι καὶ τὰ ἡμικύκλια, ὡς δέδεικται ἐν τῷ ιβ βιβλίῳ τῶν Στοιχείων), διπλάσιον ἄρα ἐστὶ τὸ ΑΓΒ ἡμικύκλιον τοῦ ΑΕΓ ἡμικυκλίου. ἔστι δὲ τὸ ΑΓΒ ἡμικύκλιον διπλάσιον καὶ τοῦ ΑΓΔ τεταρτημορίου. ἴσον ἄρα ἐστὶ τὸ τεταρτημόριον τῷ ΑΕΓ ἡμικυκλίῳ. κοινὸν ἀφῃρήσθω τὸ ὑπὸ τῆς τοῦ τετραγώνου πλευρᾶς καὶ τῆς ΑΓ περιφερείας περιεχόμενον τμῆμα. λοιπὸς ἄρα ὁ ΑΕΓ μηνίσκος ἴσος ἐστὶ τῷ ΑΓΔ τρι- γώνῳ, τὸ δὲ τρίγωνον τετραγώνῳ. δείξας δὲ διὰ τούτων τὸν μηνίσκον τετρα- 35 γωνιζόμενον ἑξῆς πειρᾶται διὰ τοῦ προδεδειγμένου τὸν κύκλον ουτως.

Εστω εὐθεῖα ἡ ΑΒ, καὶ περὶ αὐτὴν ἡμικύκλιον περιγεγράφθω. καὶ κείσθω τῆς ΑΒ διπλῆ ἡ ΓΔ, καὶ περὶ τὴν ΓΔ ἡμικύκλιον περιγεγράφθω, 2 περιγεγραμμένην Eb ΑΓΒ Spcngel: ΑΒΓ libii καὶ τετμήσθω ἡ ΑΒ aEb: ora. καὶ ἐγγραφέσθωσαν εἰς τὸ ἡμικύκλιον τοὐ εἰς τὸν κύκλον ἐγγραφομένου DF 3 post Δ add. τετμημένον D et mrg. F 7 ΑΓΒ DE: ΑΒΓ aF 1) καὶ τῶν ἀπὸ F 11 ἡ ὑποτείνουσα ἀπὸ DEb ιβ (2 cf. VI 20) DEF: δεκαδύῳ a 11 ΑΒΓ — ἔστι δὲ τὸ (15) om. F ἐστὶ τὸ ΑΒΓ a 15 ἡμικυκλίου om. Eb 17 ἀφαι- ρείσθω Eb ἀπὸ F 19 τὸν om. DEb 20 προδεδειγμένου DEbF: προαποδεδειγμένου a 22 περιγεγράφθω καὶ ἐγραφέσθωσαν εἰς τὸ ἡμικύκλιον F 23 τῆς DEbF cf. p. 57,4.9: τῇ a γεγράφθω D 24 ἐγγεγράφθωσαν a αὐτὸ post εἰς add. α τοῦ εἰς ’τον κύκλον ἐγγραφομένου om. a ἐπιγραφομένου F

57
ἑξαγώνου πλευραὶ ἥ τε FE καὶ ἡ EZ καὶ ἔτι ἡ ZA. καὶ περὶ αὐτὰς ἡμι- [*](12v) κύκλια περιγεγράφθω τὰ THE, E8Z, ZKA. ἕκαστον ἄρα τῶν περὶ τὰς τοῦ ἑξαγώνου πλευρὰς ἡμικυκλίων ἴσον ἐστὶ τῷ ΑΒ ἡμικυκλίῳ ’ καὶ γὰρ ἡ ΑΒ ἴση ἐστὶ ταῖς τοῦ ἑξαγώνου πλευραῖς. τῶν γὰρ ἐκ τοῦ κέντρου διπλῆ ἐστιν ἡ διάμετρος, αἱ δὲ τοῦ ἑξαγώνου πλευραὶ ἴσαι εἰσὶ ταῖς ἐκ τοῦ κέντρου. καὶ τῆς ΑΒ δέ ἐστι διπλῆ ἡ ΓΔ· ὥστε τὰ τέτταρα ἡμι- κύκλια ἴσα ἐστὶν ἀλλήλοις. τετραπλάσια ἄρα τὰ τέτταρα τοῦ ΑΒ ἡμικυκλίου. ἔστι δὲ καὶ τὸ περὶ τὴν ΓΔ ἡμικύκλιον τετραπλάσιον τοῦ ΑΒ. ἐπεὶ γὰρ ἡ ΓΔ τῆς ΑΒ ἐστὶ διπλῆ, τετραπλάσιον τὸ ἀπὸ τῆς ΓΔ γίνεται τοῦ ἀπὸ τῆς ΑΒ· ὡς δὲ τὰ ἀπὸ τῶν διαμέτρων, οὕτως οἱ περὶ αὐτὰς κύκλοι πρὸς ἀλλήλους καὶ τὰ ἡμικύκλια πρὸς ἄλληλα. ὥστε τετραπλάσιόν ἐστι τὸ ΓΔ ἡμικύκλιον τοῦ ΑΒ. ἴσον ἄρα ἐστὶ τὸ ΓΔ ἡμικύκλιον τοῖς τέτρασιν ἡμικυκλίοις τῷ τε περὶ τὴν ΑΒ καὶ τοῖς τρισὶ τοῖς περὶ τὰς τοῦ ἑξαγώνου πλευρὰς ἡμικυκλίοις. κοινὰ ἀφῃρήσθω ἀπό τε τῶν περὶ τὰς τοῦ | ἑξαγώνου [*](13r) πλευρὰς ἡμικυκλίων καὶ ἀπὸ τοῦ περὶ τὴν ΓΔ τμήματα τὰ [τε] ὑπὸ τῶν ἑξαγωνικῶν πλευρῶν καὶ τῶν τοῦ ΓΔ ἡμικυκλίου περιφερειῶν περιεχόμενα. λοιποὶ ἄρα οἱ FHE, E0Z, ZKA μηνίσκοι μετὰ τοῦ ΑΒ ἡμικυκλίου ἴσοι εἰσὶν τῷ FEZA τραπεζίῳ. ἄν δὲ ἀπὸ τοῦ τραπεζίου τὴν ὑπεροχὴν ἀφέλωμεν, τουτέστι τὸ ἴσον τοῖς μηνίσκοις (ἐδείχθη γὰρ ἴσον εὐθύγραμμον μηνίσκῳ), καταλίπωμεν δὲ τὸ λοιπόν, ὅ ἐστιν ἴσον τῷ ΑΒ ἡμικυκλίῳ, καὶ τὸ καταλειφθὲν τοῦτο εὐθύγραμμον διπλασιάσωμεν καὶ τὸ διπλασιασθὲν τετραγωνισθῇ, τουτέστιν ἴσον αὐτῷ τετράγωνον λάβωμεν, ἴσον ἔσται τὸ τετράγωνον τῷ περὶ τὴν ΑΒ διάμετρον κύκλῳ. καὶ οὕτως ὁ κύκλος τετρα- γωνισθήσεται.

25 Καὶ ἔστι μὲν εὐφυὴς ἡ ἐπιχείρησις· τὸ δὲ φευδογράφημα γέγονε παρὰ τὸ τὸ μὴ καθόλου δεδειγμένον ὡς καθόλου λαβεῖν. οὐ γὰρ ἐδείχθη πᾶς μηνίσκος τετραγωνιζόμενος, ἀλλ’ εἰ ἄρα, ὁ περὶ τὴν τοῦ τετραγώνου πλευ- ’ρᾶν τοῦ εἰς τὸν κύκλον ἐγγραφομένου • οὗτοι δὲ οἱ μηνίσκοι περὶ τὰς τοῦ ἑξαγώνου πλευράς εἰσι τοὐ εἰς τὸν κύκλον ἐγγραφομένου.

[*](1 πλευρὰ F 4 τῶν aEbF: τῆς D 6 δὲ ἔτι ut videtur F 7 ἐστὶν ἀλλήλοις I)Ei>: εἰσὶν ἀλλήλοις F: ἀλλήλοις εἰσί a 8 τοῦ περὶ τὴν ΑΒ a, sed cf. τοῦ ΑΒ ἡμι- κυκλίου V. 7 ἐπεὶ — ΑΒ (v. 10) uin. D δὲ DEbF’: γὰρ aF- 10 post διαμέτρων add. τετράγωνα πρὸς ἄλληλα ἔχουσιν a οὕτως DEl* : οὕτως καὶ F : οὕτω καὶ a II τραπλάσιον E^ ἐστὶ τὸ ΓΔ DEii: ἐστι τὸ ἀπὸ τῆς ΓΔ a ct iii lit. F, unde τὸ ἀπὸ τῆς ΓΔ (eiecto ἡμικύκλιον) scribebat Bretschiieider p. 104 12 τοῦ — ΓΔ ἡμικύκλιον OLD. F post τοῦ add. ἀπὸ τῆς a τὸ ΓΔ E^: ΓΔ D: τὸ ἀπὸ τῆς ΓΔ a 13 τε om. F’ τε τὴν περὶ Eb τὰς cm. D’ 14 τῶν om. E’* τῶν περὶ τὰς] περὶ τὰς τῶν in mrg. F’ 15 τε (post τὰ) del. Usener 17 λοιπὸν E’’ AB 1)E’’K: ΑΓΒ a 18 τῷ FE EZ ZA τραπεζίῳ libri: corr. Usener V.) ἀφέλωμεν post ἄν δὲ a ἕλωμεν F 20 καταλείπωμεν Eb ΑΒ] ΑΓΒ a 22 τετραγωνισθῇ (superscripto < i. c. ἐν) F αὐτῷ] θαὐτῶ D 25 καὶ ἔστι κτλ. dubitationem Alcxandri, non suam repetit Simplicius cf. p. 60, 18. 67, 7 περὶ Eb 26 τὸ τὸ F : τὸ uDEb 27 ἀλλ’ εἰ ἄρα D cf. p. 79, 20 • ἀλλὰ aEb : om. F post ὁ add. δὲ F2)
58

Ἦν δέ τις καὶ τοιαύτη δεῖξις ἡ διὰ τῶν μηνίσκων τετραγωνίζειν οἰομένη [*](13) τὸν κύκλον ἁπλουστέρα καὶ οὐκ ἐλεγχομένη παρ’ ὅτι γέγονεν ἐν αὐτῇ τὸ ψευδο- γράφημα τοιαύτη]· μηνίσκου γὰρ τετραγωνισμὸν εὑρόντες τοῦ περὶ τὴν τοῦ τετραγώνου πλευρὰν ᾤοντο καὶ οὗτοι διὰ τούτου τὸν τοῦ κύκλου τετραγωνισμὸν εὑρηκέναι, ὡς τοῦ κύκλου παντὸς εἰς μηνίσκους διαιρεῖσθαι δυναμένου. τὸ γὰρ ἴσον τῷ μηνίσκῳ τετράγωνον τοσαυταπλάσιον ποιοῦντες ὁσαπλάσιοι πάντες εἰσὶν οἱ μηνίσκοι εἰς οὓς ὁ κύκλος διῄρηται τοῦ ἑνός, ᾤοντο τὸ τούτοις ἴσον τετράγωνον τοῖς μηνίσκοις ἴσον εἶναι καὶ τῷ κύκλῳ, ψεῦδος λαμβάνοντες τὸ τὸν ὅλον κύκλον εἰς μηνίσκους διαιρεθῆναι δύνασθαι. ἐν γὰρ τῇ τοῦ κύκλου εἰς τοὺς μηνίσκους διαιρέσει ἀεὶ ὑπολείπεταί τι ἐντὸς μέσον ἀμφί- κυρτον, περιλαμβανόμενον ὑπὸ τῶν ἑκατέρωθεν τοῦ μηνίσκου γραμμῶν. οὗ μήτε μηνίσκου ὄντος μήτε τετραγωνιζομένου οὐδ’ ἄν ὁ πᾶς κύκλος τετρα- γωνίζοιτο. οὐχ ὑγιὴς δὲ ἡ ἔνστασις ἡ πρὸς τὸν τοιοῦτον τετραγωνισμόν· οὐ γὰρ χρεία τῷ τετραγωνίζοντι τὸν κύκλον διὰ τῶν μηνίσκων διελεῖν τὸν πάντα κύκλον εἰς μηνίσκους· οὐδὲ γὰρ οὐδὲ εἰ τοῦτο εἴη, οὐδὲ οὕτως ὁ κύκλος τετραγωνίζεται διὰ τῶν μηνίσκων· οὐ γὰρ πᾶς ἐδείχθη μηνίσκος τετραγωνιζόμενος. καὶ μὴ διαιρουμένου δὲ παντὸς εἰς μηνίσκους πάλιν τετραγωνισθήσεται, ἄν συγχωρηθῶσιν οἱ περὶ τὰς τοῦ ἑξαγώνου τοῦ εἰς τὸν κύκλον ἐγγραφομένου πλευρὰς περιγραφόμενοι μηνίσκοι τετραγωνίζεσθαι καὶ μὴ μόνοι οἱ περὶ τὰς τοῦ τετραγώνου. κἀνταῦθα οὖν τοῦ ψευδουραφήματος αἴτιον τὸ μόνον τετραγωνίσαντας μηνίσκον τὸν περὶ τὴν τοῦ τετραγώνου πλευρὰν ὡς πάντων τετραγωνιζομένων μηνίσκων, ὁποῖοί ποτε ἄν ὦσιν, εἰς οὓς ὁ κύκλος διαιρεῖται, οὕτω ποιεῖσθαι τὴν δεῖξιν. ταῦτα μὲν οὖν περ) τῆς διὰ τῶν μηνίσκων ψευδογραφίας.

“Τινὲς δέ, φησὶν Ἀλέξανδρος, ἡγοῦνται, εἰ δείξαιεν τετράγωνον κυκλικόν, καὶ ἐν τοῖς μεγέθεσι κύκλου τετραγωνισμὸν εὑρηκέναι. ἔστι δέ. φησί, τετράγωνος μὲν ἀριθμὸς ὁ ἰσάκις ἴσος· κυκλικοὺς δὲ ἔλεγον ἀριθμοὺς τοὺς συντιθεμένους ἐκ τῶν κατὰ τὰ ἑξῆς περιττῶν οἷον ἑνὸς τριῶν πέντε ἑπτὰ ἐννέα ἕνδεκα, εὑρόντες δὲ ἐκ τῶν οὕτω συντιθεμένων ἀριθμὸν τετρά- γωνόν τινα ἅμα καὶ κυκλικὸν ὄντα, οἷον τὸν λς (τετράγωνον μὲν ὄντα διότι ἀπὸ τοῦ ς͂ ἐφ’ ἑαυτὸν γινομένου γεννᾶται, κυκλικὸν δὲ διότι ἀπὸ τῆς [*](1 ἦν δὲ scripsi: ἡ Eb: ἡ εἴ F: ἔστι δὲ D: ἔστι a ἡ ante διὰ om. a 2 οὐκ ὀρ- θῶς vel οὐ καλῶς coniciebat Torstiik παρ’ ὅτι scripsi: παρὰ τὶ libri: παρὰ τί Spengel γέγονε τὸ ψευδογράφημα αὐτῇ τοιαύτη D 3 τοιαύτη aEbF: τοιαύτ D: del. a. glossema vocis αὐτῇ fuerit τῇ ατη i. e. τῇ πρώτῃ cf. p. 57, 25. sccl vide ne subsit τοῦ ψευδο- γραφήματος αἴτιον cf. v. 20 4 τριγώνου a 5 πάντως D 7 πάντως 1) τοῦ ἑνός (ex ὁσαπλάσιοι aptum) DEF: om. a τὸ (post ᾤοντο) om. Ε 10 ἐντὸς om. F ὀμφίκυτον Eb 11 ἑκατέρωθεν τῶν τοῦ Eb 15 οὐδ’ εἰ aD: οὐδὲ εἰς Eb1: οὐδὲν εἰ εἰ F 20 μόνον F τραγώνου Eb 21 τὴν om. D1F1 22 23 ταῦτα — ψευδογραφίας om. a cf. ad p. 09, 34 24 διὰ om. F 25 τινὲς δὲ hoc om. F φησιν ἀλέξανδρος τινὲς δὲ φησιν F τετράγωνον τετραγωνισμὸν κυκλικὸν 27 δὲ] δι’ a 28 ἐκ — συντιθεμένων om. a κατὰ τὰ ἑξῆς DEb F: καθεξῆς a 29 ἕνδεκα om. εὑρόντες—ἀριθμὸν] εὑρόντες δι’ ἀριθμὸν (cet. om.) a οὕτως ἐν- τιθεμένων ἀριθμῶν D 30 οἶον τὸν aE: οἷον τοῦ DF 31 διότι aE: ὅτι DF)

59
τῶν περιττῶν ᾱ γ ε ζ θ ιᾱ συνθέσεως ἀποτελεῖται), ᾤοντο καὶ κύλλου [*](13r) τετραγωνισμὸν εὑρηκέναι. ἀλλ’ ἡ δεῖξις, φησίν, οὐκ ἐκ τῶν γεωμετρικῶν ἀρχῶν, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἀριθμητικῶν· ἀριθμητικαὶ γὰρ ἀρχαὶ τὸ εἶναι τὸν τοιόνδε ἀριθμὸν κυκλικὸν καὶ τὸν τοιόνδε τετράγωνον”. ταῦτα τοῦ λέγοντος ἐφιστάνειν ἄξιον, ὅτι πρῶτον μὲν τὸν κυκλικὸν ἀριθμὸν | οὐ κατὰ [*](13v) σύνθεσιν τῶν ἐφεξῆς περιττῶν οἱ ἀριθμητικοὶ τίθενται, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ κατάληξιν. κύκλος γὰρ ὁ Γε, ὅτι πεντάκις πέντε Γε καὶ ὁ λς ὅτι ἑξάκις ἓξ λς· οὔτε δὲ ὁ δ κύκλος οὔτε ὁ θ οὔτε ὁ ις καίτοι κατὰ σύνθεσιν τῶν ἐφεξῆς περιττῶν γινόμενοι, ἀλλὰ τετράγωνοι μόνον οὗτοι· κατὰ γὰρ τὴν ἐπισύνθεσιν τῶν περιττῶν οἱ τετράγωνοι γίνονται. καὶ ἴσως ὁ ἐξ ἀρχῆς τὴν μέθοδον παραδοὺς οὐκ εἶπε κυκλικοὺς ἁπλῶς εἶναι πάντας τοὺς κατὰ ἐπισύνθεσιν τῶν ἐφεξῆς περιττῶν, ἀλλ’ ὅτι ἐν τῇ ἐπι- συνθέσει τῶν ἐφεξῆς περιττῶν εὑρίσκονται οἱ κυκλικοὶ οὐδὲ τούτου ἀεὶ συμβαίνοντος· κυκλικὸς γὰρ ὢν ὁ ρκε ὡς ἀπὸ τοῦ ε ἐπὶ τὸν κε γενόμε- νος, καὶ ὁ σις ὡς ἀπὸ τοῦ ς ἐπὶ τὸν λς, ὅμως οὐκ ἐγένοντο κατὰ ἐπισύνθεσιν τῶν ἐφεξῆς περιττῶν· εἰ μὴ ἄρα οὐκ εἰσὶν οὗτοι κυκλικοί, ἀλλὰ σφαιρικοὶ ἐξ ἐπιπεδικῶν κύκλων κυκλικῶς βαθυνθέντες. καὶ ἐκείνῳ δὲ ἐφιστάνειν ἄξιον ὅτι οὐκ ἦν εἰκὸς τοὺς ἀριθμὸν εὑρηκότας κυκλικὸν ἅμ καὶ τετραγωνικὸν τὸν αὐτὸν διὰ τοῦτο οἴεσθαι καὶ ἐν μεγέθεσι τὸν τοῦ κύκλου τετραγωνισμὸν εὑρηκέναι. ἀλλ’ ἴσως εὑρόντες ἐν τοῖς ἀριθμοῖς τὸν αὐτὸν τετράγωνον ἅμα καὶ κύκλον, εἰς ἔννοιαν ἦλθον τοῦ καὶ ἐν τοῖς μεγέ- θεσι ζητεῖν τὸν τοῦ κύκλου τετραγωνισμόν.

Ἔλεγε δὲ ὁ ἡμέτερος καθηγεμὼν Ἀμμώνιος ὡς οὐκ ἀναγκαῖον ἴσως, εἰ ἐπ’ ἀριθμῶν εὑρεθῇ τοῦτο, καὶ ἐπὶ μεγεθῶν εὑρίσκεσθαι. ἀνομοιογενῆ γὰρ μεγέθη ἐστὶν εὐθεῖα καὶ περιφέρεια. “καὶ οὐδέν, φησί, θαυμαστόν, μὴ εὑρεθῆναι κύκλον εὐθυγράμμῳ ἴσον, εἴπερ καὶ ἐπὶ τῶν γωνιῶν εὑρίσκομεν 15 τοῦτο. οὗτε γὰρ τῇ τοῦ ἡμικυκλίου γωνίᾳ οὔτε τῇ λοιπῇ εἰς τὴν ὀρθὴν τῇ κερατοειδεῖ λεγομένῃ γένοιτο ἄν εὐθύγραμμος ἴση γωνία. καὶ διὰ τοῦτο ἴσως, φησί, καὶ ὑπὸ οὕτως κλεινῶν ἀνδρῶν ζητηθὲν τὸ θεώρημα ἄχρι νῦν οὐχ εὑρέθη οὐδὲ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Ἀρχιμήδους.’’ ἔλεγον δὲ ἐγὼ πρὸς τὸν καθηγεμόνα ὡς εἴπερ μηνίσκος τετραγωνίζοιτο ὁ ἀπὸ τῆς τοῦ τετραγώνου πλευρᾶς τοῦτο γὰρ ἀνεξαπατήτως συνῆκται), ὁμογενὴς δὲ ὁ μηνίσκος τῷ κύκλῳ ἐκ περιφερειῶν συγκείμενος, τί κωλύει καὶ τὸν κύκλον, ὅσον ἐπὶ [*](1 ια] ῑ ᾱ DE 2 εὑρισκέναι D 7 κυκλικὸς Bretschneider p. 106, sed ut variat τετράγωνος et τετραγωνικὸς ἀριθμός (cf. v. 10 et 19), ita etiam κυκλικὸς et κύκλος periude cf. V. 16, 21 8 ὅτι ἑξάκις ἓξ λς DF: om. aEb δὲ post οὔτε oin. a κύκλος DF: om. aEb 9 μόνοι D 11 ἶσος D 14 γενόμενος aEb: γινόμενος DF sud cf. ἐγένοντο v. 15 15 καὶ ὡς ὁ σις ὡς F: καὶ ὁ οις ὡς Eb: καὶ ὁ ὡς ὡς D 17 ἀλλὰ σφαιρικοί om. D ἐπιπεδικῶν F: ἐπὶ πεδικῶν D: ἐπιπέδων aEb quod servaljat Bretschneider κυκλικῶν cor- rigeiis βαρυνθέντες aEb ἐκεῖνο aDF2: ἐκείνω EbF1 19 τὸν αὐτὸν τοῦτον οἴεσθαι διὰ τοῦτο a καὶ add. ante οἴεσθαι F 20 τοῖς om. 1) 21 εἰς ἔννοιαν ἦλθον om. F τοῦ] αὐτοῦ D 24 ἀριθμῷ a εὑρεθῆ libri: potcrant εὑρέθη sed cf. ad f. 22 V 5 25 γάρ εἰσι μεγέθει a 26 κύκλον εὐθυγράμμῳ D: κύκλω εὐθύγραμμον aEb: κύκλον εὐθύγραμμον F 27 εἰς τὴν ὀρθὴν cm. D 29 τὸ om. a ἄχρι του νῦν F 30 τοῦ DF: om. aEb 31 τοῦ post τῆς om. F 33 ὅσον om. a)

60
τούτῳ, τετραγωνίζεσθαι; εἰ δὲ ἀνόμοιον τὸ τοῦ μηνίσκου ἐπίπεδον τῷ τοῦ "[*](13v) κύκλου διὰ τὰ κέρατα, ἀλλὰ καὶ τῷ εὐθυγράμμῳ ἀνόμοιος μηνίσκος πᾶς· καὶ ὅμως ὁ περὶ τὴν τοῦ τετραγώνου πλευρὰν μηνίσκος τετραγωνίζεται. αἱ μέντοι γωνίαι αἵ τε τοῦ ἡμικυκλίου καὶ αἱ κερατοειδεῖς ἐκ περιφερείας καὶ εὐθείας ἄμφω συγκείμεναι οὐ μόνον ἀνομογενεῖς εἰσὶ τῇ εὐθυγράμμῳ, ἀλλὰ καὶ ἀσύμβλητοι. οὐχ ἱκανὸν οὖν οἶμαι τὸ εἰρημένον εἰς ἀπόγνωσιν καταστῆσαι τῆς εὑρέσεως τοῦ τετραγωνισμοῦ. καὶ γὰρ ὁ Ἰάμβλιχος ἐν τῷ εἰς τὰς κατηγορίας ὑπομνήματι τὸν μὲν Ἀριστοτέλην, φησί, μήπω ἴσως εὑρηκέναι τὸν τοῦ κύκλου τετραγωνισμόν, παρὰ δὲ τοῖς Πυθαγορείοις εὑρῆ- σθαι, “ὡς δῆλόν ἐστι, φησίν, ἀπὸ τῶν Σέξτου τοῦ Πυθαγορείου ἀποδείξεων, ὃς ἄνωθεν κατὰ διαδοχὴν παρέλαβε τὴν μέθοδον τῆς ἀποδείξεως. καὶ ὕστερον δέ, φησίν, Ἀρχιμήδης διὰ τῆς ἑλικοειδοῦς γραμμῆς καὶ Νικομήδης διὰ τῆς ἰδίως Τετραγωνιζούσης καλουμένης καὶ Ἀπολλώνιος διά τινος γραμμῆς, ἣν αὐτὸς μὲν κοχλιοειδοῦς ἀδελφὴν προσαγορεύει, ἡ αὐτὴ δέ ἐστι τῇ Νικομήδους καὶ καρπὸς δὲ διά τινος γραμμῆς ἣν ἀπλῶς ‘ἐκ διπλῆς κινήσεως’ καλεῖ, ἄλλοι τε πολλοί, φησί, ποικίλως τὸ πρόβλημα κατεσκεύασαν”. καὶ μήποτε οὗτοι πάντες ὀργανικὴν ἐποιήσαντο τοῦ θεωρήματος τὴν κατα- σκευήν. ὁ μὲν οὖν Ἀλέξανδρος οὕτως ὡς εἶπον οἴεται τὸ ψευδογράφημα ἐλέγχεσθαι, παρ’ ὅσον τὸν περὶ τὴν τοῦ τετραγώνου πλευρὰν μόνον τετρα- γωνίσας μηνίσκον ὁ Ἱπποκράτης ὡς καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ ἑξαγώνου πλευρᾶς αὐτῷ δεδειγμένῳ ἀπεχρήσατο.

Ὁ μέντοι Εὔδημος ἐν τῇ Γεωμετρικῇ ἱστορίᾳ οὐκ ἐπὶ τετραγωνικῆς πλευρᾶς δεῖξαί φησι τὸν Ἱπποκράτην τὸν τοῦ μηνίσκου τετραγωνισμόν, καθόλου, ὡς ἄν τις εἴποι. εἰ γὰρ πᾶς μηνίσκος τὴν ἐκτὸς περιφέρειαν ἢ ἴσην ἔχει ἡμικυκλίου ἢ μείζονα ἢ ἐλάττονα, τετραγωνίζει δὲ ὁ Ἱπποκράτης καὶ τὸν ἴσην ἡμικυκλίου ἔχοντα καὶ τὸν μείζονα καὶ τὸν ἐλάττονα, καθόλου ἄν εἴη δεδειχὼς ὡς δοκεῖ. ἐκθήσομαι δὲ τὰ ὑπὸ τοῦ Εὐδήμου κατὰ λέξιν λεγόμενα ὀλίγα τινὰ προστιθεὶς <εἰς> σαφήνειαν ἀπὸ τῆς τῶν Στοιχείων ἀναμνήσεως διὰ τὸν ὑπομνηματικὸν τρόπον τοῦ Εὐδήμου κατὰ τὸ ἀρχα·ικὸν ἔθος συντόμους ἐκθεμένου τὰς ἀποδόσεις. λέγει δὲ ὧδε ἐν τῷ δευτέρῳ βιβλίῳ τῆς Γεωμετρικῆς ἱστορίας.

[*](1 τῷ τοῦ κύκλου D: τῷ κύκλω aEbF 3 τραγώνου Eb 5 ἀνομοιογενεῖς aEb 6 ἀσύμβλητοι Eb: συμβλητοὶ F: οὐ συμβλητή D: ἀσύμβληται a 7 Ἰάμβλιχος cf. Simpl. in categ. 2 f. 7, Schol. p. 64b11 Brand. 11 ὃς] ὡς F ταύτην post μέθοδον add. D 12 τῆς ἑλικοειδοῦς γραμμῆς in l. περὶ ἑλίκων cf. Ileiberg quaest. Archimed. [Haun. 1879] p. 18 13 τετραγωνιζούσης cf. Pappi coll. IV 45 (I 250, 33 Hultscb.) 14 καχλιωδοῦς a ἀδελφὴν “die gefährtin” pcrperain interpictatur Bretschneidcr, “eine schwester”. uain cuuincrautur a fjcometris κοχλιοειδεῖς πρώτη, δευτέρα cet. 15 oin. Eb δὲ (post καρπὸς) 0111. a 16 ποικίλως om. I) 1 7 καὶ μήποτε — κατασκευήν ex Porphyrio vidctur transtulissc cf. ad catejf. 1. c. τὴν DF: om. aEb 19 τὸν περὶ add. iu lurg. F τραγώνου Eb 20 ὁ 0111. F τοῦ (post τῆς) orn. F 22 Εὔδημος fr. 92 p. 128 Sp. 25 ἡ μείζονα post ἴσην trausp. I) ὁ om. F 20 καί (post Ἱπποκρά- της) priino versu iteravit E 27 τοῦ 01.1. F 28 ὀλίγα Usciier: ὀλίγην libri προσθεὶς ου εἰς add. Uscuer 30 συντόμως F ἀποδείξεις F 31 δωδεκάτω F Eudemi verba (p. 61—68) ut a Simplicii addilamcutis iuteinoscautur diductis litteris)
61

”Καὶ “Καὰ οἱ τῶν μηνίσκων δὲ τετραγωνισμοὶ δόξαντες εἶναι τῶν [*](13v) οὐκ ἐπιπολαίων διαγραμμάτων διὰ τὴν οἰκειότητα τὴν πρὸς τὸν κύκλον ὑφ’ Ἱπποκράτους ἐγράφησάν τε πρώτου καὶ κατὰ τρόπον ἔδοξαν ἀποδοθῆναι· διόπερ ἐπὶ πλέον ἁψώμεθά τε καὶ διέλθω- μὲν. ἀρχὴν μὲν οὖν ἐποιήσατο καὶ πρῶτον ἔθετο τῶν πρὸς αὐτοὺς χρησίμων, ὅτι τὸν αὐτὸν λόγον ἔχει τά τε ὅμοια τῶν κύκλων τμήματα πρὶς ἄλληλα πρὸς ἄλληλα καὶ αἱ βάσεις αὐτῶν δυνάμει. τοῦτο δὲ ἐδείκνυεν ἐκ τοῦ τὰς διαμέτρους δεῖξαι τὸν αὐτὸν λόγον ἐχούσας δυνάμει τοῖς κύκλοις)’’ ὅπερ Εὐκλείδης δεύτερον τέθεικεν ἐν τῷ δωδεκάτῳ τῶν Στοιχείων βιβλίῳ, τὴν πρότασιν εἰπὼν οὕτως “ οἱ κύκλοι πρὸς ἀλλήλους εἰσὶν ὡς τὰ ἀπὸ τῶν διαμέτρων τετράγωνα’’ ὡς γὰρ οἱ κύκλοι πρὸς ἀλλήλους ἔχουσιν, οὕτως καὶ τὰ ὅμοια τμήματα. ὅμοια γὰρ τμήματά ἐστι τὰ τὸ αὐτὸ μέρος ὄντα τοῦ κύκλου, οἷον ἡμικύκλιον ἡμικυκλίῳ καὶ τριτημόριον τριτημορίῳ· διὸ “λαὶ γωνίας ἴσας δέχεται τὰ ὅμοια τμήματα. αἱ γοῦν τῶν ἡμικυκλίων πάντων ὀρθαί εἰσι, καὶ x003E; τῶν μειζόνων ἐλάττονες ὀρθῶν καὶ τοσούτῳ ὅσῳ μεί- ζονα ἡμικυκλίων τὰ τμήματα, τὰ τμήματα, καὶ αἱ τῶν ἐλαττόνων μείζονες καὶ τοσούτῳ ὅσῳ ἐλάττονα τὰ τμήμάτα.

Δειχθέντος δὲ αὐτῷ τού- του πρῶτον μὲν ἔγραφε μη- νίσχου|τὴνἐκτὸς περιφέρειαν [*](14r) ἔχοντος ἡμικυκλίου τίνα τρό- πον γένοιτο ἀπεδίδου δὲ τοῦτο περὶ τρί- γωνον ὀρθογώνιό ν τε καὶ ἰσο- σκελὲς ἡμικύκλιον περιγράψας καὶ περὶ τὴν βάσιν τμῆμα κύ- κλου τοῖς ὑπὸ τῶν ἐπιζευχ θεισῶν ἀφαιρουμίνοις ὅμοιον,’’ ὅπερ Εὐκλείδης λγ ἔθετο θεώρημα τοῦ τρίτου βιβλίου προτείνας οὕτως· ‘‘ἐπὶ τῆς δοθείσης εὐθείας γράψαι τμῆμα κύκλου δεχόμενον γωνίαν ἴσην τῇ δοθείσῃ γωνίᾳ εὐθυγράμμῳ’’. εἰ γὰρ τὸ περὶ τὴν βάσιν οὕτως περι- γράφει ὡς ἴσην δέξασθαι γωνίαν τῶν ἐν τοῖς τμήμασι τοῖς ὑπὸ τῶν ἐπι- ζευχθεισῶν ἀφαιρουμένοις, ὅμοιον ἔσται ἐκείνοις. ‘‘ὅμοια γὰρ τμήματα κύκλων, ὁ Εὐκλείδης ὡρίσατο ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ, τὰ δεχόμενα γωνίας ἴσας.“ “ὄντος δὲ τοῦ περὶ τὴν βάσιν τμήματος ἴσου τοῖς περὶ [*](2 οὐκ om. E 3 πρώτου scrips!: πρῶτον D: πρώτως aEb: τρόπου F 4 διὸ D 7 καὶ οἱ F 11 εἰσιν F 14 διὸ ineptum nescio an Simplicio relinquendum. x003E δ’; ὅτι Eudemo restituit Usener 16 αἱ (post καὶ) add. Usener 18 καὶ om. F ὅσῳ — τμή- μάτα om. ΕbF ὅσον ἐλάττω D ἡμικυκλίων add. post ἐλάττονα a 19 figuram om. libri μηνίσκου DEb: μηνίσκων F: μηνίσκον a 21 ἐκτὸς om. a 22 ἔχοντα a τίνα — δὲ τοῦτο (24) om. a 24 ἀπεδίδου] ἐπιπέδου Eb 25 τε (post όρθογόνιον) om. a post ἰσοσκελὲς add. αὐτὸ τὸ a 27 ὑποζευχθεισῶν aEb 28 ὁ εὐκλείδης F λγ] λἑ sic Eb θεώρημα ἔθετο ἔθετο ἔθετο obl.] D 29 γωνίας εὐθείας F 31 ὑποζευχθεισῶν F 33 ἐν τῶ τρισκαιδεκάτῳ a, atque (erasis σκαιδεκά) Eb: ἐν τῶ γ (erasa ante γ una littera) D. est libri III defai.)

62
τὰς έτέρας ἀμφοτέροις“. διότι ὡς δέδεικται ἐν τῷ παρατελεύτῳ τοῦ [*](14r) πρώτου τῶν Εύκλείδου Στοιχείων θεωρήματι ἐν τοῖς ὀρθογωνίοις τριγώνοις ἡ τὴν ὀρθὴν ὑποτείνουσα ἴσον δύναται ταῖς τὴν ὀρθὴν περεχούσαις ἀμ- φοτέραις, ὡς δὲ τὰ ἀπὸ τῶν εὐθειῶν τετράγωνα, οὕτως ἔχει τὰ ὅμοια τῶν κύκλων τμήματα πρὸς ἄλληλα, “καἱ κοινοῦ προστεθέντος τοῦ μέ- ρους τοῦ τριγώνου τοῦ ὑπὲρ τὸ τμῆμα τὸ περὶ τὴν βάσιν, ἴσος ἔσται ὁ μηνίσκος τῷ τριγώνῳ. ἴσος οὖν ὁ μηνίσκος τῷ τριγώνῳ δειχθεὶς τετραγωνίζοιτο ἄν’’· δέδεικται γὰρ ἐν τῷ ἰδ’ θεωρήματι τοῦ δευτέρου βιβλίου τῶν Εὐκλείδου Στοιχείων, πῶς χρὴ “τῷ δοθέντι εὐ- θυγράμμῳ ἴσον τετράγωνον συστήσασθαι’’. “οὔτως μὲν οὖν ἡμικυ- κλίου τὴν ἔξω τοῦ μηνίσκου περιφέρειαν ὑποθέμενος ἐτετρα- γώνισεν ὁ Ἱπποκράτης τὸν μηνίσκον εὐκόλως.

Εἰτα ἐφεξῆς μείζονα ἡμικυ- κλίου ὑποτίθεται συστησάμενος τραπέζιον τὰς μὲν τρεῖς ἔχον πλευρὰς ἴσας ἀλλήλαις, τὴν δὲ μίαν τὴν μείζω τῶν παραλλήλων τρι- πλασίαν ἐκείνων ἑκάστης δυνάμει, καὶ τό τε τραπέζιον περιλαβὼν κύκλῳ καὶ περὶ τὴν μεγίστην αὐ- τοῦ πλευρὰν ὅμοιον τμῆμα περι- γράψας τοῖς ὑπὸ τῶν ἴσων τριῶν ἀποτεμνομένοις ἀπὸ τοῦ κύκλου. καὶ ὅτι μὲν περιληφθήσεται κύκλῳ τὸ τραπέζιον, δείξεις οὕτως. διχοτομήσας τὰς τοῦ τραπεζίου γωνίας κατὰ τὸ ἔνατον τοῦ πρώτου τῶν Στοιχείων καὶ ἐπι- ζεύξας τὰς διαγωνίους ἐρεῖς ἐπεὶ ἡ ΒΑ Β τῇ ΑΓ ἴση, κοινὴ δὲ ἡ AE, <αἱ> γωνίαι καὶ τὰ ἑξῆς τῇ Al ἴση, κοινΤj δὲ ἡ AE, Ἴσαι x003E; γωνίαι καὶ τὰ ὑποτείνουσαν ἐστιν ἡμικυκλίου τὸ λεχθὲν τμῆμα, δῆλον ἀχθείης ἐν τῷ τραπεζίῳ διαμέτρου. ἀνάγκη γὰρ ταύτην ὑπὸ δύο πλευρὰς ὑποτείνουσαν τοῦ τραπεζίου τῆς ὑπολοίπου μιᾶς μείζονα ἤ δι- [*](1 ἀμφοτέρας a παρατελεύτῳ D: παρατελεὐστῳ aEb: πελευταίω F 2 εὐκλείδους D όρθογὡνοις D 3 ὁ τὴν F τὴν ὀρθὴν om. a 5 προσθέντος D 8 ἐν τῷ ἑνδεκάτῳ a D πῶς δεῖ D 10 συστήσασθαι DF: ἐνστήσασθαι aEb1 (ubi συνστήσασθαι corr.) οὗν om. D 12 ὁ Ἱπποκράτης Simplicii est 13 figurain om. libri μείζονα DF (sc. τὴν ἐκτὸς τοῦ μηνίσκου περιφέρειαν cf. p. 60,24. 34,5): μεῖζον aEb 17 τῶν παραλλήλων i. e. ex duabus parallelis τριπλασίαν] eam proportionem quemnd- modum conslniendo efficias cf. Pracfatio nostra 19 τε om. D contra Eudemi usnm 22 παραγράψας 1) 23 κύκλου] liic nihil deest cf. Siraplicius p. 63, 19 25 οὕτως om. F 27 πρώτου aF: πρώτως Eb: oblitt. D 29 AT ἴσῃ a δὲ ἡ AE DF: ἡ ΔΕ aEb ἴσαι x003E; scripsi: καὶ libri: x003E; καὶ Usener 30 καὶ τὰ ἑξῆς cf. Bretschneider p. 111 1 ct Pracfatio nostra 31 ἀχθείσης aDEb: δειχθείσης F)

63
πλασίαν εἶναι δυνάμει. ἐπεὶ γὰρ μείζων ἐστὶν ἡ ΒΔ τῆς ΑΓ, αἱ [*](14r) ΔΓ ΒΑ ἴσαι οὖσαι καὶ ἐπιζευγνῦσαι αὐτάς, ἐκβαλλόμεναι συμ- πεσοῦνται κατὰ τὸ Z. εἰ γὰρ παράλληλοί εἰσιν αἱ ΒΑ ΔΓ ἴσαι οὖσαι, αἱ δὲ τὰς ἴσας τε καὶ παραλλήλους ἐπιζευγνῦσαι καὶ αὐ- ταὶ ἴσαι καὶ παράλληλοί εἰσιν, ἔσται ἡ ΑΓ ἴση τῇ ΒΔ, ὅπερ ἀδύνατον· συμπιπτουσῶν δὲ τῶν ΒΑ ΔΓ κατὰ τὸ Z αἱ ὑπὸ ZAF ΓAB γωνίαι δύο ὀρθαῖς ἴσαι ἔσονται’’ διὰ τὸ ιγ τοῦ πρώτου τῶν Εὐκλείδου. “μείζων δὲ ἡ ὑπὸ ΓAB τῆς ὑπὸ ΓAZ ἡ ἐκτὸς τοῦ τρι- γώνου τῆς ἐντὸς ??? διὰ τὸ λβ τοῦ πρώτου. ἡμίσεια ἄρα ἡ ὑπὸ ΓAZ γωνία ἐστὶ τῆς ὑπὸ ΒΑΓ, “ἡ ἄρα ΒΓ μεῖζον ἢ διπλάσιον δύ- ναται ἑκατέρας τῶν ΒΑ ΑΓ, ὥστε καὶ τῆς ΓΔ. καὶ τὴν μεγίστην ἄρα τῶν τοῦ τραπεζίου πλευρῶν τὴν ΒΔ ἀναγκαῖον ἔλαττον δύνασθαι τῆς τε διαμέτρου καὶ τῶν ἑτέρων πλευρῶν ἐκείνης, ὑφ’ ἣν ὑπο- τείνει μετὰ τῆς διαμέτρου ἡ λεχθεῖσα. αἱ γὰρ ΒΓ ΓΔ μεῖζον ἢ τριπλάσιον δύνανται τῆς ΓΔ, ἡ δὲ ΒΔ τριπλάσιον. ὀξεῖα ἄρα ἐστὶν ἡ ἐπὶ τῆς μείζονος τοῦ τραπεζίου πλευρᾶς βεβηκυῖα γωνία. μεῖζον ἄρα ἡμικυκλίου ἐστὶ τὸ τμῆμα ἐν ᾧ ἐστιν. ὅπερ ἐστὶν ἡ ἔξω περιφέρεια τοῦ μηνίσκου’’.

Τὸν δὲ τοῦ μηνίσκου τούτου τετραγωνισμὸν παρῆκεν ὁ Εὔδημος ὡς σαφῆ οἶμαι. εἴη δὲ ἄν τοιόσδε. ἐπειδὴ ἴσα ἐστὶν ἀλλήλοις ὁ μηνίσκος μετὰ τοῦ ἐπὶ τῆς μείζονος τοὐ τραπεζίου πλευρᾶς τμήματος τῷ τραπεζίῳ καὶ τοῖς ὑπὸ τῶν τριῶν ἴσων αὐτοῦ εὐθειῶν ἀποτεμνομένοις τμήμασιν, ὧν τὸ ἐπὶ τῆς μείζονος τοῦ τραπεζίου πλευρᾶς τμῆμα ἴσον ἐστὶ τοῖς ὑπὸ τῶν ἴσων εὐθειῶν ἀφαιρουμένοις τοῦ κύκλου τρισὶ τμήμασιν, εἴπερ ἴσον ταῖς τρισὶ δύνασθαι ὑπόκειται ἡ μείζων τοῦ τραπεζίου πλευρά, τὰ δὲ ὅμοια τμήματα πρὸς ἄλληλά ἐστιν ὡς τὰ ἀπὸ τῶν εὐθειῶν τετράγωνα ? ἐὰν δὲ ἀπὸ ἴσων ἴσα ἀφαιρεθῇ τὰ καταλειπόμενά ἐστιν ἴσα· ἴσος ἄρα ὁ μηνίσκος τῷ τραπεζίῳ. ἢ καὶ οὕτω συντομώτερον ἐρεῖς· ἐπειδὴ ἴσον ἐστὶ τὸ περὶ τὴν μείζονα τοῦ τραπεζίου πλευρὰν τμῆμα τοῖς περὶ τὰς τρεῖς τὰς ἴσας [*](1. ΒΔ DFEb 2: ΩΔ Εb 1: ΑΔ a 2 ΒΑ] ΑΒ F καὶ ἐπιζευγνῦσαι — ἴσαι οὖσαι (4) teravit F ἐπιζευγνύουσαι D hie et v. 26 συμπεσοῦνται DF: ἐμπεσοῦνται ’ 3 οἱ γὰρ E 4 αὐταὶ F: αὗται aDEb 5 εἰσιν post ἴσαι ponit F 6 δὲ] δὴ Usener ante αἱ fortasse intercidisse γίνεται τρίγωνον τὸ AFZ καὶ observat Usener 7 ΓAB] γᾱ α β F ΓΑΒ DEbF: ΓΑ a ἡ ἑκτῆς F τοῦ om. D 9 post ἐντὸς indicavit Usener. nam Euclidis locus I 32 inepte citatur, nisi probatiir aug. ΓAZ = ΑΒΓ + ΒΓΑ (vel cum Δ ΑΒΓ aequicrurium, ang. TAZ = 2 ΑΒΓ), undo aug. ΒΑΓ > 2 ABF. ἡμισείᾳ ἄρα ἡ ὑπὸ ΓΑΒ γωνία τῆς ΓAZ corrigebat correctumque dclcbat Bret- schneider p. Λ διὰ τὸ om. F ἡμίσει F ἡ ὑπὸ — τῶν BA ΑΓ (v. 11) om. lacuna XL litt. rel. (in mrg. ζήτει) F 10 FAZ aEb: ZAF 1) ἐστι D: om. aEb ὑπὸ ΒΑΓ D: ΒΑΓ om. Eb: ὑπὸ om. a ΒΓ D: ΑΓ aBb μεῖζον aEb: μείζων D II FA D: ΓΒ aEbF τὴν ΒΔ D: om. F 15 τετραπλάσιον a scd cf. p. 62, 17 16 πλευρᾶς τμήματος F 20 ἀλλήλοις ἐστὶν a 21 τῷ τε F 22 ἀποτετμη- μἐνοις D 27 ἀπὸ τῶν ἴσων D 28 συντομώτερον DF: σύντομον Ε: συντόμως a 29 μείζονας F)

64
περιγραφεῖσι διότι καὶ τὸ ἀπ’ αὐτῆς τετράγωνον τριπλάσιον τοῦ ἀπὸ "[*](14r) ἑκάστης), ἐὰν κοινὸν προστεθῇ τὸ περιεχόμενον ἐπίπεδον ὑπό τε τῶν τριῶν ἴσων εὐθειῶν καὶ τῆς τοῦ μείζονος τμήματος περιφερείας, ἔσται ὁ μηνίσκος ἴσος τῷ τραπεζίῳ· οὗ τετραγωνισθέντος διότι ἔχομεν πᾶν εὐθύγραμμον τετραγωνίσαι) τετραγωνισθήσεται καὶ ὁ μείζονα ἡμικυκλίου τὴν ἐκτὸς περι- φέρειαν ἔχων μηνίσκος.

"Et δὲ ἐλάττων ἡμικυκλίου εἴη, προ- γράψας τοιόνδε τι ὁ Ἱπποκράτης τοῦτο κατεσκεύασεν· ἔστω κύκλος οὗ διάμετρος ἐφ’ ᾗ ἡ] ΑΒ, κέν- τρον δὲ αὐτοῦ ἐφ’ ᾧ Κ· καὶ ἡ μὲν ἐφ’ ᾗ ΓΔ δίχα τε καὶ πρὸς ὀρθὰς τεμνέτω τὴν ἐφ’ ᾗ ΒΚ· ἡ δὲ ἐφ’ ᾗ EZ κείσθω ταύτης μεταξὺ καὶ τῆς περιφερείας ἐπὶ τὸ Β νεύουσα τῶν ἐκ τοῦ κέντρου ἡμιολία οὖσα δυνάμει. ἡ δὲ ἐφ’ ᾗ EH ἤχθω παρὰ τὴν ἐφ’ ᾗ ΑΒ. καὶ ἀπὸ τοῦ Κ ἐπεζεύχθωσαν ἐπὶ τὰ E Z. συμπιπτέτω δὲ ἐκβαλλο- μένη ἡ ἐπὶ τὸ Z ἐπιζευχθεῖσα τῆ ἐφ’ γ̔͂ EH κατὰ τὸ Η καὶ πάλιν ἀπὸ τοῦ Β ἐπὶ τὰ Z Η ἐπεζεύχθωσαν. φανερὸν δὴ ὅτι ἡ μὲν ἐφ’ ᾗ EZ ἐκβαλλομένη ἐπὶ τὸ Β πεσεῖται ὑπόκειται γὰρ ἡ EZ ἐπὶ τὸ Β νεύουσα), ἡ δὲ ἐφ’ ἧ ΒΗ ἴση ἔσται τῇ ἐφ’ ᾗ EK.

τοῦτο δὲ ἴσως μὲν ἄν τις καὶ προχειρότερον δείξειεν, ἐμοὶ δὲ ἐκ τῶν προωμολογημένων οὕτως ἐπῆλθεν δεῖξαι. ὑπόκειται ἡ ΔΓ τὴν ΒΚ δίχα τε καὶ πρὸς ὀρθὰς τέμνειν. ἐπὶ τῆς ΔΓ I ἄρα τὸ κέντρον ἐστὶ τοῦ περὶ τὸ [*](14v) τραπέζιον γραφησομένου κύκλου διὰ τὸ πόρισμα τοὐ πρώτου θεωρήματος τοῦ ἐν τῷ τρίτῳ τῶν Εὐκλείδου Στοιχείων. ἐπειδὴ δὲ παράλληλός ἐστιν ἡ EH τῇ ΚΒ καὶ εἰς αὐτὰς ἐμπέπτωκεν ἡ ΓΔ, τὰς ἐντὸς γωνίας δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ποιεῖ διὰ τὸ κθ τοῦ πρώτου. ὀρθαὶ δὲ αἱ πρὸς τῷ Γ. ὀρθαὶ ἄρα καὶ αἱ πρὸς τῷ Δ. ἡ οὖν ΓΔ 003E; διὰ τοῦ κέντρου τὴν EH μὴ διὰ [*](5 περιφέρειαν οm. F 7 fio-. oni. libri ἔλαττον aEb 13 ἐφ’ ᾗ aEb: : ἐφ’ ἧς D: ἔφη F ἡ delevi ἐφ’ ὧ D: ἐφ’ οὗ aFEb 17 κείσθω — ἐφ’ ᾖ EH (v. 19) oin. aEb ταύτης τε desiderat Usener cf. ad p. 62, 19 19 ἡμιολία δυνάμει] constructio videafur in Praefationc in οὖσα desinit f. 23v F; ff. —25 vacua sunt relicta, in quibus verba dcsiderantur inde a δυνάμει (v. 19) ad p. 69,34 34 20 ἐπεζεύχθωσαν Usener: ἐπεζεύχθω DEb: ἐπιζεὐχθω a συμπιπτέτω Eb: συμπιπτἐσθω aD 21 ἡ ἐπὶ τὸ Z Usener: ἐπὶ τὸ Z ἡ libri 23 ἐπὶ τὸ Β Bretschneider: ἐπὶ τὸ E libri 26 οὕτως ἐπῆλθεν δεῖξαι. ’ inscita Simplicii ratio demonstranda velut demonstrata suraentis. immo cum EZ = ZH, KZ = ZB et ang. EZK = HZB probari possit, Δ EKZ = HZB. ergo EK = Bll = ΚΒ’ Usener δίχα D): διχῶς aEb 29 ἐν τῶ ῑγ D 31 πρὸς τὸ Γ a 32 πρὸς τὸ Δ a x003E; addidit Usener μὴ διὰ τοῦ κέντρου [i. e. ἡ διὰ τοῦ κἐτηου emendatio pravo loco intrusa] DEb: om. a)

65
τοῦ κέντρου] πρὸς ὀρθὰς τέμνουσα καὶ δίχα τέμνει διὰ τὸ τρίτον τοὐ τρίτου [*](14v) τῶν Στοιχείων. ἐπεὶ οὖν ἴση ἐστὶν ἡ ΔΗ τῇ ΔΕ, κοινὴ δὲ ἡ ΔΖ καὶ ὀρθαὶ αἱ πρὸς τῷ Δ, καὶ βάσις ἄρα ἡ ΖΗ βάσει τῇ ZE ἴση. ἀλλὰ καὶ ἡ BZ τῇ ΖΚ ἐστὶν ἴση, διότι καὶ ἡ ΒΓ τῇ ΓΚ, κοινὴ δὲ ἡ ΓΕ καὶ ὀρθαὶ αἱ πρὸς τῷ Γ. ἐπεὶ οὖν δύο αἱ Ἦχ' χΒ δυσὶ ταῖς ΚΖ ZE ἴσαι καὶ γω- νίαι αἱ κατὰ κορυφὴν ἴσαι, καὶ βάσις ἡ ΗΒ βάσει τῇ EK ἴση.

“περιγεράφθω δὴ περὶ τὸ EZH τρίγωνον τμῆμα κύκλου τὸ EZH] ὅμοιον ἑκάστῳ τῶν EK ΚΒ ΒΗ τμημάτων.’’

“Τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων τὸ τραπέζιόν φημι ἐφ’ οὗ EKBH περιλήψεται κύκλος. τὸ μὲν γὰρ EKH τρίγωνον περιλήψεται κύκλος· ἔχομεν γὰρ ἐν τῷ πέμπτῳ τοῦ τετάρτου τῶν Στοιχείων περὶ τὸ δοθὲν τρίγωνον κύκλον περιγράψαι. “''ἐάν οὖν δείξω τῇ ἀπὸ τοῦ κέντρου ἐπὶ τὸ Κ ἴσην τὴν ἀπὸ τοῦ κέντρου ἐπὶ τὸ Β, δῆλον ὅτι τὸ γραφόμενον τμῆμα κύκλου διὰ τοῦ EKH ἥξει καὶ διὰ τοῦ Β, καὶ περιλήψεται κύκλου τμῆμα τὸ τραπέζιον.’’ ὅπερ τμῆμα καὶ τὸ τρίγωνον περιέξει τὸ ἐφ’ οὗ EZH. ληφθέντος οὖν κέντρου οἷον τοῦ Α καὶ ἐπιζευγνυμένων τῶν ΛΕ ΑΗ ΛΚ ΑΒ, ἐπειδὴ ἰσοσκελές ἐστι τὸ EAH τρί- γωνον ἐκ κέντρου γὰρ ἴσαι), x003E; εἰσὶν αἱ πρὸς τῇ βάσει γωνίαι ἡ ὑπὸ ΑΜ τῇ ὑπὸ ΛΕΗ διὰ τὸ πέμπτον τοῦ πρώτου τῶν Εὐκλείδου. ἔστι δὲ ἡ ὑπὸ BHE ἴση τῇ ὑπὸ KEH, διότι καὶ ἡ EB ἴση τῇ ΚΗ ὡς ἐδείχθη. καὶ ὅλη ἄρα ἡ ὑπὸ ΒΗΛ ὅλῃ τῇ ὑπὸ ΚΕΛ ἐστὶν ἴση· ἔστι δὲ καὶ ἡ KE τῇ ΒΗ ἴση. καὶ βάσις ἄρα ἡ ΚΛ τῇ ΛΒ ἴση ἐστίν· ἴση ἄρα τῇ ἀπὸ τοῦ κέντρου τῇ ΛΚ ἡ ΛΒ γεγράφθω οὖν τὸ τμῆμα.

"Touxojv οὕτως ἐχόντων ὁ γενόμενος μηνίσκος οὗ ἐκτὸς περι- φέρεια ἡ ΕΚΒΗ ἴσος ἔσται τῷ εὐθυγράμμῳ τῷ συγκειμένῳ ἐκ τῶν τριῶν τριγώνων τῶν ΒΖΗ ΒχΚ EKZ. τὰ γὰρ ἀπὸ τῶν εὐ- θειῶν ἐφ’ αἷς EZ ΖΗ ἀφαιρούμενα ἐντὸς τοῦ μηνίσκου ἀπὸ τοῦ εὐθυγράμμου τμήματα ἴσα ἐστὶ τοῖς ἐκτὸς τοῦ εὐθυγράμμου τμήμασιν ἀφαιρουμένοις ὑπὸ τῶν EK ΚΒ ΒΗ. ἑκάτερον γὰρ τῶν [*](2 ΔΗ Bretschneider: Δ libri ΔΖ D: AZ aEb 3 τῶ DEb: τὸ a ZH Bret- schneider: Z libri 4 ἐστὶν D: om. aEb ἴσῃ a 5 τῶ DE: τὸ a 6 ἴσῃ a 7 περιγράφθω Eb περιγεγράφθω — τμημάτων (v. 8) in Eudemo post τὸ τμῆμα v. 23 sedem habuerunt. Simplicius inepte ita traiecit ut antecedant locum de exteriore lunulae ambitu nee curavit quod hie iam respiciuntui- huius exterioris ambitus sectiones tamquam ’ Usener δὴ] δὲ καὶ Usener EZH Eb; EZ aD τὸ EZH emendatam prioris loci lectionem delevi: τὸ EZ, ZH frastra Bretschneider 9 τούτων post οὖν iter. Eb 10 EKH] E. KE Eb 13 τὴν D: om. aEb post κέντρου habet οὐ a 14 γραφησόμενον Usener 16 Λ DEb; AE a 17 ἐστι om. D EAH DEb: EKH a 18 ἐκ κέντρου γὰρ ἶσαι εἰσὶν Eb et D εἰσὶν obi.): αἱ γὰρ ἐκ τοῦ κέντρου ἴσαι, ἴσαι εἰσὶν fortasse recte a 21 ἡ ὑπὸ BHE ὅλῃ τῇ ὑπὸ KEH libri: corr. Bretschneider p. 116 5 δὲ om. D 23 γεγράφθω οὖν DEb: ταύτῃ δὴ γεγράφθω a post τμῆμα iuserenda in Eudemo περιγεγράφθω — τμημάτων (vv. 7. 8) cf. adn. 24 τούτων οὖν a 26 BZK] HZE a)

66
ἐντὸς ἡμιόλιόν ἐστιν ἑκάστου τῶν ἐκτός· ἡμιολία γὰρ ὑπόκειται [*](14v) ἡ ΕΖ τῆς ἐκ τοῦ κέντρου, τουτέστι τῆς EK καὶ ΚΒ καὶ BH." ἐδείχθη γὰρ καὶ αὕτη ἴση τῇ EK. εἰ οὖν ἑκατέρα τῶν EZ ZH ἡμιολία ἐστὶ δυνάμει ἑκάστης τῶν εἰρημένων τριῶν, ὡς δὲ εὐθεῖαι πρὸς τὰς εὐ- θείς τμήματα πρὸς τὰ τμήματα, τὰ δύο ἄρα τμήματα τοῖς τρισίν ἐστιν ἴσα. “εἰ οὖν ὁ μὲν μηνίσκος τὰ τρία τμήματά ἐστι καὶ τοῦ εὐ- θυγράμμου τὸ παρὰ τὰ δύο τμήματα, τὸ δὲ εὐθύγραμμον μετὰ τῶν δύο τμημάτων ἐστὶ χωρὶς τῶν τριῶν, ἔστι δὲ τὰ δύο τμή- ματα τοῖς τρισὶν ἴσα, ἴσος ἄν εἴη ὁ μηνίσκος τῷ εὐθυγράμμῳ.’’

“Ὅτι δὲ οὗτος ὁ μηνίσκος ἐλάττονα ἡμικυκλίου τὴν ἐκτὸς ἔχει περιφέρειαν, δείκνυσι διὰ τοῦ τὴν EKH γωνίαν ἐν τῷ ἐκτὸς οὖσαν τμήματι ἀμβλεῖαν εἶναι.’’ δέδεικται γὰρ ἐν τῷ λᾶ τοῦ τρ