Anno ab Yrbe condita DCLXXVIIII Lucullo et Cassio consnlibus
gladiatores septuaginta et quattuor Capuae a lude
Gallis et Spartaco Thrace Vesuuium montem occupauerunt;
unde erumpentes Clodii praetoris, qui eos obsidione cinxerat,
castra expugnarunt, ipsoque in fugam acto cuncta in praedam
auerterunt.
inde per Consentiam et Metapontum circumducti,
ingentia breui agmina collegerunt. nam Crixo decem milium multitudo,
Spartaco autem triplex tunc numerus fuisse refertur. Oenomaus
enim iam in superiore bello fuerat occisus.
itaque
Eutrop. 6, 3 § 23 Eu-
trop. 6, 4 cap. 24 § 1 Lucullo - § 3 Liuius 95 (§ 1 cf. Periocha) exscripsit Paulus 131
16 itaque—p. 345, 1 miscerent exscripsit, 2 matronae—3 necauerat
perperam expressit Paulus 131 LPD, ditionem R deditionem B 2 per taurum om.
D 3 iteneris R1 || tri**ennio R || quo bellum] quae bello D
4 assumpsit R3 || coscunius D H proconsul PB* proconsul R1 || yllyricum
P ylliricum R 5 sub∗actaque (er. i) B || dalmatia PjRD
6 ∗et oepit B 7 annum JD ||
L sexcentissimo nono (sic) D n conss L cons B 8 LXX et mt.
PR (idem numerus in Periocha et ap. Eutr.) sexaginta (-enta D) et
quattoor LD ||capae PR* 9 gn. L gnei PBD || diffagarant
R1 || crixo] LD Oryxo PB || ynomao PRD aenomao L 10 sparthaco
LPRD (c in ras. m. 2 R) || thrace ne Buuium (race ue m ras.
m. 1) D || uisubium PR 11 cinczerat Ra 12 expugnauerunt
PRDB 13 uerterunt v 14 agmine PR || colligerunt LB ||
cryxo PR crisso D. || x- militum (in ras. et t add, m. 2) R ||
decim D x P 15 sparthaco LPR (c in ras. m. 2 R) || fertur
PRD || ynomaus PB i noma uos (i radendo ex B ut uid.) D
exsequiis captiuae matronae, quae se dolore uiolati pudoris
necauerat, munus gladiatorium ex quadringentis captiuis scilicet
qui spectandi fuerant spectaturi, utpote lanistae gladiatorum
potius quam militum principes, ediderunt.
deinde consnles
Gellius et Lentulus aduersum eos cum exercitu missi, quorum
Gellius Crixum acerrime pugnantem proelio oppressit, Lentulus
a Spartaco superatus aufugit. post etiam conlatis frustra ambo
consules copiis, accepta graui clade, fugerunt. dehinc C. Cassium
proconsulem idem Spartacus oppressum bello interfecit.
itaque
exterrita Ciuitate non minore propemodum metu, quam sub
Hannibale circa portas fremente trepidauerat, senatus Crassum
cum legionibus consulum nouoque supplemen to
is mox ut fugitiuorum pugnam iniit, sex milla eorum interfecit,
nongentos uero cepit. inde priusquam ipsum Spartaoum
ad caput Silari fluminis castra metantem bello adgrederetur,
Gallos auxiliatores eius Germanosque superauit, e quibus xxx
milia hominum cum ipsis ducibus occidit.
nouissime ipsum
Spartacum disposita acie congressum maximasque cum eo
fugitiuorum copias perculit. nam sexaginta milia eorum caesa,
§ 4 et § 5 Liuius 96 (cf, Periocha; § 5 Eutrop. 6, 7)
§ 6-§ 8 Liuius 97 (§ 6 et § 7 ef Periocha) \' PaRa || miscerent (nt in ras. m. 1) D 2 sexsequiis
L* ex∗equiis (erasa s) R 3 necauerant Pb (cf. B!) || gladiaturium
D gladiatorum PaR υ || CCCC PR || captiuis (is m ras.) P 4 qui]
v quod LD at quod PR ||spectandi] ezspectandi PR (ex∗p- R2) ||
ezspectatari PR (s er. R) 5 deinde (dein in ras. m. 1) D 6 gelins
PRD 7 gelins LPRD || cryxum PR || acerrimae LD
8 spartbaco PR || consulatis D 9 fugierunt L || g- L gaium
PRD 10 prooonsnlem idem om. D pcons B || ibidem L n
sparthacns PR1 sparthagns Rl || oppraessus (s fin. ilico in m) D ||
bellum LaD 11 prepemodo D 12 annibale D || circas La
13 consuleR2 || supplementum D 14 mox] inox D || ut] ot D ||
fuginorum D || VI PR 15 nnngentos L nongentus D nacco PR U
c∗epit B || sparthacum PR 16 capud B\' || silarii D solari R ||
castrametante D ||aggrederetur R3 17 equitib-
tregenta D; cf. ad cap. 24 § 19 18 nouissime a. ras. B nQuissimi
D 19) sparthacum PB || com D 20 perculis D n
sexagenta D LX PB || eorum milia Lh.
recepta sunt.
ceteri, qui ex hoc bello lapsi oberrabant, per
conplures duces frequenti indagine attriti sunt.
At ego iterum ac saepius repeto: num quidnam et hic
conparatione aliqua egent tempora ? quis rogo audire non
horreat non dicam bella talia, sed uel nomina tanta bellorum,
externa, seruilia, socialia, ciuilia, fugitiuorum?
quae ne sic
saltem sese, ut commoti maris fluctus quamuis molibus magnis
sequuntur, sed undique diuersis causis uocabulis formis malisque
excitata coaceruataque concurrunt.
ut e proximo repetam
et infame illud seruile praeteream, Iugurthinum bellum nondum
adhuc ab Africo perdetonuerat, iam Cimbricum a circio fulminabat.
de Cimbricis illis nubibus adhuo foedi uastique torrentes
effusi sanguinis agebantur, iam socialis belli
in magna continuo malorum nubila coituras misera exhalabat
Italia.
adhuc uero post infinitam crebramque Italici belli
tempestatem discurri tuto per Italiam minime poterat, ita
omnes absque illis periculosissimis inimicarum urbium uoraginibus
dissoluta ac lubrica pace titubabant;
iam sibi
Orosim Liuio in his quoque fort. usus (§ 16
Domitius Cinnae gener.. Perpenna in Liguria, § 19 fugitiui—caesi aont) PB || m PR || ciuilium P2D 2 oeteri qui] L ceteriq:
PB citeri quae D || labsi L lassi D 3 clonplures P conpluris
D || ducisD || atriti D contriti PR 4 at ego iterum (at ego i
in ras. angustiore) P at e.go iterum (er. r) D || at] ad R1 || quidnam
(id in ras. m. fort. 1) B 5 conparationem PaR1D, (comp- m. 3 et
eras. m B) || aliquae D || \'empora L tempo ra (o in ras. et inter o
et r fort. ras.) D 6 horreat (t in ras. m. i) D 7 seruiliana
L || fngitinornmque (que 8. lin. add. P) Ρυ || ne] nec D || sic] sic
quidem fsh 8 saltim PBlD || magnis om. D 9 se∗∗cuntur
(c m. S in ras.) B sequentur D || sed] et PR1 || formis- (er. oi fort.)
P 10 proximum D 11 praeter ea D 12 adhuc om. D ||
perdetonuerat] LPB per dito nouerat D detonuerat
cibricum (om. a) D || cirtio B 18 nubilibus (s in ras. m. 1 ex r)
D || torrentis La 16 cohitaras Pa R1 cnituram D || exhalabat (1
radendo ex b f) B exlabat D 16 crebamque R* crebra quae
D || itali PR1 18 pericnlosisimis (-is ez -ns) B ∗pericnloaissimis
(er. p ut uid.; p in ras. m. 1 et e redintegr. m. 1) D 19 titubant
D || iam corr. ez ac L
e diuerso oriens atque aquilo, hoc est Mithridaticum, minabatur,
quod quidem Mithridaticum a superioribus coeptum porro in
ulteriora porrigitur.
de Mariana face rogus Sullanae cladis
accensus est, de isto rogo funestissimo Sullani et ciuilis belli
per plurimas terrarum partes ardentes sudes sparsi sunt
multaque inoendia ex uno fomite diffuderunt.
nam Lepidus et
Scipio in Italia, Brutus in Gallia, Domitius Cinnae gener in
Africa, Carbo in Cossura et Sicilia, Perpenna in Liguria et
post cum Sertorio in Hispania, omniumque atrocissimus Sertorius
in eadem Hispania haec tunc ciuilia, uel quo alio
dicenda. sunt nomine, bella excitantes, de uno multa, de magno
magna fecerunt;
absque illis tribus uastissimis bellis, quae
tunc externa uocabantur, hoc est Pamphylico Macedonico atque
Delmatico, dissimulato etiam magno illo Mithridatico longe
omnium diuturnissimo infestissimo ac formidulosissimo;
deinde,
adhuc Hispaniensi Sertoriano nondum finito immo adhuc ipso
uiuente Sertorio, hoc fugitiuorum et, ut uerius dicam, gladiatoricium
bellum inhorruit, iam non spectandum paucis sed
PB* U cinnanom D || parturiaebat (a alt. er.) P || alintque
P1 aliud quae D etaliud P1R1 || mitridaticum PB
metr- D || minabatur q. q. mithr. om. L 8 quidam D || mitridatieam
PR metridaticum D 4 porregit D II sjllanae LPR
syllane D 5 rogo] riga D U funistissimus yllane D || syllani
LPB 7 fomitę G. ras. B || lepidos D 8 in italia] italia D n
domicius D || cmnalegerunt ffriga tiico corr. in cunnaegerejn
(temere pos.) D 9 cossura] P\' cossora L cassura P2R
coscora (c alt. minus clara) D || luguria Ra ligiria D 10 serturio
D serto L || -que om. L U serturius serturius (s tertia in ras. m. 1)
D 11 qualio P1 (corr. ab m. 2 ?) qualia B1 quoalia (sic) R2
R1 19 magno (o in ras.) B; paruo fsh, alii aliter interpolauerunt
18 tribu∗∗sB 14 enema (t in ras. m. 1) D || machedonico LPB1 ||
adque PR1 15 dalmatico PBD || illo magno L || mitridatioo PR
metridatico D 16 diuturnissimo] b diuturno LPRD ς; fortaue
glossa est praecedentis magno || formidulo∗sissimo (n in 0 3, ssi in ras.
2) B formidolosissimo D 17 hispaniense PR || serturiano D
sertorio R1 || ipso adhuc h 18 serturio D || fugiuorum D || gladiatoricium]
LPB\' (-tium B) gladiatorium R2Dh gladiatorum fs
19 inurruit D || ezspectandum P expectandum B spectaudo D
ubique metuendum.
quod quia fugitiuarum bellum dicitur,
nemini uile habeatur ex nomine: saepe in eo singuli et aliquando
simul cum agminibus frustra iunctis ambo consules
uicti sunt plurimique nobiles trucidati; ipsi autem fugitiui
plus quam centum milia fuere, qui caesi sunt.
ei quo admonemus,
ut ipsa se consoletur Italia de uexatione externorum
praesentium per recordationem praeteritorum ex se atque in
se et ipsam se incon parabiliter
Quamobrem huic nunc quinto uolnmini iam finem fecerim,
ut bella ciuilia externis ubique permixta, uel quae dicta sunt
uel etiam quae sequuntur, quia sio sibi serie temporum et
malis sequacibus cohaeserunt, libri saltem. termino separentur.
6000 et 30000 [35000
Periocha] et 60000 caesos memorat Orosius § 6 et 7 § 20 cf. Augustin.
C. D. 3, 29 sqq. D 4 nobile R1 || a** (t sola ut uid. er.) P ||
fugitiui plus] fugitiui (a pr. radendo ex in) D 5 c PB || foere
qui] fueri D || caesi (s in ras.) P 6 consuletur LPR1D 7 adque
P1R1 atquae D || in se et ipsam se] L in ae et ipsa se D in se
ipsam et ipsam se PB 8 incomp- Rs || crudelis LaPaR1 || dilacerantom]
LPDa dilaceraatnr (-tium m. 2) R1 delacerantur Db dila-
ceratam 5h || suorum] LPRD nonerit a suis haec 7 ex se sqq.
alii aliter interpolarunt 9 nunc (n pr. in ras.) P || iam finem]
LPRD iam om. h 10 permax∗ta (i supra priorem a scr., cras. i,
t corr. ex alia litt.) P || que R1 11 secuntur R2D || sio (c eras.)
B si D || sibi in ras. P 12 coheserunt PR1 cohererunt D ||
saltim PR1D. (rubris) | V
(r.) I Tum uncialibus litteris minoribus sed haud dubie ead. manu
statim scripta: conflectus codex in statione magistri niliaric antiquariif
ora pro me soribtore sic dumL
FINIT I LIBER quintus R (nigris) I INClitteris) D