apum reges, peribunt aut dissipabuntur, dum
si plures in armento duces, tam diu proeliabuntur, donec unus
optineat; si multi in exercitu inperatores, nec pareri poterit a
milite, cum diuersa iubeantur, nec ab iis ipsis unitas optineri,
cum sibi quisque pro moribus consulat.
sic in hac mundi
re publica nisi unus fuisset moderator, qui et conditor, aut
soluta fuisset omnis haec moles aut ne condi quidem omnino
potuisset.
praeterea in multis non potest esse totum, cum
singuli sua officia, suas optineant potestates. nullus igitur
eorum poterit omnipotens nuncupari, quod est uerum cognomentum
dei, quoniam id solum poterit, quod in ipso est, quod
autem in aliis, nec audebit attingere.
non Vulcanus sibi
aquam uindicabit aut Neptunus ignem, INSTITUTIONES 2-11] I 3, 1 (a nemo)-3. 18. 19. 2 s.]
I 3, 18 nisi-constare. 4 s.] I 3, 20 s. (-pluribus posse). 5—8] haec
non sunt in Instit. 11-678,6] I 3,4—18 (-constare). 18-678,3]
haec exempla non sunt in Instit., ad 678, 2 (non Iuppiter-Asclepius) cf.
tamen IV 27, 12 uel quia - Aesculapi. AUCTORES 7] Verg. Georg. IV 68. T] 6 reges (s add. Mt. 2?) T 11 moribus] uiribus Da (in Addendis
pag. 256) BtUn, illud defendit eruditus Brit. pag. 410 coni. Inst. V11, 9;
16, 3 13 ne Da, nec T 18 nec] non uir doctus ap. Cleric. XXVII
pag. 347; ad nec i. e. ne — quidem cf. Bueti ad Epit. 47 (52), 4 nec uictorum
audebit] supra -bit hoc signum 7\' posuit m. 2 uel alia antiqua
(fort. eadem quae e. 32, 3 esset - nos addidit) eodemque signo adposito
in mg. sinistro, cuius extrema pars nunc abscissa est, adiecit haec
qu«m Deeua (in q tamen etiam c abscissum est) a Studemundo sic expleta
et correcta ("Jbi\'?"01 Dee 11&, quae uix recipienda sunt 19 uindicabit Maffeius,
uindicauit T in inferiore marg. notas quasdam adspersit nł. poster.
in T (cf. Adtknda), quas Guil. Schmitzius sic explicauit non uolcanus
sibi aqam (sic) uindecauit (sic) aut neptunus ignem
non Iuppiter medicinam nec Asclepius fulmen: facilius illut ab
alio iactum suscipiet quam ipse torquebit.
si ergo singuli
non possunt omnia, minus habent uirium, minus potestatis: is
autem deus putandus est qui potest totum, quam qui de toto
minimum.