His enim nos eloquii uepribus, dum gradimur per plana,
retinetis, cum dicitis laesum principem, quare adtributum
uisitatorem contra ecclesiasticas regulas prima uoluimus fronte
discedere, ut nihil amplius liceret tunc uitiis, ne duresceret
lolium, ne profana messis nulla disciplinae ante maturitatem
succisa falce decumberet et putaretur licere quod iudices non
uetabant. unde ex aperto constat, nulla uos extra praestantiam
piissimi regis, quam frustra desideratis noxae copulari, exemplorum
auctoritate fulciri. superest, ut et ipsum doceam
in his excessibus, quod bono uniuersitatis contigit, non teneri,
quia directum non occasionem litis nec fomentum iurgii, sed
causam uoluit esse concordiae, praeuidens scilicet, quod nisi
simplicem iussionum suarum tutela uallaret, cito in escam
diseidii toxica uestra subriperent. scriptum est enim: uir
simplex credit omni uerbo. idcirco mandati limitem
fixit, quem nulla liceret transgressione uiolari. praefatum ad
beati Petri basilicam, mox Romam perductus fuisset, mandauit
occurrere, faciens de sacerdotis uoto regis imperium. quis
enim non putaret pontificem sponte pariturum in ea parte,
quam licere sibi princeps non credidit, etiam si uetaret? ibique
papam ab eo salutatum suo ore iussit adfari, ut traderet
coepiscopo mancipia nullis subdenda tormentis, seruanda profecto
ad disceptationem synodalis examinis. o castitatem praecepti,
quae dum facem praesentibus praefert temporibus, in
umbram cogit antiqua, quae rapit lumen ueteribus inauspicato
B1V1 4 ut scripsi, et libri lieere
tunc B, liceret hunc ALPRTV0 uiciis TV 5 maturitatem
ante T 6 non licere m 7 oetebant B nonnulla L pmestantium
B 8 deeideriia B 11 fomitem m 18 iusionum Å
unlliaretB 14 suriparent A, subreperent P 17 mox at c;
cf. Wiener Studien II p. 247 18 occnrre Ll imperiam B*
21 suoom. Rm M servando A M facem B «. I,
ras.) T, faciem Rm, fatiem Å praefert (ae corr.) - B, prefrat A,
praefmet Rm, prtfert (fert in ras. corr.) T 25 antiqua AB, sutiquam
LPSTVbm inauspicatam T
pauperi uel opinionis fabricator adiunxit? quis taliter commenticiis
laudibus locupletauit fama dominum actuum suorum
ueritate mendicum? non derogo uobis de scriptoribus, quorum
beneficio contigit ornata ad nos maiorum gesta perduci: sed
dei beneficia non tacebo , quia princeps noster rebus superat
decora sermonum. obnoxiam linguis gloriam non requirit: ad
laudem suam incuriam credit esse quod iungitur. respicite
quasi libra qua dispensatione uenerabilis causarum trutinator
inspexerit, ut cum petitioni uestrae effectus artifex praestaretur,
in omnibus tamen iura ecclesiastica custodiret. quae ad hanc
aestimationem quamuis acutiora ceteris corda sufficiunt? uno
tempore, una scriptione, sine aequitatis detrimento desideria
uestra supplentur, et eadem carta ad ministerium religionis
et uestrum destinatur ad gaudium. boni enim principis praeuidit
inquisitio, seruilem adsertionem innocenti examine non
probandam. in electione enim uenerandorum iudicum ipse
accusantes extra ordinem reppulit, ipse ad spem retulit accusatum.
Videamus tamen, ista si facta sunt, si dei inimici etiam
terreni domini non fuistis, dum Christum et regem parili
temeritate despicitis et unus uobis ad utramque contumeliam
ductus est criminum. destinatus antistes ab ipse conplendae
om. Sirm. diuia B quiquaS 2 panper
Bm adianxi B commendatitiis Am, commendatu B
4 mendico B de scriptoribus] discriptoribus LV, discribtoribus B
5 gesta (e ex t? corr.) T 6 superat B 8. i. 7 decore B
sermonem V1 non—dispensatione exh. B, om. ALPRTVbm et Sirm.
> fi .
requiret B 8 iagitur B 9 aenerabilh V, hd aenerabilis T,
munerabilis ARm 10 inspexit P et Sirm. cT
11 eclensiastica B ad L a t 12 adaestimationem R accusatiora
B sufficiant B 15 destinator BV1 et fort, T ptaenidit
principis B alias prouidit uel peruidit adn. Schottus in mg.
16 inquisitoo L\' 17 probandum T 18 secusantis T repalit
T 92 diapicitia B atranqae T 23 8 T in res.
antistu B complendat B
confusionis aptatur, qui paci militaturus aduenerat. inuisis
beati apostoli liminibus ad usum furoris uestri iam nescius
sui aduocatur, et illud quod ex omnibus orbis cardinibus deuotos
adtrahit positum in uicinitate transitur ecclesiarum
fundamentum: adiri non permittitur structura mediocris. tunc
spem bonorum fructuum perdidit a radice separatus. dicatis
forsitan, apostoli genio decerpi, si putatur caeli ciuis terrarum
locis includi. tamen quamuis benedictio poscentibus ubique
praestetur et exigat praesentiam martyris fides et deuotio
supplicantis, negari non potest, diligentiae natali solo plus
tribui et maiorem affectum loca impetrare, de quibus ad superna
transitur. quam fidem allegationi curationum multitudo
iam praestitit, et utimur post obsidionem diabolicam testibus
iam sanatis. haec licet per redemptorem nostrum in toto orbe
celebrentur, est tamen non modica monumenti illius per frequentiam
conparata nobilitas , quia per eum qui hominem
mutauit in angelum inlustrari potuit natura telluris. hanc
uisitatori uestro inuidistis gratiam, aestimantes quia errorum
uestrorum sectator esse desisteret, si reuerendae passionis
penetralia contigisset. ecce non habetis in regia auctoritate
subsidium : , ecce post caelestem commotionem iuste et et
principalis, quam sperni fecistis, censura percellit.
Videamus si superest aliqua de regulari propositione de
fensio. "uisitatores" inquiunt "et aliis episcopis ipse dedit, et
iustum est, ut facti sui lege teneatur". non uos in hoc titulo
1 uestris piris LV1, uestri spiritus m intentiuam B, incentiuum
c 2 abtator ABLV 3 luminibus L 5 adtrahet B
eclesiarum B 6 adiri scripsi, adire Ubri funda non T
fructuram R, staturam m indiocris R, martyrii uel simile latet.
7 fructum R a radioe (a rad in ras.) T se-patus (se ex si corr.)
T 9 ubi B \'11 negari m, negare ABLPBTVb solo]
nolo à 12 tribuisti L\' loca] lucit B 18 alligatiOni Å
14 utitur Bm post om. B 16 munumenti L\' r frequentia
B 17 comparato A 20 nostrorum T sectatores se LV1
deeisterent T 22 commotationem Bl 24 estsuper B
dico tamen, latorem iuris definitionis suae, nisi uelit, terminis
non includi, et nisi princeps fastidii summa moderetur, frustra
ad illud quod dederit ius uocatur. lex probitatis et mentis
est, quae hominem uiuentem sine lege castigat: proprie moribus
inpendit qui necessitati non debet disciplinam. aliorum
forte hominum causas deus uoluerit per homines terminare:
sedis istius praesulem suo sine quaestione reseruauit arbitrio.
uoluit beati Petri apostoli successores caelo tantum debere
innocentiam et subtilissimi discussoris indagini inuiolatam
exhibere conscientiam. nolite aestimare eas animas de inquisitoribus
non habere formidinem, quae deus prae ceteris suo
reseruauit examini. non habet apud illum reus de allegationis
nitore subsidium, quando ipso factorum utitur teste quo iudice.
dicas forsitan: omnium animarum talis erit in illa disceptatione
condicio. replicabo uni dictum: tu es Petrus, et super
hanc petram aedificabo ecclesiam meam, et quaecumque
solueris super terram, erunt soluta et in
caelo, et rursus sanctorum uoce pontificum dignitatem sedis
eius factam toto orbe uenerabilem, dum illi quicquid fidelium
est ubique submittitur, dum totius corporis caput esse designatur,
de qua mihi uidetur dictum per prophetam: si haec
humiliatur, ad cuius fugietis auxilium, et ubi relinquetis
gloriam uestram ?
Quid si inmunda mihi labia habenti et nullis succensi
AR adaerentia B 3 fastigii PRbm
4 ad illud qtiod T irt ras. quod dedetit ius] de elericis quod
deterius Bm, quod dederitius quod deterius A 5 propriae BV
6 qui] quis Rm a sedix (is in rus. corr.) T, sad sedis bv, sed
B istius pracenlum T in ras. praesulom Pb, prassulis cm
10 subtilissimam Rm 13 alligationis A 14 qaod L
15 erat Tm disceptione A 16 et s. h. y. e, e. meam (sic)
T 18 sol. B. t. e. 8. et i. oe. T 20 quidqaid B &1 sũmittitur
AR capud B 22 profetam B V 28 fugetis L
relinquites Bl 25 nulli B saccesi B, saccensa m carbonibus
Bth
suae tuenda priuilegia Petrum apostolum liceret euocare
et quod agit precibus humana uoce loqueretur ? quem
si audiretis, haec diceret: "fili hominum, usquequo graues
corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis
mendacium ? scitote quoniam mirificauit dominus
sanctum suum. quid stabilita Christi manibus cupitis
fundamenta subruere ? quid canum possessionis genium illius,
qui per culpas iuuenescit, ariete pulsatis, et diuulsione ecclesiastici
gregis nouis me et post carnem passionibus subiugatis?
inauditum sacrilegii genus est, quod mentitae religionis honore
coloratis : dehonestat uenerandi reuerentiam nominis qui adiutorem
se in his, quae in deum iactat conmissa, pollicetur. contumeliae
genus est, quasi in solacio adesse sublimi, iuxta
apostolum: tu quis es, qui iudices alienum seruum?
quid auribus inperitis inluditis et grauiorem uindictae speciem
facitis esse quam culpae? si odium debetis excessibus, uos
mundate. cur liberius condemnatis scelera quam uitatis? sui
inpugnator est qui fornicationis officiis urguet adulteria et
per animarum stupra carnis accusat. scriptum nempe retinetis:
maledicti omnes qui fornicantur abs te. foeda ergo
a nitore domini sui obligatione dissoluitur qui statutis caelestibus
minus mera fide dependit officia. possessionis nostrae
1 • B, eseiae V, isaie T, isaiae ALBT undi B, ut dis
a
B, ut his m ablatis m 2 tenda B 3 et om. ARm
ait ARm praecibua B 4 hoc airm. filii ALT grauis
BB 5 ut q. d. ua. et q. m. ecitote q. m. d. s. suum T 6 mendatium
B 7 qui L stabilitate B 8 subuertere b quid
— l. 12 coloratis om. m 9 iuueniscit BLV et] ut B diuisione
Sirm. eclesiastici B, ecclesiastice T 10 nouissimq Å
12 reuerentiam (ti corr.) T 13 pollicetur L 14 solatio AL
RV 15 quia ea] ea qui A indicis BV1 18 condempnatis
AB uitatis b, uitetis ABLPBTVm 19 arguit B, urget T
n
2Q atubra (b ex p corr.) B, stupca stupra fort. 21 fornicatur B
faeda R, feda BLfTV 22 oblegatioae BLTV 23 fidei Rm
possessiones V1 ur
malis possessoris indignatione transfertis, dum desudatis inpendiis.
arcem, qua fuistis conspicui, crebris labefactatam
ictibus, nisi obsisterem, proposuistis subruere et caelo stabilitam
machinam, quanta sit, ostendere per ruinam. nolite
praestolari de clade uestra uictoriam: nolite triumphum superando
perdere meis laboribus meo sudore quaesitum. quicquid
ad tropaeum ducit, obtinui: quicquid uos inlustres faceret,
in sede congessi. uobis tribuit claritatem fax ista quam uiperino
liquore putatis extingui. in perniciem propriam accenditur
qui sic saeuit in gratiae suae germina, ut plantas abscidat:
liberior iusto iracundia plus quam alios lacessit auctorem".
"Symmachi quos uocatis excessus, si sunt, illa qua et
uos expectatione sustineo: nefas est peccantem patientiam
iudicis non amare. quid nisi ultionem flagitat, qui dum reus
et ipse sit, uindictae in altero moras accusat? haec illis a me
uox debetur studiis, quia deum dixisse teneo, pronum esse
hominem in malitia et omnem carnem amicam esse peccatis.
nolo occasione personae innumeris datura dignitatem fiat in
abiectione possessio, ne, dum homo incessitur, lex diuina frangatur.
mihi credite, si sunt ista quae dicitis, respicio, quia et in
illis, de quibus nihil tale dicebatur, quid fuisset inspexi. errat
qui falli deo proximum credit: mihi uindictam, ego
Am et Sirm. transfertur T 4 i∗ctibus (e eras.)
B obruere Bb 6 praestulari B triumphum (alt. umpartim
in ras.) B 7 quidquid bis B 8 tropheum ABLPBTV, triumphum
m dicit obtinuit A 9 cong.essi LT, congessit A
pax B 10 adcenditur B 11 in ABBm, ut LPTVb ut A
Bm, aut BLPTVb 12 iracumdia A lasceesit A actorem T,
aucrem B 14 simmachi T, simachi A uocatis (is in ras.) T
excessos B qua om. AB 16 pacientiam BV 16 rens ex
retis V m. 1 17 mores B 19 peccatis (coatis in ras. corr.)
T 21 needum B incessetur B 23 de om. ALBTV nil
8
ABm qui A inpexi L 24 fallit B et ego Pb
spiritalis uentrem partus onerabat, ad abiuratam redite concordiam
: pio uos sinu, sicut habuit hactenus, ecclesia mater
accipiat. numquam est sera correctio: scit diu expectare inmodico
labore quaesitos: nescit pro uilibus despicere magno
pretio conparatos. multis gradibus recursus est ad salutem:
praeter desperantem nullus excluditur: fructus ueniae proximus
eat coronae. nolite Symmachum papam pressuris uestris iuuare :
si reus est, mihi credite, cum cessauerit humanae inpugnationis
ministerium, diuinum mox succedit arbitrium. nonne in splendidissimi
cognitoris lance praedicto aut poena debetur aut
praemium? syllogismos a me sermonum et schemata non quaeratis.
antiquo adhuc utor reti post hominem et inrisam a sapientibus
saeculi cumbulam non reliqui. illa me per mundi
freta sustentat: ditat probatum in captione hominum rete,
quod cernitis".
"Redite ergo, quia fuga uos nec dum essetis agrestes
eripuit: currite ad ouile, ne luporum uos exponatis insidiis,
ne per moram amittatis gratiam sponte uenientum, quia
contemptam inuitationem gehenna subsequitur. ego si quid
dulcedinis ut pater debui, si quid districtionis ut adtributus
a deo magister inpleui, prouidete ne diutius qualemcumque
crucis meae angulum rara Leuitarum corona circumdet,
ne dolenda etiam extraneis in longum solitudo dominetur,
ne labor uteri mei sterilitatis uice hostilem peperisset
ALRTV 2 adiuratam Rm, adinrata A 3 eclesia B
4 aera] secura R currectio A scit ex sicut? corr. L 5 quęlitis
L, quesitis T dispicere AB 6 praetio B, precio
LTV conparatus V1, conparatis L 7 disperantem B
8 est T 8. I. m. 2 simmacham AT praessuris BV 10 succendit
Ll, succedet m splendissimi LV 12 sillogismos AT,
syllogis∗∗mos L scemata BT 13 utor rete BV1, ut horret A,
horret Rm; sermone add. T exp. corr. post hominem inchuit
Schottus, om. c in rixam T 14 cymbulam m, cymbam coni.
Schottus 15 captionem ARm 16 cernites B 19 uenientium
Tm 21 dulcidinis B 22 magister a deo T 23 and
gelum ARm leuuitarum B 24 dolenta V 26 sterelitatis
B ptrat b..
parientis ostendat. pauca sunt quae adserui, sed quanta ex his
pendeant aestimate. uenite, fili, audite me: timorem
domini docui uos. Romam respicite, quam ab idolorum
seruitute sine auri , sine argenti pretio liberam sanguinis
Christi fecit effusio, cui etiam meam seruuli sui mortem iussit
inpendi, quae per multa tempora famosis cultum delubris
exhibuit, quae diu uenerata est in imaginibus daemonum quem
laborante censu indiderat manus magistra terrorem, quae suspexit
potestatem numinum emptam pretio metallorum, cui
sublimiores deos peperit exercitatior manus artificis et diuinitatem
quam homo per fabricam contulit apud homines dei
habuit forma maiorem. ecce iam Christo propitio ad nouas
fornaces simulacra redierunt : ecce iam de obsoleta superstitione
usus uester accipit quod laetetur, dum de ueteri tonante noua
merito uascula praeparantur. quid hanc adnitimini interrumpere
quietem? quid ludere uanis intentionibus felicitatem ?
excusationem non habet furor iste, si creditis: non interest
quibus itineribus ad mundi principem currat qui a sancta
unitate desciscit: pingues hostias litat diabolo qui contristat
ecclesiam. uanas ergo repudiate tendiculas: simplicem habet
defensionem pacis affectus: nimis armatus est qui illa quae
aduersarius concordise ministrat tela contemnit: sufficit contra
omnia iacula iurgiorum fidei nuda oppositio. quid Eulali et
eras.) T numerosa∗ (m eras.) L prolis B
sinistro B actos B, factus B infoeconditatem R, infundi-
tatem L 2 parentis ALRTV 3 pendant AR filii ALBV
me t. d. d. u, T 4 docebo A 5 precio ALTV liberam B 8.
h, liberati A 8 imagaibus Lx quem] quae in Rm 9 indierat
AR errorum Pb 10 emtam B, ep ͂mtam Rm 11 sublimioris
B 18 propicio LV 14 superfactione A 15 urt
A, ar/// L accipiat B, aocepit m de om. L 16 praepa-
■
rantur] ppa A adnitemini B 17 ledere B 18 credis L
19 currat] tendat m a* T 20 diBciscit BLPV, dicescit T, discordat
Am, deecordat B diabulo B 21 repudi∗ate (t eras.) L
23 contempnit ABLBV 24 eulalii ABTV, eu∗lalii (l eras.) L
in medium ? quid incrementis excessuum praesentatis uetusta
contagia et per iniquam uoluntatem senectuti in operiendis
delictis facitis nil licere ?alia tunc fuit causa discordiae, et
nisi narrando cogerer sustinere transacta, ostenderem uobis
nullum euenire solacium de conparatione factorum, quia illos,
quos ad pontificale fastigium intentioni obsequens feruor euexerat,
utrosque reppuli, hunc elegi, quia de illis teste exitu
nemo mihi placuit : de istis contra regulas nitentem profugum
feci, prouectum legitime mundo impugnante seruaui. scitis
ista nec noua sunt, quia, dum ille truditur, iste firmatur,
uester mihi militauit adsensus".
"Deinde cur in perniciem uestram laeditis sacerdotale concilium
? cur laceratis sententiam, in qua inspirante Christo
oracula superna patuerunt ei inter deum atque homines
interpres extitit lingua pontificum ? quid generalis ecclesiae
dolorem facitis quamuis in principali tamen in una conmissum
? illa enim caeli curia uariarum dotibus aucta curulium
et multo redemptoris nostri auro ostroque decorata
nihil M illa decisione auctore se protulit, sed per humanae
linguae ministerium diuino militauit imperio. intellexit non
esse suum quicquid inpulsa constituit: nihil habet in illa
sententia, nisi unde de sola deuotione gratuletur : peregrinum
stilus sensit eloquium, inde sumens solam gloriam, quod infusa
sibi et seruauit et coluit. quid his de exemplis-
1 bonifatf B, bonifatii ALRV, bonefacii T solattum ABLRTV,
solatia m reuocantes B 4 nil] nulli R 5 errando congerer
A 6 solatium ALRT co∗paratione (eõ ex con, pa ex pn corr.)
L 7 fastidium L1TV2 intentione AV1 8 repuH f de]. ex
Rm 9 regulam A 10 legitimae BV1 scites B1 11 nouas
A 18 pernitiem AR leditia B 14 lacerates B1 15 potuerant
A 16 interpraes B < quid] qai de B 17 in ante ana
om. Schottus 18 cnria] concilium episcoporum A 8. I. add:
caralium Rm, curalium A 19 pulpuraauro hostroque A 20 deeisione
scripsi, diciaione B, discissione LPTVb, disoeesione ARm 22 quidquid
B 23 de sola] solata Rm, sola (de inolusit) Schotius
25 prius et om. P et Sirm. de B 8. L\'\'
errauerunt ebrietate, nescierunt uidentem, ignoranerunt
iudicium. nam dam profanis memoratos uerbis
caeditis, et inscitiam proditis et liuorem. isti ergo resurrectionem
corporis quam praedicant non credentes haereticis
se miscuere contagiis ? isti quod abiurant linguis corde sectantur ?
ergo quia dixerunt, eum timendum esse, qui potest
corpus occidere et animam mittere in gehennam, ideo a fide
aliena texuerunt? ecce profundam inperitiam! en beatum
Lucam,. cuius potestis adsertione conuinci, qui clamat: timete
eum, qui postquam occiderit corpus, habet potestatem
animam mittere in gehennam. quid hic locus
erroris, ubi congruentia pari ductu exempli et historiae uerba
concurrunt nec diuersum est ab intellectu catholico et lectionibus
quod profertur? numquam bene nodus in scirpo quaeritur:
non inuoluunt nebulae praedicantes lucis auctorem. resurrectionem
ergo carnis non credunt, quia posse corpus confitentur
occidi, quia peccatricem animam gehenna mancipari?
densis cor uestrum uepribus suffocatur et interna uitia aliis
certat adscribere. Iohannis etiam apostoli iactatis scripta uiolari,
quia ei uerbis eius dictum est: si dicamus quod
7 of. Math. 10, 28 10 Luc. 12, 5
21 I Ioh. 1, 8. V calumnia B 2 ebrietatem B 8 dam
om. Rm. 4 cedetis B, ceditis LTVm, creditis Ac inscitiam
(insei in ras. corr.) T, insci∗∗ntia (en eras.) L, insaniam R prodites
et liborem B 5 praedicaui B hereticu ABLBTV
6 M om. m quod] quidquod A, quicquid Rm : adiurant A
corpoa om. Rm a B 8. I. 9 texuerunt] resurrexerant A en]
haec B 10 luci (I ei ft corr.) L, lucan V timere B
11 potestatis Å 12 quid B, quia ALBTVb 18 exempli] euan-
gelii fort. 15 quod om. B scirpo (iunco 8. I. m. 2) A 16 inuolount
nebule B; inuolait nebula ALRTVbm praedicantee B, praedicate
LTV, praedicatae ARbm auctorem B, auctores ALRTVbm
17 qui B pouet A 18 gehennam AR, gehennae Pb ancipari V
20 iho A iactates B1F1 21 eius om. R quod] quia ARm
in nobis non est. de codicum diuersitate nil conqueror.
ideo ergo corrupta sunt apostoli monita, quia non iunxerunt :
nos ipsos decipimus, et quia iunxerunt: mendaces sumus,
non solum diuinae, sed etiam humanae rationis ignari?
qui ueritatem non habet, mendax recte censetur, nec alia re
nisi falsitate plenus est qui integritate uacuus innotescit. sed
haec in nobis non curanda sunt: linguae oratione sed\' gemituum,
nec magis sunt uobis exhibenda uerba quam lacrimae,
quia liquido nocens est qui insontibus aut meritum culpabilis
aut nomen opponit".
"Reliqua obiectionum uestrarum capita non reuoluam: praestat
silentio damnanda sepeliri. \' nobilitatem dat facinoribus
qui uentilationem ipsorum multiplici ad aures posteras
relatione transmittit. beati Pauli est sequenda sententia,
qui monet per discipulum cunctos et clamat: inanes quaestiones
euita. multa enim sunt in propositionibus uestris,
quae ita faeculentis ulnis peccandi amor amplectitur, ut fiant
indigna memoratu: plura leuitas dehonestat, dum subductis
euiscerantur uerba uestra ponderibus et de religionis
causis elocutio uentosa conponitur, auris congruam sortita
grauitatem, quae in palearum abundantia nihil est horreis
inlatura de tritico, dum infecundam frugibus culmorum
ARm 2 codioum] qua
dicti Rm nihil ABm conquaeror B, queror ALBTV
3 sant] eet Å 4 nos ipsos decipimus] nos ipsos sedueimus A, mendaces
sumus m . non iunxerunt ARm . mendaoes sumus] nos ipsos
decipimus m sumus sunt fort. 6 mendax] timendus B.m
«
8 gemitum B 9 quam] que B 10 qui aliquando L autapponit
T in ras. culpabiles B 11 opponet B 13 reliq.
B 13 dampnandi R sepelire B, sepiliri T 15 religione B
17 snnt enim T 18 feculentis BLBT, faculentis A 19 phra
B1 20 nostra\'T ,religiosis L1T 21 conponetur B congruem
A, congruenter Rm 22 habundantia RT ∗orrehis ex
horrebis R 23 infbecundam Bm • parturet B
de quibus nihil lucri uentilabra reperiunt,
incendioque peritura: de his scriptum est: dormierunt nitri
somnium suum, et nihil inuenerunt. nihil est, carissimi,
pace dulcius, si tamen saporem eius non plenum
amaritudine pectus excludat. breuiorem quidem admonitionem
debueram, quam prolixam non parua uestri consideratio et
diu in uobis iurgiis exercitata frons protulit usus est multa
peccantium stricta adlocutione non corrigi, et effusionem
plurimi quam, in delictis habuerunt, in monitoris sermonibus
hanc requirunt. me satis est et diligentiae uestrae et iussis
caelestibus obsecutum. in his, quae secutura sunt, locum sermonibus
non relinquam, quia haec refero, mundi caput Romam
per uestras intentiones esse prostratam et nutricem pontificii
cathedram quasi ultimum uidere sedile despectam".
. Cuius uocem beatus Paulus excepit et illa qua semper usus
est eloquii intonuit libertate, apostolorum principem lenitatis
incessens, quod fluxis et profligatis mentibus parentis adhuc
seruaret. affectum nec in profundum ductis ulceribus ferro
medicante succurreret, rescindenda docens laminis secreta morborum
et manifestae desperationi salutiferum esse uulnus
adhibendum, ne, dum manus medici per impietatem a sectione
carnis corruptae suspenditur, de abstinentia teli inuitetur
exitium, quia, dum parcit aegris dextera, curandos interficit,
luxuriam AR agrieulis B 2 uentelubra B1 repperiunt
BLBV ea sant addidi, om. libri 8 uiri om. Bm
4 Bomnam ART kmT 6 ammonitionem BT 8 diu in]
diuini Rm exicitata ABm 9 peccantum T 10 delicitis
A 12 secuta Rm 13 romam caput T capad B 14 pontificem
T, pontificis Rm, pontificiis A 15 dispectam B 16 exceepit
R qua∗ B 17 ẽ∗ T 18 incesritis Rm prolgatia
B 19 apo] ne Bm 80 rescondenda B lamminis
LTV morborum et maaifeeto Tin ru. 31 manifeate BRTm
disperationi B, desperationis T 22 ∗∗pietatem (im cras. m. 2 ?) V,
pietatem Sirm., nimiam pietatem fort. affectione A 23 innidetur
L 24 aeg∗ris (e erus.) L dexteri R interfecit B
mortem languentibus qui cum possit non excludit inflixit. his
ergo aduersus eos oris ianuam patefecit alloquiis:
"Omnis qui iudicas, in quo alium iudicas, te ipsum
condemnas: eadem enim agis qui iudicas.
scimus autem quia iudicium dei est secundum
ueritatem in eos, qui talia agunt, et iterum: beatus
qui non iudicat, inquo probat se ipsum. quae malum
ratio est, ut praedicet non furandum qui furatur et prodigam
uerecundiae frontem nube uestiat inpugnationis alienae? nemo
recte monitoris personam suscipit, nisi qui actibus suis errata
condemnat et amorem innocentiae conuersatione demonstrat.
nam adiacet etiam publicanis amica moribus uitia damnare
sermone et sceleratioribus linguae officiis punire quod diligunt,
quasi non quoddam genus sit maiorum excessuum, dare rei
affectum labiis, quam mente despicias, et ingenii uirus conloquii
melle uestire. haec sic ago, quasi si uobis esset pudor
pudicitia uenustas affectu(s aut cu)i liceret accusare doctorem et
aduersus electum oris liuidi morsus aptare, cum ante futuri
praescius per epistulam ad uos datam plena uoce monuissem:
quis accusabit aduersus electos dei ? deus qui iustificat:
quis est qui condemnet? et iterum: o homo,
qui iudicas eos qui talia agunt et facis illa, putas
quoniam effugies iudicium dei ? an diuitias
22 Rom. 2. 3
1 letum LV, loctum R, lotum A 3 adiaquiis A, aliquis Rm
5 condempnas R qui B, quae ALRTV 6 autem om, Rm. 7 eis
9 8 malum ratio! ratio non R t prodigiam A 10 nubae
A 11 recte B 12 condempnat AR 13 poblicanus AR
dampnare B 14 sermone (ne ex nia ? corr.) L, Mtmo B see-
leratoribus L 18 quoddam T in ras. 16 dispfcias B 17 Si
om. Rm 18 uennatus R affectus aut cui scripsi, affectui AB
LTV, affectu R et om. T 19 auduersus T in ras. libidi
B aMare B futura Bm 20 preeciuB LTV pleni T
21 accussuit B eteetua Lx 22 condempnet ALR, condemnit
B* 28 iudicasetis (eos om.) A et om. B putea T
accusatis malitiam repleti iniquitate fornicatione
anaritia nequitia inuidia homicidiis condemnatione
dolo malignitate, superbi elati inuentores
malorum, parenti non oboedientes, insipientes
incompositi sine adfectione sine misericordia. docetis
fornicantibus neminem esse miscendum, adulteri Laurenti
aut sequaces aut praeuii, per quos ille aut exseruit quae habebat
toxica aut quae effundens monstrauit accepit. post illam
inlecebrosae communionis maculam et pestem toto orbe exsecrabilem
sacerdotes dei quasi obsoleta corporatos communione
culpatis: reos putatis esse qui subiere consortium nullo teste
conuicti, et sectamini hominem toto ecclesiasticae inscriptionis
non dicam stilo sed ense perfossum. quod licet non licet et
quod non licet licet. quemadmodum Iamnes et Mambres
restiterunt ueritati, sic et uos mente reprobi,
circa fidem proditores, proterui inflati, amantes
uoluptatem magis quam deum, habentes speciem
quidem pietatis, uirtutem autem ipsius abnegantes.
s o uim doloris interni ! qui\' nequit expedire quod concepit,
qui profundis ingestum uisceribus loquendi affectum, quem
imperauit, inrumpit. nihil uobis ultra plus eloquar: quod de
oratione remanet lamenta subplebunt".
Post haec si inter manus medicorum curatione aegrescitis
ABLBV 2 accusates B malidam LV
firnicatione] inmunditia add. ARm 8 condempnatione AL, contempastione
B 5 parentibus Bbm 6 imcompositos B 7 laureotii
ALRTV 8 ***sequaces T exercuit ARTm 9 autq; A,
atque B, aut m accipit B, quae accepit m 10 exsecrabilem
AB 11 sacerdotis B obsoleta (eta in ras.) T, obsolita ABL
JPBVb corporatoe T in ras., conporatos B, comparatos ALR
Vbm 13 eclesiasticae inacribtionis B 14 ense* B 15 iamnis
B\'LBTV membris B, mambris RTV, manbris A, mabris L
17 proterbi B* 19 petAtis T 00 nequid B 22 imperaai
AB, imperat ui m ultra uobis B 24 aegrescites B, egrestitie
AB.
orbis parentem urbem uestram respicite : ipsa uos post defensores
suos apostolos maerens adgreditur, ipsa conpellat et, I ei
quid est pietatis in reliquum, orditur impetratura sermonem :
"Me, quam dei summi templa repudiate fanorum cultibus
et nouae lucis nitore gaudentem fecerunt, ecce conspicuam,
quam post sacella sordentia et multo pecudum tabo polluta
ab hostiarum cruore dominici et apostolici sanguinis effusio
purgauit, quam reducta post longum sanitas febrium fecit
delubra contemnere, quam a uictimis liberauit oblatio, quae
pacem Christi per idolorum inimicitias adquisiui, cui I non
fuerunt pene numerosiora dona quam numina, quam religio
sua reddebat uaria deuotione mendieam, quam egestas oppresserat
frequentia a diis suis beneficia postulantem, quae
Curios Torquatos Camillos, quos ecclesia non regenerauit, et
reliquos misi plurimae prolis infecunda mater ad tartarum,
dum exhaustis emarcui male feta uisceribus, quia Fabios seruata
patria non redemit, Deciis multo sudore gloria parta nil
praestitit. profligata est operum sine fide innocentia: criminosis
iunctus est aequi obseruantissimus, quia Christum ignorauit,
Scipio. per totam uellem stilum ducere, ei orbatae
pectus pateretur, infantiam. sed quisquis lamentationis trans
acta relegit, lacrimarum tempora uidetur optare. nemo creditur
d
1 a om. ALRTV saltim B 3 merens ABLRTV
4 quid est] quidem A 6 gaudentem APb, gaadente BLRTVw
ecce scripsi, esse libri conspicuum V1 7 quam postquam
B 8 effusio P* et Sirm., effusione ABLP1RTVbm 9 fecit
om. Rm 10 contempnere ABLRV quem L 11 per] post
m adqaisiuit B 12 innamerosiora T* r. sua] religiosaa
Sirm. 13 oppraesserat B 14 dis BL V 15 curius B,
carios familia Å torquatue B, torquatua A camelloa B
16 infoecunda Rb thartarum B, tartharum A 17 faeta LB V
fabius B 18 decus Lm nihil A 19 profugata ARm
criminosi V 20 iuct*us (att. n ex a corr.) B 21 uellim B
acte
si] non ARm 22 pectus] sustinere add. ARm trans B
23 ne*legit (g eras.) L * obtare A
filiorum funeribus referens seruat certo teste crudelitatis arguitur.
illa posteritas plus maeroris adtulit perdita, quam
iucunditatis adquisita. relegamus tamen quibus mutata sint
ista successibus, ecce iam in illo sacrario libertatis nihil seruile
de idolorum cultibus inuenitur; ecce honorum corona,
orbis genius, flos Romanus, quae diu uenerata est, plena
sanctitate calcat altaria : ecce iam curia mea ad caelum uocatur
laudatur accipitur, nec possum dicere, perdidisse me
sobolem post gratiam baptismi quam uel repentina mors abstulit.
multos trabearum uel curulium possessores supremus
regnator sine dispendio cultus aut dignitatis amplectitur pene
iam terreni munificentia triumphi diuinum mercatur affectum,
et hoc ad Christi gratiam proficit, quod mundo studetis me
uenerabiles. mentior, nisi egena agmina consulatus uestri in
subsidio miseriarum praestolantur aduentum, etenim purpura
uestra, qua anni uocabulum nobilitatis, subripientem miseris
uestimentorum largitate pellit algorem, prope iam iterum
necessitatibus ferunt auxilium decora fastorum, et ueteri infidelitate
deposita ia tali praeparatione census dispendia efficiuntur
lucra animarum, ecce nunc ad gestatoriam sellam apostolicae
confessionis uda mittunt limina candidatos, et uberibus
gaudio exactore fletibus conlata dei beneficio dona geminantur".
BV, non odisse ALRTV nisi quod in V fi postea in mg.
add, m. 1 loditar BL 2 argaetur B 3 meroria ASL*
RTV1 memoria L1 taquam Lx 4 iocunditatis ART, ioconditatis
L1 5 istas B seruire AR 7 geniis R 9 perdedisse
B 10 subolem 4 quem Å uel] et BLm 11 sapraemus
B 12 m T in ras. caltiq; A dignitates B1
14 profecit B mundis A 15 mentito A aegena B consulatur
R, consolatur A 16 prestolatar T 17 qua. T, qdo
ABm nobllitatis (is in raB subrepentem exspectes
miseriis Lx 18 algorum V1 19 fuerunt ARm 28 uda*mittunt
T, ut amittwt B, gel amittunt Am, vel a
28 exactore* (m ? eras.) B collata M in ras. di T in vas.
"Quis tempore, quo pretiosis siccamus ubera partubus, quo
prolem nostram aeterna genetrix rursus paritura nunc suscipit,
cuius post primam natiuitatem grandaeuis fetibus aluus impletur,
quae mihi prolem regenerando dulcem facit esse quam
peperi, quae ad M uenientes senium facit exuere et ad uitae
principia redire confractos, quis hanc felicitatem, rogo, interpellatione
commutat?. quis per discordiam uiperina mente
consitam aurei mihi saeculi iubet perire beneficia? quis in
renouatione mea occasum clandestinus inspirat et per blandae
frontis speciem inimicitiis uires adquirit? generosam in tali
negotio prosapiem non agnosco. si qui sunt tamen summorum;
quos uilibus tempestatis huius procella sociauit, aliis auctoribus
facinorum participatione maculantur. splendor sanguinis, etsi
communionem criminum incurrit, nescit tamen ducem se praebere
peccantibus. habeat forsitan reatum de neglecta cautione,
non habet dignum supplicium de scelerum principatu. sub
quadam uerecundia iungitur delinquentibus qui ad adulta
iurgia conuocatur: non meretur desperationem perditi, in quo
facilis tantum credulitas inprobatur. uos potius uideo, triuiorum
germina, uos agnosco, in quibus naturae uilitas conuenientes
sibi mores peperit, quos degenerasse claritas fuerat,
qui per mentitae titulum religionis gaudetis inpunitate uitiorum,
quorum labia numquam aut honorum sapor tetigit aut
quietis, qui fas omne origini parendo uiolatis, quos de latebris
et specubus productos praesens causa monstrauit. quis ante
1 pneciosis BLTV siecamas om. Bm partibus BT, partibus
Rm 2 genitriz ATV 3 grandeuis ABLRTV fletibus
Lm alius B imple*tur (aV eras.) B 5 uenientes facit
T nita A 6 interpellationem AB 7 committat Am.....
8 consitam scripsi, conpoaitam libri 9 clandutinus B, clamdestinas
t
BT, clandeetinam A per b.] pro bandae B 10 frondit V
adquiret B 19 actoribus T, auribus B 14 commanem B
15 habeat B, habet ALBTVb forsitan* T 16 subplicium
A 18 disperationem B 19 crudelitas Tm et Sirm. tribioram
B 90 edilitas A 28 bonorum b 24 omnem AB
25 specibni B productns B caasam BV*
secreta, quibus nos nox generationis abdiderat. redite potius
ad amicam caecitatem: nobis serenam et diurnam lucem relinquite:
concordiam ecclesiae aut absentia aut correctione
praestate. si tamen uultis uos numerari inter splendidas prosapies,
actuum emendatione cognoscam".
Pb 4 eclesiae B aut a.] ut absentia B
correctionem A 5 prare T uultis (ul in ras.) V 6 actem
Rm, act∗uL cognoscam] finit add. B