Solet dicendi affectum multarum rerum ardor exigere, si
aut auarus laudis est animus et fauorem desiderat sudore
mercari, ut per blandimenta gloriae crucem narrantis ignoret,
aut lucri adstrictus compedibus linguae uendit obsequium, ut
Praetcr codices BLTV in recensendo hoc libello adhibui ex libris
qui lsidori Mercatoris coUectionem exhibent antiquissimos qwi uidentur
duoe A = codicem Parmnum nr. 9629 saec. X (cf. Hinschii Decrctales
Pseudo-lsid. p. XI et XXIX), R = codicem Vaticanum saec. X uel
XI (cf. ib. p. LXI) et editiones m — ed. Conciliorum Coloniensem anni
1530 et c = ed. ConcUiorum Ooloniensem anni 1538. — In codicibus
AR praemittuntur haec: In nomine patria et filii et spiritus saneti (in
nomine — sancti om. B). incipit quinta synodas a ducentis triginta
episcopia in consistorio lateranensi (lateraoensis Å) XV kalendarum
nonembrium die auctoritate et; preseotia symmachi (symachi A) papae
romae habita et ab ennodio (enno A) diacono precepto et ab auctoritate
memorati papae atque omnium episcoporum qui in eandem synodum
conuenerunt scripta et postmodum in conspectu eorum omnium recitata
atque probata (adprobata Å) dignaque ab omnibus laude (iam de A)
roborata (robora A1) aduersus eos qui contra synodum ecribere praesumpserunt
ut nec de apostolicae sedis praeeule (praesulae R) nec de
ullo umquam tempore post talia (post talia om. A) praesumant qualia
de iam dicto domno symmacho (symmaco A) papa (papa||| R) praeeumpta
sunt. incipit praefatio synodi, quae desunt in e, paullo immutata le-
guntur in m. — In nomine patris et filii et spizitus sancti libellus aduersus
eos qui aontra synodum scribere praesumpserunt. praefatio (praefacio
LTV) inscribunt BLTV 5 reram om. B si aut] si
autem Rm, siout autem c, si Sirm. 7 ut scripsi, aut ABLRTV,
et Pb ignoret scripsi, ignorat libri 8 adstructus A lingue
nendit T in ras. m. 2\'
iam tenere conpendium, sic ingruentia per stili exercitium
nesciat timere discrimina, aut necessitate conclusus profert eloquium
sine quacumque lima captiuum et nesciam pudoris
frontem monstrat in medium, ut dum intentioni famulatur,
diligentiam decoris abiuret, quia dicendi ornamenta non sunt
negotii sed quietis, nec militiae sunt picta uerba sed otii.
campus fortem postulat, pax profunda redimitum: qui profutura
adserit, loquelam, quae peniculo artis est colorata, contemnit.
his ergo ita se habentibus causam narrationis insinuo
et coactam uocem prauorum latratu religiosis mentibus commendo,
scriptum esse reminiscens: tempus tacendi, tempus
loquendi, uel post fidem prophetici oraculi cuiusdam
oratoris exemplum, qui refert, nisi cum necessariam dicendi
nimis ineptam esse condicionem. oris ergo ministerium pro
ingenii ualitudine sacerdotibus dedo, aduersus quos sibilantium
effusa sunt uenena linguarum, licet scuto munita fidei spiculorum
imbrem patientia religiosa non timeat et ad auctorem
redeant tela quae sine bellandi arte diriguntur. quibus enim
pro lorica Christus est uim non metuunt et inimicos longa
expectatione prosternunt. quisquamne tamen in hac acie
proelium putet esse formidini, in qua deo et pontificibus infertur
sine uirium aestimatione certamen? quisquamne fluxum
A, subiurgatus T1 2 temere uel tesere B\'
8 neeciat scripsi, nescit libri concusus Ll 5 intentionis B
6 abiaret BLTV, pdat add. in mg. V* (i. e. manus pauilo recentior
quae in hoc libello saepius apparet), aburet B, abperdat inret Å
7 negotii BTVb, intentfonis V2 s. I., intentionis negotii ALPR
8 redimit ornatum Rm, redemit ornatum A, redimitam ornat c
9 loquillam B poeniculo. L, periculo Rm, perenioalo A contempnit
ABLBV 10 inta T 11 coactum B\' 12 remiuiscent\'
A 18 loquendi tempai tacendi T uel] nt A pvoMici AB
LBV 15 condutionem ALRTV 16 ingeniis naletadinis Å
dedo B, dedi m 17 Bpeculoram B* 18 pacientia LRTV
ad om. B actorem T 00 larioa BV 21 exspectatione
AR, al. eiercitatione c quisquam nec T aciae B 28 prout
euet A 28 airum B
debilem expauescat? inuidet sibi ipse uictoriam qui conscientia
uulneratum adgredi cessat inimicum. ad lucrum hostis sui
procedit qui in conflictibus non prius causas quam aliud expendit:
dat uires iaculis innocentia et mucronem acuunt ex
aequo uenientia uota bellandi: percutiendi inpetum plus iustum
dolorem scimus dedisse quam brachia.: inde paucorum telis
multitudo non substitit. dicente ergo mecum propheta: plures
nobiscum sunt quam cum illis, placiturum bonis, quantum
aestimo, opus incipiam.
Sufficeret quidem schismaticam inperitiam propositione cecidisse,
maxime cum secum habeant obiecta responsum et mereatur
titulus sine lectionis discussione cum auctore damnari,
cum in praenotatione ipsa significantia operis innotescat inmundi
dicentum ADVEBSVB STNODVM ABSOLVTIONIS INCON-
GRVAB. ego tamen nunc sic agam, quasi opus sit alieno ense
perire mala proponentem. istud praeloquium potest, dementissimi
hominum, tantum inscitiae adscribi. estne aliquis praeter
uos sic inter oues ulcerosas deputandus et erraticas, qui
B, lacescentem AT, lasciuientem coni. Schottus
aduersantium T 2 dibilem B ezpauiscat BV1 3 hostes
A. 4 confic**|libus B 5 mucrunem Bl adduont A
8 subeistit ARm profeta B 9 quamtum Bl 10 incipiam] finit
praefatio (praefacio V) add. BLTV, eiplicit praefacio. hoc in libello (ao
in sinodo A) optime lector regularem synodi intellege rationem eiusque
obiectorum (obtrectatorum cod. Rotomag.) diaoerne latratam. licet ennodius
in persona doctor sacerdotum (episcoporum omnium ad hoc concilium
conuenientium A) scripserit rogitos add. AR 11 quidem (e
ex r corr.) V scismaticam ABLTV 18 actore T, auotoritate
ABm dampnari AR 14 ipsas A, ipsa ipsa B signiflcatio
signifieantia A innotiacat B 15 dicentium AB incongrue
LRT 16 nunc] non A 17 ponentem T proeloquium
LRm dementissimo R, clementissi A, clementissimo m 18 homini
m inscitiae Btn, inscie T, inscientiae ALRV 19 sicut m
ones V in ras.
filios nutriui et exaltaui, ipsi autem spreuerunt
me, et domino de apostolis: qui uos spernit, me spernit,
quos episcopos fuisse propheta testatur de Iuda dicendo:
et episcopatum eius accipiat alter, apostolo aeque
Paulo proclamante: oboedite praepositis uestris, quoniam
ipsi exorabunt pro uobis?
Sed redeamus ad grauem et uenerabilem, non solum ex hara
productam, sed mephiticam propositionem. "non omnes" inquiunt
"sacerdotes regis ad concilium adsciuit auctoritas, nec
omnes in iudicatione senserunt". mancipia tartari et liquido
satanae ministri, quoscumque non euocauit scriptum principis,
nonis nexibus et actuum uestrorum spiris causa pertraxit.
nolo dicere, in quo fuerint uoto, in qua deliberatione discedentes,
quibus taedium illa peperit expectatio, cum uiderent
uenerabilem papam longas in uita contra fas suum indutias
accepisse. uidebant aether tantum directis a se iaculis uerberari.
his ne liceret infelicibus in malorum actuum consolatione
secreto delitescere, libris uestris nudantur absconditi et per
uos in turpi facto habere solitudinem non sinuntur dicente
domino in Euangeliis: omnis malus odit lucem.
Pis. 37 6 Hebr. 13, 17 21 Io. 3, 20 corr.) T lacessire L2ТV, lacesire L\', lacessi.re
(littera longa eras.) B, lacescere AR pastorum (altor in ras.) B
profeta BLV 2 spraeuerunt B 3 de domino T, dominus de
PRb 4 f. profeta B, propheta fuisse T 5 accipiet AR
0
apostoli B, et apostolo m 8 sed] neo hio immoremur sed m
hara com. Sirm., hala (ha in ras.) B, m ala (1-2 litterae cras.) V, ala
ALPT, alia Bm, alcima b 9 mjfiticam B, mysticam LBV, misticam
AT omnes—nec bis exh. B 11 omnes i. i. senserunt
T m ras. iadicationem consenseront c 18 nouis nonis B
uestroram] inuolationibus serpentis (serpentibus m) add. ARm
causa (sa in ras.) V, cauda m 14 fuerit A descedentes B
15 tedium BT 16 indacias ALRV 17 accipisse B 18 diceret
A actibus Rm consulatione B 19 et secreto P2T b
delitiscere BLV nostris T* absoondito B per] p L
21 enangelio B m
qui praedictum prolatis petitionibus accusabant, ad
assertionis fidem iungentes, quod eos isto nomine praecepta
regia non uocassent. o homines omni artis lima conpositos
et caminis fabrilibus excoctos, qui (ad) adstipulationem dictorum
desudata inuenere testimonia. amamus, reuerendi uiri, sententiam
uestram et, ut aiunt, in ipsam pedibus imus: cognoscimus
errata quae dicitis. inimicum uocet aliquis accusantem
et tragico nomine appellet contumeliam non merentem? dehinc
subiunctam quaestionem rhetorica fibula momordistis allegando:
"testis est Romana ciuitas, si omnes episcopi senes et debiles
conuenerunt". ecce orationem ueri neruis nitentem et ipsi Cepasio
praeferendam nitore sermonum. ergo quia se aetate ualentes
et corpore inbecillos esse dixerunt, ipsi se ineptos iudicio
esse testantur, quoniam membrorum se dixerunt iam
sustinere dispendia, maxime si hoc ingerere clementissimi
domini auribus praesumpserunt. uos putatis. ab uniuersis dei
conspectibus pulsi, illo uestrorum more congressuum ubique
narranda confundi et apud principem de collectione pontificum
alios protulisse sermonem, nisi quos aetatis maturitas
B, adaentis A, absentis Rm, absentes c romane
R, romanae A, rnmani (n inter scribendum in o corr.) L non T
in ras. 2 accusabant] add. AR et m, unde Schottus hausit: doloae
uidelicet hoc agentes eo quod adnersarios suspectosque (Bnspectosquae R)
cana (cana om. m) canonica sjnodalibus clamante in decretis auctoritate
(auctoritatê R) in suam recipi accnsationem episcopos minime oportnisse
nos non latnisset 3 assertiones Rm pcepta T 4 notasset
R 5 L 5 dictorum B, doctorum ALPRTV bm 7 ueram
R 9 appellet c, appellit BLTV1, repellit PV* (s. I.) b, repellit
adpellit AR, repellit appellat m 10 questionem ALR rethorica
LT fibnla BLTV1, argumentatione V2 (s. I.), fibnla i. e. argnmentatione
Tc, argumentatione fibula ARm allegando BLPTV*,
addendo BV2 (s. I.) c, addendo allegando Am 12 neris b
cepa.sio (a eras.) L 13 sermonem Rm quia] qui Rm
14 inbicelloa B, imbecilles Pbm. 15 esse iudicio V 17 d*ei
(I ? eras.) L 18 illorum Rm congressum A 20 nisi (isi
in ras.) V
contulerunt, qui putabantur bonorum meritorum suffragio
in longum fuisse seruati. ipsos ergo de grauidae aetatis
fatigatione queri decuit, quos aetas iusserat allegare. uiri
optimi, subdidistis, ex praeceptis regiis euocationis causam
fuisse iam cognitam et, Italiae summa moderantem non fuisse
quasi de nouo negotio consulendum: plus chartae et scriptioni
religionis debitum quam praesentiae principali. nullus ergo
in praedicto negotio titulus remanserat, ad cuius inquisitionem
pergentes illud iure praeloquerentur exordium. exhinc digressi
bonarum rerum ia rege laudatis affectum et colitis uerbis
innocentiam quam actibus ignoratis, si tamen cultus est in
loquela uestra, quam scabro uomere uelut agentes per deuium
aratra proscinditis, marcenti solo lolia commendantes, recepturi
pro tali inpendio paleas, quibus gehennae in perniciem
uestram ignis animetur.
Sed nunc, ut quidam fertur dixisse, quae quibus anteferam?
contra apostolum dicitis inpugnatores summi pontificis
non auditos, qui caelestis mandati memores partem suam
a consortio adulteri subduxerunt. hic non incesso ignorantiam,
rimosam memoriam non accuso. nolo dicere quod prophetae
uerba apostolo contulistis, quia noui et ipsos apostolos recte
uocitari quos missos esse non nescio. Dauid enim dicit: furem
uidebas et currebas cum eo et cum adulteris portionem
tuam ponebas. deinde quis se de illa uestra
T, eradiendae Sm loquille B actores T
auctores - 3 graui] in mg. huius lineae L adn. m. ant. faucibus didcisso
3 longam R grauide LTV 4 fatigationibna ALR
TYb quaeri AB qs (s m ras.) T 5 snbdedistis B, snbditia
ARm 7 carte RT 13 loquilla B scabroquo A,
scabroso Rm diuium B 14 proscenditis V1, prosendetis B,
psindictis R, psindiotis 4 perscinditis m marcentis ARm solo]
zezania B, zezanis 0 Å, zixania et m 18 dictis A 19 auditus
B Buum B1 20 adulteris AR hinc m
Å 21 rimotenuosam A profetas BLV 22 ei noni
TV1 23 nocari ARTm nescio] nego B
non excluditur adprobatur" P en uocem Romanae ecclesiae Militibus
congruentem, in qua nescias utrum prius nitorem praedices
an saporem. putasne, audistis legi: quod iustum est
iuste exsequeris? audistis de malefactis hominum, si
tamen aliquando conuersatio humana uos tenuit, quicquid non
suis ordinibus adprobatur excludi? ubi est illud prophetae:
dominus ad indicium ueniet cum senibus populi
sui, et de uobis dictum: peccatum suum quasi Sodoma
praedicauerunt: uae animabus eorum? sed quid facto
opus est, quotiens nulla desperatis medela succurrit, nisi inplorandus
est dominus, qui promisit per prophetam, futurum
se super omnem superbum et, excelsum et super omnem adrogantem,
ut humilietur ? sed fetidum opus. uestigiis insequar
set ferrata, si ualeo, caloe contundam ut uere dicam, res cum
re, causa cum causa, ratio cum ea quam putant ratione pugnabit.
oblocutos sacerdotes praeceptionibus regiis allegatis et
quoddam sacrilegium creditis, mali aliquid, cum caelestem
nesciatis, de terreni domini iussione sentiri, opponendo: quis
regi debuit dicere, papam oportuisse. synodum conuocare? certe
quod in hac parte constat exemplum ? illum praecipue, qui
criminosis multorum propositionibus iam iacebat; quem hoc
fuerat damnare quod argui, cui praerogatiuam caelitus adscriptam
hostium suorum oblocutio iam tulisset? ad hanc uos
dementiam malorum actuum per gradus suos incrementa
R, congruentur A nescies R, nesciebus T, nescitis m
praedieis B 5 iuxte AR exequeris Tm6 conseruatio A
R m quidquid B 7 profeta$BV 8 ueniat R 9 dictum.
V, em. m sodomae B 11 quoties 4 disperatis B
medilla Bl 12 per om. AR profetam ABLV 13 snperbom
— omnnem B 8. 1. corr. 15 ferrate R ualeo] possum m \' calcae
A 16 pugnauit B \'19 iussioni A 20 regi] rel R
opotuisse V 21 consistat B1 28 dampnare R, om. m arguere
c sacriptam RT 24 hostiam T 25
Bm grad.os (i cras.) B
apud uos habeant a ueritate differentiam odia, quae plerumque
contra meritum inpetiti studiis non rationi obsequentia uota
concinnant? ubi est illud priusquam agnoscas, ne adiudices
quemquam? olim uos accepit grex positus in sinistra
collegas, apud quos ex praeiudicio excepisse sententiam
creditur qui meruit ad examen adduci et hoc est reum existere
quod libram disceptationis intrare.
Praelocutioni tamen optime diuinum subdidistis exemplum,
quod ita quadratis constat alloquiis, ut ipsum in eo Chrysippum
tenere lineam putes: peccatori dicit deus: quare
tu enarras iustitias meas? huic dicto conserentes quasi ad
sacerdotes apostropham: "quia beati Petri apostoli uicarius
aestimatur, prohibetis archiatrum eius corpori adferre medicinam:
quomodo uos animae eius curationem exhibere renuitis ?"
magnum per diuina ridiculum an maxima lamenta sint nescio.
uos alienae febri curam quaeritis, uos fatiscenti animae medelam
adhiberi cupitis et in leti proximitate positi uestri inmemores
de alterius salute tractatis. quid si illud uere uobis
a propheta dictum sit: numquid parum est quod molesti
estis hominibus, molesti estis et deo meo ?
et iterum: medice, cura te ipsum ? sed hinc alias.
4, 23 1 lacissire B, laceseere R 2 uos om. A 8 impeti R
4 adiudicis B 5 accipit B 6 praeiuditio excoepisse R
9 tamen optime T m ras. optimae B 10 eloquiis Rm
archisipum ALPV*, archeeipam BV1, archisippum T, chrisippum R,
chrysippum m; architectum Chrysippum fort. 11 putetis T
dominus A 12 hic B dioo L1 18 eaoerdotis LTV2m
apostrofam ABLPV, apostrophen b quia] qui Rm 14 prohibitie
B, probetia coni. Schottus archeatrum BV1, archimedicum
atrum A corpori—eius in mg. inf. add. L 16 exhibe L
renuetisALT, rennuetis BV, rennuiti B 16 sunt B1V1 17 medillam
B 18 adhibere m loeti LV, laeti Å, lecti R, luci Pb
propesiti Rm immoree B 19 qui L 20 profeta BLV
sit om. b
profundum deueniens mira temeritate contemnit. sed credo
uiuit ia istis et in malae conuersationis suae morte consilium,
et potest optare quia alteri quod. ipse iam perdidit.
nunc recte nobis cum propheta dicam: omnia quae loquitur
populus iste coniuratio est, et timorem
eius ne timeatis neque formidetis. facessat a nobis
qui in nobis est pruritus iste linguarum, quos uere idem
propheta arguit: scribentes iniustitiam scripsistis.
non nos beatum Petrum, sicut dicitis, a domino cum sedis
priuilegiis uel successores eius peccandi iudicamus licentiam
suscepisse. ille perennem meritorum dotem cum hereditate
innocentiae misit ad posteros: quod illi concessum est pro
actuum luce, ad illos pertinet quos par conuersationis splendor
inluminat. quis enim sanctum esse dubitet quem apex tantae
dignitatis adtollit, in quo si desint bona adquisita per meritum,
sufficiunt quae a loci decessore praestantur? aut enim claros
ad haec fastigia erigit aut qui eriguntur inlustrat: praenoscit
enim quid ecclesiarum fundamento sit habile, super quem ipsa
moles innititur. sed hinc actibus uestris caelestem potentiam
putatis esse suffragio, quod ad praesidium beati apostoli adiutricem,
ut dicitis, dexteram commodatis. nescitis, stolidi, solem
facibus non iuuari nec ad praesidium diurnae lucis lychnos
accendi? scriptum enim est : scrutatur corda et renes deus.
10. Hier. 17, 10 A, cumconclamatus B *2 ueniens T con-
tempnit ABLBV 3 aiaet B male BLRT conuenionis b
4 poteat quis T 5 profeta BL dicimus Bm 6 ioratio
ARm est T m nu. timore B1 7 nec Pb procul
sit a nobis facessat a nobis Bm, faceesat proOul a nobis a nobis A
8 putritus B 9 profeta BLV scrfbens L1 scripeerant
m 12 perhennem T /////cum B ras. 4—5 litt. 18 innocentia
emisit AR 14 conaersationee B* 16 adquaesita B
19 edeeiarum B quem) quod m 90 molis B innitatar
T hinc] in A 22 quommodatis in mg. add, B corr.
23 lichnos ABT, lignoB BV1, licghnos L 24 adcendi B eet
enim ARm
nisi quia sine arte dicitur uerum et fides mendacio sermonum
technis adsuitur? "cur" inquiunt "ad principem conuenistis, si
audiri non licebat inpetitum?" sic uos in stuporem pecualem
peccati nebula aut diuinus horror oblimat, ut uerecundam excusationem
aut fraude mens uestra transeat aut beluarum
pressa hebetudine non agnoscat? an forte aliud putatis fuisse,
quod dictum est, ipsum debuisse synodum conuocare, cuius
opus erat officio, ut uos uidelicet per pontificale examen
sententia diuina percelleret, quos a capitis sui conpage in
salutis detrimento insanus feruor absciderat P
Post Esau mentionem operi uestro nescio uerbis an latratibus
indidistis, conparantes ei antistitem uestrum, qui senioris
naturae beneficium unius cibi commutatione perdiderit et
primogeniti canam dignitatem amiserit faucibus obsequendo
ad ista quid referam, qui ex omni obiectorum parte concludor?
quis rogo uestrum Symmacho benedictionem, dum patri plus
deseruit, eripuit? cui tantorum munerum lacob uoce est conlata
nobilitas? quis ei uobis caeci parentis desideriis pariturus
Occurrit? quis uestrum deuotione sua genitorem uenerabilem.
captum oculis nulla fecit lucis damna sentire? nonne conlatione
tenebrarum uestrarum nox putatur per sudum rutilans
iubar ostendere et omnis obscuritas actibus uestris conlata
decorem solis adsumit? praeterea tunc Iacob quamuis
ABL, om. R 3 tegnis ABLPBTV adsuetnr B, frana
uel caliditas adsuitur A 4 audire B 5 nebulae B excausationem
B 6 mens uestra] massuram ARm bel|∗uarum
d eras.) L 7 hebitudine ABLPRTV, habitadine b 9 officiis
—nidelicet T in ras. 10 perceleret LV (feriret V* m mg.), procelleret
B, percellit et B, percelleret et m 11 feruor] fmor RV2
(w mg.) m 12 poste saugmentatioem B, postea aucmentetionem
A, postes. Argmentationem m13 indediatis B comporautes
A, operantesT antestitem R ueatrum] u B, noetrum Sirm.
senieres B1 16 at m 17 aeitro m symaco T .18 uice
m 20 denocatione T a nox] uel eerenum nox A putat
A. sadum] puru t serenu V1 in mg. 24 Iacob] Isaac coni.
Sirm,
nunc quid his longius inmoramur, cum docendi non
sint qui calces stimulis intulerunt ? credite mihi, pacis inimica
sunt, inpuguationi non sunt idonea quae profertis.
Sed sequitur uinculum cum aenigmate, quod nescio qua
replicationis arte soluamus. Tullianae enim profunditatis pelagus
ingressi cumbulam nostram quaestionum flatibus per
litorum incerta transmittunt. in qua tamen Christo clauum
tenente portum ingrediar et singillatim de turbinibus uestris
uniuersa discutiam, habiturus in ductu illorum facultatem non
meam. aiunt enim: "si uera est episcoporum adsertio, sedis
apostolicae praesulem minorum numquam subiacuisse sententiae,
cur ad iudicium districta conuentione productus est?"
multum quidem annosa hic in nobis laborat infantia, cui ille
aduocandus est, qui ineluctatae nobiscum semper pondus propositionis
exsuperat, cum manifeste pro sacerdotibus cum propheta
clamitem: numquid gloriabitur securis contra
eum qui secat in ea? aut exaltabitur serra contra
eam qui trahit eam ? ut sit mihi illud suffragio diuinum
oraculum: quomodo si cessauit exactor, tributum
quiescit : ita contriuit dominus baculum impiorum.
tribue, domine, quod praedixisti in illis, ut sicut errat ebrius
et uomens, ita pereat incredulus qui infideliter agit. propter
hoc propheta uobis insultans uociferat: audite uerbum
domini, uiri inlusores. quisquamne causarum ex
B 2 nane] nam m 5 cum] in T eaignate L
TV, inigmate B 7 conbulam BLV, odbalam T, conbuls A, am-
balam. B, copulam Pb, ballam en nostram] nostram sterilitatem
AV2 (in mg.), nostrae Bterilitatis Bm 8 liltorum T, litora V1
9 teiiente gubernaculum A singilatim L, sigillatim PTb 13 de-
Btricta B perductus ARm 14 hinc ARm nobis Tm
16 profeta BL 17 clamitem (item in ras. m. 2) T gloriabUtur
(a eras.) L 18 qui∗∗∗ V . 19 eum B1 m si om. T
21 contriuuit T 82 erat L2 sebrius L 28 uomes L*
sit L 24 prcfeta BL V aociferator Rm 25 quisquamde L
praecognitioni A, praecogitatione Ll
sic metitur, ut pernix decisio, dum inquisitione esse
senior innotescit, fauorem censentis accuset P nunc paulisper
ore actibus annis indignus pontificali uoce uos arguam. nos,
qui statuta nostra non una apud uos uoluimus lance constare,
quibus de inpugnatorum qualitate lati sunt canones, apud quos
nefas est cana patrum definita transcendere, quibus scriptum
est in Carthaginiensi concilio, quod apostolicae sedis per
Faustinum episcopum, qui tunc ab ea missus interfuit, probauit
auctoritas, accusatoribus de inimici domo prodeuntibus
non credendum, in quibus odio succensa uicinitas per nutrimenta
arida flammam persecutionis exsuscitat et uniuersam
doli fabricam sumptu et machinis cohaerentibus secreta dispositione
conponit: istos quae domus euomeret qui scire potuisset
nostra collectio nisi praesentes et inpugnationis qualitatem
unde nisi ex scripta propositione didicisset? in quibus
sentinam criminum, dum simulato ferunt persecutionem se
debere criminibus, agnouisset?
Post illa, quae de accusatoribus prolata sunt, addidistis,
cur personae iussae sint praesentari, quas saepe imperialis
flagitasset auctoritas, ad defraudationem genii pertinere eius,
qui nunc in sede apostolica quasi in quadam arce consistit.
uere uobis dicit Sapientia: homo infirmus et exigui
1 sancoire L\' rapidis A, radibos B, rabuia L 2 pernix
(nii m ras.) T inquiaitioni B 3 aeniori anticipat innoteecit
A, seniori innotescit anticipet m censentes JB, cessentis A
4 ore] orare L indignas AR, indignos m, indignus∗∗ (fi eras.)
0
L 5 stata B uoluemus B, uolumus PBTbm 6 qs (s
m ras.) T 7 cala Lx diffinita P et Sirm. 8 chartaginiensi
BLVt cartaginiensi R, cartaginensi T 9 approbauit Sirm.
10 autoritas B\' 11 natrimentu T 12 persecationum Bm
13 machinis (is in rcu.) B coherentibus BLV disposione B
14 domos B 15 nili unde R 16 dedicisset B 17 faerunt
B\' 19 illo BV1 addedistis B 20 penone TV 21 flagitassed
B defrudationem B\' ingenii Pb 22 arche B
ut sciat quid acceptum sit apud dominum, et iterum
dicunt Prouerbia: qui odit se qui neglegit studia, inperitis
enim obuiat mors. quid illam quae ex uiperina
scientia descendit ignorantiam fingitis? quid adhibetis mira
latrocinandi arte praestigia simplicitatem fronte monstrando?
de uobis uere dictum est : qui loquitur mendacium, ex
propriis loquitur. istam laetitiae faciem ex iudiciorum
censura uenientem uafra prouisione sacerdotis uestri oculis
abstulistis, ut eum talibus aduersus acies uestras instructum
munitionibus et innocentiae in testimonio orbis tela deferentem
ab ipsis iudiciorum adytis pelleretis, prouidentes ut nec sine
inpugnatione insons uiueret nec haberet solacium de incorrupta
iudicum inquisitione pulsatus. uos praefato et dedistis et
inuidistis examen, cum uno eodemque itinere a uobis disceptationum
dubia subire et prohibetur et cogitur et per singularem
callem ad causam arcendus euocatur, ne manifestam
salutem aut non lacessitus obtineret aut subriperet absolutus.
adulescentiae meae memini me legisse temporibus de quodam
dictum : exuli exilium imperas nec das uos inpetit
prophetae sententia: isti sunt ui.ri qui conturbauerunt
terram et qui concusserunt regna, et iterum: excidentur
ramusculi eorum falcibus, et quae derelicta
fuerint, abscidentur, et rursus: dum non
21 Es. 14, 16 22 Es. 18, 5 24 Es. 80, 14. Å 8 qui odit) odit ARm neglegit (pr. g in raa.)
B 4 quid] quid enim m et Sirm. 5 divcendit B fingites
B1 adhibitis B 6 arte] falsitatem uel delesitatem (doloaitatum
m) add. ARm 7 mendatiam ABLR ei L a. I. 9 uafra]
callida Am nostri Sirm. 11 monitionibus B in om. B
12 iuditiarum AR adltis ALBV, aditus B, additis T pel-
leritis B nee (c ex t corr.) B 13 ne L 14 iuditii (ii ex
n corr.) T, indMum A 16 singlarem T 17 callẽ (ẽ in ras. corr.)
T, calcem AR ne] non ABm 18 non A e. l, m. 2 lasessitus
T, pronocat situs A surriperet B 19 aduliscentiae B ,
20 exsilium A 21 profetae BLV 23 delicta A, dilecta R .
24 abacindentnr b m prosperatis B.,
uestra, sicut lagena figuli nec non propheta ad
hanc causam specialiter locutus intonuit: dominus inclinabit
manum suam, et corruet qui fert malis auxilium
et cadet cui praestatur auxilium, simulque
omnes consumentur. redeo tamen post uetusta exemplorum
suffugia ad nouellas canonum definitiones. clamat in
alio loco Carthaginiense concilium: quascumque ad accusationem
personas leges publicae non admittunt,
his inpugnandi alterum et nos licentiam submouemus.
quaero a uobis, uiri, quibus indita est ad unguem
polita perfectio, cuius condicionis fuerint ista mancipia,
quae postulata scriptis principalibus intimastis? si ea seruilis
adhuc in potestate alterius catena retinebat et nulla ab
obscenae obligationis conpedibus uestigia in libertatem missa
laxabant, uel uobis disceptantibus fidem aliquam praedictorum
uerba portassent? sed, credo, replicabitis: ueritatem,
quam sponte prolata m illis non habere non poterat, hanc
diuersis crucibus e latebris suis religiosus tortor exegerat,
ut, dum poenis corpora soluerentur, quae gesta fuisse nouerat
anima non celaret. sed quaeso primum ad leges publicas,
deinde ad iudices ora conuertite, qui possunt in defensione
sua sic eloqui: nos, quos dei seruitium post istarum rerum
abiectionem fecit ingenuos, qui seruulorum insultantium
R, kgaena AV, la∗guena (n eras.) L, laguina B
profeta BV 3 inclinauit BRm 4 conrait B 7 saffragia
Pbm definitiores Tc 8 chartaginiense L, cartaginiense R,
chartaginenae B, cartaginense AT 10 sũmouemus R et nulla
accusationes a iudicibuB audiantur ecclesiastisis quae legibus saeculi
(prohibentur add. AR 11 quaero] quae nero 4 quibus uiri
T\' 12 tuius B1 conditionis ALBTV fuerunt ARTVb
18 scribitis B 14 ab Qm. B m 15 oblegationis ABLTV
be
18 quam om. B prolatã R hare B hanc] ae B
19 cruciatibus c in mg. et Sirm. rigorosus c m mg. exigerat
B, exegerit m 28 quos ex qui Y m. 2 poet] proARm
24 abiectione ABBm
famulis per apostolum: mementote quia uester et illorum
dominus in caelis est, ad haec saeculi mala reuocabimur?
faciendum a nobis est quod facientem alterum profanum
esse contendimus? quod per ministerium iussionis et
manus alienae incestaret aspectum nostrum, nostro peragetur
imperio? nolite hanc ad uniuersas ecclesias mentem rapacium
luporum more et natura seruare, quia postquam nos maculasset
forte pro desideriis uestris cruenta discussio, effectum
in his, quo tenditis, non haberet. sed dicente nobis propheta
ponamus circulum in naribus uestris et frenum
ia labiis, et reducamus uos in uia qua uenistis,
qui eodem propheta adserente inpugnamini, qui dicit: erunt
quasi non sint, et peribunt uiri, qui contradicunt
uobis.
Hoc etiam nouo aduersus nos subdidistis inuento, ipsum
dominum et redemptorem nostrum seruorum subisse iudicia
et caeli operatorem particulae cuidam sponte subiacuisse terrenae,
dum testatur et loquitur: homo Iuda et qui habitas
Ierusalem, iudicate inter me et uineam meam.
hoc etiam beatum Petrum, hoc Paulum apostolum non horruisse
narratis et illam uestram elegantiam ad ius pertrahitis
exemplorum nexibus praecedentem, quasi uobis in hac parte
remanserit cum renitente contentio et ualidis facundiae uestrae
11 19 Es. 5, 3 B 4 uobis T facientea prophanum alterum
T, faeiente altero profanum c in mg. 5 esset V1 6 incertaret
LPT aspeetum] nfm add. B recte fort. nostra A peragentar
B 7 ad] adaersus B eclesias B rapatiam B
8 seruare] separare m noe om. B 9 pro] p B conaenta
m descossio Tl 10 tendites Bl profeta BL 12 in
niam A et Sirm., ad oiam b 13 profeta BL V adserentẽ L
16 nono T in rae. m. 2 inaentu B 18 operatorS (crẽ corr.)
L terraenae B, terraene L 19 hõ in o eorr. T, o Rbm
habitatis AJRc 20 hierusalem ABRVm 21 beatram L
orruisse L 22 illa uestra eligantia B pertrahetur B
24 ualis V
de conscientiae suae serenitate uulgi dicitis inplorasse testimonium.
quid enim Samuel dixit? scire dominum, quod nullius
umquam substantiam, nullius pecus abegisset, aduersatum
se muneribus et, quod est supra hominem, sponte uenientia
dona uitasse, prouidens scilicet, ne per suspicionum praeiudicia
opinionis damna pateretur. postremum sub diuina adtestatione
patefecit innocentiam, ne humanum subiret examen. redemptor
noster iudicium, quod inter se et uineam suam optat euenire,
dum uestra in praesenti negotio mala respicit, magis inplorat.
sanctus Athanasius Alexandrinae urbis episcopus, dum participum
uestrorum argueretur inuidia, agnoscens sibi per contumeliarum
multitudinem exercitium contingere, non timorem,
uere ad coronae pretium iunxit quod de dignitate submisit,
et ante caelestem de absolutione sententiam personam rei
innocentiae bonus aestimator inpleuit. sic enim Christi milites
sudore suo honorum sibi incrementa parturiunt, dum concessa
fastigia celsiore humilitate castigant, inde laudum cumulos
mercaturi, unde indepta culmina sublimi parcitate moderantur.
sed quamuis beatum Athanasium Romano antistiti, quantum
nosse datur, inparem locus ostendat, facto tamen in negotiis
conparantur. ille praesto fuit iudicibus: iste, quantum et uos
dicitis, aduocauit. ille intentatam discussionem ut dei famulus
non refugit: iste triumphi sui spem in discussorum collectione
constituit. sed quid his longius conlationibus inmoremur?
L1 oblata (o in raa.) T samuhelem R
profetam BLV 3 samuhel R 4 peccus Tl abigisset B
6 pro m suspitionum Rm praeiuditio R, praeiudicio m
7 dampna R 8 redemptoris m 9 nostri Rm 11 atar
nasius BLV 12 arguetur L 13 timorem (orem in ras.) Y
14 ad uerae c precium LRTV iungit A 16 milites
b
chvisti ARm 17 audere (b 8. I. m, 2) A suo honorum T in
ras. 18 cumulus B 19 moderante B 20 atanasium B
LV romanum antistitem AR 21 locos (a in ras.) T
23 discusionem B 24 triumphum suum m spem B, om. AL
PRTVbm
posset fidelium corda doloris iusti aculeis excitare, uenerando
concilio auctoritatem etiam contra se, si mereretur, indulsit.
quis in hac allegationis ipsius fronte nesciret fultum ad coepiscopos
puritatis testimoniis conuenisse, qui hoc, quod districtioni
eorum minus licebat, exhorruit, aestimans illud magis
quolibet modo labefactandum, quod statuisset censor inualidus?
quid praefatum incessitis canina loquacitate ? quid laeditis non
merentem P uotum eius est quod uestrum putatis esse terrorem,
sed astutior in uobis quam in Athanasi aduersariis nouelli
uirus serpentis insibilat. illi nescierunt quod uos optime calletis,
qualiter triumphus tolleretur inpetito. illi prouocatum,
ne audiendus non occurreret, formidabant: uos moram quam
habebant examina non ferentes uenientem iaculis reppulistis
et taedium uobis de sententia praeparatum armorum ultricium
adsumptione conmutastis. o malorum commemoratio, quae
uocem et praestat et subruit, dum illos quos in clamorem
coegerit eorum etiam grauitate facti uerba confundit.
Quis patiatur uos aequo animo garrientes ? ergo nos secundum
adsertionem uestram nouellae utilitatis commoda non amamus,
dum definitis senioribus praestamus obsequium ? hic tota ingenii
uela suspenditis: hic resupinae ceruicis ex secessu pectoris
quicquid habuit flaminis ructus euomuit. aiunt enim: "Moysi
a uobis ieiunia et Helisaei miracula quae egit, dum mortuum
2 possit B 4 hic V1 nescirer Tx coepL 5 con-
1
nenise T, om. m quid B distriction B, districtionem ALP
RTVb 7 colibet Å censor] iudex A 8 quid (d in rae.
corr.) T incessetis B, incessistis P et Sirm., pronocatis sitis A
colaciate BV1, colandate A leditis ALTV, ledites B 10 astutins
c atanasi B, athanasii ART, atanasii LV 12 tolletur B
13 occurreret/// T morem quem m 14 examinari Bm nenientes
m repulistis PT, repulsis m 15 tedium ART 16 conmutatis
L 19 garrientis T1 21 desinitis Bm praestare
Bm 22 uela (ela in ras.) T euspendites B 23 quidquid
B, quidquic L habuit] spiritus add. ABm aiunt] aut B
moysin B 24 helisei BLV, elisaei A
hic rationis inuenit scrutator idoneus? non si auri pallidus
inquisitor occurrat, in sensibus uestris latentium uenarum
motus inueniat et insuetis lucem latebris sermonum fossor admittat.
idcirco ergo cana, miracula non probamus, si iuuenilibus
consensum non praebemus excessibus? si seruum domino,
discipulum magistro euangelii memores subiugamus, quicquid
potuit prodesse neglegimus? alia sunt, inprobissimi hominum,
quae ad usum recentem sine iniuria uetustatis adhibemus.
Nouam deinde culpam et quam inuestigatio nostra transierat
reclusistis: "quare papa sine exempli instituto praecedentis
synodum conuocauit, ut de criminum eius obiectione cognosceret?"
post haec nos falsitatis arguitis, cur a principe, quae
in praefato negotio scripta sunt, dicimus postulata. praesta,
domine, ut labyrinthi huius sine errore sinuosos superemus
anfractus: dirige semitam, quam flexilis coluber iuxta fabricam
proprii corporis aut mentis operatur, ut uere dicamus: dominus
uirtutum nobiscum, adiutor noster deus Iacob,
et cum Salomone exultemus dicente: equus paratur in die
belli: apud dominum est autem omne praesidium.
superforaneum quidem est absurdis respondere propositionibus
dicente propheta: ne respondeas inprudenti ad
45, 8 19 Prou. 21, 31 22 Prou. 26, 4 ALRT, confundantur m 2 callidus c
3 uenarum (rum in ras.) T 4 motos BLPTY 5 ergo om.
A iuuenilibus o. non T in ras. iuuenibus B 6 pbemua AR
T, probamus m, prae euangelii LV (bemus-magistro om. LV sed add.
m. 1) 7 euangelici A subiungamus PB b quidquid B
8 potuit/// T improbissimis Rm 10 post nostia spatium guod
supererat 4- 5 litt. eiuadem lineae et linea proxima tota eras. L
11 institutio L 18 arguetis B cur a] curam Bm 15 laberinti
AL2PRTV, laberenti BL\' orrore A sinuosus B
16 amfractus ABV fexibilis m, flexibus A 18 deus A
no. ad. n. d. (sic) T 19 solomone B paratus A in] ad
Rm die BPb, diem ALRTVm 20 deum B autem
om. T, aut B preeidium LTV 21 superuacuum ARm
22 profeta B V
quasi ualidum putetur non tetigisse formido. melius nobis est
cum beato Paulo insultationis causas incidere et plena uoce
testari: factus sum insipiens, uos me coegistis. hoccine
ergo nullo constabat exemplo, ut sacerdotum papa concilium
conuocaret, cuius arbitrium est collectio synodalis ? aut
parua erant, quae de uestris cum hac multitudine facinoribus
damnarentur ? nonne directa uerba sunt canonum, quicumque
clericorum ab episcopo suo ante sententiae tempus pro dubia
suspicione discesserit, manifestam eum manere censuram? ad
huius rei ministerium deuotum deo oportuit agmen occurrere,
ut perditi et profligati gregis ulceribus medicorum exercitus
subueniret, quia quotiens morborum uiolentia celeri gressu ad
animae secreta festinat, obuias manus adferre non potest salutare
consilium nisi ex collatione multorum. nam et hoc a rege
nostra poposcit allegatio, ut abscisis clericorum praeiudiciis
de accusatorum papae merito per humanum os supernum iudicaret
imperium. uideamus tamen, si placet, et illas didascalici
libelli uestri relegamus argutias habentibus etiam nobis ante
oculos patrum sanctiones, quibus excessuum uestrorum sentina
ponderetur. lex ecclesiastica pontificem ab aliis accusatum,
priusquam sub luce obiecta constiterint, exigit non relinqui.
uos uero diuini, ut puto, iuris memores, qui leuia errata despicitis,
qui peccati nobilitate gaudetis, ne una uos ex desertione
sacerdotis culpa respiceret, accusastis cum incrementis
T transierat LPTVi 2 est nobis T 5 nullos
A 6 eet T in ras. sinodalis ART 8 dammarentur A
10 saapitione BTm ∗eum (litt. 1 longa eras.) B, eum V, in eum
LPTb, siuseam A (eius 8. I. m. 2) remanere Pb 11 i/Jdeo B
13 quoties ARm 14 adfere A saluare L 15 consolatione
B 16 uestra m abscissis Tb piudiciis B 17 per]
p/// B humanum os Bb, manũ os LPRTV ( add. postea V m.
1) m, manus os A 18 placit B illas] dispntatoris add. Bm
didaschalici B 20 quibuB om. B 22 lucem LV obiectu
B 28 uero] uelut T despicites B 2b accusatis AZRm
uester, adduxit, ut post desolatum, post inpetitum pontificem,
sine ullius uigore sententiae totius paene Italiae inprobandam
antistitum crederetis esse censuram : quomodo quidam dixit
de cohorte uestra:
festinantem animam morti non credidit uni.
potesne, mens indocilis, criminum iam ditata successibus, a
detestabili proposito uelut effeta feriari ille uos his locupletes
malis effecit, cui elationum copiae opes angelicas sustulerunt
et diuinum censum nocendi quo exuberat thesaurus
inuidit.
Sed promissi memores uniuersa, quae operi ipsorum recolimus
inserta, tangamus. arguitur stilo splendidissimo papa
Symmachus, quare conuentionem praeueniens cum populorum
coetibus examen intrauerit et postea iudicia, cum euocatus
quater fuisset, spreuerit. sic a uobis ueri discessit affectio,
ut mendaciorum nebulis orbis testimonium putetis inuolui
et fallaciae peniculo depicta uerba plus uirium credatis habere,
quam ueritatem Roma quam retinet? ergone ille disceptationem
uel inportunus adiit uel expectatus aufugit? ergone illam multitudinem
deuotae deo plebis non pro fidei diligentia Christiana
ras.) L 8 rigore m poene A, pene T, pquae c
4 antUtitem AR 5 choorte T 6 non om. Rm uni] ui
R, uestri m 7 ptne T, potestne bm meus R indoctilis
B, docilia Pb a] et m 8 ∗proposito B effecta V
cessariferiari A his om. Sirm. Iocupletis B, locupletos LRV........ his 1. m. effecit T in ras. 9 efficit A 10 quod Rmhabunbat ezhuberat
A tensaurus B 12 promissio R, promissionis m memores-inserta
om. B, add. m mg. inf. corr. nninersa om. B
13 arguetur B 14 simacns T 15 intranerit scripei, intrauit
libri postea] positus Pb 16 spreueri. (m ? eras.) T, spreuit b
dicessit T 17 mendatiorum ABR, mandatorum b orbis B,
urbis LPTVb, uerbis ARm 19 ergonec T\' desoeptationem
T 90 ergone] ergo AR ille T 21 deo B s. l., om. m
uiolentiam currens lacrimas comites habet et qui
studet esse formidini uultum timentis ostendit? multitudo illa
iuncta sacerdotis officiis adtulit ad nos lamenta, non iacula,
nec uenit telis minax, sed fletibus miserabilis, una tantum
intentionem uestram ostentatione grauatura, quia uberibus
oculorum fluminibus demonstrabat, quam esset per acerbitatem
uestram condicio dolenda pulsati, et in sobrietate uenerandi
examinis adflictione propria commendabat quem uoce non
poterat. sed habetis manifestum ex hac re qui bilem furor
accendat, quia paene absolutus ad iudicia uenit, pro quo orbis
inlacrimat, et dum rebus extraneam in praedictum inuidiam
sermone colligitis, paulisper reuerentiae nostrae diu ceruix
superba submittitur. sacram enim congregationem tunc uocatis,
quando extinctorem nostrum Symmachum uultis adserere, et
crudeli pietate honori nostro putatis adcrescere quod residens
in ecclesiarum arce perdiderit. nos ista non solum non sensimus,
sed diuersa sentimus: ad alios magis tutelae uestrae
uenena conuertite. non habet testimonium defensoris qui
repugnanti inpendit oris obsequium: perdit quam esse putat
beneficii gratiam qui aliquid praestat inuito, quia non est
munus nisi quod uelis accipere.
Nunc longa non opus est admonitione iam perditis: odium
debemus operi, de cuius iam non superest quod damnetur auctoribus.
mulierum turbas adseritis urbanis coloribus cum praefato
ad iudicia conuenisse, et ilia uestra subtilitate ostenditur
sexus qui maiorem antistiti debuisset affectum. profanissimi
BT 3 stndit B 4 non om. R 6 in-
».
tentione uestram ostentationem A urm V 7 accerbitatem T
8 pulsatus B 10 furor] fore B 11 adcendat B poenae
R, pene PT 13 collegites BV1, collegitis R ceruix-congre
T in ras. 14 submittitur V sacra B m 15 simacum T
16 quod] quia T 17 eclesiarum B , arte T ita B, ita
Rm 21 inuitus R 22 uellis B 23 ammonitione B
perdiBtis V, perdidistis Pb 24 dampnetur R actoribus T
25 adaeretis B 27 qui-profanissimi om. R \' prophanissimi Tm
accusare, et prophetam dixisse: reprobantes uerbum
sperastis in calumnia et in tumultu, et estis in
eo: propterea erit nobis iniquitas haec sicut interruptio,
quia pro nobis dicit deus: eos uero, qui iudicant
uos, ego iudicabo. et iterum ad seruos suos dicit: nolite
timere obprobrium hominum et blasphemias eorum
ne metuatis. rursus etiam uobis clamat: accedite huc
semen adulteri et fornicarii: super quem lusistis,
super quem dilatastis os et eiecistis linguam? numquid
non uos fili scelesti estis, semen mendax?
Quae quibus copulatis, aduertite, dicentes: "indicta causa,
derelictis defensoribus papa discessit", fori nobis in negotio
praesenti et platearum quarum estis hypocritae exempla proponentes.
nobis scriptum est per Paulum apostolum: quibus
crucifixus est mundus, quid illis cum foro? sed ista
nescitis aut, quod est grauius, nota contemnitis. peregrinum
credo aliquid et a ratione separatum postulans papa discessit.
nonne hoc sperauit pro statu labentis ecclesiae pastorali cura
constrictus, quod et religiosa prouidentia et causae ipsius ordo
flagitabat? quae enim iudiciorum forma praecesserat, ut nobis
hostiliter disruptis, etiam per suggestionem uestram sublatis
ecclesiae opibus, qui diu fuerat cibus esurientium famis mancipium
uideretur effectus, dum alimentis distributor egebat,
ut fieret in dominatu seruitus et in seruitute dominatus? quae
51, 7 8 Es. 57, a 4 15 of. Gal. 6, 14 B 2 profetam BLV 4 propteres-interrnptio
om. L 6 deminua Pb uero own. tn 6 itenun om.
A 7 blasfemias B, blasphemiam Rm 10 egistis lingua B
11 filii ALRTV Bcaelesti B, scelestis (estis om.) R 12 quae om.
B dioena R, dicatis m 13 dicessit T, decessit b 14 platarum
A ypocritae ABLPTV 17 contempnitis LBV, contempnetis
B 19 stratu V* eclesiae B 20 relagiosa (r
corr.) B 21 praeceeeerat ut (cesserat ut in ras. corr.) T a nobis
fort. 22 sugeesionem B* sublatib: V1 28 eclesiae B
cybus B 24 dstributor T aegebat B 25 in dominatum
L que T, usque Rm
transacta reddebat? qualis habuit effici ex censura conuictus,
in quo causam adiudicatio praecedebat? non fuit priuilegium,
quo spoliari potuit iam nudatus. unum uobis putastis residere
in sacra collectione subsidium, ut ad tuendorum inmanitatem
criminum sacerdotes uobis comites iungeretis et fieret inpunitum
facinus pollutione multorum. numquam conuenienti
tempore censor adsciscitur, qui ad decisum paene negotium
conuocatur: criminosi etsi est meritum, tollit accusator, qui
in eo plus furori suo uult licere quam iudici. dicit enim uos
inpetens propheta : haec est pars eorum, qui uastauerunt
nos, et sors diripientium nos. ite, angeli
ueloces, ad gregem conuulsum et dilaceratum et
populum terribilem. ad uos angelus missus est, scilicet
per sacerdotes, quorum uoce atque merito perferenda Christo
dona suscipiunt et placato dominante inpetrata mortalibus
uota concedunt, per quos uobis oblata sunt munera repudiata
concordiae, qui poenam merentibus dilectionis praemia detulerunt,
qui dum se considerant, in nullo quod merebamini respexerunt.
"Quis eum" inquiunt "uidit cum accusatoribus suis aperta, ut
aiunt, pugna confligere?" inpudentissimi hominum, quem cum
quibus uultis decertare, respicite et utriusque partis, si quid
salutis in uobis resedit, loca tempora personas adtendite: et
si uos nefarie congesta cordis adhuc praui non subegit
1 memoriM T 2 qualiter Rm connictus] iudicatio add.
ARm S priuilegiuR 4 quo om.
AR putatis Rb residere T in ras. corr. 6 triminum
T 7 polliciotteL 9 adsisciture A, adscitur L1, assciscitur
B ad decisum] additisuntR 9 controcatusS, conuocantur
m accusato B 11 profeta BLV 12 deripientium B
15 adque B, ad per R, 16 a mortalibus Rm 18 dllectionis]
delectatiionis Am \'19 respexerant R 22 imprudentissimi
Rm hominutH Pb, omnium ABLRTV m quem]que AR,
qui m 23 despicite R 15 nefarie i congesta(611 in ra
corr.) T opolentia B
sinistri monitoris iussa contemnite. agnoscitis summi regis
praeceptionibus uos in his, quae merito plectenda sunt, non
muniri, quia quamuis responsi qualitatem dictent dogmata
postulati et petitio dum existit praeuia quae sint secutura.
describat, numquam tamen cassibus uestris libera regnantis
uerba cepistis, numquam desideriis per aucupia calliditatis
imperialia uobis scripta militarunt. quotiens uanis hiatibus
nocendi inefficax morsus increpuit ? quotiens de accusato quicquid
spe tenuistis effugit et uacuos imago praesumptione
occupata deseruit? deo gratias, qui hanc prouidentiam indidit
ei, cui rerum humanarum summa conmisit. spes certa quietis
est et salutis perfecta in gubernatore sapientia. puppis, cuius
magister ad claui regimen intellectus dote praeparatur, ubique
stationem, ubique portum habet in fluctibus. certa est generalitatis
securitas, quando rempublicam nobilibus regit artibus
institutus. scit imperatoris nostri caelo infusa dispensatio obuiam
manum famosis in fallendum ingeniis exhibere. labore
apud eum non opus est, quem sortita est olim nuda ueritas
defensorem. cessent impii conmenticia apud illum simplicitatem
fraude mentiri: quicquid se aduersus iustitiam mouerit
mox tenetur: nihil apud praedictum tutius innocentia est:
legatione ualida utitur qui aequitati res congruentes insinuat:
quae grauis est plerumque principibus inpugnatio, minus
R coutempnite ABLRTV 3 qui
T* plectanda A 4 mnneri B dicent Rm 5 postulata
m exsistit AB preuia B, breuis A sequutura A
6 discribat BV cassibus BLPVbm, casibus ART ueris A
T cepistis PT, coepistis ABLRV desideriis inclusis Schottus
uacupia B 8 milita∗∗ront L7 multarunt R quoties ARm
9 quoties A, totiee Rm , quidquid B 18 pupia T 14 clauu
TI, clam gubernaculi A dote praeparatur om. A 15 est om.
ARm. 17 eit Bm 18 fallendo m 19 quam A olim
eat T 20 impia Bm commentitia ART 21 quidquid B
ee aduersus] ait dum Rm nouerit Bm 22 totius BV1
23 lectione Rm qui] quia ARV1m congruenter ARm
24 grauis eet (uis eet in ras. corr.) T, grauis B fidelium uel infidelium
A -
a quo frugis huius planta descendit
Ad uos me reducit propositi operis non amica condicio, qui
melioribus hactenus operam uolui nauare sermonibus, dum
captiuam orationem exigit imperiosa necessitas. dixistis enim:
"quomodo de causa uel qualitate eius primitus tractabatis, cum
necdum haberet synodus firmitatem ?" o frontem dictionis inmundae
et faciem libelli, quam non sola maculauit inperitia.
tractatus nostri prouinciam et narratis et quaeritis. hinc
eramus nempe dubii, quia, quemadmodum loquimini, non habebat
synodus firmitatem: transibat negotii qualitas audituros et
plus adhuc remanserat in reuerentia pulsati, quam esset ia
nostri integritate collegii.
Deinde pro quaestionum tormentis uenerabilem Laurentium
et Petrum episcopos a communione papae se suspendisse replicatis
et quicquid prouidit cautio conuocatorum ducitis ad
crimen inpetiti. ullone ergo tempore, dum celebrarentur ab
his sacra missarum, a nominis eius commemoratione cessatum
est ? umquam pro desideriis uestris sine ritu catholico et cano
more semiplenas nominati antistites hostias obtulerunt? aliquando,
quod capiti uestro adscribatur, facta est apud deum
offensa per gratiam et extitit nutrix ueniae peccati mater
oblatio? fuerunt quidem corporis tantum conuentione separati,
quos loqueris, animarum tamen praesentiam non uitarunt. si
add. A narratur V
2 huius modi Pb discendit B .3 conditio ABLRTV
£ operam ARmpernauare A, pernauari B, peruagari m .7 dictionia
om. B immtnditiae B 9 noctri] non B prouintiam
ALRV hic V 10 erramna T habeat L 11 aadfturus
B 18 nostri om, Bm 14 pro] post Bm torrentis
AB, torrentee m 1B se T s. I. replicatna B 16 quidquid
B prenidit T causatio B 17 nllojne (ne in mg.
add.) B 18 a nomine eius T in ras. corr. 20 simiplenas B\'\'
antistitis B 21 nestro] epPb peocati
neniae m mater om. A 28 sepatim T1 ut uidetur
24 presentia A \' nitauerant L1 1
pio mordens dente coniungit, procul te ab aestimatione
culparum duxit affectus. mandati caelestis habitatio nos
aut miscet aut separat : non interest quae interualla, nos segregent,
si uno in supera mansione conclaue retinemur. uere
hinc conicimus esse uos seruos uentris et corporis, et per hanc
sententiae uestrae uilitatem declaratis mancipia uos esse terrena.
scriptum est enim: animalis homo non percipit
quae sunt spiritus.
Fost haec uersis in fugam ordinibus lymphatici more sermonis
addidistis: "ergo concilia sacerdotum ecclesiasticis legibus
quotannis decreta. per prouincias, quia praesentiam papae non
habent, ualitudinem perdiderunt?" legite, insanissimi, aliquando
in illis praeter apostolici apicis sanctionem aliquid constitutum,
et non de maioribus negotiis, ad conlationem si quid occurrit,
praefatae squis arbitrio fuisse seruatum. sic enim habes: si
quis episcoporum iudicio prouinciali depositus
fuerit, Romanum papam, si placet, rursus appellet,
et ipse, si uidetur, reparet iudicia in opitulatione
damnati. ecce enode est, quod ad laqueum praeparastis,
nisi forte artissimis in illa parte nexibus adstringamur
et replicationum nobis itinera non patescant, dum callis
ante peruius dumetis nouella interclusione uestitur.
A mutuo] motu Rm, mictu A 2 pia Am
mordens dente] mordente Rm 8 dixit A hhbitaciones A, obauditio
Rmnos om. A, nos T 4 miscit B separet A,
superet T interualla]interrura R -5 supera Sirm., superna (a
corr.) T conclani Tm 6 conicamusB, conuincimusw
7 sentiae A declaratos Ti 9 ea quae Abm 10 lympatici
R, limpatici A, linphatici T 11 addedistis B 12 quodannis
B prouintias LV praeaentia B 14 apoetolice T
15 consolationem B 17 iuditio AM prouintiali LV 18 si
fuerit B .is uuromanam A placit B1 appelit B1 19 re-
I
pvet \'(aret in ras.) B 20 damnati B node L post est
7 — slitt.eras.in L21 artissimus L, artissimi V122 patescant (2
corr.) B 23 praeuiue m, phuius A dumethis A, dS et his JB