Etsi plurimos gentilium scio, Vigili sanctissime, ab ordine atque
ratione ueritatis auersos, quominus Dominum noscant, caecitate mentis
errare, tamen magis Iudaicae plebis insaniam noui aduersus nomen
Domini pertinaci etiam nunc duritia cordis ingenita patrum iniquitate
perstare, auersantes ueram salutem nec inquirentes aeternae uitae
datorem, ut qui delictis stirpis antiquae sint pari merito nequitiae
genitalis obnoxii, saltim uel sero credentes possint conuerso ad Deum
M 2 confriget T lignum T1 μ conlocauit
MT, eitinguet v 3 contione M 4 credentx, credent et
sperabunt MT, om
.
Incipit ad Vigilium episcopum de iudaica incredulitate TtZ μ. —
7 etsi] Cipcrianus uigilio fratri Balutem. etsi apud Z uigili carissime
scio Z 9 errarent Ttl tamen p*, tunc TtZfi1
10 ingenitam Z patruum Tt1, et patrum cod. Remigianus (r) ex
quo Bahuiua hunc librum emendauit iniquitatem Tt Z 11 adrersantes
Z, conuexsantee Z
annquae) sclque Z sunt ZT 13 obnoxios
TZ, obnexi p1 saltem Ztfi possunt Tt conuersi Ztt)
domini TtZv
perstat et durat adhuc et semper puto durabit ad deque progeniem
succidaneam innata patrum inreligiosa perfidia, quae aduersus odium
nominis Domini incredulitatis insania roborata nec ad noscendam
ueritatem potest corrigi nec ad timorem Dei ipsius monitis doceri
atque suaderi. cum autem doceat Dominus et ostendat dicens: ego
sum lumen saeculi: et qui me secutus fuerit non ambulabit
in tenebris, sed habebit lumen uitae, quam malum
ratio est ostensum diuinitus uitae lumen omittere et mentis caecitatem
malle, tenebras mortis eligere, ut ostendant damnationis suae
propriae uoluntatis libera et licita perditione contra Deum etiam
illa nolle quae prosunt ? secundum quod et per Domini uocem increpatam
Hierusalem, quod colligi noluerit Deo illam uolente colligere,
loquitur spiritus sanctus et bonitatem Dei manifestat peccatoribus
subuenire iugiter uelle: Hierusalem Hierusalem, quae interficis
prophetas et lapidas eos qui ad te missi sunt,
quotiens uolui colligere filios tuos, sicut gallina
colligit filios suos sub ascellas suas, et noluisti?
adeo Dei uoce manifeste perfidi populi contumacia denotatur, ut
etiam salutem propriam suam semper aduersus clementem
Ztv; cf. p. 126, 1 omnis Z
puto durabit om. Ttfi ad] et Z 3 succedentem Z innotam
Z patraum Tt, om. Z inreligiosam in perfidiam Z
4 christi domini Z insaniam Z, infamia v roboratam Z
agnoscendam n 5 potest] potestate Tt1 7 et qui] qui Zv
ambulauit T 8 quam TZ, haec t, quae Z, maluit t
9 ratio est) ratione tft1 uitae om. Z dimittere Z caecitate
t, uel Z mortis ex montis
T ostendat t\'tJ 11 propriam uoluntatem Z liberam Z
illicitam Z, illicita T perditione t2 μ, perditionem TZt1 12 increpatum
T, ad increpitam p. 18 quod] quo Tt, que ex qui (i
noluit Z deo] idem Z illam ... I. 20 salut post esset
p. 124, 9 exhibet Z nolentem fJ, uoluntem Tl 14 dni Z
qua peccatoribus iugiter subuenire nellet Z 16 misi T 17 filios]
pullos Z 18 asoellas Ttft, alas Z, axillas b snas om. Z
19 ut] et Z 20 post salut exh. Z tionem hominis 122, 8 ... solum
123, 11 propriam] sanctus adnentum eius in propriam Z
Dei exhortatione praedicationis offerens et insinuans proclamat et
suadet dicens: reuertimini ad me, et ego reuertar ad nos,
dicit Dominus. alius uero similiter: misericordiam suam Deus
sempiternam manere demonstrans addidit dicens: nolo mortem
morientis, quantum ut reuertatur et uiuat, dicit Dominus.
Quid est ergo renerti, quam in Christum credendo per eum qui est
uia ueniendi ad patrem Deo reconciliatum posse saluari ? quomodo
autem reuerti ad Deum possunt qui ei per quem est agnitio et reuersio
ad Deum uoluntatem Dei praedicanti credere noluerunt ? aut
quomodo Deum satisfactione placare poterunt, qui eum qui est satisfactio
et placatio pro nobis apud patrem sacrilega impugnatione persequi
maluerunt? si enim aduocatum Christum habemus
apud Deum patrem, initiare utique ea quae nos docuit et monuit
quaeque apud patrem locuturus est sollicito timore facere debemus.
igitur nos qui mente in Domini metum prona mandatorum eius
monitis insistimus et religiosi ac uenerabilis cordis fide credulitatem
de eius timore concepimus, quid aliud sequi, quid cupere, quid magis
uelle ac tenere debemus, quam ut omni a nobis mentis antiquae
Z propheta item alins] inde propheta Baluzius 2 in
exhortatione Z praedicatione T, praedicans Z offerens et
(et om. fi, in T) insinuans Tta, om. Z proclamet T 8 suadeat
p1, insnadeat T, insoadet t 4 nero] quoque Z μ. suam
deos TZ, dei t 5 sempiternum T 8 ergo] alind Z,
. ergo aliud p reuerti] ad dominum add. Balusius ex r credentem
Z 9 a patre Tt saluari] salntari Z 10 dum p
ad deum possnnt reuerti Z quam T agnitione Ttx 11 dum Z
uolnntate Z 12 deo Z satisfactione aliqua Z placere
TZfk1 potuerunt TZD, poten p, potuerint Remig. 13 sacrilegam
inpngnationem T 14 maluerint p haberemus Тta
15 dum Z initiare scripsi, uitiare. T, om. ZTfi, seruare b utique
om v ea ex re ea t monuit] nonit Z 16 quaeque] que Z
apud] ad Zt2 μ2 17 nos om. Z mente dni T, in deum
meate Z metu prona t μ, prona metum Z 18 corde et Z
fide et Z, fidem et Baluzius ex r 19 quid magis] ac magis Z
20 ac om. Z omni a] oma T, omnino a t antequae T
salutarium memores ac uitae aeternae promissa retinentes ad eius
monita uertamur et in ipsius lumine quod ostendit firmata credulitate
gradiamur: ut qui ignari aliquando salutis futurae in erroribus implicati
uitae prioris ac tenebris oberrauimus inluminati nunc eius
ueri luminis claritate et ostenso nobis atque patefacto melioris uiae
limite Domini mandata sequenda et gerenda teneamus.
Hoc lumen nobis uitae salutaris exortum, hoc in reparationem
hominis natum de Dei patris procuratione ac miseratione praesidium.
magi primi ab orientali parte uenientes et stella eius duce Iudaeorum
regem palam praescia praedicatione quaerentes, adferentes etiam
munera testificata omnibus inquisitione monstrarunt. et ne aliquibus
quis ille esset esset absconsum, inuentum puerum procidentes genibus
adorarunt, sicut testificatur euangelium dicens: cum autem
Iesus natus esset in Bethleem Iudae in diebus Herodis
regis, ecce magi ab oriente uenerunt in Hierosolymam
dicentes: ubi ost qui natus est rex Iudaeorum.
uidimus enim stellam eius in orientem et uenimus
adorare eum. testificantes scilicet ueritatem de eo etiam
stellam sibi signum atque indicium natiuitatis ipsius esse monstratam,
qua indice natum illum magis praedicantibus et adfirmantibus
et Hierosolymis crederetur. Simeon quoque iustus qui in caecitate
constitutus diuino monitu audierat se non ante moriturum quam
Z 3 renertamur Ztv in om. Z 4 in om. Z
5 uitae om. Z ac] a T aberrauimus u 6 uiae] uitae fiv .
7 limite] lumine Z 8 in om. Tt reparationemJ reperabile Z;
cf. p. 120, 20 9 ac miBeratione om. Z 10 magi ex migi. T
orientalis Ttl et om. Z eius om. b 12 ne om. T, in Z
13 esset absconsum p, absconsus Z, absconsum Tt, absconsum foret
Baluzius ex r procedentes T 14 testatur Z, testificans j»
euangelista Z 15 natus esset iesu b bethlem T iudeae (i
16 et ecce Tt in om. Z 18 eius stellam p oriente t2;
ct: Cypr. p. 98, 17 19 neritatem om. Z etiam nobis Z 20 iudicium
T 21 quam T natum esse Z illum om. Z
22 et om. Zuv hierusolimis T 23 monitus Z, monitus oraculo
Baluzius ex r
secum mater inferret, in spiritu Christum natum esse sensit, acceptum
in manus puerum uidit et benedicens Deum in conspectu et
auditu omnium dixit: nunc dimittis seruum tuum Domine
secundum uerbum tuum in pace quoniam uiderunt
oculi mei salutare tuum. Simeon quod caecus audierat euidenti
ueritate perfectum est, et ueritatem quam accepto lumine uiderat
benedicendo palam Deum populo praedicabat. ad hoc enim uiderat,
ut referret, ut reuelatione sua quod Christus. natus fuisset
ostenderet et perfidi populi initia prima incredulitatis instrueret.
Nec hoc solum testimonium de eo scripturarum caelestium ueritas
perhibet, uerum et per prophetas ante spiritus sanctus aduentum eius
in hunc mundum futurum palam mente omnium conscia praedicauit,
ne esset obtentus excusationis incredulis uel ignorasse Dei filium Christum
uel nescisse futurum saluatoris aduentum, sicut Dauid manifestat
dicens: dies diei eructat uerbum et nox nocti indicat
scientiam: non sunt sermones nec uerba, quorum
non audiantur uoces eorum. in omnem terram
exiit sonus eorum et trans fines terrae uerba eorum.
in sole posuit tabernaculum suum. id est in manifesto in
Z 2 inferret mater v in] et in pv natum
esse christum v, natum esse fi sensisset ZZt1
3 manibus Z 4 audito Tl 5 quoniam] quia Z 6 et uidenti
Z 7 neritatem Tt1 perfectum est] perfectum esse annnntitbat
Baluzius ex r et om. ZtZ
8 dom palam Z 9 referretur T ut tp., om. TZ, et b
reoelationem suam Z, relatione sua Tp. christus] dns Z 10 ostendere
et T, et ostenderet Z 11 poet solum exh. Z: sanctus adnentom
eius in propriam suam semper aduersus clementem misericordiam
dum apreuisse nideatnr (cf. p. 120, 20) nenisset et ipse p. 124, 9...
eredentibus 125, 4 13 hunc... p. 124, 9 esset post christum p.
136, 13 exh. Z conscia iy, conscientia TZt1 μ1, consciente n
praedieabit T 14 ne p, me T, que Z, neo tx esset] eit Ztv
contentus Z 17 non om. T, et non Z neque Z 18 andiontur
Tt 19 exinit ZZ terrae om. P
nerba] fines v 20 id est] idem Z manifesta luce Baluzius
ex r
sui ostensione quodammodo omnibus suae praesentiae conprobauit.
hoc etiam Esaias, per quem Dominus ipse praesentiam suam clara
adnuntiationis manifestatione monstrauit, prophetat et dicit : ipse
qui loquebar ueni, id est, qui per prophetas ante aduentus
mei futuri praeloquens fueram, is propria nunc atque praeclara
uoce praesentiam meam testis mei ipse manifesto. quid euidentius,
quid luce praeclarius, quid uerius potest dici ? ut oculis quodammodo
perspectus esset uenisse, ipse qui fuerat uenturus, antequam ueniret
ostendit, et incredulitate mentes populi perfidi obstruente uenientem
nemo cognouit. sicut idem Esaias in prima increpatione populi proclamat
dicens: cognouit bos possessorem suum et asinus
praesepe domini sui, Israel autem me nesciuit et plebs
me non intellexit. palam cunctis sicut ipse praedixit apparuit
et sedentibus in tenebris manifestum uitae lumen effulsit, et iniustitia
perfidorum pectus obsessum postposita propria ac reiecta salute tenebras
potius caecitate cordis elegit.\'
Tt praedicatione per r, per praedicationem Bal.
ex r prophetarum Bal. 2 sui] suos Zp., om. Bal.
ostensione] OBtendit Z, om. Bal. suam praesentiam v, praesentiae
ostensionem Bal. 3 esaias ... l. 4 monatrauit om. Z ipse
om. Zv 4 prophetauit et dixit Z ego ipse v 5 aduentum
meum futurum Zv 6 praelocutus Z is p. n. atque
(atq. nunc t) p. u. p. m. testis mei (testemei T, testis meus p., teste
me Z) ipse (ipso Z) manifesto (manifestem. Tt) TZtfi, ipse nunc ueni
ut omnibus praesentiam meam ipse ego testis mei manifeetem Bal.
8 hac luce Bal. luce praeclariua om. fi quidue u. dici
potest Z ut] ut ergo Bal. occuloa Z 9 perspectus]
persecutos Z se uenisse Bal., uenisset et Z (cf. 180,13)
iam uenturus Bal. 10 incredulitatem Z mentis TZt
perfldia Z obstruentem Z, obseruente et p. ets. I. m. 2 11 populi
om. Z 12 clamat Z suum om. ft 13 praeeepium n
sui om. fi me autem Z nesciit p, cognouit Z * plebe]
populus Z 14 me] mea t palam ... praedixit tm. Z sicut
cunctis p. 15 manifestam uitam et Z efulsit Z in iustitia
Zt2, iuatitia Тt1Z, recta salute T
17 caecitatem Z, caecitatemque Bai. ex r
Frequentat ubique atque manifestat prophetatio cunctorum, qui
sancto spiritu praemonente aduentus Domini metatores esse sortiti
sunt. hunc lumen saeculo datum et diem nobis salutis exortum uiuificandis
quoque in eum credentibus destinatum docet hoc in psalmis
spiritus sanctus et ostendit dicens: lapis quem reprobauerunt
aedificantes hic factus est in caput anguli: a Domino
factus est iste, et adest mirabilis in oculis nostris. iste
dies est quem fecit Dominus, ambulemus et iocundemur
in eo. in hoc die nos ambulare Paulus quoque apostolus
praecipiens et docens ac praemonens dicit: nunc enim propius
est nobis salus quam cum credidimus. nox praecessit,
dies autem adpropinquauit. abiciamus opera tenebrarum
et induamur arma lucis, sicut in die honeste ambulemus.
id est in Christo et mandatis eius, cuius lumine ac
monitis luminati et in claritate diei eius inuenti proximam nobis
salutem credulitatis in eum mente conspicimus.
Solem quoque esse Christum cunctis timentibus eum Malachias
propheta testatur et promittit dicens: uobis autem timentibus
meum nomen orietur sol iustitiae, et sanitas in alis
eius, ostendens ex nullo nobis salutem posse conferri, nisi in passionem
crucis eius, qua extendens manus cuncta saeculi saluaturus
Z utrobique Ttfi, obitque Z
2 sancto spiritu om. Z adaentum Z 8 hunc Tt1Z μ,
hoc t2Z, saeculo lumen-saeculo Tt die Z
4 in eum] et cum Z credentibus] sequitur in Z docens atque
etc. ef. 123,11 hoc om. n in psalmis om. p1 5 et om. Z
6 capite TZ 7 adest Tt, est Zpv mirabile Z, admirabilis
Zft quem] qUOD T ambulemus) exultemus
Z 9 quoque om. Z, quaeque μ1 10 et d. a. p. dicit]
docet dicens Z proprius Z 11 nobis] nrZ
eredimus v proceesit T, tranainit Z; cf. Cypr. p. 425,23 12 abiiciamua
ergo b 13 arma] opera Ttp 15 diei] dei Z 16 crednlitatis
Zt2 μ, cradelitatie Ttl, credula Bal. ex r 18 autem otn. p
19 nomen meum v, nomen dm Z in aUis T, in malis Z
20 nome Z paaaione Zn 21 qua] que Z cunctas Z
saecula T\', saeculum Z saluatoris T, saluator ex saluatioris t
uitae spe futuri regni eius animemur. quis ergo tam stolidus ac
demens, quis sic ab intellectu suae salutis alienus, qui in tot et tantis
testimoniis ueritatis incredulus non aduersus sinceram fidem obduratum
pectus intellectu ueritatis emolliat et e tenebris uitae quondam mortalis
exutos in lumine praeceptorum caelestium gradiens ad diuina
monita et Domini salutaria gerenda mandata inluminato corde tota
mentis credulitate conuertat, ut quem prophetae praedicauerunt
Dominum noscat, ut Christum qui se mundo palam uenisse monstrauit
intellegat, ut scripturis diuinitus testificantibus Dei filium et
Deum credat. sicut ipse quae sit uita aeterna manifestat dicens:
haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te solum
et uerum Deum et quem misisti Iesum Christum, docens
atque ostendens nihil aliud esse Deum nosse quam credere et oculos
cordis in Dominum prona et immutata pectoris fide deuotae mentis
aperire. inde iam fit ut credendo intellegas, intellegendo quod credis
in sensu Deum illuminato corde conspicias, sicut idem ipse Dominus
et per Esaiam ante monet dicens: si non credideritis, nec
intellegetis. tam facilis et praestans et larga est atque abundans
Z, ut conuerso Bal. ex r in timore Z et ad
om. Z et Bal. aeternitate Z 2 spei TtlZ, et spe Bal.
amemur Ztl ergo om. Z, enim v 3 sic om. Z qui]
quis Zt in om. t\'v et tantis] tantis Tt\', tantisque t*
4 ueritatis testimoniis v sinceram Z, in ueram T\', meram T2 μυ
5 ab intellectu Z emolliat et] et mollicie Z, emolliate Ttl e om.
TtZv quodam mortali Z 6 exitus Тt\', exitu Z in om. Z
7 inluminatio T 8 mentis] add. fidei Tt1 (exp. t1), ac fidei fi, et
fidei Z crudelitate Tt conuertatur Z dicauerunt T
9 deum fiv palam mundo v monstrabat p, 10 diuinis Z
11 quae sit] qui est Z uitae Ttx 12 autem ait fiv cognoscat
T 13 et uerum] uerum Zt2; cf. Cypr. 63, 10 christum]
christum hunc etc. Z; cf. 123, 13; docens atque etc. exh. post credentibus
125, 4 14 oculis Z 15 deum Zp, et om. T2t μυ
immotata T, inmotota t, immo tota μυ 15 fidem Z — deuotae T,
et deuotione Bal. ex r; uidetur esse graecismus pro denota mente
17 in sensum dm (dni Z) Zt, om. Bal. aspiciat Z ipse om. Z
18 et om. Z ante monet] ammonet Z 19 elarga Tt*
conuerterit ad caeleste munus admissus statim iam eius non nisi ad
diuina mens pateat et ad caelum ac superna oculos cordis attollens
Christi lumen partae iam salutis aspiciat.
Exemplum ac documentum nostri timoris et fidei ex ipsius Abrahae
patriarchae fideli credulitate monstratur, qui repromissioni Dei mente
simplici statim credidit et ideo ad iustitiam deputari ei condigna
remuneratione commeruit. hoc Deus diligit, hoc adpetit, hoc in semis
suis benignus remunerat et honorat, simplicitatem mundi cordis quo
Deum cernimus, timorem dilectionis Domini quo probamur, credulam
fidem mentis qua iustitiae deputamur. hanc fidem sequi, hunc Dei
timorem seruare nos conuenit, qui custodientes uerba caelestia et
sperantes promissa diuina filii Abrahae meruimus nuncupari. quod
apostoli Pauli qui Dei uoce uas electionis est dictus contestatione
firmatur dicentis: sicut Abraham credidit Deo, et accepto
latum est ei ad iustitiam. cognoscite ergo quoniam
qui ex fide sunt hi sunt filii Abrahae. hoc Iudaicus
populus, cui a primordio legis monita loquebantur, incredulae
mentis duritia et perfidi cordis insania seruare noluit, et ideo pro
diffidentiae merito filiorum nomen amisit. non tamen omnium perfidae
gentis aduersus nomen Domini, quominus intellegerent ueritatem,
Z sese] se Z, esse t in] ad Bal. 2 conuerteret
t\', auerterit Z ad ex et t m. 2, et ad p acmissus Ttl
mens eius non iam nisi ad diuina Bal. 3 ac] ad Z 4 partae
iam] per id pertem iam Z, ac patriam Bal.; est graecismus pro parta
iam salute; cf. Rönsch pag. 436 5 ac] ad t 6 se promissioni Z
7 et om. Z condigne Tl 8 adpeciit Z 9 Bimplicitatem
uidelicet Bal. ex r quo deum scripsi, quod eum Ttl, quo eum t2 μ,
quoquod cum Z, qui quidem eius v 10 domini om. Z, dei t
probamus Z 11 que iusticia Z 12 timorem dei Z 13 et
diuina Ttl meremur ex meruit t m. 2 14 pauli...1.15 abraham
om. Z 15 sicut] sic v accepti latum p, deputatum Z
16 cognoscitis Z quoniam] quia Z 17 hi 8. f. abrahae] benedicti
stmt cum fideli abraham Z 18 a om. Z incredula T
19 perfidis Ttt, perfidia t\' cordis om. Tt insaniam Z
20 diffbdentiae T, differentie Z nomina misit T perfidiam
gentes Z.
Dominus noster qui profectus ex Deo patre uenit ut saluum faceret
quod perierat Israelis: qui maior ac fortior ad subigenda contumacium
colla in timorem sui nominis et potestatem eos qui aduersus sui
luminationis claritatem obstinata etiam tunc mentis caecitate duras
bant ad notitiam claritatis et gloriae suae tam facile conuertit, quam
ut omnes saluos faceret prouidentia diuinae misericordiae suae dignatus
aduenit.
Nam ut duri cordis tunc et impiae plebis ad Domini metum ipso
Domino euangelizante conuersas mentes sileam, ut apostolorum eius
praedicatione multiplicatum in orbe toto et refersum credentium
populum conticiscam: illud praeclarum atque memorabile gloriosumque
Iasonis Hebraei Christiani et Papisci Alexandrini Iudaei
disceptationis occurrit, Iudaici cordis obstinatam duritiam Hebraei
admonitione ac leni increpatione mollitam, uictricem in Papisci corde
Iasonis de spiritus sancti infusione doctrinam, qua Papiscus ad
intellectum ueritatis admissus et ad timorem Domini ipso Domino
miserante formatus et legum Christum Dei filium credidit et ut
signaculum sumeret deprecatus Iasonem postulauit. probat hoc
scriptura concertationis ipsorum, quae collidentium inter se Papisci
aduersantis ueritati et Iasonis adserentis et uindicantis dispositionem
Bal. ex r etiam quod p. spiritus ... id est
om. Z 2 qui om. v profectus] prophetas (i, pro se totus Z
ex] a Z 3 israel his Tt, israel Zp. ac prior ac fortior Z
ad] ac TZ subieienda p. 4 timore Zp* potestate Z μ
sui (suae t\') luminationis Tt, luminis sui pv, luminis Z 5 obstina T
mens Z cecitatem Z 6 gloriam Z suae tam om. Z
7 suae diuinae misericordiae e dignatus] ac dignatione r 9 nam]
nunc Z ut om. Tt, in Z nunc Z, om. (i 10 mentes]
mones T sileam et] sibi amitti Z eius] metus Z 11 toto
orbe v refersum Tt, respersum p., reformatum Z, reuersum v; cf. confersus
Luc. 6, 38 in eod. JRehd. apud Haasium, farsus Tert. Ieitm. 12
12 conticescam v illum T, illuc Z 13 hebraei] ebichi Z
christianis T 14 dispectationia p. cordis iudaici Z hebrea
TZtfi, breui Bal.. e:c r 15 monitionem T, municione Z
et uictricem Bol. papisci] pacis Z 16 spu t quam TZt1
18 fllium dei v et om. Z 19 designauit postulauit fi*
hoc om. Z 21 ueritatis tlp, et uindicantis om. Z
translationem in intellectum Latinum animante Domini ope et uiuentis
fidei firmitate seruata uerborum proprietate intrepidus accessi: et
his qui ab intellectu Graecae docilitatis alieni sunt interpretata integra
significatione uerborum et intellectus omnis ac ueritatis manifestatione
patefacta Romani sermonis ratione discussa disserui. cuius
laboris probationem tibi, carissime, qui utriusque linguae instructione
fundatus es, impensa petitione committo: ut qui sancti spiritus
ueneratione uerecundus es conlata utriusque operis lectione audaciam
uerecundae temeritatis explores et examine iudicii tui quae minus a
nobis uel improprie forte digesta sunt auctoritate spiritus sancti, qui
in pectus tuum inundatione gratiae caelestis influxit, comprobes et
emendes: sitque ad te de ista lectione ab humilitate nostra mandata
legatio et insinuanda tibi in nos prima dilectionis petitio, ut paruitatem
fidei meae cum discipulorum tuorum instructione atque eruditione
coniungas et me, quem in alia parte huius prouinciae constitutum
propter uisendos uultus tuos non itineris longinquitas terruit
nec senium ac difficultas fatigati ac fessi iam corporis redarguit, sed
animante stimulatu Domini et urgente festinato cupiditate properandi,
contempta quoque omni tribulatione inopiae atque penuriae quantacumque
uirium facultate ueniendi, sanctimoniae tuae celebris huc fama
perduxit, ad promixtum dilectus tui caritate cum unanimitate fraternitatis
admittas et amori tuo quem discipulis suis Dominus hereditatis
Z 2 inj ad v, om. Z animantem Tt I, om. Z
dnõ u, dei Zf) ope] opere (t uiuent T, iuuantis r t sed t in ras.
3 eis fidei Tt\' . firmitati Z trepidus accessit is qui Z 4 et integra
Z 6 romanis Z disseruit Z 9 uerecumdatus Z
utriusque] uirtusque Z 10 uerecunda et Z, inuerecundae fort.
exploras et T, exflorente Z ex semine Tp., semine Z
11 uel] ad Z digesta sunt] Z hic inserit partem libri de bono
pudicitiae, p. 13, 10 mei operis...15, 11 pudicitia 12 inundatione ...
I. 21 facultate om. Z 17 uiscendos
cm. f*. redarguit] retardauit v; redarguit i. e. impediuit; cf. Cae-
Ihis Aurel. de m. acutis 1, 15, 121 (Amst. 1709) 19 stimulatu]
famulatu Bal. ex r festinata Zfiv 20 contemptata p, contenta
Tt 21 celebres Tt hac Z 22 produxit
promixtam Tt, proximam Zuv dilectos tui Z, dilectionis tuae v
caritatem Zpv; cf. p. 132, 6
pariter in apertione oris tui splendorem gratiae luminis Christi,
sequar in tractatibus tuis lumen quod Dominus ostendit, quod Christus
adueniens aeternam uitam esse monstrauit.
Certe quam mihi laeta iila, quam exoptabilis dies est, cum misericordiae
Domini fauore arcessitione dilata senectam istam meam proferre
contigerit, ut et orationibus sanctorum impense et iugiter
deprecantium Dominum Christi martyrem uideam, ut coronam
iustitiae quae tibi penes Dominum deposita est portare conspiciam.
nec putaueris autem martyrii tibi secundum praesens uotum desiderii
nostri gloriam tribui. tunc inde felicitatis huius conlata dignatio est,
tunc iudicio suo iusto Dominus elegit destinatum martyrem, cum te
exemptum de iustorum grege atque adsumptum sibi de inopinato constituit
altario sacerdotem. praeclara prorsus et gloriosa uocationis
electio et de Domini dignatione noua atque inaudita et mini felicitas
transmarinae peregrinationis necessitatibus occupatum ad destinatum
tibi munus ignarum ac nescium repente uenisse atque ita regressus
tui tempus ad hoc esse libratum, ut insperata celeritate ueniendi
intellegeres atque dinosceres honorem sacerdotii caelestis inter
ceteros tibi potissimum destinatum et quod iussione Domini exspectatus
uenires atque occurreres reseruatum. ut ecclesiae suae
Z coniugas Tt adscissas T, assis eos Z,
adsciscas ut Bal. ex r exspectem] expertum v 2 pariter cum
fratribus v apersionc Z luminis tui christum Z 3 sequaris
Z, tu enim sequeris Bal. ex r lumen T, uitae lumen tp,
lumen uitae Zv 4 esse uitam Z, se esse uitam Bal. Õ est
om. Z misericordia domini ac Bal. ex r 6 accersitione v,
accersione p, arcessione Z istam om. Z proferrem T
7 contingent Z
graecismum non intellegens Baluzius ex r add.: coniungi merear ut
8 christum Z ut] et Zp, 10 non autem putaueris Bal. praesens
notum om. Z desideri nri t μ, defideri nri T, fidei notrae
Zv, fidei Bal. 11 inde] inte om. Bal. 13 exemplum
TZ istorum (i opinato Т\'Zt, opinatum T1 14 alterio
T, altari t, altari suo v uocationis] pcacionis Z 16 ad]
ac Z 17 tibi munus] terminus Z 18 liberandum Z
inspirata Bal. ex r, inspirate Z, inseparata (i alacritate Z
20 cetera Z uisione (i 21 seruatum Z, reseruatus v ut] enim
add. Bal. ex r suae om. Z.
quem potius eligeret episcopum te quaerenti populo suo Christus
inopinatum repente obtulit . et complacitum sibi caelestis prouidentia
manifeste aduentus tui improuisa occursione monstrauit: documentum
repentini ac pernicis occursus procurationem Dei uoluntatis ostendit,
ut quod difficili expeditione uix potuisset occurrere celeritate facili
perfectum sit urguentis Domini iussione et ut prius te in ecclesia Dei
episcopum stare conspiceres et stuperes quam uenisse dinosceres.
Inde dilectionem iam tecum suam Dominus initiata caritate
firmauit, inde amicitiam tecum quam discipulis suis sub triumpho
crucis suae tradidit dedicauitque dicens: si feceritis quae
mando uobis, iam non dicam seruos uos sed amicos,
inde martyrium, inde sacerdotii electionem signauit. amicitia est, per
quam ad Christi uultus admitteris, extraordinaria hostia peruenire.
sic eliguntur iusti, sic probantur religiosi ac simplices in Christi
timore electi, ut ante remunerationi fidei destineris, ante praemio
deuotae mentis in Domino dignus habearis, quam uenerit hora decreti,
quam exceperis sententiam Christi, probatam te et paratam
hostiam electio caelestis inueniat. etenim ille te qui non mendax est
Deus, qui episcopum plebi suae de improuiso constituit, ille plena
T1, miseratione t dimicationis TZtp., dimicantis
Bal. ex r 2 -eligeret] eriperet Z 3 repentem Z pronidentiae
manifestae manifestum p. 4 improuisi Z, inrobisa Tl
et docnmentum Bal., 5 pernicis scrvpsi, perennicis Tt1 μ1, perennis t2 μ2υ,
perhempnis Z procuratione p. 6 uii om. v occurrere]
occupare Z facili celeritate μυ, facilitate Z 7 sit] si Z
urgente ftv uisione p. et om. p. dni Z 8 te stare
Z et] et ut Z dinosoeris Z, dignoscereris Bal. ex r
9 in dei dilectione Z iam] una Z suam om. Z initiata]
mutata Z 10 sub] cum v 11 dedificauitque T, dedicauit p.
12 dico uos semos Zav 13 inde] idem Z martirem TZfi
sacerdotem Z electione TZ magna amicitia Bal. ex r
est om. Z 14 quem Tt peruenires Tt\', peruenis v 15 christum
T 16 timoris electum T remunerationem T*, remonerationis
Z, rem inhonorate t in ras. destineris] id est item T
praemium Z 17 decreti hora Z 19\' est om. Zt 20 plehis
TZt illa t
petimus et oramus, cum pudicitia t adlectionis Domini probata
atque immaculata hostia ante Christi tribunal adstiteris, cum gloriam
gratiae Dei praemio deuotae mentis ac remunerationem exceperis,
memoriter haereat et tenaciter sensibus tuis maneat quam nobis
impertire dignaris dilectio caritatis: ut orationibus tuis peccata
nostra uel ueniam consequantur, ut meritis iustitiae tuae uitae nostrae
delicta purgentur. etenim martyrii instar esse confido, peccatorem
iusti martyris petitione meruisse saluari, et ut cum ipse pro te promouere
quid precibus tuis minus possis martyris meritis libereris. sic
Iob iustus pro amicorum trium peccatis a Deo rogaturus et impetraturus
ostenditur, et probatio timoris eius et fidei Domini uoce teste
signatur. cum ergo in die liberationis tuae, carissime, repraesentare
te Christi uultibus coeperis, cum in aeternitatem perpetuitatemque
uiuendi regnare cum Christo felici sorte successeris, pro Domini
misericordia in mente me habe Celsum puerum tuum, sanctissime.
Z te] et Ztl, et p., et exp. t* coronabis T
tunc tantum Z 2 ut cum Z pudica Z, pudice Bal., iudicio p
*** adlectionis T, dilectionis Z, electionis fi ,3 christi om. p
4 praemium v ac] ad t remunerationis T/i acceperis v,
ceperis Z 5 memoriae Zv tenaciter tp., censeat iter T,
intenatium Z in sensibus Zx 6 dilectio caritatis om. Z
7 uel om. Ztfiv 8 quod enim Z 9 martyris om. Bal. ut
et Bal. pro te promouere] promereri Bai. ex r 11 iostias p.
et impetrataras om. Z 12 domini Doce teste] dno protegente Z
14 uultibus] militibus Z cum in ae.] coeternitati Z perpetnitamque
exp. t 15 uiuendi] ueniendi Z pro T, in. Ztp.
16 me om. Z, iam v celsum TZa, cecilium t et Remigianus
sanctissime] carissime Z. — Ad (Caecili Cypriani ad) Vigilium epm de
iadaica incredulitate eiplicit TZ, Explicit ad Vigilium epm de iadaica
incredulitate t, om. p. — \'