Legi litteras tuas, frater carissime, quas per Saturum fratrem
nostrum acoluthum misisti et dilectionis fraternae et ecclesiasticae
disciplinae et sacerdotalis censurae satis plenas, quibus
significasti a te Felicissimum hostem Christi non nonam, sed iam
pridem ob crimina sua plurima et grauissima abstentum et non
tantum mea sed et plurimorum coepiscoporum sententia condemnatum
reiectum a te illic esse, et cum uenisset stipatus caterua
et factione desperatorum, uigore pleno quo episcopos agere oportet
pulsum de ecclesia esse, de qua iam pridem cum sui similibus
Dei maiestate et Christi Domini et iudicis nostri seueritate depulsus
est, ne schismatis et discidii auctor, ne pecuniae
B ac] hac Q 2 ac merita om. B 4 ac meditantibus
BB 7 opto ... nalere om. R. — Ad (Caecilii Cypriani ad B)
Thibaritanos (tibaritanos Q) eipKcit BQR, Explicit ad Thibarithanos exhortatoria
P. -
et Fortunato pseudoepiscQpo LP, Incipit eiusdem tertia Q, Incipit
ad eundem (\'Il\' add. 22) CR. — 10 frs kmi R, frater C sstyrum P
11 aoolytom Q, acolitum C alterum et om. C\' 12 et om. Q
13 te Otn. CRv, ste eras in Q (te exh. M) 14 abstentum] oetensmn Q,
distentam C sed di in ras. et om. CB . 15 meas L et om. C
in ras. 16 a te] a M C, te Q . caterua et] aceraa u; aoderua et C
17 quo] quod LP, co Q episcopum Rv, epo CQ\' (epos AfQ1) 18 pulsum]
prohibitum V cum] eum cum Q suis CLPQ 19 dei] ei B
et cbristi] christi Q dom L 20 ne] et ne L discidiis R post
commissae eras. erant in L..
multorum depopulator adque corruptor ultra adhuc sponsam
Christi incorruptam sanctam pudicam praesentiae suae dedecore
et inpudica adque incesta contagione uiolaret.
Sed enim lecta alia epistula, frater, quam primis litteris subiunxisti,
satis miratus sum, cum animaduertissem te minis ac
terroribus eorum qui uenerant aliquantum esse commotum, cum
te secundum quod scripsisti adgressi essent, cum summa desperatione
comminantes quod si litteras quas adtulerant non accepisses,
publice eas recitarent, et multa turpia ac probrosa et ore
suo digna proferrent. quod si ita res est, frater carissime, ut
nequissimorum timeatur audacia et quod mali iure adque aequitate
non possunt temeritate ac desperatione perficiant, actum est de
episcopatus uigore et de ecclesiae gubernandae sublimi ac diuina
potestate, nec christiani ultra aut durare aut esse iam possumus,
si ad hoc uentum est ut perditorum minas adque insidias pertimescamus.
nam et gentiles et Iudaei minantur et haeretici adque
omnes quorum pectora et mentes diabolus obsedit uenenatam
rabiem suam cotidie furiosa uoce testantur. non tamen idcirco
cedendum est quia minantur, aut inde aduersarius et inimicus
maior est Christo quia tantum sibi uindicat et adsumit in saeculo.
manere apud nos debet t frater carissime, fidei robur inmobile et
stabilis adque inconcussa uirtus contra omnes incursus adque inpetus
oblatrantium fluctuum uelut petrae obiacentis fortitudine
et mole debet obsistere. nec interest unde episcopo aut terror
aut periculum ueniat, qui terroribus et periculis uiuit obnoxius
et tamen fit de ipsis terroribus ac periculis gloriosus. neque enim
PlQ, Btrupator B 2 ultro ex ultrae B 4 ingesta C\\
iiitesta Q 5 epiatnla tua CQ, tua epistola Rv 6 ac] atque v
9 si om. Q 10 et ore] ore P 11 proferent R, proferunt Q carissime
om. CR 12 nequissimemorum L1 timeat una B male C
13 possint C proficiunt P aptnjn M (actum Q) 14 et om. C
diuiitae Q 15 nec B c in ras., ne C christi CR ultra om. V
aut durare] ut durare Q 16 perditorem Cx pertemescamuB Q
17 et haeretid] heretici Q 19 sua C f∗nosa C uoce supr. ras. C
20 inde] ideo CRQ2v (inde MQ1) 21 maiores Ql (maior est MQl)
isto saeculo P 22 fra kmT R1, frater C 24 frnctuum R 25 aut
error P 26 periliculum L\' ueniant Q . uiuit... ipsis om. C
27 fit de] fidei P ac] et L gloriosua eat C
cum uideamus ipsum Dominum a fratribus esse detentum
et ab eo quem inter apostolos ipse delegerat proditum, inter
initia quoque mundi Abel iustum non nisi frater occiderit et Iacob
fugientem persecutus sit frater infestus et Ioseph puer uenierit
uendentibus fratribus, in euangelio etiam legamus esse praedictum
magis domesticos inimicos futuros et qui prius copulati
sacramento unanimitatis fuerint ipsos inuicem tradituros. nihil
interest quis tradat aut saeuiat, cum Deus tradi permittit et
coronari. neque nobis ignominia est pati a fratribus quod passus
est Christus nec illis gloria est facere quod fecerit ludas. quae
, autem sui elatio est, quae comminantium tumens et inflata et
uana iactatio, illic absenti minari, cum hic me habeant in potestate
praesentem? conuicia eorum quibus se et uitam suam
cotidie lacerant non timemus, fustes et lapides et gladios quos
uerbis parricidalibus iactitant non perhorrescimus. quod in illis
est, homicidae sunt apud Deum tales. necare tamen non possunt,
nisi eis Dominus necare permiserit. et cum nobis semel moriendum
sit, illi tamen odio et uerbis et delictis suis cotidie
perimunt.
Sed non idcirco , frater carissime, reliquenda est ecclesiastica
disciplina aut sacerdotalis soluenda censura quoniam conuiciis
infestamur aut terroribus quatimur, quando occurat [et moneat
scriptura diuina] dicens: ille uero qui praesumit et
1 gentium LP 2 dominum nostrum LP detentum P sed n corr.,
denertam coni. Baluzius 3 quem cx qui C diligerat PBl.
4 fratr. C et om. M (exh. Q) 5 sit] esset sup. iuBsit C infestns
om. C puer uenerit C\', puer nen*erit 1l, peraenierit LQ, peruenerit M,
nennmdatu sit P, Aegyptum peruenerit cod. Angl. 6 a fratrib. P
legimus Q predicatum C 9 tradi] tradit V permittit et LPMQ1 V,
permittat et CBQ*, permittat quo. disponit v 10 cororari CRQ2V,
coTonare MQ\', coronat P, cornonam L aeque enim v, neque in C
pati a] patientia Q 11 fecit PV 12 tumens et om. C 13 habeat C
14 praesentiom Q comucieorum Q e m ras. (consicia eorum M)
16 iactant C perhorroscimufi Q 17 negare CQ item loco proximo
18 nisi eisJ eis cum C scd cum s. l. 19 tamen et v 20 peremont
C\' QB 21 frs kmi R, frater C 28 terroribuB J21, erroribus P*
et moneat scriptura diuina om. LMPQ\'
dilatauit tamquam inferi animam suam. et iterum:
et uerba uiri peccatoris ne timueritis, quia gloria
eius in stercora erit et in uermes. hodie extolletur
et eras non inuenietur: quoniam conuersus est in
terram suam, et cogitatio eius peribit. et iterum: uidi
impium exaltatum et extolli super cedros Libani:
et transiui, et ecce non fuit. et quaesiui eum, et
non est inuentus locus eius. exaltatio et inflatio et adrogans
ac superba iactatio non de Christi magisterio, qui humilitatem
docet, sed de antichristi spiritu nascitur, cui exprobrat
per prophetam Dominus et dicit: t u autem dixisti
in animo tuo: in caelum ascendam, super stellas
Dei ponam sedem meam, sedebo in monte alto super
montes altos in aquilonem, ascendam super nubes,
ero similis altissimo. et addidit dicens: tu uero ad
inferos descendes in fundamenta terrae: et qui
uidebunt te, mirabuntur super te. unde et parem
talibus poenam scriptura diuina loco alio comminatur et dicit:
dies enim Domini Sabaoth super omnem iniuriosum
et superbum et super omnem elatum et excelsum.
de ore itaque ac de uerbis suis unusquisque statim proditur,
et utrum Christum in corde suo an uero antichristum habeat,
loquendo detegitur, secundum quod Dominus in euangelio suo
20 Es. 2, 12.I LPQ 2 dilatabit Q inferi ClLQRV, inferus P,
infemum C1, infernus v 3 a uerbis OR, a uerba M, s uerba Q timueris
C 4 in corr. in ut C stercore PQ, statera L in corr. in
J ut C uennis C extollitur C2Rv 8 transibi LQ 10 superbi
iactatio C1, superiactatio Q 11 de J2 8. l. spiritu om. R in ras. 2
litt. qui Q\' (cui MQ2) exprobat Q, exprobrant Cl 12 deus et R,
dns Q dicens M\' (dicit Ml Q) 13 in animo tuo dicis C ied dicis
x. l. 14 super] in Q 15 aquilonem] aquineam R 17 descendens P,
discendis C 18 te uidebunt CR, uiderunt te V parem talibus C,
parentalibus P 19 \'et scriptura C loco alio C .... 20 iniuriosum
... omnem om. C 21 omne R 23 utrum] aut Q 24 quod
om. C euangelium C suum corr. in ubi C
loqui, cum sitis nequam? de abundantia enim cordis
os emittit. bonus homo de bono thesauro emittit
bona et nequam homo de nequam thesauro emittit
nequam. unde et diues ille peccator, qui de Lazaro in
sinu Abraham posito adque in refrigerio constituto inplorat auxilium,
cum in tormentis cruciabundus flammae cremantis ardoribus
aduratur, inter omnes corporis partes magis os eius
et lingua poenas dat, quia plus scilicet lingua sua et ore peccauerat.
Nam cum scriptum sit: neque maledici regnum Dei
consequantur, et iterum Dominus in euangelio suo dicat:
qui dixerit fratri suo fatue et qui dixerit racha,
reus erit in gehenna ignis, quomodo possunt censuram
Domini ultoris euadere qui talia ingerunt non solum fratribus
sed et sacerdotibus quibus honor tantus de Dei dignatione
conceditur, ut quisque sacerdoti eius et ad tempus hic iudicanti
non obtemperaret statim necaretur P in Deuteronomio
loquitur Dominus Deus dicens: et homo quicumque fecerit
in superbia, ut non exaudiat sacerdotem autiudicem,
quicumque fuerit in diebus illis, morietur
homo ille, et omnis populus cum audierit timebit
et non agent impie etiam nunc. item ad Samuelem cum
a Iudaeis sperneretur, Deus dicit: non te spreuerunt sed
19 Dent. 17, 12. 13. 24 I. Sam. 8, 7. om. Q mittit 0 bonus] bonum et
bonus L thensauro PQ emittit] emit C 4 homo de nequam
om. B thensanro PQ emittit] emit C 5 de corr. in a C, exp. Q*
(exh. M) eleazaro Lp1, l∗azaro B 6 abrahae CPRv inplorans Q
7 arboribus L 8 Moratur Cv, adurebatnr P omnis Q, homines C
9 lingua ... scilicet om. LP poenas C 8. 1. plus] pius B ia
lingua. CR peccauerit Q, quod peccauerat P 13 et otn. Q 14 in
gehennam P, gehenne C 15 di ex do C patribus M (frairibus Q)
17 quisquis v 18 negaretur CQ 19 dns ds loquitur Q, loquitur
ds CB 20 BuperbiamlQ 23 agent non C impietatem. Nunc
item C....
uos me audit et eum qui me misit, et qui reicit uos
me reicit et eum qui me misit. et cum leprosum emundasset,
uade, inquit, et demonstra tasacerdoti. et cum
postea tempore passionis alapam accepisset a seruo sacerdotis
cumque ei dixisset: sic respondes pontifici, aduersus
pontificem Dominus contumeliose nihil dixit nec quicquam de
sacerdotis honore detraxit, sed innocentiam suam magis adserens
et ostendens, si male, inquit, locutus sum, exprobra
de malo: si autem bene, quid me caedis?
. item in actis apostolorum postmodum beatus apostolus Paulus,
cum ei dictum esset: sic insilis in sacerdotem Dei maledicendo,
quamuis Domino iam crucifixo sacrilegi et impii
et cruenti illi esse coepissent nec iam quicquam de sacerdotali honore
et auctoritate retinerent, tamen ipsum quamuis inane nomen
et umbram quandam sacerdotis cogitans Paulus, nesciebam
fratres, inquit, quia pontifex est. scriptum est enim:
principi tuae plebis non maledices.
Cum haec tanta ac talia multa exempla praecedant quibus
sacerdotalis auctoritas et potestas de diuina dignatione firmatur,
quales putas esse eos qui sacerdotum hostes et contra
ecclesiam catholicam rebelles nec praemonentis Domini comminatione
nec futuri iudicii ultione terrentur? neque enim aliunde
23, 4, 5. om. CB 2 uos] Jnquid uos GPQB, uos inquit v
audit] add. Q m. 2: et qui me audit audit eum qui (om. M) et eum
qui me misit om. P1 et qui reicit... misit om. C 3 eum] qui me
reicit reicit eum Q2v (eum M) 4 monstraCB, ostende V 5 seruos
P 6 reepondia C\'P 7 nil B 8 adherens ex adrerens B
9 exproba Q 10 autem ex cum C 11 actibus v postmodum
om. V 12 insilis] incilas codex Nicol. Fabri 18 quamuis] quo C
sed o in ras. dm L 14 crucienti P coepisset B honori B
16 quandam ex quando C 17 inquit fratros v 18 principi plebis
tnae] principem populi tui Qv 19 multa LP, et multa Q, et multa
alia CBv 22 dum C\' 23 futura C iudiciis Ll sultione Ll,
ultionem Q
quam quando
sacerdoti Dei non obtemperatur nec unus in ecclesia ad tempus
sacerdos et ad tempus iudex uice Christi cogitatur: cui si secundum
magisteria diuina obtemperaret fraternitas uniuersa, nemo
aduersum sacerdotum collegium quicquam moueret, nemo post
diuinum iudicium, post populi suffragium, post coepiscoporum
consensum, iudicem se non iam episcopis sed Deo faceret, nemo
discidio unitatis Christi ecclesiam scinderet, nemo sibi placens
ac tumens seorsum foris haeresim nouam conderet: nisi si ita est
aliquis sacrilegae temeritatis ac perditae mentis ut putet sine
Dei iudicio fieri sacerdotem, cum Dominus in euangelio suo dicat:
. nonne duo passeres asse ueneunt et neuter eorum
cadit in terram sine patris uoluntate? cum ille nec
minima fieri sine uoluntate Dei dicat, existimat aliquis summa
et magna aut non sciente aut non permittente Deo in ecclesia
Dei fieri, et sacerdotes id est dispensatores eius erunt non de
eius sententia ordinati? hoc est fidem non habere qua uiuimus,
hoc est Deo honorem non dare cuius nutu et arbitrio regi et gubernari
omnia scimus et credimus. plane episcopi non de uoluntate
Dei fiunt, sed qui extra ecclesiam fiunt, sed qui contra
dispositionem et traditionem euangelii fiunt, sicut ipse Dominus
in duodecim prophetis ponit et dicit: sibimet ipsi regem
constituerunt, et non per me. et iterum: sacrificia
LQR quam quando scripsi, quando LPQ, quam dum CR,
quam inde quod v 3 uice] ut R t in ras. si] se PR 4 obtemperare
Q, optemperet P 5 Bacerdotem P quenquam C molieret
Q lie in ras. (moueret M) 6 populi] pauli L . episcoporum C
7 se non iam] scd non iam P, seniori iam C, se iam non v epis LM,
epi. Q, epo C, epi PBv sed] et M, ed Q dei CRQ\'fJ (deo MQI)
facere C 9 ac om. B heresin B n in ras. conderet] contenderet
P si om. PQ 10 perdita R putes R 11 deus B
12 asse ex ad se C ueniunt 01 QR 13 cadet CR patris
uestri Rv illa C 14 summe magna C 15 aut n. sciente onu C
16 eius erunt Q*, et erunt LM, ** erunt Q, erunt P, eius CR 17 ordinari
CRv 18 regi] geri P 20 alt. qui om. C\' 21 dispositionem]
dispensationem C et traditionem om. CR et ipse C
22 ipsis C2 v
ea contaminabuntur. et per Esaiam quoque spiritus
sanctus clamat ac dicit: uae uobis, filii desertores.
haec dicit Dominus: habuistis consilium, non per
me: et fecistis conuentionem, non per spiritummeum,
adicere peccata super peccata.
Ceteium — dico eniin prouooatus, dico dolens, dico conpulsus quando
episcopus in locum defuncti substituitur, quando populi
uniuersi suffragio in pace deligitur, quando Dei auxilio in persecutione
protegitur, collegis omnibus fideliter iunctus, plebi
suae in episcopatu quadriennio iam probatus, in quiete seruiens
disciplinae, in tempestate proscriptus, adplicito et adiuncto
episcopatus sui nomine, totiens ad leonem petitus, in circo in
amphitheatro dominicae dignationis testimonio honoratus, his
ipsis etiam diebus quibus has ad te litteras feci ob sacrificia quae
edicto proposito celebrare populus iubebatur clamore popularium
ad leonem denuo postulatus in circo: cum talia, frater carissime,
a quibusdam desperatis et perditis et extra ecclesiam constitutis
inpugnari uidetur, apparet quis inpugnet, non scilicet Christus
qui sacerdotes aut constituit aut protegit, sed ille qui Christo
aduersarius et ecclesiae eius inimicus ad hoc ecclesiae praepositum
B 2 ea corr. in ex eis C eseiam Q 3 ac] et
CQB fili LQR 4 consilium et v per] super C 5 conuentionem
et c non om. LlPQB 6 adiecere P 7 dico dico CB
enim om. V 9 in om. C diligitur LQ, delegitur R quando dei
auxilio om. V 10 iunctos LQ 11 suae] tue C episcopatum Q
in om. P seruies B 12 adiunctio M (adiuncto Q) 13 lenonem L,
legionem M (leonem Q) in circo] idcirco C 14 ampitheatro Q,
ampheatro B honoratus] odoratus C 15 has om. Q te om. P
quaedicto CP 17 ad leone C, ad lenonem L talibus fratribus ex talis
fratres C carissime a om. C 18 disperatis et Q, dns desperatis C
et eztra] extra L constitutus Q (constitutis M), constitutiMut protegit
C 19 inpugnare C impugnat C christi L 20 sacerdotem
B aut protegit C 8. 1. m. 2 christi CQBv 21 ad] ob
CQB * propositum Pl Q
adque uiolentius circa ecclesiae naufragia grassetur.
Nec quemquam fidelem et enangelii memorem adque apostoli
praemonentis mandata retinentem mouere debet, frater carissime.
si quidam in extremis temporibus superbi et contumaces et sacerdotum
Dei hostes ant de ecclesia recedunt ant contra ecclesiam
faciunt, quando tales nunc futuros et Dominus et apostoli eius
ante praedixerint. nec praedixerint seruum deseri a quibusdam
miretur aliquis, quando ipsum Dominum magnalia et mirabilia
summa facientem et uirtutes Doi patris factorum suorum testimonio
conprobantem discipuli sui reliquerint. et tamen ille non
increpuit recedentes ant grauiter comminatus est, sed magis
conuersus ad apostolos suos dixit: numquid et nos uultis
ire? seruans scilicet legem qua homo libertati suae relictus et
in arbitrio proprio constitutus sibimet ipse uel mortem adpetit
uel salutem. Petrus tamen super quem aedificata ab eodem
Domino fuerat ecclesia unus pro omnibus loquens et ecclesiae
uoce respondens ait: Domine, ad quem imus? uerbum
uitae aeternae habes, et nos credimus et cognouimus
quoniam tu es Christus filius Dei uiui, significans
scilicet et ostendens eos qui a Christo recesserint culpa sua
perire, ecclesiam tamen quae in Christum credat et quae semel
id quod cognouerit teneat, numquam ab eo omnino discedere et
eos esse ecclesiam qui in domo Dei permanent, plantationem
uero plantatam a Deo patre non esse quos uidemus non frumenti
M (sua infestatione Q) 2 adque] ac CB oras-
setnr L 3 memorata C ta s. I 4 carissime om. C 5 in om. B
et om. CR 7 nunc om.V 8 propositum C deserti Ll 9 miretar]
miseretur C dno Q1 (dum MQr) admirabilia LP 11 reliqaemnt
C, dereliquerint V 12 recidentes Q, et secedentes C\'
14 libertatis Q1 libertatus C us ex is sua R1, et ex ue C 15 ipsi
CSLt adpetat CB 17 nnios Cl 18 uoce] anns uoce B
ibimus CBv uerba C 19 credidimus C2 R 90 chrigtns OM. PQ
21 eoe] hofl C recesseront Q, recenserint C1 culpae snae C
22 ecclesia B et quae] et quod CB 23 eognoaerit teneat] crediderit
et C omnino habeo C 24 in ecclesiam C permaneant C
25 patrem P quoe] quod CB uidimus C
uentilari, de quibus et Iohannes in epistula sua dicit: ex nobis
exierunt, sed non fuerunt ei nobis, si enim fuissent
ex nobis, mansissent nobiscum. item Paulus monet nos
cum mali de ecclesia pereunt non moueri nec recedentibus perfidis
fidem minui. quid enim, inquit, si exciderunt a
fide quidam eorum, numquid infidelitas illorum
fidem Dei euacuauit? absit: est enim Deus uerax,
omnis autem homo mendax.
Quod ad nos adtinet, conscientiae nostrae conuenit, frater, dare
operam ne quis culpa nostra de ecclesia pereat: si autem quis
ultro et crimine suo perierit et paenitentiam agere adque ad
ecclesiam redire noluerit, nos die iudicii inculpatos futuros qui
consulimus sanitati, illos solos in poenis remansuros qui noluerint
consilii nostri salubritate sanari. nec mouere nos debent conuicia
perditorum quo minus a uia recta et a certa regula non recedamus,
quando et apostolus instruat dicens: si hominibus placerem,
Christi seruus non essem. interest utrum quis
homines promereri an Deum cupiat. si hominibus placetur, Dominus
offenditur. si uero id enitimur et elaboramus ut possimus
Deo placere, et conuicia et maledicta debemus humana contemnere.
C 3 exierit 01 fuerit 01 4 mansisset R,
mansissent utique Qv 5 mouere Q 6 minui] minus teneri C si
om. P 7 eorum] illorum CR 8 euacuabit P, euacuit C 9 autem
om. Q 10 ad om. C et conscientiae CR frater kme Qv
11 opera Q 13 in die CPBv 14 sanitate QR 15 consiiiis
nostris M (consilii nostri Q) moneri C 16 a certa] certa C,
cetera B 17 instruit C placere nellem V 18 non esaem] n essem
on po.is Q n g. I. m. 2, assam non potis M 19 hominem C promerere
ex promoue Q, promouere M cupiant P placeat C dm
LM (dns Q), dum C 20 offendit C si uero om. L id enitimur LB,
idem imitemur Q, enitimur P sed ti 8. 1, id est nitimur C et laboraa
mus CB, elaboramus Q (et elaboramus M) 21 debemus om. CB
contemnamus ex contemnere C
Quod autem tibi de Fortunato isto psendoepiscopo a paucis et
inueteratis haereticis constituto non statim scripsi, frater carissime,
non ea res erat quae in notitiam tuam deberet festinato
statim quasi magna aut metuenda perferri, maxime quando et
Fortunati nomen iam satis nosses, qui est unus ex quinque presbyteris
iam pridem de ecclesia profugis et sententia coepiscoporum
nostrorum multorum et grauissimorum uirorum nuper abstentis
qui super hac re priore anno ad te litteras fecerunt. item
Felicissimum signiferum seditionis recognosceres, qui et ipse in
isdem coepiscoporum nostrorum factis ad te pridem litteris continetur:
qui non tantum ab his istic abstentus, sed et abs te illic
nuper de ecclesia pulsus est. cum haec in notitia tua esse confiderem
et pro certo haerere memoriae et disciplinae tuae scirem,
necessarium non putaui celeriter et urgenter haereticorum tibi
ineptias nuntiandas. neque enim ad catholicae ecclesiae maiestatem
pariter ac dignitatem pertinere debet quid apud se haereticorum
et schismaticorum moliatur audacia. nam et pars Nouatiani
Maximum presbyterum nuper ad nos a Nouatiano legatum missum
adque a nostra communicatione reiectum nunc istic sibi
fecisse pseudoepiscopum dicitur. nec tamen de hoc tibi scripseram,
quando haec omnia contemnantur a nobis et miserim tibi proxime
nomina episcoporum istic constitutorum qui integri et sani in
ecclesia catholica fratribus praesunt. quod utique ideo de omnium
nostrorum consilio placuit tibi scribere ut erroris diluendi ac
C pseudoepnT Q a om. Q 2 frater P er corr.
cariBsime om. B 3 ea res erat quae] canere atq. C notiam L
debes C 4 perferri] ferri R 6 nosse CQ 6 profagns et C, profugisset
L episcoporam C 7 et om. CB nuper] add. R: ad nos
a nouatiano legatum missum abstentus Cl, abstenti L, absentis Q, absenti
P 8 hac] ac B fecerint LPQ 9 felicissimi C sedintionis
setognosceres B 10 quo episcoporum P 11 iis v iste ex isti C .
abstentnr 01 12 notia Q confidere CLQ 13 scire M (scirem Q)
15 ad catholicae et C, acatholice Q 16 ac] ad R quid hapnd P,
quia apnt LC 17 et om. Q; et schismaticorum om. R pars] parem
RV, patrem C nonitiani P, nonatiano ex nonationi C 19 adque
ad L1, adque Q nostri L commnnione Q 1 (communicationem M)
sibi ex si L 20 paeudoepo C, sendoeporum Q 21 et miseram P t
s. 1. m. 3 proxima P 22 nomina proxima C 24 nostram R
tibi placuit Qs scribere ... pag. 677,2 nostrae quibus add. Lm. 3
in marg. erroribus Ql (erroris MQ\')
nostri quibus scribere et litteras mutuo a quibus uos accipere
oporteret: si quis autem praeter hos quos epistula nostra conplexi
sumus scribere nobis auderet, sciretis eum uel sacrificio uel
libello esse maculatum uel unum de haereticis, peruersum scilicet
et profanum. nanctus tamen occasionem familiarissimi hominis et
clerici per Felicianum acoluthum, quem cum Perseo collega
nostro miseras, inter cetera quae in notitiam tuam perferenda
hinc fuerant etiam de Fortunato isto tibi scripsi. sed dum istic
Felicianus frater noster uel uento retardatur uel accipiendis aliis
epistulis a nobis detinetur, Felicissimo ad uos properante praeuentus
est. ita enim semper scelera festinant quasi contra innocentiam
festinatione praeualeant.
Per Felieianum autem significaui tibi, frater, uenisse Charthaginem
Priuatum ueterem haereticum in Lambesitana colonia
ante multos fere annos ob multa et grauia delicta nonaginta
episcoporum sententia condemnatum, antecessorum etiam nostrorum,
quod et uestram conscientiam non latet, Fabiani et Donati
litteris seuerissime notatum: qui cum causam suam apud nos
in concilio quod habuimus Idibus Mais quae proximae fuerunt
agere uelle se diceret nec admissus esset, Fortunatum istum sibi
pseudoepiscopum dignum collegio suo fecit. uenerat etiam cum
illo et Felix quidam quem ipse extra ecclesiam in haeresi
C scire R 2 scriberet (et om. C) a] et a C sed
a a. I. cos om. C 3 in epistola CR 4 scribere] add. R: et litteras
mutuo a quibus accipere 6 nactus LtJ, sanctus C occansionem Q
familiaris si Q omnis Ml (hominis Q) et om. L 7 clericia et Q
achołitum OM, acolythum PQRv persa eo a LP, parse ClM, peraeo
02 Q 8 nostra C . ceteras B B 8. 1. pergerenda C, 9 fuerint R
ista 02 istic] iste CRV 10 felicianum R retardatos L
11 pronentus C* 12 quamsi L 13 festinationem Q 14 autem
om. CR significauit C carthagine P 15 in] cum in CR
labeeitana B 16 anus M (annos Q) multa et om. LP 17 condemnata
P 18 uestra conscientia C fauiani V 19 notantum C
cum om. C 20 ma.is Q, madia M, magis C, martiis Y proxime
CLPQR 21 se uelle CR fortunatus Y 23 quidam om. CR
quem) cum R ipse] ille C haeresin L, heresim MQlP, erere C
seudoepiscoporum CQ
cam Priuato haeretico adfuerunt. ob nefanda sacrificia ei crimina
in se probata sententia nouem collegarum nostrorum condemnati
et iterato quoque a pluribus nobis anno priore in concilio abstenti.
cum his autem quattuor iunctus est et Repostus Sutunurcensis,
qui non tantum in persecutione ipse cecidit. sed et maximam
partem plebis suae sacrilega persuasione deiecit. hi quinque cum
paucis uel sacrificatis uel male sibi consciis Fortunatum sibi
pseudoepiscopum cooptarunt, at criminibus in unum consentientibus
talis esset scilicet rector quales illi qui reguntur.
Hinc iam et cetera mendacia, frater carissime, potes noscere
quae illic homines desperati et perditi uentilauerunt, ut cum de
sacrificatis uel haereticis amplius quam quinque pseudoepiscopi
non fuerint qui Carthaginem uenerint et Fortunatum sibi dementiae
suae socium constituerint, illi tamen qua filii diaboli et
mendacio pleni ausi sint ut scribis iactitare uiginti quinque episcopos
adfuisse. quod mendacium et istic prius apud fratres
nostros iactitabant dicentes uiginti quinque episcopos de Numidia
esse uenturos qui sibi episcopum facerent. quo in mendacio suo
posteaquam quinque solis conuenientibus naufragis et a nobis
abstentis detecti sunt adque confusi, Romam cum mendaciorum
suorum merce nauigauerunt, quasi ueritas post eos nauigare non
1 marimosas LMP, maximo∗∗s Q, maximos suos B 2 prioato
CLPB, probatio Q, priuato probato Baluzius; cf. pag. 575,18 affuerant
C 3 sententiam Q nouem] episcoporum add. v 4 in concilio
anno priore CB absenti LQ 5 iis L\'M(his Q) repositas C
suturnucensis B, quoturnicensLs C, sutun»urcenais Q (utunurcensis M)
6 cedit C 7 persuasione CB, persecatione LPQ hii C, his LP
8 sacrificantes C conscii ClQ 9 cooptauerunt CR conscientibus
Ql (consentientibus MQ2), conuenientibus CBv 11 iam
et] etiam C kmT C\' ∗∗∗ noscere Q, nos noscere M, cognoscere CB
13 sacrificatis] add. B: ut xnale sibi consciis fortunatum sibi psendo
uel] uel de CBo 14 fuerunt C\' carthagine P 15 illa B qua
L\'PQBV, quasi CL\'f1 fili LQ 16 sunt CRv ut scribis]
scriptis P, dixit B, dixi C 17 adfaisse ... l. 18 episcopos add. P. m. 2
in marg. quod] quo L stic C\', isti Q (istic M) 18 aiginti
et C 19 quo corr. in qui C 20 naafragiis B et om. C 21 absentis
PQ detecti] detenti L 22 eos] ea CB
adque haec est, frater, uera dementia non cogitare nec scire quod
mendacia non diu fallant, noctem tamdiu esse quamdiu inlucescat
dies, clarificato autem die et sole oborto luci tenebras et caliginem
cedere et quae grassabantur per noctem latrocinia cessare. denique
si nomina ab eis quaereres, non haberent uel quos falso
nominarent. tanta apud eos etiam malorum paenuria est ut ad
illos nec de sacrificatis nec de haereticis uiginti quinque colligi
possint. et tamen ad decipiendas aures simplicum et absentium
mendacio numerus inflatur, quasi etsi uerus esset hic numerus,
aut ab haereticis ecclesia aut ab iniustis iustitia uincatur.
Nec me oportet, frater carissime, paria nunc cum illis facere
et ea quae commiserunt adque adhuc usque committunt meo
sermone decurrere, cum considerandum sit nobis quid proferre
et scribere sacerdotes Dei oporteat, nec tam dolor apud nos
debeat quam pudor loqui, et ne uidear prouocatus maledicta
potius quam crimina et peccata congerere. taceo itaque de fraudibus
ecclesiae factis, coniurationes et adulteria et uaria delictorum
genera praetereo: unum illud, in quo non mea nec hominum
sed Dei causa est, de eorum facinore non puto esse reticendum,
quod a primo statim persecutionis die, cum recentia delinquentium
facinora feruerent et sacrificiis nefandis non tantum diaboli
altaria sed adhuc manus ipsae lapsorum adque ora fumarent,
communicare cum lapsis et paenitentiae agendae intercedere non
CRl probationem Q 2 frater om. R
uera C sed a corr., puera R concitare M (cogitare Q) 3 fallunt C
lucescat CR 4 die] diem Q oborte M (oborto Q), orto C luci
exp. C 5 grassabatur ex gressabantur C latrocinatio cessat C
6 haberet Q, haberetur C falsos Q 7 etiam om. CR est
om. ClR scollegi C1LQ, 9 possunt CXL simplicium L2Rv
10 numero Cl quasi] quo ex quam C hic P s. I. m. 2 11 et
ecclesia Q uinceretur C\'x 12 nec me Q sed c s. I., nemo M carissime
om. C faceret ea C 13 adhucusque CRV, adhuc quae LP,
hucusque Qv 14 nobis sit C sed sit 8. 1. 16 quam. Q, quam a M
17 congere R tacero R t in ras. de] in C 18 coniuratione L
et] sed L et uaria om. Q delictarum R 19 quod M (quo Q)
21 re...centia P c 8. l. 22 fumarent] •*, manerent C 24 non
agendae P.
nisi Domino soli et Dominus in euangelio dicit : qui me
negauerit negabo illum. et alio loco indignatio et ira
diuina non tacet dicens: illis fudistis libamina et illis
inposuistis sacrificia. super haec non indignabor?
dicit Dominus. et intercedunt ne rogetur Deus qui indignari
se ipse testatur. intercedunt ne exoretur precibus et satisfactionibus
Christus qui negantem se negare profitetur.
Nos in ipso persecutionis tempore de hoc ipso litteras misimus
nec auditi sumus. concilio frequenter acto non consensione tantum
nostra sed et comminatione decreuimus ut paenitentiam
fratres agerent, ut paenitentiam non agentibus nemo temere
pacem daret. et illi contra Deum sacrilegi, contra sacerdotes Dei
impio furore temerarii, de ecclesia recedentes et contra ecclesiam
parricidalia arma tollentes elaborant, ut opus suum diaboli malitia
consummet, ne uulneratos diuina clementia in ecclesia sua. curet
miserorum paenitentiam mendaciorum suorum fraude corrumpunt,
ne Deo indignanti satisfiat, ne Christum Dominum suum qui
Christianas esse uel erubuit ante uel timuit postmodum quaerat,
ne ad ecclesiam qui de ecclesia recesserat redeat. datur opera ne
satisfactionibus et lamentationibus iustis delicta redimantur, ne
uulnera lacrimis abluantur. pax uera falsae pacis mendacio tollitur,
salutaris sinus matris nouerca intercedente cluditur, ne de
M\'C (sacrificans diis JPQ) 2 euangelio suo B sed suo
exp. 3 neganerint B et ego eum negabo Q 5 posuistis C
6 intercedit P, intercedetur C1 7 se] set B protestatnr B
8 christi LP 9 temporas litteras Ml (litteras HPQ) 10 snmns]
somnnt B consilio CB consensione] consentiente C 11 nostro C*
comminatione] commnnicatione PQ 12 fratres a. n. paenitentiam
om. L 18 dare B illi et CB 14 temerari LQ 15 parricida
Ua Q (perricida alia M), parricidali B snum om. C zaboli B
16 consnmet C, consumment Qv ne] nec V curet et CB
17 franda M (frande Q) corrnmpantJC1 18 ne deo] nec eo Q
indignati ClLB, indignantis Q 20 ad ecclesia B redeat] recedant
Q 21 et lamentationibus om. Q 22 false C, salsae B pacis]
papis B 23 praeclnditnr BfJ, perclnditnr C
adhuc insuper lapsi ut linguis adque ore quo in Capitolio
ante deliquerant sacerdotibus conuicium faciant, confessores
et uirgines et iustos quosque fidei laude praecipuos adque in
ecclesia gloriosos contumeliis et maledicis uocibus prosecuntur.
a quibus quidem non tam nostrorum modestia et humilitas et
pudor caeditur quam illorum ipsorum spes et uita laceratur.
neque enim qui audit, sed qui facit conuicium, miser est: nec
qui a fratre uapulat sed qui fratrem caedit, in lege peccator est:
et cum nocentes innocentibus iniuriam faciunt, illi patiuntur iniuriam
qui facere se credunt. denique hinc illis percussa mens
et hebes animus et sensus alienus est: ira est Dei non intellegere
delicta, ne sequatur paenitentia, sicut scriptum est: et dedit
illis Deus spiritum transpunctionis, ne reuertantur
scilicet et curentur et deprecationibus ac satisfactionibus iustis
post peccata sanentur. Paulus apostolus in epistula sua ponit et
dicit: dilectum ueritatis non habuerunt ut salui
fierent: ac propterea mittet illis Deus operationem
erroris, ut credant mendacio, ut iudicentur omnes
qui non crediderunt ueritati, sed sibi placent in
iniustitia. primus felicitatis gradus est non delinquere, secundus
delicta cognoscere. illic currit innocentia integra et inlibata
quae seruet, hic succedit medella quae sanet. quod utrumque isti
offenso Deo perdiderunt, ut et amissa sit gratia quae de baptismi
M) audiantur CR conpellnnt Q
2 lapsa R ut] et C 3 delinquerant L sacerdotes Cl conuincium
B faciunt 01 4 quosque] quos C 6 glorioeos] esse constat
add. C 8. I. contumelis L\', contumeliosis CRV prosequantur c
prosectmttir a quibus om. M (exh. Q) 6 humilitas P sed s in ras.
3 litt. 8 audit] patitur Bal. conuicium] iniuriam CR 9 quia
frater u. sed quia Q caedat C* 10 et om. CB illi... mens
om. C iniuriam ... credunt om. R 12 animatus Ct est om. P
irae C 13 ne] nec Q paenitentiam LQ 15 hac Q, et CRv
17 delictum Q non om. B 18 mittit M (mittet Q), amittet R
20 quij quia P credunt C ueritatis B in iniustitiam C
sd in 8. I. 21 felicitatus Cl relinquere 01 23 hic] isthic V
24 ut et R, nt ea C, ut LP, et ut Qv de om. C
curatur. an putas, frater, lenia esse aduersus Deum facinora,
parua et modica delicta, quod per illos non rogatur maiestas
indignantis Dei, quod non timetur ira et ignis et dies Domini,
quod inminente antichristo exarmatur fides militantis populi, dum
tollitur uigor ettimor Christi ? uiderint laici hoc quomodo curent.
sacerdotibus labor maior incumbit in adserenda et procuranda
Dei maiestate, ne quid uideamur in hac parte neglegere,
quando admoneat Dominus et dicat: et nunc praeceptum
hoc ad uos est, o sacerdotes: si non audieritis et si
non posueritis in corde uestro ut detis honorem nomini
meo, dicit Dominus, inmittam in uos maledictionem
et maledicam benedictionem uestram.
honor ergo datur Deo quando sic Dei maiestas et censura contemnitur,
ut cum se ille indignari et irasci sacrificantibus dicat
et cum poenas aeternas et supplicia perpetua comminetur, proponatur
a sacrilegis adque dicatur ne ira cogitetur Dei, ne timeatur
iudicium Domini, ne pulsetur ad ecclesiam Christi, sed sublata
paenitentia nec ulla exomologesi criminis facta, despectis
episcopis adque calcatis, pax a presbyteris uerbis fallacibus praedicetur,
et ne lapsi surgant ant foris positi ad ecclesiam redeant,
communicatio non communicantibus offeratur?
BV, sumsit LP, ..psit Q, sumpeit M, subneniat Cv et M2P2
8. l., sumpta sit cod. Beneuentanus paenitentiam PQ 2 an om. LP
aduersu* P 3 et] ac CB 4 domini] diexdoC 5 fide iS 6 tollatur
B timor et uigor Q uider M (uiderint Q) laid] luci B
a
quodmodo current C 7 procuranda] propitianda CB 8 maiestatem
C neciegere B 10 hoc om. C\' si om. C 12 dominus]
omnipotena add. CB 14 non datur dno C non s. l. dei om. C
15 cum] eum C sacrificantes C dicatur Q 16 comminatur C,
comminentur Q proponitur C* 17 a] ad C exp. dicitur C
dei ne] dei M2Q, deo Ml 19 exhomologesin L, exhomologisis in Q,
.
ezomologesim P, exhomologisim C factam C 20 a] non a neris CB
21 labsis surgant Ll, lapsi surguat C, baptismi surgat B positam M
(positi Q) 22 et communicatio CB non] a non PB
Quibus etiam satis non fuit ab euangelio recessisse, spem lapsis
satisfactionis et paenitentiae sustulisse, fraudibus inuolutos
uel adulteriis commaculatos uel sacrificiorum funesta contagione
pollutos, ne Deum rogarent, ne in ecclesia exomologesin criminum
facerent, ab omni et sensu et fructu paenitentiae remouisse,
foris sibi extra ecclesiam et contra ecclesiam constituisse conuenticulum
perditae factionis, quo male sibi consciorum et Deum I
rogare ac satisfacere nolentium caterua conflueret: post ista adhuc
insuper pseudoepiscopo sibi ab haereticis constituto nauigare
audent et ad Petri cathedram adque ad ecclesiam principalem
unde unitas sacerdotalis exorta est ab schismaticis et profanis litteras
ferre nec cogitare eos esse Romanos quorum fides apostolo
praedicante laudata est, ad quos perfidia habere non possit accessum.
quae autem causa ueniendi et pseudoepiscopum contra
episcopos factum nuntiandi? aut enim placet illis quod fecerunt
et in suo scelere perseuerant: aut si displicet et recedunt, sciunt
quo reuertantur. nam cum statutum sit ab omnibus nobis et
aequum sit pariter ac iustum ut uniuscuiusque causa illic audiatur
ubi est crimen admissum, et singulis pastoribus portio gregis
sit adscripta quam regat unusquisque et gubernet rationem
sui actus Domino redditurus, oportet utique eos quibus praesumus
non circumcursare nec episcoporum concordiam cohaerentem
sua subdola et fallaci temeritate conlidere, sed agere illic causam
suam ubi et accusatores habere et testes sui criminis possint:
nisi si paucis desperatis et perditis minor uidetur esse auctoritas
C 4 dominum C12
exhomologisin Q, ezomologesim P 5 fractum 01, fluctu L 6 nisi
foris-constituissent Cv et c. ecclesiam add. P m. 2 in marg. 7 quo
CR, cum LPQRv (qum M) dum CR 8 nollentium P confluere V,
confrueret M (conflueret Q) post ista] potito C to ex ta corr.
9 pseudoepiscopos ibi Q ab] ad CRM (ab Q) constitutos OIQ
10 ei M (et Q) adque ad] atque CR 11 unitas] gloriosa R ab]
a PQv, ad C 12 nec cogitant ex necogitare C 14 pseudoeporum
Q contra epo P, om. OR V 16 displicent R 17 quod C
18 aecum R1 Q, cum P, tequ C ac ex at C 19 gregis sit ex gissit
corr. L, gressit C 20 gubemate C ratione R, *** rationem Q, nec
rationem M 21 reddituros R, redditurus sit C sed sit 8. l. utique
et
. om. P, itaque CR 24 ubi et] et ut M, « ut Q et om. C possunt
C
et eorum conscientiam multis delictorum laqueis uinctam
iudicii sui nuper grauitate damnarunt. iam causa eorum cognita
est, iam de eis dicta sententia est, nec censurae congruit sacerdotum
mobilis adque inconstantis animi leuitate reprehendi, cum
Dominus doceat et dicat: sit sermo uester, est est, non
non.
Si eorum qui de illis priore anno indicanerunt numerus cum
presbyteris et diaconis conputetur, plures tunc adfuerunt iudicio
et cognitioni quam sunt idem isti qui cum Fortunato nunc
uidentur esse coniuncti. scire enim debes, frater carissime, eum
posteaquam pseudoepiscopus ab haereticis factus eat, iam paene
ab omnibus esse desertum. namque hi quibus in praeteritum
praestigiae obtendebantur et dabantur uerba fallacia quod simul
ad ecclesiam regressuri dicerentur, posteaquam uiderunt illic
pseudoepiscopum factum, frustratos et deceptos se esse didicerunt
et remeant cotidie adque ad ecclesiam pulsant, nobis tamen
a quibus ratio Domino reddenda est anxie ponderantibus et sollicite
examinantibus qui recipi et admitti ad ecclesiam debeant.
quibusdam enim ita aut crimina sua obsistunt aut fratres obstinate
et firmiter renituntur ut recipi omnino non possint cum
scandalo et periculo plurimorum. neque enim sic putramina quaedam
colligenda sunt ut quae integra et sana sunt uulnerentur,
nec utilis aut consultus est pastor qui ita morbidas et contactas
Qv 2 uinctam) inQolutam CRV 3 nuper damh
naueront CR 4 de is L, om. R censuram Cl 5 nobilis B inconstantis
eae constantia C 6 doceat et om. Q 8 iudicauerint LP
numeros L* 9 diaconibus CPt) sed nibus inC e. l. afuerunt L
iudicio 6t cognitioni om. C 10 idem om. C qui cum] quicumque R
11 eum om. C 12 ab ex ad C iam om. C 13 hii Q, ii Rv,
his LP; cf. pag. 678,7 14 praestrigiae LQ, praestigia v dabantur
om. CR 16 frustra eos C dicerent Ml (didicerunt SPQ), dixerunt
ex dicertmt C 17 remeatur C 18 reddita Q 19 et examinantibus
Q 20 fratribus C 21 possunt ClP cum] nisi cum Rv
22 putamina C* 23 collegenda C quae] quam L et sana otn. L
uulnerantur Cx 24 utilis] ut illis Q, ullis P contractas ClQ
\\
contaminet. [non attendas ad numerum illorum: melior est
enim unus timens Deum quam mille filii impii, sicut locutus est
Dominus per prophetam dicens: fili, ne iocunderis in
filiis impiis, si multiplicentur tibi, cum non fuerit
timor Dei in ipsis.] o si posses, frater carissime, istic interesse
nobiscum cum praui isti et peruersi de schismate reuertuntur.:
uideres quis mihi labor sit persuadere patientiam fratribus
nostris, ut animi dolore sopito recipiendis malis curandisque consentiant.
namque ut gaudent et laetantur cum tolerabiles et minus
culpabiles redeunt, ita contra fremunt et reluctantur quotiens
inemendabiles et proterui et uel adulteriis uel sacrificiis
contaminati et post haec adhuc insuper et superbi sic ad ecclesiam
remeant, ut bona intus ingenia corrumpant. uix plebi persuadeo,
immo extorqueo, ut tales patiantur admitti. et iustior
factus est fraternitatis dolor ex eo quod unus adque alius obnitente
plebe et contradicente mea tamen facilitate suscepti peiores
extiterunt quam prius fuerant nec fidem paenitentiae seruare potuerunt,
quia nec cum uera paenitentia uenerant.
De istis nero quid dicam qui nunc ad te cum Felicissimo omnium
criminum reo nauigauerunt legati a Fortunato pseudoepiscopo
missi, tam falsas ad te litteras adferentes quam est et ipse
cuius litteras ferunt falsus, quam est eis peccatorum multiplex
B admiecit P adflictatione LQPBV, afSictione Cv),
afirictione coniectura exemplari Gottingensi adscripta 2 contaminem R
non attendas... I.6 in ipsis om. CLPQB 6 possis CB isti] istic Q
7 snperuersi Q .8 qui CB 9 recipiantur malis C 11 cnlpabilis
Q ita Q* in rae., a M, ia B frement P 12 emendabiles
C proterue LI, propterai CB et uelut C < 13 et] corripiuntur C •
et superbi om. P 14 plebia C suadeo CB 15 et torqueo B
ammitti L, amitti Q iniustior LP 16 * actus C dolos L\'
obnitente] optinente Q 17 dicente me Atamen P facultate Q .
18 fidem] fide tam in fictam corr. C. penitentiam Ca 20 quod L
felicissimo] faeditate C m ras. 21 rei ex reo C legato Li, legat
exp. C ad fortunato C to 8. Z. pseudoepis M (psendoepo Q sed o
corr.) 22 missi tam Q m. 2 in ras., sitan M, mittam C ipse ... est
om. C 28 adferunt B quaml quae PQR eis] eius Cv
ecclesia essent, eici tales de ecclesia debuissent ? denique quia
conscientiam suam norunt, nec audent uenire aut ad ecclesiae
limen accedere, sed foris per prouinciam circumueniendis fratribus
et spoliandis pererrant, et omnibus iam satis noti adque undique
pro suis facinoribus exclusi, illuc etiam ad uos nauigant.
neque enim potest illis frons esse ad nos accedendi aut apud nos
consistendi, cum sint acerbissima et grauissima crimina quae eis
a fratribus* ingerantur. si iudicium nostrum uoluerint experiri
ueniant. denique si qua illis excusatio et defensio potest esse, uideamus
quem habeant satisfactionis suae sensum, quem adferant
paenitentiae fructum. nec ecclesia istic cuiquam cluditur nec episcopus
alicui denegatur. patientia et facilitas et humanitas nostra
uenientibus praesto est. opto omnes in ecclesiam regredi, opto
uniuersos conmilitones nostros intra Christi castra et Dei patris
domicilia concludi. remitto omnia, multa dissimulo studio et
uoto colligendae fraternitatis. etiam quae in Deum commissa
sunt non pleno iudicio religionis examino. delictis plus quam
quod oportet remittendis paene ipse delinquo. amplector prompta
et plena dilectione cum paenitentia reuertentes, peccatum suum
satisfactione humili et simplici confitentes.
Si qui autem sunt qui putant se ad ecclesiam non precibus
sed minis regredi posse aut existimant aditum se sibi non lamentationibus
et satisfactionibus sed terroribus facere, pro certo
B 3 audient PR, nos audent v uenire CLPRV,
adire Qv ad] de B ecclesia C 4 climen Ll accedentes 01
sed exp. C 6 pro exper C 7 enim om. LP fons L accedenti
aut capud 01 8 acernissimi M (acerbissima Q) et granissima oм.
LM (exh. Q) 9 ingeruntur v experiri om. V 10 ueniaent L,
uenient C esse] tuisse C 11 adferant corr. in offerant C 12 fluctum
L ecclesia stic Z, eclesiastico P, ecclesiastici Q 12 episcopatus
Q 13 patientiae et exp. C, in marg. patientiae nostra] sancta CR
14 omnes om. C 15 obmilitones R sed ob in ras. 16 conclude R
dissimili L et] ac CR 17 etiam] iam C commissa. Q (commisse
M) 18 quam quod] quam CRv 19 dimittendis V p.ene C
1 eras. ipso M (ipse Q) 21 satisfactione] factione C 23 aut] ut
isti C sed isti 8. I. se om. PQ\' (exh. Q) ibi M (sibi Q) non]
nam C, non precibus B 24 et satisfactionibus om. L certe 01
Christi inuicta et fortia et Domino tuente munita minis cedere.
sacerdos Dei euangelium tenens ut Christi praecepta custodiens
occidi potest, uinci non potest. suggerit et subministrat nobis
exempla uirtutis ac fidei Zacharias antistes Dei: qui cum terreri
minis et lapidatione non posset, in templo Dei occisus est damans
et identidem dicens quod nos quoque contra haereticos
clamamus et dicimus: haec dicit Dominus: dereliquistis
uias Domini, et Dominus derelinquet uos. neque
enim quia pauci temerarii et inprobi caelestes et salutares
uias Domini derelinquunt et sancta non agentes a sancto spiritu
. deseruntur, ideo et nos diuinae traditionis inmemores esse debemus
ut maiora esse furentium scelera quam sacerdotum iudicia
censeamus aut plus existimemus ad inpugnandum posse humana
conanima quam quod ad protegendum praeualet diuina tutela.
An ad hoc, frater carissime, deponenda est catholicae ecclesiae
dignitas et plebis intus positae fidelis adque incorrupta maiestas
et sacerdotalis quoque auctoritas ac potestas, ut iudicare uelle
se dicant de ecclesiae praeposito extra ecclesiam constituti
[haeretici], de sano saucii, de integro uulnerati, de stante
lapsi, de iudice rei, de sacerdote sacrilegi? quid superest quam,
PQv dno C1 ne ex nec B 2 christi om. V et
domino] domino v 3 sacerdotales C1, saoerdo..s Q (sacerdotes M)
ut] et CPBv 4 non potest uinci v sumministrat CL, oummini-
Btrat Q 5 zaccharias LPQ, zaccarias CB antestites CR, antiet
stites LQ 6 possit C est] et C 7 identidem] et idemidest C
9 delinquet L1, dereliquit P 10 temerari LQR .. improbis C1
11 dno C derelinquentes C et otn. P 12 et ideo QlM, ideo Q*
dinina et L memores Q debeamus Cl 13 ut ex et C forentium
L 14 ant] ut C existimemus plus CBv inpngnandum]
indignandum C 15 quod ad] ad ex quod C 16 frat∗∗ kme P, frs kmi C
18 ac] et C se uelle CB 19 proposito CQBv constitutos C a
s. I. haeretici LP, de haereticis MQ1, de christiano haeretici . Q*,
OS
de episcopo haeretici (haereti C) ORV; uncis inclttsi 20 sanci Q,
sant B, saatios (7* de stante] id est ante L 21 lapsos C* reos 02
sacrilegos C* quam corr. in nisi C .
altare remouentibus in cleri nostri sacrum uenerandumque congestum
simulacra adque idola cum aris suis transeant, et
Nouatiano declamandi aduersum nos adque increpandi largior
et plenior materia praestetur, si hi qui sacrificauerunt et Christum
publice negauerunt non tantum rogari et sine acta
paenitentia admitti, sed adhuc insuper coeperint terroris
sui potestate dominari? si pacem postulant, arma deponant:
si satisfaciunt, quid minantur ? ant si comminantur, sciant
quia a sacerdotibus Dei non timentur. neque enim et antichristus
cum uenire coeperit introibit ecclesiam quia minatur, aut annis
eius et uiolentiae ceditur quia resistentes perempturum se esse
profitetur. armant nos haeretici dum nos putant sua commina
tione terreri, nec in faciem nos deiciunt, sed magis erigunt et
accendunt, dum ipsam pacem persecutione peiorem fratribus faciunt.
et optamus quidem ne quod locuntur furore inpleant crimine,
ne qui uerbis perfidis et crudelibus peccant factis quoque
delinquant. oramus ac deprecamur Deum quem prouocare illi et
exacerbare non desinunt, ut eorum corda mitescant, ut furore
deposito ad sanitatem mentes redeant, ut pectora operta delictorum
tenebris paenitentiae lumen agnoscant et magis petant fundi
pro se preces adque orationes antistitis quam ipsi fundant sanguinem
sacerdotis. si autem in suo furore permanserint adque in
C capitulo C domini altare] de
i >
altare C 2 congestum] consensum B, concessum C 3 simulacrum
C aris] armis ex maris C transeunt LQ 4 aduersus C
nos adque] simulacra atque B 5 si hi B, si mihi Q, si ui L, sine P, si uel
fort.; si hi ... 1. 7 paenitentia om. C et ch. p. negauerunt owe. B
7 poenitentiae B sed adhuc] se atq. C coeperunt Q terrere u;
errore C, temporis PQ 8 sni] sub C dominari corr. in dominandi
C postulabant 01 9 ant si comminantur om. B 10 dei
sacerdotibus CBv 11 in ecclesiam Pv minatns est C est 8. l.
12 eius et] esset B cedetnr CB 14 faciem Oxon., facie LPQ,
pace CRv 15 penecutionem CXM (persecntione Q) peiore P
16 inpleantnr LP 17 ne] nec LP, om. C 18 deprecamns ex dum
precamur C dum quem et CB 20 mentes V, mentis CLPQBo
pectora operta V, pectora LP, pecoatorea a Q, peccatores CB 21 adgnoscant
L 22 antestitis C1 R, antistites LP ipso B
nullus Dei sacerdos sic infirmus est, sic iacens et abiectus,
sic inbecillitate humanae mediocritatis inualidus qui non contra
hostes et inpugnatores Dei diuinitus erigatur, cuius non humilitas
et infirmitas uigore et robore Domini protegentis animetur.
nostra nihil interest aut a quo aut quando pereamus mortis et
sanguinis praemium de Domino recepturi. illorum flenda et
lamentanda condicio est quos sic diabolus excaecat ut aeterna
gehennae supplicia non cogitantes antichristi iam propinquantis
aduentum conentur imitari.
Et quamquam sciam, frater carissime, pro mutua dilectione
quam debemus et exhibemus inuicem nobis, florentissimo illic
clero tecum praesidenti et sanctissimae adque amplissimae plebi
legere te semper litteras nostras, tamen nunc et admoneo et peto
ut quod alias sponte adque honorifice facis etiam petente me
facias, ut hac epistula mea lecta, si quod illic contagium uenenati
sermonis et pestiferae seminationis inrepserat, id omne de
fratrum auribus et pectoribus exuatur et bonorum integra ac
sincera dilectio ab omnibus haereticae detractationis sordibus
repurgetur.
Declinent autem de cetero fortiter et euitent dilectissimi
fratres nostri uerba et conloquia eorum quorum sermo ut
cancer serpit, sicut apostolus dicit: corrumpunt ingenia
bona confabulationes pessimae. et iterum:
ex agnis C 2 nullus] atq. in istis nullus B
est] et PQ 5 dns B, do C protegente C te in ras. 6 nihil est
inter Q ant q.] ut quando B pereamur Q, perimamur CBv
7 flendi et lamentandi 01 8 condicio] concisio Qv quo si ex quod C
aeternae PQ (aeterna M) 9 gehenna Q cogitantem B 12 debemus]
habemus CV et exibemus CR, om. P1Q 13 plebi] pro mutua
dilectione plebi B 14 nunc et] nunc Q 16 et facies C hac]
haec CQ si] sit ut C nt 8. l. illis C uenenati ex ueritatis C
17 seminationis sordibus B, contaminationis C 18 fratruum Q eisuatur
LP . 19 detrectationis BfJ, detractionis C 21 euitent P it
corr., euidenW C er eras. dilectissimi om. C 23 dicit] addidit C
24 confabnlatione P
sciens quia peruersus est huiusmodi et peccat et
est a semet ipso damnatus. et per Salomonem loquitur
spiritus sanctus. peruersus, inquit, in suo ore portat
perditionem et in labiis suis ignem condit. item
denuo monet dicens: saepi aures tuas spinis et noli
audire linguam nequam. et iterum: malus obaudit
linguae iniquorum, iustus autem non intendit labiis
mendacibus. quod quamquam sciam illic fraternitatem
nostram uestra scilicet prouidentia munitam sed et sua uigilantia satis cautam nec capi haereticorum uenenis posse nec decipi,
tantumque apud illos praeualere magisteria et praecepta
diuina quantus illis in Deum timor est: tamen ex abundanti uel
sollicitudo nostra uel caritas scribere ad uos ista persuasit, at
nulla cum talibus commercia copulentur, nulla cum malis conuiuia
uel conloquia misceantur simusque ab eis tam separati
quam sunt illi de ecclesia profugi, quia scriptum est: si autem
ecclesiam contempserit, sit tibi tamquam ethnicus
et publicanus. et beatus apostolus non monet tantum,
sed et iubet a talibus recedatur, praecipimus, inquit,
uobis in nomine Domini Iesu Christi ut recedatis
ab omnibus fratribus ambulantibus inordinate et non
secundum traditionem quam acceperunt a nobis.
nulla societas fidei et perfidiae potest esse. qui cum Christo
18, 17. 20 n Thess. 3, 6. C 8.1. 2 peccantet C\'B 3 a re eorr.
ita e se C solomonem CPQ 4 ore suo v portae L; peruersa
add. Q s. l.m. 2 5 perditionia LQ et in labiis om. Q
sui Q1M, saae Q* condetis Q* (condit MQ1) 7 nequam om. C
8 intendet L\'PQ\' (intendit MQ2) 9 quod OM. Y sciam]
se iam Q illi R fratenutatis L 10 nostram) nestram V
nestras Bl, nostrm Y scilicet et Q pronidentiam ClL moDitam
CBlQV, monita B\', unitatem L uigilantiam C 11 canta B
12 tantum quae Q, tam quae L praenaleret et Q 14 sollicitndine
LP 16 his C 17 isti Y de] ab CBV 18 et ecclesia C,
et ecclesiam v tamquam] quasi C 20 sed et] sed Q a talibus P,
a talibus ut LQv, ut a talibus CR 21 dni nri CQ ntchristiJB1
inimicus est, nobiscum non potest cohaerere. si cum precibus
et satisfactionibus ueniunt, audiantur. si maledicta et minas
ingerunt, respuantur. opto te, frater carissime, semper bene
ualere.