In ecclesiastico : In tribus placitum est spiritui meo, quae sunt probata coram deo et homine, concordia fratrum et amor proximorum et uir et mulier sibi consentientes. Item apostolus ad colossenses: Viri, diligite uxores uestras et nolite amari esse aduersus illas. mulieres, subditae

10 Eccli 25, 1 et 2 13 Col. 3, 19 et 18 1 ei om. M causa niri MVLG 2 cum uxorem 8 3 hii SMVC 5 pr. et eant om. S et sunt apadones MVLC: om. S 6 ipso S castrauerunt MVLCν regnum caelorum MV LCv 9 mulieris C 11 homine S: hominibus MVLCν, cf. 347, 8 ubi recipiendum erat homine 12 consentiens MVL 18 item ap. a. col. om. L, sed spatium uacuum est apost. om. MVG colossences Si tesalonicenses MV, thesal- C 14 ad illas Gv 87* estote uiris, sicut decet in domino. Item ad timotheum I: Volo igitur uiros orare in omni loco, leuantes sanctas manus sine ira et disceptatione. similiter et mulieres in habitu ordinato cum uerecundia et castitate ornantes se, non in tortis crinibus aut auro ant margaritis aut ueste pretiosa, sed quod decet mulieres promittentes castitatem per opera bona. mulier in silentio discat in omni subiectione. docere autem mulieri non permitte, neque dominari in uirum, sed esse in silentio. adam enim primus formatus est, deinde eua. et adam non est seductus, sed mulier seducta in praeuaricatione fuit. salua autem erit per filiorum generationem, si maneat in fide et ueritate et sanctitate cum sobrietate. Item ad titum: Tu uero loquere quae decet sanam doctrinam. senes sobrios esse, castos, prudentes, sanos in fide et caritate et patientia. anus similiter in habitu sancto, non criminatrices, non uino multo seruientes, bene docentes,

2 I Tim. 2, 8-15 13 Tit. 2, 1-5 1 decet MVLG: om. S, oportet v 2 1] om. L, prima M igitur] ergo Cv omni in S, cf. 416, 8 8 manus] ad dum add. C et ante mulieres om. MVLC 4 ordinato SMi ornato VLCv ordinantes C 5 uestes 8 praetiosa (praec- VC) SMVC 6 propera bona S, per bonam conuersationem MVLC 7 decore (docore?) S 8 permitto MVLCv, ἐπιτϱέπ∞ domi fi uiri V1 in uirum SV2υ : uiro MLC 9 euua S 10 praeuaricationem S 11 generatione MVl 12 ueritate et castitate et sobrietate MV LC Bobrietatę S 18 Item — Tu — orationes ueatrae om. V loquaere SM decet MLC: decent Sv 14 aubrios S tari- tate S: caatitate MLC, in dilectione v anos ML 16 uino multo seruientea S: uinolentaa MLC (uinul- M) \' ut prudentiam doceant: adulescentulas autem, ut diligant uiros suos et diligant filios. prudentes, castae, domum custodientes, benignae sint et subditae uiris suis. iuuenes similiter hortare, ut prudentes sint in omnibus. Item petrus apostolus in epistula I: Mulieres, subditae estote uiris uestris: ex quibus si qui non credunt huic uerbo, per mulierum suarum conuersationem sine uerbo lucrifiant, considerantes uestram in timore castam conuersationem. quarum sit non extrinsecus capillorum inplicatus aut auri circumpositio aut habitus uestimentorum aut ornamentorum, sed ille absconsus cordis homo incorruptus mansueti et modesti spiritus, quod est magnificum in conspectu dei. sic enim quondam sanctae mulieres, quae in dominum sperabant, ornabant se, subiectae fortiori uaso uiri, sicut sarra obsequebatur abrahae, dominum illum suocans: cuius estote filiae bene dicentes et bene facientes, nec timentes ullam perturbationem. uiri similiter conmorantes secundum scientiam, tamquam infirmiori uaso muliebri inpertientes honorem, tamquam coheredi gratiae et uitae, ad hoc ne inpediantur orationes uestrae.

5 I Petr. 3, 1—7 1 aduliscentulas 8 autem om. MLCv (ut prud. doceant adolescentulaB, ut.. v) 2 caste MLC 4 ortare MC, orare LCl apostolus in ep. I om. MLC 7 lucrifiant SMVLCv 8 castam .oni. MLC, ἁγνήν 9 auri om. MLC 10 ornatus MLC 12 quondam S: quaedam MLC, aliquando v 18 deum LC spernabant S ornabant om. M 14 sara LC obsequaebatur S 15 cuius] osculus S bn facientes et bn dicentes C 17 sQCundum S

In libro regnorum III: Et dixit dominus ad heliam: exurge et uade in sarepta sidonis: ecce praecepi ibi mulieri uiduae, ut pascat te. et surrexit et abiit in sarepta sidonis. et ut uenit ibi, ecce ad portam ciuitatis ipsius mulier uidua colligebat ligna. et exclamauit depost illam helias, et dixit ei: eice mihi pusillum aquae in uas ut bibam. et cum abisset illa, ut acciperet et deferret aquam, exclamauit iterum depost illam helias, et dixit: adfer mihi panem ut edam. et illa dixit: uiuit dominus deus tuus, si est mihi focacium nisi pusillum farinae in hydria et modicum oleum in uas. et ecce ego ideo colligo duo ligna, ut introeam et faciam illum mihi et filiis meis, et edemus et moriemur. et dixit helias: aequo animo esto: intra et fac secundum uerbum tuum. sed fac mihi inde focacium pusillum in primis, tibi autem et filiis tuis facies postea. quoniam haec dicit dominus: fidelia farris

3 m Regn. 17, 8-16 3 regnorom] regum MVLC et om. MVLC 4 eisurge MV LC sarapta S, sareptha LC, seraptha M sydonionun C (cf. v) praecipi SMV1 5 sarapta S, seraptha MV sjdonis C 7 depost S: post MVLC (utrogue loco) 8 aquae MVLC, om. S 10 adfert S, affer MVLC aedam M 12 hidria SV, idrya L, ydria C et ante ecce om. MVLC 13 duo om. MVLC illum S, illam C, illud MVL 14 et moriemur MV LC, monemur (et om., i punctis del.) S equo SC 16 inde om. V 17 fldelia farris S: hydria farinae MVLCυ (hidria V, bydriae L, ydria C; forinq V, facrinę C) non deficient et capsaces olei non minuentur usque in diem, quo dabit deus pluuiam super terram. et abiit et fecit, et manducauit ipse et illa et filii eius: hydria pulentae non defecit neque uas olei secundum uerbum domini, quod locutus est in manu heliae. Item in libro iudith: Et erat iudith uidua in domo sua annis tribus et mensibus sex. et fecit sibi tabernaculum super tectum domus, et inposuit super lumbos suos cilicium, et ieiunabat omnibus diebus uitae suae praeter sabbatis et numeniis et gaudimoniis domus israhel. et erat bona facie ualde, et non erat qui inferret ei uerbum malum, quoniam timebat dominum ualde. Item in euangelio secundum lucam: Et erat anna prophetissa filia phanuhel de tribu aser et haec processa erat in diebus suis, quae uixerat cum uiro suo annis septem a uirginitate sua. et haec uidua annorum octuaginta et quattuor, quae non

5 Indith. 8, 4-8 12 Luc. 2, 36 et 37 1 non deficient S: om. MVLC capsacia L non minuentur S: non deficiet MVLC scribendum uidetur deficiet et minuetur diqm S 2 quod V1, qua C, in qua v dns MVLCv (ϰυϱ.) 2 plaiam M 3 hidria S, hydriae L, ydria C pulente S: \' farinae MVLCυ 4 neque S: et MVLCv uas S: capsaces (-cis L) MVLC, lecythua v 5 hęlia.e S erat indat S 7 sub tectum L domus sug Cv posuit MVLC 9 numiniia S: neomeniis (-moeniis M, neam- V) MVLCv, νουμηνι∞̃ν gaudemoniis L istrahel S 10 et erat MVLC, erat S, ϰαί ἤν faciae S 11 dum libri ualdae S euug S 12 profetissa S 13 fanuhel S, fanu+el V, phanuel LC processa erat S: processerat MV LOv 15 uidua erat C octoginta MVLCv quatuor VC serdiscedebat de templo ieiuniis et obsecrationibus seruiens nocte ac die. Item: Intendens autem iesus uidit eos qui mittebant munera sua in gazophylacio diuites. uidit autem et quandam uiduam et pauperculam mittentem aera minuta duo, et dixit: uere dico uobis, quia uidua haec paupercula plus omnibus misit: omnes enim hi ex abundanti sibi miserunt in dona dei, haec autem ex eo quod deest illi omnem uictum, quem habuit, misit. Item apostolus ad timotheum I: Viduas honora, quae uere uiduae sunt. si qua autem uidua filios aut nepotes habet, discat primum suam domum pie tractare et remunerare parentes: hoc enim acceptum est coram deo. quae autem uere uidua est etdesolata, sperat in deum et instat orationibus die ac nocte. quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est. et haec praecipe, ut inreprehensibiles sint. si qua autem suorum et

2 Luc. 21, 1-4 9 I Tim. 5, 8-11 2 noctae ac diae S, die ac nocte C item S, item secundum lucam MVLC intendens S: respiciens MVLCv qui munera sua in gazofilacio (gazo*f- V, -tio C) mittebant MVLC S diuites om. MVLC gazofilacio S 4 qua*ndam M, quendam L uiduam pauperculam MVLCv 6 hii SMV habundanti sibi S: habundantia sua (ab- M) MVLC 7 omne M 8 mit S uerba Item — Viduas — In — multi in domino om. V apoatolus] paulus C 9 1 om. MLC 10 autem uidua om. MLC primam Sv, prius MLC domum suam MLCv 11 piae SML 12 et ante desolata om. M 13 speret L deum Sv: dum MLC instal S dię ac noctę 8 14 delictis M 15 inrepraehensibilis (-lea MC) SMC maxime domesticorum curam non habet, fidem negauit et est infideli deterior. uidua eligatur non minus annorum sexaginta, quae fuerit unius uiri uxor, in operibus bonis habens testimonium, si filios nutriit, si hospitio recepit, si sanctorum pedes lauit, si tribulationem patientibus subministrauit, si omne opus bonum subsecuta est. adulescentiores autem uiduas deuita. Item in actibus apostolorum: In ioppe autem erat quaedam uidua nomine tabitha, quae interpretata dicitur dorcas. haec erat plena operibus bonis et elemosynis et misericordiis multis, quas faciebat. factum est autem in diebus illis, ut infirmata moreretur. quam cum lauissent, posuerunt eam in superiori caenaculo. cum autem inprope esset lydda ab ioppe, audierunt discipuli quod petrus esset ibi. miserunt duos uiros ad eum, rogantes et dicentes: ne pigeat te uenire usque ad nos. exurgens autem petrus uenit cum eis: quem aduenientem duxerunt in superiora caenaculi, et circumsteterunt eum uiduae flentes, et ostendentes tunicas

7 Act. 9, 86-42 1 maximae SL 2 saiagenta S, LX L 8 testimonium habens MLC 4 nutrinit C 6 adholescentiores C 7 in oppem S Quaedam autem uidua erat in ioppe (ioppen M) MLC 8 tabitha M, thabita SLC interpraetata S, interpretatum (interpraet- MC) MLC 9 elemoainis (ael- M) MLC 10 et miaericordiis M om. MLCv 12 cenaculo C inprope L: prope SMC 18 est S lidda SL ab ioppen (yoppen C) SMLC, ad ioppen v 14 miseruntq; M* 15 ezsurgens MLC 16 cenaculi SC 17 tunicas] add. et palliola ML, add. et uestes et palliola C et cetera uestimenta narrabant ei quanta faciebat cum esset cum illis dorcas. eiectis autem omnibus foris, petrus ponens genua orauit et conuersus ad corpus dixit: exurge in nomine domini nostri iesu christi! at illa mox aperuit oculos SUOS, et cum uidisset petrum, sedit dansque ei manum erexit eam uiuam. et conuocans sanctos et uiduas adsignauit eam uiuentem. notum autem factum est hoc per uniuersam ioppen, et crediderunt multi in domino.

[Item] paulus apostolus ad ephesios: Nolite dare locum diabolo. qui furabatur, iam non furetur: magis autem laboret operando quod bonum est, ut habeat unde tribuere necessitatem patientibus. Item ad thessalonicenses I: Memores enim estis, fratres, laborem nostrum et aerumnam:

11 Eph. 4, 27 et 28 15 I Thess. 2, 9-12 *1 cetera] alia cetera MLC narrabant ei S: narrantes MLC faci**ebat S cum esset S, om. MLC, olaa 2 cum eis MLC ponens Sv: posuit MLC 8 iełnua S et orauit Ml tabitha (thabita LC) exsurge MLC 4 nostri om. C ad S apperuit M 5 et uiso petro resedit MLCv dansquae S 6 uiuam om. MLOo 7 uiuentem S, uioam MLCv autem om. MLC 10 apostoli cum L, apostolorum V laborandum] operandum VC 11 item S item paulus apost. om. MVLC efesios S, effesios LC 12 locum dare M Cv diabulo S 13 operando (-dum L) manibus MVLC 18 unde tribuere MLC, u. retribuere F: unde tribuat Sv 14 Item — Memores — gloriam Item om. V thesalonicenaea ML, colossenses S prima MC 15 erumnam S, aerumna (er- LC, -mpna C) MLC fatigatinocte ac die operantes ad hoc ne quem uestrum grauaremus praedicauimus in uobis euangelium dei. uos testes estis et deus, quam sancte et iuste et sine querella fuimus uobis qui creditis: sicut scitis qualiter unumquemque uestrum sicut pater filios suos obsecrantes uos et consolantes, ut ambuletis digne deo, qui uocauit uos in regnum suum et gloriam. Item illic: Hortamur autem uos, fratres, abundare magis et studium habere silendi et quietos esse, et operari manibus uestris quod bonum est, sicut uobis praecepimus, ut honeste ambuletis ad eos qui foris sunt et nullius quidquam desideretis. Item ad thessalonicenses II: Praecepimus autem uobis, fratres, in nomine domini nostri iesu christi, ut subtrahatis uos ab omni fratre inordinate ambulante et non secundum traditionem, quam acceperunt a uobis. ipsi enim scitis

7 I Thess. 4, 10 et 11 11 n Theas. 3, 6-18 1 diae S ad hoc S: om. MLCv (πϱὸς rb μὴ ἐπιβαϱη̃σαι) uestrum] nrm S euuangelium S 3 sanctae et iustae SML quaerella S, querela (quaer- M) MLC in nobis LC credites S, credidistis MLCv (τοι̃ς. πιστεύουσιν) scitis S: creditis MLC, οί̓ὀατε 5 consolantes S 6 digni M uos MLC: nos S suum regnum MLCv 7 illic] ubi supra MVLC habundare V LC 8 habere] add. magis L silendi MVLC : silentii S 9 praecipimus MC honestae M 10 quidquam S: aliquid MY LCv 11 Item — Praecepimus — Paulus — fabri Item om. V tessalonicenses SC, thesal- ML secunda MC precipimus C 18 inordinatae S, inquiete MLC, ἀτάϰτ∞ς 14 acciperunt S, accepistis C ipsis S quemadmodum oporteat imitari nos: quoniam non inquiete uiximus inter uos nec gratis panem manducauimus ab aliquo, sed in labore et fatigatione, nocte ac die operantes, ne quem uestrum grauaremus. non quasi non habuerimus potestatem. sed ut nosmet ipsos formam uobis daremus ad imitandum nos. nam et cum essemus aput uos, hoc denuntiauimus uobis, quoniam si quis non uult operari, nec manducet. audiuimus enim quosdam inter uos inquiete ambulare, nihil operantes, sed curiose agentes. his autem qui eiusmodi sunt denuntiamus et hortamur in domino iesu christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent. uos autem, fratres, nolite deficere bene facientes. Item in actibus apostolorum: Paulus autem agnitus erat aquilae, eo quod essent unius gentis et unius artis, et mansit aput eos opus faciens: erant enim arte fabri. Item illic paulus apostolus: Argentum et aurum aut uestimentum nullius uestrum concupiui. ipsi scitis quia ad ea quae mihi necessaria erant in omni usu meo et eorum qui mecum sunt manus istae praesto fuerunt

18 Act. 18, 2 et 8 15 Act. 20, 83-85 1 quemammodum M emitari S quia MC inquietae S 2 aliquoj add. uestrum MLC 8 nocte ac nocte S, nocte et die MLCv 4 habentes C 5 nosmet ipsos Sv: nos MLC emitandum S 6 et om. MLC denuntiabamus L (v) 9 curiosae SM egentes S 10 ortamus M 13 aquile S esset M LC 14 mansi L apud eum MLC 15 illic) ubi supra M VLC paulus apostolus om. MVC 17 quia] qui S 18 sunt] erant (ant in ras.) V iste SM presto SVL omnibus uobis demonstraui quoniam sic laborantes oportet auxiliari infirmis et memores esse uerborum domini nostri iesu, quia ipse dixit: beatius est magis dare quam accipere.

In deuteronomio: Non adicietis ad uerbum hoc, quod ego praecipio uobis hodie, neque minuetis ex eo. Item in apocalypsi: Testor ego omni audienti uerba prophetiae libri huius. si quis adiecerit supra haec, inponet deus super eum plagas, quae scriptae sunt in hoc libro: et si quis abstulerit uerba prophetiae libri huius, auferet deus partem eius de ligno uitae et de ciuitate sancta. Item in prouerbiis: Bibe aquam de tuis uasis et de puteorum tuorum fonte. et nemo extraneus communicet tibi. Item illic: Qui fidet

6 Dent. 4, 2 8 Apoc. 22, 18 et 19 18 Prou. 5, 15 et 17 14 Prou. 10, 4 et 5 1 lanorantes S 3 iesu] add. xpi MVLC 5 non scrutari C audire VL, aadire M, adire C hereticos (-thicoa C) SMV C, hereticum L 6 deutero nomium C addicietis C ut solet 7 neque minuetis MYLC: ne quem inuestigetis S, nec auferetis v item in ap. om. V 8 apocalipsi S, -lipsie M 11 auferet et C 12 ligno] libro Cv et MVLCυ: om. S Item — Bibe — Qui — sterilitatem Item om. V 14 illic] ubi supra MLC in falsis, hic uentos pascit: idem autem ipse sequitur aues uolantes: dereliquit enim uiam uineae suae et orbitas culturae agri sui errauit: perambulat autem per arida et deserta et terram constitutam in siccitatibus. congregat autem manibus suis sterilitatem. Item illic: Recede ergo ab aqua aliena et a fonte alieno noli bibere, et multo uiues tempore, et adicientur tibi anni uitae. Item illic: Qui sectatur uana, eget sensibus. Item illic: Noli adicere ad mandata eius, ne arguaris et mendax sis. Item in ecclesiastico: Altiora te ne quaesiueris, et fortiora te ne perscrutaueris: sed quae praecepit tibi dominus, illa cogita semper: et in pluribus operibus eius non eris curiosus. multos enim seduxit suspicio eorum, et in uanitate detinuit sensus illorum. Item

5 Pron. 9, 18 7 Prou. 12, 11 8 Prou. 80, 6 9 Eccli 3, 21. 22. 24 (22 et 26) 14 Prou. 24, 8 1 sequetur L 2 dereliquid S, derelinquit (-quid L) MLC orbita Bculpturq agri sui errauit S, aborbitas (ablorbita C) culturae suae errauit MLC 4 congrega 8 5 sterelitatem SM in prouerbiis MVLC recede ... j ἀπὸ δὲ ύ̓δατος ἀλλοτϱίου ἀπόσχου xoci ἀπὸπηγη̃ς ἀλλοτϱίας μὴ πίη̗ς, ι̒́να πολὺν ζήση̗ς χϱόνον, πϱοστεϑη̗̃ si σοι ἔτη ζ∞η̄ς. apud Augustinum: ab aqua aliena abstine te et de fonte alieno ne biberis ep. 108, 1, 1 et 2, 6. in ep. Ioh. ad Parth. traet. VI 3, 11 (bis). de unit. eccZes. 23, 65. cf. supra p. 49, 10 6 a S: de MVLC et .. tiiues .. et adicientur S: ut.. uiuas .. et adiciantur MVLC 7 Item ubi supra Qui sectatur uana eget sensibus MVLC, 6 om. S 8 ubi supra MVLC 9 eclesiastico S, prouerbiis L 10 quaesieris (ques- LC) MVLCv praescrutaueris MY, perscrutatus fueris L, scrutatus fueris Cv 11 deus MVLCv 18 in uanitatem detenuit S eorum V Item — Non — Cui — Diff. — 0 — saeculorum om. V illic: Non te uentiles in omnem uentum, et non eas omni uia, ut prosequatur te uerbum pacis et scientiae. Item illic: Cui sufficit nuntiare opera illius? non est minuere neque adicere neque inuenire magnalia dei. Item in libro sapientiae: Difficile aestimamus quae in terra sunt, et quae in prospectu sunt inuenimus cum labore: quae autem in caelis sunt, quis inuestigabit? sensum autem tuum quis sciet, nisi tu dederis sapientiam? Item apostolus ad romanos:s o altitudo diuitiarum et sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae ipsius! quis enim cognouit sensum domini? aut quis illi consiliarius fuit? aut quis prior dedit ei et reddetur illi? quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. ipsi gloria in saecula saeculorum.

1 Eccli. 5, 9 (11 et 12) 8 Eccli. 18, 2 et 4 (2. 5) 5 Sap. 9, 16 et 17 9 Rom. 11, 33—36 1 nbi supra MLC in omni uento MLC omni (i m ras. litt. em) S, in omni L 8 illic] in ecclesiastico MLC nontiare S, enuntiare MLC 5 aeatimauimus L 6 alt. sunt om. MLC que 8 7 inuestigauit MC 8 scit MLC 9 et ante sapientiae om. MLCυ 10 ipsius MLC: eius Sv (cf. 297, 3) 11 illi consiliarius S: consiliarius eius MLCv 12 retribuetur ML Cv 18 in ipso sunt SMLCυ: legendum in ipsum cf. 297, 5 (είς αὺτϭν) 14 saeculorum] add. amen Cv

In ecclesiastico: Qui baptizatur a mortuo, quid proficit lauatio eius? sic et homo qui ieiunat in peccatis suis et iterum eadem facit, quid proficit humiliando se? orationem eius quis exaudiet? sacrificium salutare adtendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate. Item in esaia propheta: Non est gaudere impiis, dicit dominus. exclama uehementer, et ne parcas: sicut tuba exalta uocem tuam, et nuntia populo meo peccata eorum et domui iacob iniquitates eorum. me de die in diem quaerunt, et cognoscere meas uias desiderant, tamquam populus qui iustitiam fecerit et iudicium dei non dereliquerit: postulant a me nunc iudicium iustum, et adpropriare deo concupiscunt, dicentes: quid quod ieiunauimus, et non uidisti? humiliauimus animas nostras, et non scisti ? in diebus enim ieiuniorum uestrorum inueniuntur uoluntates uestrae, et omnes subditos uobis conpungetis. an in iudicia et lites ieiunatis, et percu-

8 Eccli. 34, 80. 81 et Eccli. 85, 2 8 Ea. 57, 21 et Es. 58, 1-12 3 mortuo] add. et iterum tangit mortuum C, et it. t. illud V2 8 ęsaia. 8 10 et domui iacob iniquitates eorum MVLC: om. S 11 iniquit.] peccata v 12 uias meas MVCv (meaa om. L), fiov τὰς ὀδούς deaiderant] uolunt Cv 18 dereliquerint LV*, derelinquerint V1, derelinquerent M 14 nunc om. MVLC appropriare MV, adpropiare (appr- C) LC concupeBcnnt M 15 quid quod] quid cotidie L, quid∗è quod C, quare v 18 conpungitis MY C iudicio (-tio MC) MVLC percutitis] add. pugno Cv saecutitis proximum inique? et ut quid mihi ieiunatis, ut hodie audiatur in clamore uox uestra? non hoc ieiunium elegi, dicit dominus, ut humiliet animam suam. nec si flectas ut circulum ceruicem tuam, et cilicium et cinerem substernas, nec sic uocabis ieiunium acceptum. non tale ieiunium ego elegi, dicit dominus: sed solue omne uinculum iniquitatis, dissolue obligationes potentium conmutationum, dimitte confractos in requiem, et omnem conscriptionem iniquam disrumpe. frange esurientibus panem tuum, et egenum sine tecto induc in domum tuam. si uideris nudum, uesti: et domesticos seminis tui non despicias. tunc erumpet temporaneum lumen tuum, et sanitates tuae cito orientur, et praeibit ante te iustitia, et maiestas dei circumdabit te. tunc clamabis, et dominus exaudiet te: dum adhuc loqueris, dicit: ecce adsum. si auferas a te uinculum iniquitatis et obligationem et uerbum murmurationis, et des esurienti panem tuum ex animo, et animam humiliatam satiaueris, tunc orietur tibi in tenebris lumen, et tenebrae tibi erunt ut meridies. et erit deus tuus tecum semper, et satiaberis prout desiderat anima. tua, et ossa tua pinguescent, et erunt sicut hortus ebrius et sicut fons cui non deficit aqua. et aedificabuntur deserta tua, et erunt fundamenta tua aeterna in saecula saeculorum. Item in euangelio secundum matthaeum: Cum autem

23 Matth. 6, 16-18 1 iniquae M, impie Cv hodiae S 3 nec (ante si) om. L .5 nocabis] nobis MVL 7 potentum C conmntationum om. MVLC 8 conscribtionem S dirrumpe M 9 esurienti| M aegenum SC sine tectum duc S 10 uesti et] uesties L 11 dispicias S temporanum S 12 sanitas tua c. orietur L preibit S dl MVLC: dni Sv (zov ϑεοῡ) 18 et tunc MVLC 14 loquaeris M 15 et MVLC, om. S obligatione MLC 17 anima humiliata MVlLC satiaberis L 18 tenebre S tibi] tuq Cv meridiae SM, meridie* (rasa s) V 19 dns ds C 20 ortus MLC 21 flons S deficit aquae M, deficient aquae Lv 22 saeculorom] add. amen MV 23 Item — Cum — uobis om. V enuang S mattheum S autem om. C xn, Aug. 3, i. 38 ieiunatis, nolite esse sicut hypocritae tristes: exterminant enim faciem suam, ut pareant hominibus ieiunantes. amen dico uobis, perceperunt mercedem suam. uos autem cum ieiunatis, unguite caput uestrum et faciem uestram lauate, ut non uideamini hominibus ieiunantes. sed patri uestro, qui est in caelis: et pater uester, qui uidet occulta, reddet uobis.

In prouerbiis Vade ad formicam, o piger, et aemulare uidens uias eius, et esto illa sapientior: illa enim cum agrum non possideat, neque conpellentem se habeat, neque sub domino sit, quomodo parat aestate alimenta, copiosam autem facit in messe repositionem! uel uade ad apem, et disce quam laboriosa est, operationem etiam quam sanctam mercatur: cuius labores reges et mediocres ad sanitatem offerunt: grata est autem omnibus et gloriosa, et cum sit uiribus infirma, sapientiam praedicans producta est. usque quo, piger,

10 Prou. 6, 6-11 1 hipocritę S, hypochritae L 8 perciperant S 4 angite M 6 ue*ter (rasa r, corr. m. 2) S occulta S, in occulto M LC, W τ∞̗̃ ϰϱυϕαί∞̗ 13 parata! estate elimenta S copiosa M VLC 14 facit autem MVLC 15 est S, sit MVLC operatione MVLC etiam] et MVLC sancta MVLC 16 sanitatem MVLC: scitatem S, υ̒γίειαν 17 autem est C 18 predicane L producta est om. MVLC usquae S iacebis? quando autem de somno surgis? modicum quidem dormis, modicum autem sedes, modicum quidem dormitas, modicum autem manibus conplecteris pectus: deinde adueniet tibi sicut malus uiator paupertas, inopia autem sicut bonus cursor. si autem inpiger fueris, ueniet tibi sicut fons messis tua, inopia autem sicut bonus cursor refugiet te. Item illic: Pigrum deicit timor: animae autem effeminatorum esurient. Item illic: Increpatus piger non erubescit: simi- . liter autem qui mutuatur triticum in messe. Item illic: Desideria pigrum occidunt: non enim destinant manus eius facere aliquid. Item illic: Occasiones quaerit piger et dicit: leo in uiis est, in plateis autem homicidae. Item illic: Sicut ostium in cardine uertitur, ita piger in lecto suo. Item illic: Sapientior piger sibi uidetur quam qui in pleni-

7 Pron. 18, 8 8 Prou. 20, 4 10 Prou. 21, 25 11 Prou. 22, 13 18 Prou. 26, 14 14 ib. 16 15 Prou. 13, 4 16 Prou. 19, 24 18 Prou. 26, 13. 16 21 ib. 15 et 16 2 sedes modicum quidem dormitas modicum autem MVLC: om. 8 dormittas C 6 te om. MVLC 7 illic] in prouerbiis MVL C 8 Item — Increpatus — Desid. — Occas. — Sicut — Sap. — nuntium om. V illic] ubi supra MLC (et ita lin. 11. 13) 9 tricum S messem SM illic] in prouerbiis MLC (lin. 14) 12 leo est in uia C 18 0steum S 14 sibi piger Cv 38* tudine perfert nuntium. Item in ecclesiastico: rn lapide luteo lapidatus est piger: et omnis loquitur de aspernatione eius. de stercore boum lapidatus est piger: omnis qui tetigerit illum excutiet manus.

In ezechihel propheta: Et tu, fili hominis, ne timueris eos, neque paueas a facie eorum, quia insanient et conuenient aduersum te in circuitu. uerba eorum ne timeas, et a facie eorum ne paueas, quia domus exasperans est. Item illic: Ecce dedi faciem tuam potentem aduersus facies eorum, et constantiam tuam confortabo aduersus contentiones eorum, et erit fortior petra constantia tua. Item illic: Et ne timueris ab eis, neque terrearis a facie eorum, quia domus

1 Eccli. 22, 1 et 2 7 Ezech. 2, 6 11 Ezecb. 3, 8 18 ib. 9 3 eius] ei 8 bouum M eum MVLCv 7 eczechiel S, ezechihelo M, ezechielo V, hiezecM L, iezech C proph. om. MV LC 8 faciae S (et sic infra bis) 10 Item — Ecce — Et — est Item om. V 11 ubi supra MLC 13 petrae L in ezechiel (iez- C, hiezechielo L) MLC exasperans est. Item in euangelio secundum matthaeum: Quod dico uobis in tenebris, dicite in lumine, et quod in aure auditis, praedicate supra tecta et in plateis. nec timeatis eos qui occidere corpus possunt, animam autem non possunt interficere: timete autem magis eum qui potest animam et corpus occidere in gehennam.

In prouerbiis: Vir stultus. et iniquus uadit uias non bonas: ipse autem adnuit oculo et significat pede. Item illic: Vir stultus mala sibi fabricat, in suis autem labiis thensaurizat ignem. Item illic: Non conueniunt stulto labia

2 Matth. 10, 27 et 28 9 Prou. 6, 12 et 13 11 Prou. 16, 27 12 Prou. 17, 7 15 Prou. 15, 5 16 Prou. 14, 14 1 euuangelio S mattheum S 3 aure MLC: om. S audistis L super MVLCv platheis M (saepius) 4 occidunt corpus Cv 5 interflcere SMVL: occidere Cv (441, 6) 6 gehenna L 10 annuet MV 11 ubi supra MVLC 12 in prouerbiis MVL C fidelia, neque iustis labia mendacia. Item illic: Vt quid abundant diuitiae stulto? possidere enim sapientiam insensatus non poterit. Item illic: Ira est patri filius insipiens, et dolor matris eius. Item illic: Non desiderat sapientiam, cui deest sensus: magis enim ducitur inprudentia. Item illic: Os hominis stulti contritio est ei, labia autem eius laqueus animae ipsius. Item illic: Stultitia uiri exterminat uias eius, dominum autem causatur corde suo. Item illic: Stultitia inest cordi iuuenis, uirga autem et disciplina longe est ab eo. Item illic: Grauis est lapis et uix portabilis harena, ira autem stulti grauior ambobus. Item illic: Tamquam ager uir insipiens, et sicut uinea homo cui deest

1 Prou. 17, 16 8 ib. 25 4 Prou. 18, 2 6 ib. 7 7 Prou. 19, 3 9 Prou. 22, 15 10 Prou. 27, 3 12 Prou. 24, 30 et 31 16 (26) Pron. 19, 10 1 Item — Vt - - p. 599, 15 os illorum Item om. V ubi supra MLC (lift. 4. 7. 10) 2 habnndant SLC 3 in prouerbiis ML C (bin. 6. 9. 11) 4 matri MLC 5 in inprudentiam L, ἀϕϱοσύνη̗ 6 ei MLC: om. S 8 autem S: enim MLC in corde MC 11 haraena S, arena LC homiprudentia: si reliqueris eum inplebitur spinis et in faenum fiet et erit desertus, et maceriae parietum eius effodientur. Item illic: Sicut canis cum conuertitur ad uomitum suum odibilis efficitur, sic stultus malitia sua conuersus in peccatis suis. Item in ecclesiastico: Cum fatuis ne consilium habeas: non enim poterunt continere. Item illic: Qui minoratur corde, cogitat inania, et uir inprudens et errans cogitat stulta. Item illic: Ex ore fatui inprobabilis parabola, non enim dicit illam in tempore. Item illic: Cor fatui quasi uas confractum, et omnem scientiam non tenebit. Domus clausa fatuo sapientia, et scientia (in)sensati inenarrabilia uerba. Item illic: Conpedes in pedibus stultorum doctrina et quasi uinculum manus dexterae. fatuus in risu exaltat uocem suam, et uir sapiens uix tacite ridebit. Item illic: In ore fatuorum cor illorum, et in corde sapientium os illorum.

8 Prou. 26, 11 5 Eccli. 8, 17 (20) 6 Eccli. 16, 23 8 Eccli. 20, 20 (22) 9 Eccli. 21, 14 (17) 11 ib. 18 (21) 12 ib. 19 et 20 (22 et 28) 15 ib. 26 (29, 1 prudentia S: sapientia MLC reliquęris S, relinqueris ML faenum MLC, foenum S 2 mac*eriae (rasa h) S 3 ubi supra ML C (lin. 6.14) 5 nec S 8 in eccleaiastico MC, ubi supra L 9 illa MLC ubi supra ML, in eccleaiaatico C 10 tenebit Sv: continebit MLC 11 sensati SMLC inennarrabilia M 12 in ecclesiastico \' MLC compedea MLC 13 dextrae ML 15 in cor ML Item illic: Harenam et sal et massam ferri facilius est portare quam hominem inprudentem et fatuum et impium. Item illic: Amictus corporis et risus dentium et ingressus hominis denuntiat de illo. Item illic: Praecordia fatui quasi rota carri, et quasi axis uersatilis cogitatus ab illis. Item illic: Sapientiam qui docet fatuum quasi qui conglutinat testam. Item illic: Narratio fatui quasi sarcina in uia. Contribulant minae cor sapientis: stultus autem flagellatur et non sentit. Qui docet puerum stultum, contumeliam facit aequitati. Item in prouerbiis: In risu stultus agit nefaria. Item illic: Ex ore stultorum baculus contumeliae, labia autem sapientium custodiunt eos. Item illic: Omnia contraria sunt uiro insipienti, arma uero intellectus labia sapientiae. Item illic: Sapiens timendo de-

1 Eccli. 22, 15 (18) 3 Eccli. 19, 80 (27) 4 Eccli 36 (88), 5 6 Eccli. 22, 7 7 Eccli. 21, 16 (19) 8 Prou. 17, 10 9 ProtL 9, 7 10 Prou. 10, 28 11 Prou. 14, 8 18 ib. 7 14 ib. 16 1 ubi supra MLC (lin. 3. 6. 7) arenam (-na L) VL salem Cv 8 Item — Amictns — Un. 14 sapientiae Item om. V 4 denuntiat ML, enuntiat S (enuntiant v), indicat C, ἀναγγέλλει in eoclesiastico MLC precordia LC 5 quas iMis S ab illis S, illius MLCv 6 conglutinet testa ML 8 flagellatur et MLC: flagellat ut S 10 equitati S 11 nefarię agit C illic] in prouerbiis MLC (lift. 13. 14) . clinat a malo, stultus uero sibi confidens miscetur iniquo: seruiet autem stultus prudenti. Item in esaia propheta: Stultus enim stulta loquetur, et cor eius uana intellegit, ut consummet iniqua et loquatur ad dominum errorem, ad dispargendas animas esurientes et ut animas sitientes inanes faciat. consilium enim malorum iniqua cogitauit, disperdere humiles in sermonibus iniquis et dissipare uerba humilium in iudicio. nam pii iustitiam cogitauerunt et hoc consilium manebit. Item in ecclesiastico: Datus fatui non erit utilis tibi: oculi enim illius septemplices. exigua dabit et multa inproperabit, et apertio oris illius inflatio est.

Inprouerbiis: Anima benedicta omnis simplex: uir autem animosus uel iracundus non honeste agit. Item illic: Stul-

2 Item — Stultua — manebit Item om. V qsaia S 8 loquitur MLC intelleget M 4 consumet SMLC 5 dispergendas MLC esurientes et ut MLC: esuriente sicut S satientes S 6 faciat S: flant MLC 7 uerba MLC: uir S 9 fataae L 10 -illius MVLv, eius C, iliis S dabit MVLCv: debit S, dedit Mat 11 inproperauit SMLV1 (impr- M) 13 iracundia deponenda MVL 15 illic] in prouerbiis MVLC tus ipsa eadem die pronuntiat iram suam, occultat autem suam contumeliam astutus. Item illic: Iracundus agit sine consilio, uir autem prudens multa sustinet. Item illic: Ira perdet etiam sapientes, responsum autem humile auertit iram. Item illic: Vir iracundus parat lites, patiens autem etiam futuras mitigat. Item illic: Noli esse amicus uiro animoso, cum amico autem iracundo noli conmorari, ne forte discas uias eius et sumas laqueum animae tuae. Item illic: Totam iram suam profert stultus, sapiens autem dispensat eam per partes. Item illic: Vir animosus fodit contentionem, uir autem iracundus exobruet peccata. Item in ecclesiastico: Homo iracundus incendit litem, et uir peccator

2 Prou. 13, 16 3 Erou. 15, 1 5 ib. 18 6 Prou. 22, 24 et 25 8 Prou. 29, 11 10 ib. 22 12 Eccli. 28, 8 et 9 (11) 13 Prou. 14, 35 et 15, 1 19 Prou. 18, 16 20 Prou. 14, 29 26 Prou. 16, 27 et 28 2 astutus] add. Item ibi Sunt qui loquendo nulnerant ut (in V) gladio MVLC (Prou. 12, 18) illic] ubi supra MVLC 3 Item — Ira — p. 603, 10 multiloquium Item om. V in prouerbiia MLC (lin. 6. 8. 10) 4 humilem M 5 ubi supra MLC 9 inun suam om. MLC proferet ML dispensat ea MLC: om. S (ταμιεύεται) 10 contentiones MLC (509, 11) turbabit amicos et in medium pacem habentium inmittet delaturam. Item illic: Zelus et iracundia minuet dies, et ante tempus senectam adducet cogitatus. Item in ecclesiaste: Noli festinare in spiritu tuo irasci, quia ira in sinu stultorum requiescit. Item apostolus ad ephesios: Irascimini autem et nolite peccare: sol non occidat super iracundiam uestram. Item illic: Omnis amaritudo et ira et indignatio et clamor et blasphemia auferatur a uobis cum omni malitia. Item illic: Nunc autem deponite uos omnem iram, indignationem, malitiam, blasphemiam, multiloquium. Item iacobus apostolus: Sit uero omnis homo citatus audire et tardus loqui., piger in iracundia: iracundia enim uiri iustitiam dei non operatur. Item in euangelio se-

2 Eccli. 80, 26 4 Eccle. 7, 10 6 Eph. 4, 26 7 ib. 31 9 Col. 3, 8 11 Iac. 1, 19 et 20 1 turbauit ML immittit MC 2 delaturam MLC: delatorem S (cf. 520, 10) ubi supra MLC (Itn. 7) iracundiam S 3 ecclesiastico M 5 apostolus om. MLC efesioe S, effesios LC 6 super iracundia ura M 8 blasfemia M 9 illic S: ibi MLC uos om. MLC, et uos v omnia MLCv 10 ira M, iram et L blasfemiam S 11 apostolus om. MVLC 12 in om. V 13 euuang sec. mattheum S (sic pag. 604, lin. 12) cundum matthaeum: Qui irascitur fratri suo sine causa, reus erit iudicio. quicumque autem dixerit fratri suo ; racha, reus erit concilio. quicumque uero dixerit: fatue, reus erit gehennae ignis.

In deuteronomio: Haec domino retribuistis sicut plebis fatua et non sapiens? nonne hic ipse pater tuus possedit te et creauit te et fecit te? Item illic: Dominum, qui te genuit, dereliquisti et oblitus es deum, qui te nutriuit. Item in euangelio secundum matthaeum baptista iohannea: Videns autem multos ex pharisaeis et sadducaeis

1 Matth. 5, 22 8 Dent. 82, 6 10 ib. 18 13 Matth. 3, 7-10 1 omnia qui MVLCv frasi S sine causa om. MVLCv 2 quicumquae S racha MVLC, raccha S 8 fatuae SMV 6 uel om. MVLC 7 emitatua S sine dei eine diaboli S: om. MVLC (293, 15) 8 deutero nomium M plebs MVL, ples C 9 possidet SL 10 ubi supra MVLC genuit te C 11 derelinquieti MVl dum V 12 bapt. ieh. om. MVLC 13 iohannis S autem] add. iohannes MVLC phariseis VC saduceis (sadd- L) MVLC uenientes ad baptismum suum dixit ad eos: progenies uiperarum, quis ostendit uobis fugire ab ira uentura? facite ergo fructus dignos paenitentiae. et ne dixeritis intra uos: patrem habemus abraham. dico enim uobis, quoniam potens est deus de lapidibus istis suscitare filios abrahae. iam enim securis ad radicem arboris posita est: omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in igne mittetur. Item illic: Amen amen dico uobis, quia omnis qui facit peccatum, seruus est peccati. seruus autem non manet in domo in aeternum, filius manet in aeternum. si ergo filius uos liberauit, uere liberi eritis. scio quia semen abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in uobis. ego quod uidi aput patrem meum loquor, et uos quae uidistis aput patrem uestrum facitis. Item illic: Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris uestri facere uultis: ille enim homicida fuit ab initio, et in ueritate non stetit, et ueritas non est in eo. Item illic: Qui est ex deo, uerba

8 Ioh. 8, 84-38 14 ib. 44 17 ib. 47 1 ad eos] eis Cv, αὐτοι̃ς 2 fugire SM: fugere VLC 8 fractos Ml penitentiae VLC 4 abraam V quoniam Sv: quia MVLC 5 filius S 6 que S 7 igne S: ignem MV LC (cap. CXIIII) 8 ubi supra MVLC 10 uos filius MVL 11 eritis SCv: estis MVL 18 meum patrem L 14 Item- Vos — p. 607, 6 uitae om. V ubi supra MLC (UK. 17) 15 diabulo SL 16 et ueritas S: quia ueritas MLC dei audit. ideo uos non auditis, quia ex deo non estis. Item apostolus ad ephesios: Et uos cum essetis mortui delictis et peccatis uestris, in quibus aliquando ambulastis secundum saeculum huius mundi, secundum principem potestatis aeris huius, spiritus qui nunc operatur in filios diffidentiae, in quibus et nos omnes aliquando conuersati sumus in desideriis carnis et cogitationum, et eramus natura filii irae sicut et ceteri. Item ad colossenses: Et uos qui aliquando eratis alienati et inimici sensus eius in operibus malis, nunc autem reconciliati in sanguine carnis eius per mortem ipsius, exhibete uos sanctos et inmaculatos et sine crimine coram ipso. Item illic: Nolite mentiri inuicem, spoliantes uos ueterem hominem cum actibus eius, et induite nouum, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui illum creauit. Item petrus apostolus I: Gratia uobis et pax adimpleatur in recognitionem domini nostri iesu

2 Ephes. 2, 1-8 8 Col. 1, 21 et 22 12 CoL 3, 9 et 10 15 II Petro 1, 2-4 2 apost. om. MLC effesios LC 3 delectis S 8 colosenses 8, colosenses MLC 9 qui aliquando MLC: quando S (ποτὲ ο̆ντας) 11 ipsills om. Cv ezibite S, eiibete L 12 ad colosenses MLC 13 eius S: suis MLCv (480, 12) et om. MLC 14 agnitione C 15 creauit illum MLCv apostolus S: in epistola MLC prima MC 16 re I gionem 8 christi, qui nunc omnia nobis diuina uirtute sua quae ad uitam et pietatem pertinent donauit per agnitionem eius qui nos uocauit sua inlustri uirtute, per quam honorifica et maxima nobis promissa donantur, ut per haec sitis diuinae consortes naturae post euasionem quae est in mundo in cupiditate perditae uitae. Item iohannes apostolus I: Filioli, nemo uos seducat. qui facit iustitiam, iustus est, sicut et ille iustus est. qui facit peccatum, a diabolo est, quia ab initio diabolus peccat. et in hoc apparuit filius dei, ut solueret opera diaboli. omnis qui natus est ex deo non peccat, quia semen eius in ipso manet, et non potest peccare, quia de deo natus est. hinc apparent filii dei et filii diaboli. omnis qui non est iustus non est ex deo et qui non diligit fratrem suum.

In ecclesiastico: Esto mansuetus ad audiendum uerbum, ut intellegas: et cum sapientia loquere responsum uerum.

7 I loh. 3, 7-10 17 Eccli. 5, 13 1 diuina] donauit MLC 2 donauit om. MLC 3 in aua M LC 4 ut om. MLC dinine S 6 cupiditatem S (cf. cap. CIIJ) iohannis S apost. om. MVLC 7 fecit S 8 et Sv: om. MVLC a S: de M2VLC (om. M1), ex v diabnlo et lin. 10 -buli (sed -bolos et lin. 12 -boli) S 9 adparuit S 11 Bemen] sensus MV (ϭπέϱμα) 12 filii alt.] fili S 13 omnia om. C 18 loquaris MVLC uerbum S Item tobi: Adtende autem, fili, in omnibus operibus tuis., et esto sapiens in uniuersis sermonibus tuis. Item ad colossenses: Sermo christi habitet in uobis abundanter in omni sapientia et omni intellectu spiritali: docentes et castigantes uosmet ipsos psalmis, hymnis, canticis spiritalibus, in gratia cantantes in cordibus uestris deo. omnia quaecumque facitis in uerbo uel in opere, omnia in nomine domini nostri iesu christi, gratias agentes deo patri per ipsum. Item illic: Sermo uester in gratia dei sale sit conditus, ut sciatis quemadmodum oporteat uos unicuique respondere. Item ad corinthios I: Et uos quoniam aemulatores estis spiritalium, ad aedificationem ecclesiae quaerite ut abundetis. Item illic: Cum conuenitis autem, unusquisque uestrum

1 Tob. 4, 14 3 CoL 3, 16 et 17 9 Col. 4, 6 11 I Cor. 14, 12 18 ib. 26 1 Tob. 4, 14 πϱόσεχε σαvτω̖̃, παιδιον, ε̉v πα̃σι τοι̃ς ε̆ϱγοις aov, xai ῐϭϑι πεπαιδενμενος b παοηαναστϱοϕη̃ cov autem om. V 2 Vbi supra V S colosenses S, colosenses MLC habondanter SMLC 4 intellectus 8 et castigantes om. MVLC 5 uos V ymnis LC 6 deo om. C 8 christi] add. facite 8. lin V* Item — Sermo — (p. 609, 2) nobis Item om. V 9 ubi supra MLC uester] semper add. MLCv 10 quemammodum M 11 ad corintios prima M Et uos — abundetis Item illic om. MLC 12 aecclesiae quaeritae S psalmmn habet, doctrinam habet, interpretationem habet. omnia ad aedificationem fiant uobis, Item petrus apostolus in epistula I: Parati semper ad confessionem omni poscenti a uobis uerbum de fide et spe, quae in uobis est: cum modestia et timore conscientiam habentes bonam, ut in eo quod detractant de uobis confundantur, uidentes uestram bonam in christo conuersationem.

In prouerbiis: Seruus prudens obtinebit dominorum inprudentiam, et inter fratres diuidit partem. Item illic: Filio doloso nihil erit boni: seruo autem sapienti prosperi

S I Petro 8, 15 et 16 10 Prou. 17, 2 12 Prou. 14, 15 1 intexpraetationem SM 2 ante omnia inserunt liBguam habet MLC uobis om. MLCv apost. om. MVLC 8 aepistula 8 semper] add. eetote MVLC 4 a nobis uerbum] uos rationem a uobis C (cf. v) est] add. séd MVLCv 6 detractandum nobis S, detrahunt de uobis MVLC (cf. Vulg. I Petr. 2, 12) 7 bonam om. MVLC 9 prndenti MLC commonitionem dominieorum S 10 optinebit L 11 diuidit SMV1LC: diuidet V2v (διελει̃ται) partes V iHic] in prouerbiis MVLC 12 bonis S sapienti Sv prudenti MVLC . XII, Aug. 8, i. 89 erunt actus. Item illic: Iram uiri mitigat seruus prudens, pugillianimem autem uirum quis sufferet? Item illic: Non laedas seruum operantem in ueritate, neque mercennarium dantem animam suam. Item illic: Seruus sensatus dilectus sit tibi quasi anima tua: non defraudes illum libertate, nec inopem relinquas illum. Item in ecclesiastico: Si eat tibi seruus fidelis, sit tibi quasi anima tua: quasi fratrem, sic illum tracta, quia in sanguine animae tuae parasti eum. si laeseris illum iniuste et extollens discesserit, quem quaeres? et qua uia quaeres illum? Seruo sensato liberi seruient, et uir scius non murmurabit. Item paulus apostolus ad colossenses: Domini, quod iustum est et aequum, seruis praestate, scientes quoniam et uos dominum habetis in caelis

1 Prou. 18,14 2 Eccli. 7, 20 (22) 4 ib. 21 (28) 6 Eccli 80, 39 et 40 (88, 81-82) 10 Eccli. 10, 25 (28) 12 Coloss. 4,1 .1 ubi supra MVLC (lin. 4) 2 pusillanimem (-mum L) MV LC illio] in prouerbiis MVLC 3 ledu SMVLC 5 non I fraudes V libertatem M 6 Item - Si - murmurabit Item om. Y 8 comparasti MLOv 9 leaeris SLC queres 5, quaeria (quer- C) MLC 10 et qua uia quaeres (quaeris L) MLCi om. S, εν xohf ο̉ο̉ϕ̃ ζητήσεις αύτο̉ν seruiunt MLC 11 murmurauit (-moranit L) MLC paulus aposi om. MVLC 12 colosenses MVLC quod om. M 18 prestate SL, praestante M sciens V1 quia MYLC, quod v dn̄m MVLC, deum S praeiustum iudicem. Item ad ephesios: Et uos domini, eadem facite ad illos, dimittentes minas, scientes quod et uester et ipsorum dominus est in caelis, et personarum acceptio non est aput deum. Item in deuteronomio: Non tradetis seruum domino suo, qui confugit ad uos, sed uobiscum habitabit in omni loco, quocumque placuerit ei, nec tribulabitis eum. Item in prouerbiis: Noli tradere seruum in manus domini, ne forte maledicat te et extermineris.

Paulus apostolus ad ephesios: Serui, obaudite dominis carnalibus cum timore et tremore in simplicitate cordis uestri sicut christo: non ad oculum seruientes, non ut hominibus placentes, sed ut serui christi facientes uoluntatem dei, ex toto animo cum beniuolentia seruientes sicut domino et

1 Ephes. 6, 9 4 Dent. 28, 15 et 16 7 Prou. 30, 10 11 Ephee. 6, 5—8 1 efeaios S, effeaios LC 2 dimittens 8, remittentes MVLCv et pr.] est S, om. LC (xai αύτών ϰαι ύμω̃ν) S non est ulla 0 4 apud illum MVL, apud eum Cv, cf. Sab. Item - Non - Noli extermineris om. MVLC 11 paulus apost. om. MVLC efesios S, effesios LC oboedite (obed- VC) MVLC 13 uestris 8 non ut S, ut MVLC, quasi v, ώς 15 toto S: om. MVLCv beniuolentia S: bona uolontate MVLCv (εύνοιας) 89* non hominibus, scientes quod unusquisque quodcumque fecerit bonum, hoc consequetur a domino, siue seruus siue liber. Item ad timotheum I: Quicumque sub iugo sunt serui, dominos suos omni honore dignos habeant, ut nomen domini et doctrina non blasphemetur. qui autem fideles habent dominos, non contemnant, quod fratres sunt: sed magis serviant, quoniam fideles sunt et dilecti qui beneficii participes sunt. Item ad titum: Serui dominis suis subditi sint in omnibus, et placeant, non contradicentes, non fraudantes, sed in omnibus fidem bonam ostendentes, ut doctrinam saluatoris nostri dei ornent in omnibus. Item petrus apostolus I: Serui, obaudite cum omni timore dominis uestris, non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis. haec est enim gratia aput deum, si propter conscientiam dei sustineat quis iniuriam patiens iniuste. quae enim gloria est, si peccantes

8 I Tim. 6,1 et 2 8 Tit. 2, 9 et 10 12 I Petro 2,18—20 1 quod MVLC: quo S, quoniam v quodcumque S, om. MV1 LC, quod s. lin. V* 2 consequetur MO: consequitur SL, consequatur V, recipiet r, ϰομιει̃ται 3 Item — Quicumque — lin. 11 omnibus Item om. V prima MC quicumquae S 4 dominis suis S in omni L dignos om. C ut MLC: et S, Lvα 5 blasfemetur S 6 contempnant MLC quod St quia MLCv 8 seruis S in omnibus et S, et in omnibus MLC 11 ordinent C apostolus S, in epistola (epfa) MVLC 12 prima MVC nostris S 18 discolis S (v): difficilioribus MV LC 15 iniustae SM uerba quae enim — apat deum om. MVLC cruciemini et sufferatis ? sed si bene facientes et patientes iniuriam sustineatis, haec est gratia aput deum.

Paulus apostolus ad romanos: Omnibus potestatibus sublimioribus subditi estote: non est enim potestas nisi a deo, quae autem sunt a deo ordinata sunt. itaque qui resistit potestati dei ordinationi resistit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem sumunt. nam principes non sunt timori bono operi, sed malo. uis autem non timere potestatem? quod bonum est fac, et habebis laudem ex illa. dei enim minister est tibi in bonum. si autem malum feceris, time: non enim sine causa gladium portat. dei minister, uindex est in iram ei qui malum fecit. ideoque subditi estote non solum propter iram, sed et propter conscientiam. ideo tributa penditis, ministri enim dei sunt ad hoc ipsum seruientes. reddite omnibus debita, cui tributum tributum, cui uectigal . uectigal, cui timorem timorem, cui honorem honorem. nemini quidquam debeatis, nisi ut inuicem uos diligatis. Item ad

5 Rom. 13, 1-8 4 obediendom VC saeculi om. VC 5 paul. apost om. MV LC 7 autem] enim MVLC 9 nam principes Sv: principes enim MVLC 10 bono operis MV1, boni operis sed mali V2v Merba uis - - tibi in bonum om. V 11 quod bonum est S: bonum MLCv 1S dei] add. enim MVLCv miniater est uindex: in M VLv (est om. C) 14 ira MVLC ei SV2Lv: et MV1C 16 pendetis S, praestatis MVLCv (ιελει̃ε) ipsud M 19 quicquam MVLC uos om. MVLCv Item — Admone — homines om. V titum: Admone illos principibus et potestatibus subditos esse, obaudire, ad omne opus bonum paratos esse, neminem blasphemare, litigiosos non esse, sed modestos, omnes ostendentes mansuetudinem ad omnes homines. Item petrus apostolus I: Subiecti estote omni humanae ordinationi propter domimun, siue regi tamquam praecellenti, siue ducibus tamquam ab eo in hoc ipsum missis ad uindictam malorum, laudem uero bonorum — quoniam sic est uoluntas dei, ut bene facientes obmutescere faciatis stultorum hominum ignorantiam —, ut liberi, non ut uelamen malitiae habentes libertatem, sed sicut serui dei. omnes honorate, fraternitatem diligite, deum uero timete, regem autem honorificate.

In psalmo XVIII: Praeceptum domini lucidum inluminans oculos. Item in psalmo CXVIII: Lucerna pedibus meis

1 Tit. 3, 1 et 2 5 I Petro 2, 13—17 15 Pa. 18, 9 16 PB. 118, 105 1 ammone MLC 2 blasfemare S 3 non litigioeos Cv omnem MLCv, πα̃σαν 4 apost.] in epistola (epla) MVLC 5 subiecti Sv: snbditi MVLC estote in ras. S ordinatione V1 L, creaturae V\'Cv 6 deum VCv quasi Cv 7 habeo S in hoc ipsum om. Cv ipsnd M laude S 8 quia MVLCv 9 stoltoram MVLC: stonun S, imprndentium v 10 ut liberi MV LC: liberi S, quasi 1. v 12 deum] dum MV autem om. L Cv 15 preceptum SLC uerbum tuum, domine, et lumen semitis meis. Item in prouerbiis: Quia lucerna est mandatum legis et lux uitae et increpatio et disciplina. Item in esaia propheta: De nocte uigilat spiritus meus ad te, deus, quia lux praecepta tua sunt super terram.

ln libro sapientiae: Iustus autem si morte praeuentus fuerit, in refrigerio erit. senectus enim uenerabilis est non diuturna, nec numero annorum conputata: cani sunt enim sensus hominis, et aetas senectutis uita inmaculata, quae placita deo facta dilecta est, et uiuens inter peccatores translata est. raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, aut ne fictio deciperet animam illius. Item illic: Conaum-

2 Prou. 6, 28 4 Es. 26, 9 8 Sap. 4, 7-11 14 ib. 13—19 1 domine om. Cv meis om. C 8 et pr. om. C (cf. v) Item - De - terram om. V aesaia S 4 noctae 8 lox est MLC (sunt om.) 8 praeoccupatus MVLCv 11 uita.. quae ..] βίος.. εύάϱεστος.. 12 dilecta om. MVLC translatus MVL C(v) 18 intellectus MV1 L 14 finctio MV illia] ubi supra MVC, om. L matna autem in breui repleuit tempora longa: placita enim erat domino anima eius. propter hoc properauit educere eam de media iniquitate. populi autem uidentes et non intellegentes, nec ponentes in praecordiis suis talia, quia gratia dei et misericordia in sanctos eius et respectus in electos eius. condemnat autem iustus mortuus uiuos impios, et iuuentus celerius consummata longaeuitatem iniusti. uidebunt enim finem sapientis, et non intellegent quid cogitauerit de illo deus et quare munierit illum dominus. illos autem dominus inridebit: et erunt post haec decidentes sine honore et in contumelia inter mortuos in perpetuum. Item illic: Iusti autem in perpetuum uiuent, et aput dominum est merces illorum, et cogitatio illorum aput altissimum. ideo accipiunt regnum decoris et diadema speciei de manu domini: quoniam deus dextera sua teget illos, et brachio suo defendet iHos. Item iob: Mors enim uiro iusto requiem dat. Item in

11 Sap. 5, 16 et 17 16 Iob. SO, 28 2 deo MVLCv illiua MVLCv educere SCv: eripere MV L 5 respectus] add. eius MVLC eius] illius MVLCv 7 longeuitatein S: longae uitae MV1LC, s. I praepos. homines V, longam uitam v enim om. MVLC 9 eum deus C 10 post om. 8 de dioentes (10 m. 1) S, dedicentes L et tmte in om 8 11 et inter C Item — Iusti — dies om. V illic] in libro sapientiae MLC 12 uiuent] ζω̃σι mercis 8 13 cogitatio eonnn ML accipient MLCv, λήϕονται 14 quoniam Sv: quia MLC. 15 dena om. MLCv teget eos MLv bracchio S 16 in iob L reapoealypsi: Et audiui uocem de caelo dicentem mihi: scribe: beati mortui qui in domino moriuntur amodo. etiam, dicit spiritus, ut requiescant a laboribus sUÎs. opera enim eorum sequuntur eos. Item illic: Modicum plora super mortuum, quoniam requieuit. Item illic: Luctus mortui septem dies.

In ecclesiastico: Cum enim moritur homo nequam, hereditabit serpentes et bestias et uermes. Item illic: Stuppa collecta synagoga peccantium: consummatio enim illorum inferi et flamma ignis. uia peccantium plana ab offensu, et finis illorum inferi et tenebrae et poenae. Item in libro sapientiae: Videbunt enim finem sapientis, et

1 Apoc. 14, 18 4 EcclL 22, 11 5 ib. 12 (18) 9 Eccli. 10, 11 (18) 11 Eccli. 21, 9 et 10 (10 et 11) . 14 Sap. 4, 17 et 18 1 apocalipsi BM 2 scribae 8 etiam (tia in ras. m. 1) 8, iam Cv 4 illorom e. J. C2 illio] in libro sapientiae MLC super mortaun modicum plora MLC 5 item illic om. MLC 9 eniml antem V morietar a 10 hereditaoit SMV ubi sapra MVLC 11 styppa MV, stapa C 12 ab offensu∗ (rasa s) S, ad offenaum MVC, et offensmn L 18 et finfe S: in finMB {in om. V) MVLC, et in fine v 14 sapientes V non intellegent quid cogitauerit de illo deus et quare munierit illum dominus. illos autem dominus inridebit. et erunt post haec decidentes sine honore et in contumelia inter mortuos in perpetuum. Item in euangelio secundum lacam: Homo quidam erat diues, et induebatur purpuram et byssum, et epulabatur cottidie splendide. et erat quidam mendicus nomine lazarus, qui iacebat ad ianuam eius ulceribus plenus, cupiens saturari ex his quae cadebant de mensa diuitis, et nemo illi dabat. sed et canes ueniebant et lingebant ulcera eius. factum est autem ut moreretur lazarus mendicus et portaretur ab angelis in sinu abrahae. mortuus est autem et diues et sepultus est in infernum. et eleuans oculos cum esset in tormentis, uidet abraham de longe, et lazarum in sinu eius requiescentem. et exclamauit uoce magna dicens: pater abraham, miserere mei et mitte lazarum, et intinguat summum digiti sui in aquam et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. et dixit illi abraham: recordare, fili, quia percepisti bona in uita tua, et lazarus similiter mala:

5 Luc. 16, 19-81 1 de illis L uerba et quare m. i. dominus om. MVLC 3 in contumelia (-iam L) MVLCv. om. S (cf. 616, 10), els οβϱιν 4 Item.- Homo — credent ei om. Y in enang. om. MLC euuang 5 5 purpura MLCv bissum L, bysao Cv 6 aepulabator SM cottidiae S, cotidie MLC splendidae SL 7 ad ianua M 8 satorari S ex his] de micis Cv de mensa d. cadebant L 10 moriretur S 11 sinu SMLC autem est C 12 saepultus M in inferno Cv et eleuans S: eleuans antgm MLCv oculos suos MLCv 18 uidit LOtJ, óϱα̃, dej a M Lv 15 et SM, ut LCv, ίνα 16 in aqua L et] ut Cv, xal. 18 percipisti M, recepisti Lv nune autem hic consolatur, tu uero cruciaris. et super haec omnia inter uos et nos chaos magnum est, at qui ueniunt ad nos transire non possint ad uos neque inde huc transmeare. et dixit illi: rogo ergo te, pater, ut mittas in domum patris mei, habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi ueniant in hunc locum tormentorum. et dixit illi abraham: habent moysen et prophetas, audiant illos. et ille dixit: non, pater abraham: sed si quis ex mortuis surrexerit et abierit ad illos, persuadebit illis, et paenitentiam agent. dixit autem illi abraham: si moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis surrexerit, credent ei.

In prouerbiis: Qui continet triticum in angustia, relinquet illud inimicis. pretio grauans triticum in populo maledictus erit. benedictio autem super caput participantis. Item in ecclesiastico: Est qui locupletatur parce agendo, et\' haec pars mercedis illius, cum dicit: inueni requiem mihi, et nunc manducabo de bonis meis solus: et nescit quod tempus praetereat et relinquet omnia aliis. Item in ambacum .

14 Pron. 11, 26 17 Eccli. 11, 18-20 1 nune autem Sv: nunc uero MLC, vύv δέ tu uero SCv: et tu ML, σύ δέ 2 chaus ML, caos C 3 possunt M 4 mittas] add. eum LCv 5 teetetur Sv. testificetur MLC 7 profetas S 8 surrexit S (bis) 11 resurreierit MLCv 15 praetio SM H 20 requiet (n m. 1) S, relinquat MVLCv aliis om. C ambacum M, abacum S, abacuc VLC propheta:s o qui adquirit auaritiam malam domui; suae! cogitasti confusionem domui tuae, peccauit anima tua. Item ia euangelio secundum lucam: Ait quidam de turba ad iesum: magister, dic fratri meo, ut diuidat mecum heredi- Wem. dixit autem illi iesus: homo, quis me constituit iudicem aut diuisorem supra uos? et ait ad illos: uidete et cauete ab omni auaritia, quia non in abundantia cuiusquam uita eius eet ex his quae possidet dixit autem ad illos et similitudinem. hominis cuiusdam diuitis uberes fructus possessio adtulit, et cogitauit aput se dicens: quid faciam, quia non habeo quo colligam fructus meos? et dixit: hoc faciam: destruam horrea mea et maiora faciam illa, et illic colligam omnes fructus meos, et dicam animae meae: habes multa bona in annos multos, epulare. dixit autem illi deus: stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te: quae autem praeparasti cuius erunt? sic est qui sibi thensaurizat et non est in deum diues. Item

1 Abac. 2, 9 et 10 8 Loc. 12, 18-21 1 malam om. MVLC 2 et peccauit MVLCv (393, 16) Item — Ait — diuea om. V S in euang. om. MLC euoan 8 6 super Cv 7 habnndantia SLC 9 dioitis cuius ager nberes adtulit fructuB (fr. attul. C) et cogitaoit MLC 10 quid faciam om. MLC quo] quod M 11 fiructos SM distraam 8 12 fracto. M 14 multoe S: plurimos MLCv aepulare SM stultae SM hac] ac SML noctae M animam tuam repe. tunt Sv: anima tua (-am M) auferertur MLC 15 parasti Cv 16 sic est Sv: sic et MLC in deo MLC, είς θεόν apostolus ad timotheum I: Nihil intulimus in htme mundum: uerum quia nec anferre possumus. habentes autem uictum et uestitum his contenti simus. nam qui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationflm et laqueum diaboli et desideria multa, quae nihil prosunt, et nocent, quae demergunt hominem in interitum et perditionem. radix enim omnium malorum est cupiditas: quam quidam appetentes naufragauerunt a fide et inseruerunt se doloribus multis. tu autem, homo dei, haec fuge.

In psalmo ITII: Sacrificate sacrificium iustitiae, et sperate in domino. Item in psalmo XLVIIII: Inmola deo tuo sacrificium laudis, et redde altissimo uota tua: inuoca me in die tribulationis tuae, et eripiam te, et glorificabis me. Item

1 I Tim. 6, 7—11 12 PS. 4, 6 18 Ps. 49, 14 2 anferre] add. quid VOv 8 simus SV2C: sumus MV1Lv,. α̉ϱϰεσϑησόμεϑα 4 incedunt SMV1L in temptationibufl MVL, in temptationes C, πειϱασμόν diabuli 8 .5 demergunt MVLC, dimergunt S, mergunt v 6 enim om. MVLC 9 hanc C fuge et relinque MVLC 13 tuo om. MVLC 14 et inuoca MVLCv 15 tuae om. MVLOv (tJov cod. Alex.) glorificabia S: magnificabis MVLC, honoriflcabis v illic: Sacrificium laudis honorificabit me: illic est iter, quod ostendam illi salutare meum. Item in psalmo L: Sacrificium deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum deus non spernit. Item in psalmo XCV: Adferte domino, patriae gentium, adferte domino gloriam et honorem, adferte domino gloriam nomini eius. tollite hostias et introite in atria eius. adorate dominum in aula sancta eius. Item in ecclesiastico: Sacrificium salutare adtendere mandatis et discedere ab omni iniquitate. Item in prouerbiis: Initium uiae iustae faciens bona: accepta sunt aput deum magis quam immolare hostias.

1 Ps. 49, 2S 2 Ps. 50, 19 4 Ps. 95, 7-9 8 EccIL 85, 2 9 Prou. 16, 5 1 ubi supra MVLC honorificauit SVLC illic est iter quod S, et illic iter est in qua (quo L) MVLC, ϰαὶ ὲϰει̃όδός ή (η̉ν Sinait m. 2; deficit Alex.) 2 salatarem S meum SMVL (pov Sinait. m. 2) : dei Oo 4 spernit] cf. 397, 12 Item — Adferte — sancta eioa Item om. V XCV] XXV M, XXVIII L 5 patri I aegentiiun S, patri gentium L 7 anla] atria MLC (cf. v) 8 eccleaiagte 8 mandatis] dni s. lift. add. V* 9 discendere S, discere V1 9 in pronerbiis MVLC: illic S 10 faciens SMVILO: facere V2v, so ποιει̃ν aecepta] autem 8. I. add. V* (v)

In psalmo VIIII: Infixae sunt gentes in interitu, quem fecerunt: in laqueo isto, quem occultauerunt, conprehensus est spes eorum. cognoscitur dominus iudicia faciens: in operibus manuum suarum conprehensus est peccator. Item in prouerbiis: Sua enim impietate suam animam auferunt. Item illic: Iniquitates uirum capiunt: restibus autem peccatorum suorum unusquisque constringitur. hic moritur cum innumerabilibus, quoniam sine disciplina est: de multitudine autem uitae suae proiectus est et periit propter stultitiam. Item in prouerbiis: Sicut uua acerba dentibus nociua est et fumus oculis, sic iniquitas eis qui utuntur ea. Item in

8 Ps. 9, 16 et 17 7 Prou. 1, 19 8 Prou. 5, 22 et 28 12 Prou. 10, 26 3 VIII M, octauo C in interitum 8 4 conpraehenBua 8 M bis 5 cognoscetur V2Cv 6 manum S In (minio scr.) epia sus (atramento in ras. uocabuH puerbiis quod minio scriptum erat) petrus (atram.) Sua enim .. auferunt. quae ad uitam .. (uide sub finem capitis CIII) V; om. Item — Iniquitates — uirtute sua 7 impietatem SL 8 illic] ibi MLC restibus 8: funibna MLCv 10 quoniam S: quia MLC 11 perit ML stultitiam 8: iniustitiam MC, iustitiam L Item in prouerbiis Sicut ... utuntur ea om. S 12 acerua ML testibus M 18 eam M