Non enim erubesco euangelium. uirtus enim dei est in
salutem omni credenti, Iudaeo primum et Graeco. iustitia
enim dei in eo reuelatur ex fide in fidem, sicut scriptum
est: iustus autem ex fide mea uiuet. reuelatur enim ira dei
de caelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum
eorum, qui ueritatem in iniustitiam detinent: quia quod notum
est dei manifestum est in illis: deus enim in illis manifestauit.
inuisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quae facta
sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque eius uirtus
et diuinitas, ut sint inexcusabiles, quia, cum cognouissent
deum, non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt,
sed euanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est
insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes stulti
facti sunt, et mutauerunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem
imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum
et serpentium. propter quod tradidit illos deus in
18 cf. Abbac. 2, 4 a 5 reprefa P1, opprefb R 9 de] INCIPIT DS
S beaR Pauli apostoli] om. S apostoli] om. C
12 enim] om. P1 fidem] fide MG 18 mea] om. P1CSav mmr
C1RSav 15 iniuſ(uirgula ras.) S, iniuſRav 16 emm
illis Rav, enim | ilhſ S mamfestauit] reuelamx R 17 ipsius] illi\'
R 19 inexcuſſabiliſ (-ef PI) MP1 22 stulti] & ſMC
24 imaginis] om. R quadrnpeduum P1
corpora sua in semet ipsis, qui commutauerunt ueritatem dei
in mendacium, et coluerunt et seruierunt creaturae potius
quam creatori, qui est benedictus in saecula. amen. propterea
tradidit illos deus in passiones ignominiae. nam feminae
eorum inmutauerunt naturalem usum in eum usum, qui est
contra naturam. similiter autem et masculi relicto naturali
usu feminae exarserunt in desideriis suis in inuicem, masculi
in masculos turpitudinem operantes et mercedem, quam
oportuit, erroris sui in semet ipsis recipientes. et sicut non
probauerunt deam\ habere in notitiam, tradidit illos deus in
reprobum sensum, ut faciant quae non conuenit: repletos
omni iniquitate, malitia, fornicatione, auaritia, nequitia, plenos
inuidia, homicidio, contentione, dolo, malignitate, susurrones,
detractores, deo odibiles, contumeliosos, superbos, elatos,
inuentores malorum, parentibus non oboedientes, insipientes,
inconpositos, sine affectione, absque foedere, sine misericordia:
qui cum iustitiam dei cognouissent, non intellexerunt quoniam
qui talia agunt digni sunt morte, non solum qui ea faciunt,
sed et qui consentiant facientibus. Propter quod inexcusabilis
es, o homo omnis, qui iudicas. in quo enim iudicas alterum,
te ipsum condemnas: eadem enim agis qui iudicas. scimus
enim quoniam iudicium dei est secundum ueritatem in eos
qui talia agunt. existimas autem hoc, o homo, qui iudicas
eos qui talia agunt, et facis ea, quia tu effugies iudicium
dei? an diuitias bonitatis eius et patientiae et longanimitatis
contemnis, ignorans quoniam benignitas dei ad paenitentiam
te adducit? secundum duritiam autem tuam et inpaenitens
cor thesaurizas tibi iram in diem irae et reuelationis iusti
RSav ,8 in ante inuicem] om. MP
C 11 nPax illosj eof Sa 12 faciant] add. ea P\'v
conueniunP1 Rav 18 cognomfrenT iuſS 19 ea] om. S
20 et] aiam P2v inexcuſſabileſ M 22 qui] quae P1RSv 24 o]
om. MC 25 quia] quod edd. 27 contemnis ? ignoras av
h
29 Teffannzaf M, C diem] die P1RSav reuela-nonef
MPl
quidem qui secundum patientiam boni operis gloriam et
honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam : his
autem qui ex contentione et qui non adquiescunt ueritati
credunt autem iniquitati ira et indignatio. tribulatio et angustia
is omnem animam hominis operantis malum, Iudaei primum
et Graeci. gloria autem et honor et pax omni operanti bonum,
Iudaeo primum et Graeco. Et post paululum: Non enim
auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legis
iustificabuntur. Item paulo post: Qui ergo alium doces,
te ipsum non doces? qui praedicas non furandum, furaris ?
qui dicis non moechandum, moecharis? qui abominaris idola,
sacrilegium facis? qui in lege gloriaris. per praeuaricationem
legis deum inhonoras? nomen enim dei per uos blasphematur
inter gentes, sicut scriptum est. Et aliquanto post: Iustificati
igitur ex fide pacem habeamus ad deum per dominum
nostrum Iesum Christum: per quem et accessum habemus
fide in gratia ista, in qua stamus, et gloriamur in spe gloriae
filiorum dei. non solum autem, sed et gloriamur in tribulationibus,
scientes quia tribulatio patientiam operatur, patientia
autem probationem, probatio uero spem: spes autem BOQ confundit,
quia caritas dei diffusa est in cordibus nostris per
spiritum sanctum, qui datus est nobis. Et alio loco: Non
ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore, ut oboediatis
concupiscentiis eius. sed neque exhibeatis membra uestra
arma iniquitatis peccato, sed exhibete uos deo tamquam ex
mortuis uiuentes et membra uestra arma iustitiae deo. Et
36, 20 15 Rom. 5, 1-5 28 Rom. 6, 12 et 18 ras.) P 5 et ante indign.] om. C
6 rudae MC1 8 paulolum S 10 qui] quid S 13 uerba facis
- - gloriaris om. P1 per] pofr P1 14 per] pro Pl 15 lumficare
MCl 17 habeamnf P1C1 18 ∗∗ I Me (fide m ras.) S, per
fldem P*v m granam if
tmf M, corr. ex niif m. pr. P, uris (u ras. ex n) R 28 uobu
(Q raa. ex n) M 95 uestra] om. P1C1 26 iaiquitatiB] correctura
suprascripta erat, sed erasa est in P
uestrae. sicut enim exhibuistis membra uestra seruire inmundi*
tiae et iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibete membra
uestra seruire iustitiae in sanctificationem. Et alio in loco:
Ergo, fratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem
uiuamus. si enim secundum carnem uixeritis, moriemini: si
autem spiritu facta carnis mortificatis, uiuetis. quicumque
enim spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei. Et post paucos
uersus : Heredes quidem dei, coheredes autem Christi: si
tamen conpatiamur, ut et conglorificemur. Et paulo post:
Si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus.
Et post paucos uersus: Scimus autem quoniam
diligentibus deum omnia cooperantur in bonum. Et paulo
post: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an
angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum?
an gladius? sicut scriptum est: quia propter te mortificamur
tota die, aestimati sumus ut oues occisionis. sed in his
omnibus superamus propter eum qui dilexit nos. certus sum
enim quia neque mors, neque uita, neque angeli, neque principatus,
neque instantia, neque futura, neque fortitudines, neque
altitudo, neque profundum, neque creatura alia poterit nos
separare a caritate dei, quae est in Christo Iesu domino nostro.
Et alio in loco: Corde enim creditur ad iustitiam: ore
autem confessio fit ad salutem. dicit enim scriptura: omnis
qui credit in illum non confundetur. non enim est distinctio
12 ib. 28 14 ib. 85-89 16 cf. Ps. 48, 22 28 Bom. 10,
10-18 24 cf. Es. 28, 16 Ca aho loco Sa 7 momficauennf
P\'BSv 8 hu MC paucis 3 MC, pauC Q P, paulolum S,
paululum a 10 compatiemur a UT & cuC cQglonficemur
M, glonemur P* poft paululum a 10 et 18 paulum P
14 quis] qm M 15 famif MP 18 qui] om. P\' 19 principatus]
principi∗∗∗∗∗ ru* P1, pnnciparuf [ neque po: add. neque
uirtutes v 20 forrmxdo M3P2C2Rav 21 alia] aliqua R 23 alio
in] m aho S, alio a 24 ad] m P* (cod. Amiat.) 25 est] om.
P\'
qui inuocant illum. omnis enim quicumque inuocauerit nomen
domini saluus erit. Et alio loco: Tu autem fide sta: noli
altum sapere, sed time. si enim deus naturalibus ramis non
pepercit, ne forte nec tibi parcat. uide ergo bonitatem et
seueritatem dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem,
in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate. Et paulo
post: Obsecro itaque uos, fratres, per misericordiam dei, ut
exhibeatis corpora uestra hostiam uiuam, sanctam, deo placentem,
rationabile obsequium uestrum. et nolite conformari
huic saeculo, sed reformamini in nouitate sensus uestri: ut
probetis quae sit uoluntas dei bona et placens et perfecta.
dico enim per gratiam, quae data est mihi, omnibus qui sunt
inter uos, non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere
ad sobrietatem, unicuique sicut deus diuisit mensuram fidei.
sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia
autem membra non eundem actum habent, ita multi unum
corpus sumus in Christo, singuli autem alter alterius membra,
habentes autem donationes secundum gratiam, quae data est
nobis, differentes: siue prophetiam, secundum rationem fidei:
siue ministerium, in ministrando: siue qui docet, in doctrina:
qui exhortatur, in exhortando: qui tribuit, in simplicitate: qui
praeest, in sollicitudine: qui miseretur, in hilaritate. dilectio
sine simulatione. odientes malum, adhaerentes bono: caritatem
fraternitatis inuicem diligentes, honore inuicem praeuenientes:
sollicitudine non pigri: spiritu feruentes, domino seruientes,
spe gaudentes, in tribulatione patientes, orationi instantes,
necessitatibus sanctorum communicantes, hospitalitatem sectantes.
benedicite persequentibus, benedicite et nolite
1-21 et Rom. 18, 1-14 et Rom. 14, 1-28 et Rom. 15, 1—7 M, muentem PRSav 10 raM et[
om. P1 11 reformamini] renouamim R 12 placens] beneplacenf P1
CSv 15 & umcmque P\'v 18 fumuf. corpuf S 20 pphaia
MC 28 dilecrionem MP\', dilecnone C 24 bonQ MC 25 honorem
MP1C 26 folliciTudinem MC 27 orationi instantes om.
MPlCR 29 persequentibus) uof add. P2CRav
ipsum inuicem sentientes. non alta sapientes, sed humilibus
consentientes. nolite esse prudentes apud uosmet ipsos. nulli
malum pro malo reddentes: prouidentes bona, non tantum
coram deo, sed etiam coram omnibus hominibus. si fieri
potest, quod ex uobis est, cum omnibus hominibus pacem
habentes. non uosmet ipsos defendentes, carissimi, sed date
locum irae. scriptum est enim: mihi uindictam et ego retribuam,
dicit dominus. sed si esurierit inimicus tuus, cib\'a
illum : si sitit, potum da illi: hoc enim faciens carbones ignis
congeres super caput eius. noli uinci a malo, sed uince in
bono malum. Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita
sit. non est enim potestas nisi a deo. quae autem sunt, a
deo ordinatae sunt. itaque qui resistit potestati, dei ordinationi
resistit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem adquirunt.
nam principes non sunt timori boni operis, sed mali.
uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis
laudem ex illa. dei enim minister est tibi in bonum. si
autem malum feceris, time non enim sine causa gladium
portat. dei enim- minister est, uindex in ira ei qui malum
. agit. ideo necessitate subditi estote non solum propter iram,
sed et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis,
ministri enim dei sunt, in hoc ipsum seruientes. reddite
omnibus debita: cui tributum, tributum: cui uectigal, uectigal:
cui timorem, timorem: cui honorem, honorem. nemini quicquam
debeatis, nisi ut inuicem diligatis. qui enim diligit
proximum, legem impleuit. nam: non adulterabis, non occides,
non furaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces,
27 cf. Exod. 20, 18—17 et Dent. 5, 17-21 MC 8 enim] om. MC mndicre P\' et] om.
PR 11 congeres] congreganf P\' 14 ordina τa Ca, ordinaτe MS
sont] fiunS poxefTare MC ordina-none MC, ordina
P 19 malum feceris] malefeceris a 20 lra* P, iram Rv
male Sa 21 egiT S ideoque a subditi] ſubiecSa 22 et]
om. P 28 reddite] ergo add. P\'v 25 nemme M 27 impleb
P\'S 28 non concupifcef rem proximi S (cf. Ex. 20, 17)
diliges proximum tuum sicut te ipsum. dilectio proximi malum
non operatur. plenitudo ergo legis dilectio. et hoc scientes
tempus, quia hora est nos iam de somno surgere. nunc enim
proprior est nostra salus, quam cum credidimus. nox praecessit,
dies autem adpropinquauit. abiciamus ergo opera
tenebrarum et induamur arma lucis. sicut in die honeste
ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus, non in
cubilibus et inpudicitiis, non in contentione et aemulatione:
sed induimini dominum Iesum Christum. et carnis curam ne
feceritis in desideriis. Infirmum autem in fidem adsumite,
non in disceptationibus cogitationum. alius enim credit manducare
omnia: qui autem. infirmus est, holera manducet. is
qui manducat non manducantem non spernat: et qui non
manducat manducantem non iudicet: deus enim illum adsumpsit.
tu quia es qui iudices alienum seruum? suo domino
stat aut cadit: stabit autem, potens est enim deus statuere
illum. nam alius iudicat diem inter diem, alius iudicat
omnem diem. unusquisque in suo sensu abundet. qui sapit
diem, domino sapit : et qui manducat, domino manducat:
gratias enim agit deo. et qui non manducat, domino non
manducat, et gratias agit deo. nemo enim nostrum sibi uiuit
et nemo sibi moritur. siue enim uiuimus, domino uiuimus:
siue morimur, domino morimur. siue ergo uiuimus, siue
morimur, domini sumus. in hoc enim et Christus mortuus est
et resurrexit, ut mortuorum et uiuorum dominetur. tu autem
quid iudicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem
MPl 3 legis] add. efr P2RSav 4 iam noſ CB
Sav 5 propnor C, pp∗10r (r eras.) M, ppilllor (l per rasuram ex
n) Pt propior RSav 6 adppinquabP2CRv 8 commeſſa
(cõmeſ- P, -ci- MR) MPCB in ante cubil. om. M 9 in anie
content. em. MC 10 induemini M, induP\' dno iha xpM
PlCB 11 m fide BSv 12 enim] auB 13 ia qui] h qm
MC, si quis B 14 non pr. et tert. om. S 16 xudicaf P2
17 potens est] potest a 19 habQdar B 23 enI uiuemuſ MP\'C
25 & ipf MP : xpCSv, Chriftua et Ba (Am.) 26 utj uBSav
enim : uiuo ego, dicit dominus, quoniam mihi flectet omne
genu, et omnis lingua confitebitur deo. itaque unusquisque
nostrum pro se rationem reddet deo. non ergo amplius inuicem
indicemus. sed hoc iudicate magis, ne ponatis offendiculum
fratri uel scandalum. scio et confido in domino Iesu, quia
nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune
esse, illi commune est. si enim propter cibum frater tuus
contristatur, iam non secundum caritatem ambulas. noli cibo
tuo illum perdere, pro quo Christus mortuus est. non «rgo
blasphemetur bonum nostrum. non est regnum dei esca et
potus, sed iustitia et pax et gaudium in spiritu sancto. qui
enim in hoc seruit Christo, placet deo, et probatus est hominibus.
itaque quae pacis sunt, sectemur, et quae aedificationis
sunt in inuicem. noli propter escam destruere opus dei.
omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per
offendiculum manducat bonum est non manducare carnem
-et non bibere uinum neque in quo frater tuus offendit aut
scandalizatur aut infirmatur. tu fidem, quam habes penes
temet ipsum, habe coram deo. beatus qui non iudieat semet
ipsum in eo quo probat. qui autem discernit, si manducauerit,
damnatus est, quia non ex fide. omne autem quod non est
ex fide peccatum est. Debemus autem nos firmiores inbecillitates
infirmorum sustinere et non nobis placere. unusquisque
nostrum proximo placeat in bonum ad aedificationem. etenim..
Christus non sibi placuit, sed, sieut scriptum est: inproperia
aproperantium tibi ceciderunt super me. quaecumque autem
Peal. 68, 10 BSav S deo] dño CS 4 reddaT S deo] om.
R 5 magif iudicaSa 6 fraxnbur Sa 11 blafphemaTur
P1 . non emm eſ
om. MC innicem] add. cufrodiamuf P2av difrruere MP
18 dffendat S, offendom. P2RSv 21 quo]
quod P2RSav 22 fide] add. efr S 24 nobis ipis B 26 prozimo]
add. Tuo P2Sav
et consolationem scripturarum spem habeamus. deus
autem patientiae et solatii det uobis id ipsum sapere in
alterutrum secundam Iesum Christum, ut unianimes uno ore
honorificetis deum et patrem domini nostri Iesu Christi.
propterea suscipite inuicem, sicut et Christus suscepit uos
in honorem dei. Et aliquanto post: Probauerunt enim
Machedonia et Achaia conlationem aliquam facere in pauperes
sanctorum, qui sunt in Hierusalem. placuit enim eis, et
debitores sunt eorum: nam si spiritalium eorum participes
facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis.
Et post paucissimos uersus: Obsecro igitur uos, fratres,
per dominum nostrum Iesum Christum, et per caritatem
spiritus, ut adiuuetis me in orationibus pro me ad deum. Et
paulo post: Rogo autem uos, fratres, ut obseruetis eos qui
discessiones et offendicula praeter doctrinam, quam uos
didicistis, faciunt: et declinate ab eis. huiusmodi enim Christo
domino nostro non seruiunt, sed suo uentri, et per dulces
sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. uestra
enim oboedientia in omnem locum diuulgata est. gaudeo
igitur in uobis: sed nolo uos sapientes esse in bone et simplices
in malo.
Obsecro autem uos, fratres, per nomen domini Iesu Christi,
ut id ipsum dicatis omnes, et non sint in uobis scismata.
25 I Cor. 1, 10—18 RSav 6 propterea] propTer quod Sav ɾuɾcip
P 7 honore MC uerba et aliquanto post om. MPCB, in marg.
add. & p\' ahq P 8 macedoma BSav 12 pancif MC, paucos Ba
14 spiritus] fcl add. P1, Bancti spiritus m pro me om. B 16 defcefftonef
C, diffenfionef BSav Aos] om. S 20 denulgara MPC
24 INCIP DB EPS. AD CORINT.S, de eplã fcl pauli apli ad corB
choRIBTeos M, choRINTHeus P, choRlNTIOF C prima ad Corinthioa
a 25 domini] add. nñ P\'v id] om. MC scismarha MC
significatum est enim mihi de uobis, fratres mei, ab his qui
sunt Cloes quia contentiones inter uos sunt. hoc autem dico,
quod unusquisque uestrum dicit: ego quidem sum Pauli, ego
autem Apollo, ego uero Cephae, ego autem Christi. diuisus
est Christus? numquid Paulus crucifixus est pro uobis? aut
in nomine Pauli baptizati estis? Et post paululum: Ex
ipso autem uos estis in Christo Iesu, qui factus est sapientia
nobis a deo et iustitia et sanctificatio et redemptio, ut, quemadmodum
scriptum est, qui gloriatur, in domino glorietur.
Et alio loco: Cum enim sit in uobis zelus et contentio,
nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? cum
enim quis dicit: ego quidem sum Pauli, alius autem: ego
Apollo, nonne homines estis ? Et post paululum: Nescitis
quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis ? si
quis autem templum dei uiolauerit, - disperdet illum deus.
templum enim dei sanctum est, quod estis uos. nemo se
seducat: si quis uidetur inter uos sapiens esse in hoc saeculo,
stultus fiat, ut sit sapiens. sapientia enim huius mundi stultitia
est apud deum. Et post paucos uersus: Itaque nolite
ante tempus iudicare, quoad usque ueniat dominus, qui et
inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia
cordium: et tunc laus erit unicuique a deo. haec autem,
fratres, transfiguraui in me et Apollo propter uos, ut in nobis
discatis, ne supra quam scriptum est unus aduersus alterum
infletur pro alio. quis enim te discernit? quid autem habes
11 I Cor. 3, 3 et 4 14 ib. 16-19 20 I Cor. 4, 5—7 a in margine 2 enim] auTem P
S cloef (cl in ras.) P . quia] quod P\' 4 uestrum om. Sl
dicai C ego quidem sum] eodem qm*** P quidem] siquidem R
10 domino] do M 11 in uobis] mTer uof Sav 12 et] sed S
13 dicat v sum] om. MC fum quidem S ego alt.] om.
S 14 ef(corr. aX. m.) S 15 babit & M
PC 17 enim dei in ras. P2 dei] om. MC uos om. P1
20 paucissimof S1 21 et] om. a • 22 inluminauitMC mamfesrauit
MP1CS1 24 nobis] uob 81 26 quod P1
non acceperis ? Et post paululum: Vsque in hanc horam et
esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphis caedimur,
et instabiles sumus, et laboramus operantes manibus nostris.
maledicimur et benedicimus, persecutionem patimur et sustinemus,
blasphemamur et obsecramus. tamquam purgamenta
huius mundi facti sumus omnium peripsema usque adhuc.
non ut confundam uos, haec scribo, sed ut filios meos carissimos
moneo. Item post paululum: Omnino auditur inter
uos fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes, ita
ut uxorem patris aliquis habeat et uos inflati estis, et non
magis luctum habuistis, ut tollatur de medio uestrum qui
hoc opus fecit? ego quidem, absens corpore, praesens autem
spiritu. iam iudicaui ut praesens eum qui sic operatus est,
in nomine domini nostri Iesu Christi congregatis uobis et meo
spiritu cum uirtute domini Iesu tradere huiusmodi in interitum
carnis, ut spiritus saluus sit in diem domini Iesu. non
bona gloriatio uestra. nescitis quia modicum fermentum totam
massam corrumpit? expurgate uetus fermentum, ut sitis noua
consparsio, sicut estis azymi. etenim pascha nostrum immolatus
est Christus. itaque epulemur non in fermento ueteri,
neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis
et ueritatis. scripsi uobis in epistula, ne commisceamini
fornicariis: non utique fornicariis huius mundi aut auaris
aut rapacibus aut idolis seruientibus: alioquin debueratis de
hoc mundo exisse. nunc autem scripsi uobis non commisceri,
si is qui frater nominatur est fornicator aut auarus aut
idolis seruiens aut maledicus aut ebriosus aut rapax, cum
eiusmodi nec cibum sumere. quid enim mihi de his qui foris
et infra paulolum S 7 penpfima MPCRS 9 int\'uos auditur
R 10 ita om. R 13 facix MC abffenf M 16 huiusmodi)
add. satane P1 (cf. v) in om. MC\' 17 die Sav domini
Iesu] dni nn lbu rpi Sa (ef. v) non] add. eft av 20 confperfio R
Sav azimi et infra azimif MPCRS 26 commisceri] commisceaimni.
P\' 27 si is qui] qm P\', fi quif P* (cf. Sab.) nominatus 8
nam eos qui foris sunt deus iudicabit. auferte malum ex
uobis ipsis. Audet aliquis uestrum habens negotium aduersus
alterum iudicari apud iniquos, et non apud sanctos? an nescitis
quoniam sancti de mundo iudicabunt? et si in uobis iudicabitur
mundus, indigni estis qui de minimis indicetis? nescitis
quoniam angelos iudicabimus? quanto magis saecularia?
saecularia igitur iudicia si habueritis, contemptibiles qui sunt
in ecclesia, illos constituite ad iudicandum. ad uerecundiam
uestram dico. sic non est inter uos sapiens quisquam, qui
possit iudicare inter fratrem suum? sed frater cum fratre
iudicio-contendit, et hoc apud infideles? iam quidem omnino
delictum est in uobis, quod iudicia habetis inter uos. quare
non magis iniuriam accipitis? quare non magis fraudem patimini?
sed uos iniuriam facitis et fraudatis, et hoc fratribus.
an nescitis quia iniqui regnum dei non possidebunt? nolite
errare: neque fornicarii, neque idolis seruientes, neque adulteri;
neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures,
neque auari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces
regnum dei possidebunt. Et post paululum: Nescitis
quoniam corpora uestra membra Christi sunt? tollens ergo
membra Christi faciam membra meretricis? absit. an nescitis
quoniam qui adhaeret meretrici unum corpus efficitur? erunt,
inquit, duo in carne una. qui autem adhaeret domino, unus
spiritus est. fugite fornicationem. omne peccatum quodcumque
fecerit homo extra corpus est: qui autem fornicatur, in corpus
suum peccat. an nescitis quoniam membra uestra templum
est spiritus sancti, qui in uobis est, quem habetis a deo, et
non estis uestri? empti enim estis pretio magno: glorificate
I Cor. 8, 1-4 23 cf. Gen. 2, 24 RSav 6 hic mundus
M iudicatis MC 10 aeram J* 12 ludicitf MC con-
TendiT iudicio S mfidehf M 23 enmt] add. enim av 26 fecerit]
peccauenx MPC 97 templmn fnnt av 28 sancti] ei\' C
uerba qui in nobis - - empti om. P\'
scripsistis mihi, bonum est homini mulierem non tangere:
propter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat,
et unaquaeque suum uirum habeat. uxori uir debitum reddat,
similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem
non habet, sed uir. similiter autem et uir sui corporis
potestatem non habet, sed mulier. nolite fraudare inuicem,
nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi: et
iterum reuertimini in id ipsum, ne temptet uos satanas
propter incontinentiam uestram. hoc autem dico secundum
. indulgentiam, non secundum imperium. uolo autem omnes
homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium
habet donum ex deo, alius quidem sic, alius uero sic. dico
autem non nuptis et uiduis, bonum est illis si sic maneant, sicut
et ego. quod si se non continent, nubant. melius est enim
nubere quam uri. his autem qui matrimonio iuncti sunt
praecipio, non ego, sed dominus, uxorem a uiro non discedere:
quod si discesserit, manere innuptam, aut uiro suo reconciliari.
et uir uxorem non dimittat. nam ceteris ego dico, non dominus:
si quis frater uxorem habet infidelem, et haec consentit habitare
cum illo, non dimittat illam: et si qua mulier habet
uirum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non
dimittat uirum. sanctificatus est enim uir infidelis in muliere
fideli, et sanctificata est mulier infidelis in uiro fideli. alioquin
filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. quod si
infidelis discedit, discedat. non est enim seruituti subiectus
frater aut soror in eiusmodi, in pace autem uocauit nos deus.
unde enim scis, mulier, si uirum saluum facies? aut unde
ESv 2 homine Sl molien M non
Tangere mulierē S S fornicationem Sax unufqwque M
tui u∗xore M 4 unaqwfque (f add. al. m.) M 5 potestare
M\' 6 habe*t M uerba sed uir - - non habet om. М1P1
9 reuerramim Sa 14 est om. P1 mana S, permaneant P2.
15 non fe RSav nubenT S 18 reconciliare S 19 non pr.j
om. S 23 mro Ml 24 in uirum (um ex o corr. M) fidelem M
PC, p uirum fidelem Sav 26 seruS
diuisit dominus, unumquemque sicut uocauit deus, ita ambulet:
sicut in omnibus ecclesiis doceo. circumcisus aliquis uocatus
est? non adducat praeputium. in praeputio aliquis uocatus
est? non circumcidatur. circumcisio nihil est, et praeputium
nihil est, sed obseruatio mandatorum dei. unusquisque in
qua uocatione uocatus est, in ea permaneat. seruus uocatus
es? non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere.
qui enim in domino uocatus est seruus, libertus est domini:
similiter qui liber uocatus est, seruus est Christi. pretio
empti estis: nolite fieri serui hominum. unusquisque in quo
uocatus est frater, in hoc permaneat apud deum. de uirginibus
autem praeceptum domini non habeo: consilium autem do,
tamquam misericordiam consecutus a domino, ut sim fidelis.
existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem,
quoniam bonum est homini sic esse. alligatus es uxori?
noli quaerere solutionem. solutus es ab uxore? noli quaerere
uxorem. si autem acceperis uxorem, non peccasti: et si
nupserit uirgo, non peccauit. tribulationem tamen carnis
habebunt huiusmodi. ego autem uobis parco. hoc itaque
dico, fratres: tempus breue est: reliquum est, ut et qui
habent uxores tamquam non habentes sint, et qui fient tamquam
non flentes, et qui gaudent tamquam non gaudentes,
et qui utuntur hoc mundo tamquam non utantur: praeterit
enim figura huius mundi. uolo autem uos sine sollicitudine
esse. qui sine uxore est, sollicitus est quae domini sunt,
quomodo placeat deo. qui autem cum uxore est, sollicitus
est quae sunt huius mundi, quomodo placeat uxori, et diuisus
est. et mulier innupta et uirgo cogitat quae domini sunt, ut
sit sancta et corpore et spiritu. quae autem nupta est,
S dominus] add. er R ambnlet
et v 8 ecclesiis] & ecclesus S aliquie] om. P1 7 uocarione
(uoca ita ras.) uocarum P1 8 tibiJ sibi PS cura MC 9 et
10 feruof M 12 uocarum P1 18 confllio MPlC 17 queren
S1 \' 18 accipenr MCS1 u∗xorē M 24 hunc mundum S1
utantur] uR 26 qui] quia M, quia qui B 80 corpon S1
ad utilitatem uestram dico: non ut laqueum uobis iniciam,
sed ad id quod honestum est et quod facultatem praebeat sine
inpedimento dominum obseruandi. si quis autem turpem se
uideri existimat super uirginem suam, quod sit superadulta,
et ita oportet fieri, quod uult faciat: non peccat: nubat. nam
qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem,
potestatem autem habet suae uoluntatis, et hoc iudicauit in
corde suo seruare uirginem suam, bene facit. igitur et qui
matrimonio iungit uirginem suam, bene facit, et qui non
iungit, melius facit. mulier alligata est quanto tempore uir
eius uiuit: quod si dormierit uir eius, liberata est: cui uult,
nubat, tantum in domino. beatior autem erit, si sic permanserit,
secundum meum consilium. puto autem quod et
ego spiritum dei habeam. De his autem quae idolis sacrificantur
scimus quia omnes scientiam habemus. scientia
inflat : caritas uero aedificat si quis se existimat scire aliquid,
nondum cognouit quemadmodum oporteat eum scire. si quis
autem diligit deum, hic cognitus est ab eo. de escis autem
quae idolis immolantur, scimus quia nihil est idolum in mundo.
Et post paululum: Sed non in omnibus est scientia. quidam
autem conscientia usque nunc idoli, quasi idolothytum manducant:
et conscientia ipsorum, cum sit infirma, polluitur.
esca autem nos non commendat deo. neque si non manducauerimus,
deficiemus, neque si manducauerimus, abundabimus.
uidete autem, ne forte haec licentia uestra offendiculum fiat
B 4*obseruandi] obsecrandi Sav 5 uidere S
mrgme faa Sv 6 nubat] si nubaT PRSav . 10 uerba bene facit
om. S 11 est] add. legi av 12 dormuerit p1 15 habeo S
16 onmem P\' 17 quis se] qmr fe M, quifque Pl si quis au
Rv se fcire aliquid exifnmaT R 20 in mundo] m mundum
MPlC, immundo Sl 21 efT m oiWb; R 22 idolo MP1 C idolo-
MPC, ydolaTira R, dolS maaducaT P 24 neque]
add. enim av 25 uerba deficiemus usque ad ahundabimus om.
Ml abundauimuf P\', habundauim\' S\' 26 hao MC .
idolio recumbentem, nonne conscientia eius, cum sit infirma,
aedificabitur ad manducandum idolothyta? et peribit infirmus
in tua scientia frater, propter quem Christus mortuus est.
sic autem peccantes in fratres et percutientes conscientiam
eorum infirmam in Christum peccatis. quapropter si esca
scandalizat fratrem meum, non manducabo carnem in aeternum,
ne fratrem meum scandalizem. Et post pauca:
Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi?
Numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi,
sicut et ceteri apostoli et fratres domini et Cephas?
• aut solus ego et Barnabas non habemus potestatem hoc
operandi? quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat
uineam, et de fructu eius non edit? quis pascit gregem, et
de lacte gregis non manducat? numquid secundum hominem
haec dico? an et lex haec non dicit? scriptum est enim in
lege Moysi: non alligabis os boui trituranti. numquid de
bubus cura est deo? an propter nos utique dicit? nam propter
nos scripta sunt, quoniam debet in spe arare qui arat et qui
triturat in spe fructus percipiendi. si nos uobis spiritalia
seminauimus, magnum est si uestra carnalia metamus? si
alii potestatis uestrae participes sunt, non potius nos? sed
non usi sumus hac potestate, sed omnia sustinemus ne quod
offendiculum demus euangelio Christi. nescitis quoniam qui
in sacrario operantur quae de sacrario sunt edunt, qui altario
deseruiunt cum altario participantur? ita et dominus ordinauit
• his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem
MP1C, mfirmur S1 2 recubentem in idoho S1
Idolo C\'o (aI. idolio a in marg.) 3 aedificatur MP\'C idolothira
MPCS, ydolotixha (IT in ras.) R, idolatbita a 4 conscientia
P1 5 peocaTores R 8 verba ne f. m. scandalizem om. P1
pau∗ca M, panlnlum in ras. P 11 chephaf P 14 edeT p1, edaT
S 16 haec] hoc (his) R 17 moift M 18 bobus Rav
hoc utique a, utique hoc v 19 scripta] utique scripta a qui araT
\'arare P2 Sav 21 camaha uia Sav 22 snnt] add. quare Rv
24 euangehum P* 25 edunt] add. et av 26 et] om. S ordinauit]
om. S 27 euangeho S
in me. bonum est enim mihi magis mori quam ut gloriam
meam quis euacuet nam si euangelizauero, non est mihi
gloria: necessitas enim mihi incumbit: uae enim mihi est, si
non euangelizauero. si enim uolens hoc ago, mercedem habeo:
si autem inuitus, dispensatio mihi credita est. quae est ergo
merces mea? ut euangelium praedicans sine sumptu ponam
euangelium Christi, ut non abutar potestate mea in euangelio.
nam cum liber essem ex omnibus, omnium me seruum feci,
ut plures lucri facerem. et factus sum ludaeis tamquam
Iudaeus, ut Iudaeos lucrarer: his qui sub lege sunt, quasi
sub lege essem — cum ipse non essem sub lege, sed sub
gratia —, ut eos qui sub lege erant lucri facerem: his qui
sine lege erant, tamquam sine lege essem — cum sine lege
dei non essem, sed in lege essem Christi —, ut lucri facerem
eos qui sine lege erant. factus sum infirmis infirmus, ut
infirmos lucri facerem. omnibus omnia factus sum, ut omnes
lucri facerem. omnia autem facio propter euangelium, ut
particeps eius efficiar. nescitis quoniam hi qui in stadio
currunt omnes quidem currunt, sed unus accipit brauium?
sic currite, ut conprehendatis. omnis autem qui in agone
contendit, ab omnibus se abstinet: et illi quidem, ut corruptibilem
coronam accipiant, nos autem incorruptam. ego igitur
sic curro non quasi in incertum, sic pugno non quasi aerem
uerberans, sed castigo corpus meum et in seruitutem redigo,
ne forte, cum aliis praedicauerim, ipse reprobus efficiar.
Nolo enim uos ignorare, fratres, quoniam patres nostri om- .
nes sub nube fuerunt. Et post paucissimos uersus:
Ml 8 nam] add. et a 8 non] om. P1 9 essem]
sim Sa omnibus] hominib; P1 10 lucrificarem a uerba et
factus sum - - lucrarer om. Cl 11 lucrarer ludeof S 12 uerba
eed sub gratia om. P1Rv (cf. Rom. 6, 14 et 15) 13 lucnfacere M,
lucnfacerer C\' 15 lucrificarem a 16 sum] om. Sa infirmis]
add. ut edd. 18 lucri facerem] facerem faluof P2v 19 quoniam]
quod p2Sav 21 autem] enim RS 24 mcerro S 25 seru
MC 28 paucos Ra
sunt in deserto. haec autem in figura facta sunt nostri, ut
non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt
neque idolatrae efficiamini sicut quidam ex ipsis, quemadmodum
scriptum est: sedit populus manducare et bibere, et
surrexerunt ludere. neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis
fornicati sunt et ceciderunt una die XXIII milia. neque
temptemus Christum, sicut quidam eorum temptauerunt et a
serpentibus perierunt. neque murmuraueritis, sicut quidam
eorum murmurauerunt et perierunt ab exterminatore. haec
autem omnia in figura contingebant illis: scripta sunt autem
ad correptionem nostram, in quos fines saeculorum deuenerunt.
itaque qui se existimat stare uideat, ne cadat. temptatio uos
non adprehendat nisi humana. fidelis autem deus est, qui
non patitur uos temptari super id quod potestis, sed faciet cum
temptatione etiam prouentum, ut possitis sustinere. propter
quod, carissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Et paulo
post: Sed quae immolant gentes daemonibus immolant, et
non deo. nolo autem uos socios fieri daemoniorum. non
potestis calicem domini bibere et calicem daemoniorum. non
potestis mensae domini participes esse et mensae daemoniorum.
an aemulamur dominum? numquid fortiores illo sumus? omnia
licent, sed non omnia expediunt. omnia licent, sed non omnia
aedificant. nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius.
omne quod in macello uenit manducate, nihil interrogantes
propter conscientiam. si quis autem dixerit: hoc
et I Cor. 11, 1 26 cf. Pa. 28, 1 et Eccli. 17, 81. S* 4 ldolarref MPC, ldolaThę S1. 6 ∗∗ſurrexP1, re-
ſurrexerunB 7 nna] ab nna R 8 sicut] Ac MPl 11 omnia]
om. P autem]om. P 14 autem] itaque a 15 panerur ERv.
fopra av faciaP1 16 proaenrn MC poffenf MP1O
17 kihi MPCBS mihi s. I M paulo post] p\' pautt P 18 de- •
momb; (dęm. P) MPCR: daemoniiſ Sav 28 ante lic. bis add. mihi .
av 26 conscientiam] add. domini est terra et plenitudo eius. ei quis
uocat nos infldelium et uultis ire, omne quod nobis apponitur manducate,
nihil interrogantes propter conscientiam P\'v, add. et paulo poft a .
et propter conscientiam. conscientiam autem dico non
tuam, sed alterius. ut quid enim libertas mea iudicatur ab alia
conscientia? si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro
eo quod gratias ago ? siue ergo manducatis, sine bibitis, uel
aliud quid facitis, omnia in gloriam dei facite. sine offensione
estote Iudaeis et gentibus et ecclesiae dei: sicut et ego per
. omnia omnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed
quod multis, ut salui fiant. Imitatores mei estote, sicut et
ego Christi. Et post paululum: Omnis uir orans aut
prophetans uelato capite deturpat caput suum. omnis autem
mulier orans aut prophetans non uelato capite deturpat caput
suum. Et post. aliquantum: Hoc autem praecipio non
laudans, quod non in melius, sed in deterius conuenitis.
primum quidem conuenientibus uobis in ecclesia audio
scissuras esse, et ex parte credo. nam oportet haereses
esse, ut et qui probati sunt, manifesti fiant in uobis. conuenientibus
ergo uobis in unum iam non est dominicam caenam
manducare. unusquisque enim suam caenam praesumit
ad manducandum, et alius quidem esurit, alius autem ebrius
est. numquid domos non habetis ad manducandum et bibendum?
aut ecclesiam dei contemnitis, et confunditis eos qui
non habent? quid dicam uobis? laudo uos? in hoc non laudo.
Et post paucos uersus: Itaque quicumque manducauerit
panem, uel biberit calicem domini indigne, reus erit corporis
et sanguinis domini. probet autem se ipsum homo, et sic de
\'pane illo edat et de calice bibat. qui enim manducat et
bibit indigne, iudicium sibi manducat et bibit non diiudicans
M, immolanS\', immilaS2av S aliena
.av 7 eccleſia MC1 per] pofr P\' 10 paulo pefr 8 uerba
omnis autem mulier - - caput suum om. R 11 autem otn. P*
■ 12 non uelato] muelaro S 15 m unū in ęccla 8 ecclesiam
\'Bav 16 esse] inRa, esse inter uos v. nan opoitet]
oporrer eui B, nam oporrer er Sav 17 et] om. B 18 domiruca
MC 92 confundeMC 24 paucos] aiiquos a 25 erit] om.
MC 27 de cahcem MC
multi. quod si nosmet ipsos iudicaremus, non utique iudicaremur.
dum iudicamur autem, a domino corripimur, ut non
cum hoc mundo damnemur. itaque, fratres mei, cum conuenitis
ad manducandum, inuicem expectate. si quis esurit, domi
manducet, ut non in iudicium conueniatis. cetera autem, cum
uenero, disponam. Et alio loco; Sed deus temperauit
corpus, ei cui deerat abundantiorem tribuendo honorem, ut
non sit scisma in corpore, sed in id ipsum pro inuicem sollicita
sint membra. et si quid patitur unum membrum, conpatiuntur
omnia membra: siue glorificatur unum membrum,
congaudent omnia membra. uos autem estis corpus Christi
et membra de membro. et quosdam quidem posuit deus in
ecclesia primum apostolos, secundo prophetas, tertio doctores;
deinde uirtutes, exin gratia curationum, opitulationes, genera
linguarum. numquid omnes apostoli? numquid omnes prophetae?
numquid omnes doctores? numquid omnes uirtutes?
numquid omnes gratiam habent curationum? numquid omnes
linguis locuntur? numquid omnes interpretantur? aemulamini
autem carismata maiora: et adhuc excellentiorem uobis uiam
demonstro. Si linguis hominum loquar et angelorum, caritatem
autem non habeam, factus sum uelut aeramentum sonans aut
cymbalum tinniens. et si habuero prophetiam et nouerim
mysteria omnia et omnem scientiam et habuero omnem fidem,
ita ut montes transferam, caritatem autem non habuero, nihil
add. dni Sâv, add. zpi CJ in marg. 2 iudicaremus]
dimdicaremuT (-mur S\') RSav 6 rudicio S 7 difponam\' S
8 honorem (rem iu ras. 12 litt.) P 9 ɾchiſma S 11 glonarur
RSav 13 deus] om. P1 14 secundo] fcdm S\' 15 exinde (amde
S1) MSav gratia] gram B, gratiw ab opitulationes] ggbnanonef
ep.P1v 16 linguarum]
add. interpretationes fermonum av 18 om Imguiſ loquaM
20 kanfmara R, cariſma τe Sl maiora 8 (Amiat.): meiiora MPC
Rav 21 demonſP1 92 aeramentum] ef S (al seram
marg. dl. m.) v 23 cimbalum MCRS1 24 miſMCRS1
verba et omnem - - fidem om. MPC fi habuere Sav
meas, et si tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem
autem non habuero, nihil mihi prodest. caritas patiens est,
benigna est. caritas non aemulatur, non agit perperam, non in-
Satur, non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt, non inritatur,
non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet
autem ueritati. omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia
sustinet. caritas numquam excidet. Et post aliquot uersus:
Nunc autem manet fides, spes, caritas: tria haec, maior
autem his est caritas. Sectamini caritatem. Et paulo post:
Quoniam aemulatores estis spirituum, ad aedificationem
ecclesiae quaerite ut abundetis. Item paulo post: Fratres,
nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, sensibus
autem perfecti estote. Et alio loco: Quid ergo est, fratres?
cum conuenitis, unusquisque uestrum psalmum habet, doctrinam
habet, apocalypsim habet, linguam habet, interpretationem
habet: omnia ad aedificationem fiant. Et post paucissimos
uersus: Mulieres in ecclesiis taceant: non enim permittitur
illis loqui, sed subditas esse, sicut lex dicit si quid autem
uolunt discere, domi uiros suos interrogent. turpe est enim
mulieri loqui in ecclesia. an a uobis uerbum dei processit,
aut in uos solos deuenit? Et post paululum: Nolite
seduci: corrumpunt mores bonos conloquia mala. euigilate
iuste et nolite peccare. ignorantiam enim dei quidam habent.
20 14 ib. 26 18 ib. 34—36 19 cf. Gen. 8, 16 22 I Cor.
15, 88 et M verba in ciboa - - habuero om. p1 2 ardear P\' (Am.)
4 ppera MC verba non est - - inritatnr om. C 6 iniqu
RSv 8 excediT P1C1, eicidir Cav, decidir R aliquod MCS1,
aliquos Ra aliquot nersns] ahquando P\', aliqaanTa P1 9 manenT
P1S2v fper fIde! 8 10 sectamini] add. autem a item
paulo post] & ITem s. Un. C, item poft paululam a 18 paruoli
M. 16 apocalipsi MP1C, apocalipP2R, apocalypfm S mijpTacione
M 17 pancos J2, aliquos a 19 sicnt et v 20 in
uiroſ fuoſ 8 22 ſoluſ MPC1 deuenit] euenit a panl
M nolite] er nolS 24 iusti C\'RSav
fratres mei dilecti, stabiles estote et immobiles, abundantes
in opere domini semper, scientes quod labor uester non est
inanis in domino. De collectis autem, quae fiunt in sanctos,
sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. per unam
sabbati unusquisque uestrum apud se ponat, recondens quod
- ei bene placuerit, ut non, cum uenero, tunc collectae fiant.
cum autem praesens fuero, quos probaueritis per epistulas,
hos mittam perferre gratiam uestram in Hierusalem. quod
si dignum fuerit ut ego eam, mecum ibunt. ueniam autem
. ad uos, cum Machedoniam pertransiero. nam Machedoniam
pertransibo. apud uos etiam forsitan remanebo, uel etiam
hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim
nos modo in transitum uidere: spero enim me aliquantum
temporis manere apud uos, si dominus permiserit. permanebo
autem Ephesi usque ad pentecosten. ostium enim mihi apertum
est magnum et euidens, aduersarii multi. si autem uenerit
Timotheus, uidete, ut sine timore sit apud uos. Et post
paululum : Vigilate, state in fide, uiriliter agite et confortamini.
omnia uestra in caritate fiant.
4 Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae,
quod in simplicitate. et sinceritate dei, et non in sapientia
28 H Cor. 1, 12. a 4 collaif MP\' aanctos] fcts R 5 in
ecclefiia a facite per unam fabbati. unusquisque distinx. a
7 collecTa S 10 nt] add. & P\'Sav 11 machedonia MC, macedomam
(bis) BSav. nam machedoma C 12 etiam pr.] aurrm Sav,
om. B manebo P2v 14 PBSav enim] aUTem R
16 autem] enl S effefl S 17 et aduerfaru RSav 18 TimoTheof
M uidere∗∗| M ut] om. C 19 uigilaS 20 in] cum
P1 EXPLIC. i- (inscriptionem capitis om.) S 22 AD CORINTEOS
SECONDA M, fecunda ad connThios R
post paululum: Si quis autem contristauit, non me contristauit,
sed ex parte, ut non onerem, omnes uos. sufficit illi
qui eiusmodi est obiurgatio haec, quae fit a pluribus, ita ut
e contra magis donetis et consolemini forte abundantiore
tristitia absorbeatur qui eiusmodi est. propter quod obsecro
uos, ut confirmetis in illum caritatem. ideo enim scripsi, ut
cognoscam experimentum uestrum, an in omnibus oboedientes
sitis. cui autem aliquid donastis, et ego. nam et ego quod
donaui, si quid donaui, propter nos in persona Christi, ut non
circumueniamur a satana: non enim ignoramus cogitationes
eius. Et alio loco: Ideo habentes hanc ministrationem,
iuxta quod misericordiam consecuti sumus, non deficimus; sed
abdicamus occulta dedecoris, non ambulantes in astutia, neque
adulterantes uerbum dei, sed in manifestatione ueritatis
commendantes nosmet ipsos ad omnem conscientiam hominum
coram deo. Et post paucos uersus: Non enim nosmet
ipsos praedicamus, sed Iesum Christum dominum, nos autem
seruos uestros per Iesum. Et paulo post: Habemus autem
thesaurum istum in uasis fictilibus, ut sublimitas sit uirtutis
dei, et non ex nobis. in omnibus tribulationem patimur, sed
non angustiamur: aporiamur, sed non destituimur: persecutionem
patimur, sed non derelinquimur: deicimur, sed non
perimus: semper mortificationem Iesu in corpore nostro circumferentes,
ut et uita Iesu in corporibus nostris manifestetur.
semper enim nos qui uiuimus in mortem tradimur propter
19 ib. 7—13 . P2v 2 conmfrabiT MPCS\', contriftauit me a
conrnfrabiT MCS 5 e contra] contra C, e con-rrano Po, ea con-
Tra Sa abundanTion (hab. P) PS 7 illo Sa 9 autem om.
R 11 a faTanan MPCSI 12 hancJ hunc Pl, om. v adminiftrationem
av 13 defecimuT M (cod. Clar.) 17 uofma MC1
18 dominum] add. nostrum av 19 autem] om. S1 20
MC 22 apBnamur M\'C\'t openamur S1, apponamur RS* difn-
Tuimur MPXC 28 derelinquimur] add. humiliamur, fed non confundimur
P* 25 et] om. P1B 26 uerba ėemper enim — —- maiii-
. festetur om. R morre MPC
ergo mors in nobis operatur, uita autem in nobis. habentes
autem eundem spiritum fidei, sicut scriptum est: credidi
propter quod locutus sum, et nos credimus propter quod et
loquimur. Et post VI uersus: Propter quod non deficimus:
sed licet is qui foris est homo noster corrumpatur, tamen is
qui intus est renouatur de die in diem. id enim quod in
praesenti est momentaneum et leue tribulationis nostrae supra
modum in sublimitatem aeternum gloriae pondus operatur in
nobis : non contemplantibus nobis quae uidentur, sed quae
non uidentur. quae enim uidentur temporalia sunt, quae autem
non uidentur aeterna sunt. Et post paululum: Adiuuantes
autem et exhortamur, ne in uacuum gratiam dei recipiatis.
ait enim: tempore accepto exaudiui te et in die salutis adiuui
te. ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis:.
nemini dantes ullam offensionem, ut non uituperetur ministerium
nostram: sed in omnibus exhibeamus nosmet ipsos sicut dei
ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in necessitatibus,
in angustiis, in plagis, in carceribus, in seditionibus,
in laboribus, in uigiliis, in ieiuniis, in castitate, in scientia,
in longanimitate, in suauitate, in spiritu sancto, in caritate
non ficta, in uerbo ueritatis, in uirtute dei: per arma iustitiae
a dextris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam
et bonam famam: ut seductores et ueraces, sicut qui
ignoti et cogniti, quasi morientes et ecce uiuimus, ut castigati
et non mortificati, quasi tristes semper autem gaudentes,
sicut egentes multos autem locupletantes, tamquam nihil
habentes et omnia possidentes. Et post paucos uersus:
Dilatamini et uos. nolite iugum ducere cum infidelibus. quae
6, 1-10 14 ef. E*. 49, 8 29 HCor. 6, 13—18 et II Cor. 7, 1 P1 6 tamen in ras. P 8 tribulationef (e ex i
al. m.) P 9 fublimitate av 10 uerba sed quae n. oidentux om.
Pl 12 adiuranres R 13 et] om. ab adhortamur edd. graTia
(-cia) MC 22 ueritati P1 in uirtute] om. P1 23 a sinistris B
S2MC 27 locuplerent ef MC1 28 et pr. om. P1
29 nolite] eT nolite R
luci ad tenebras? quae autem conuentio Christi ad Belial?
aut quae pars fideli cum infideli? qui autem consensus templo
dei cum idolis? uos enim estis templum dei uiui, sicut dicit
dominus: quoniam inhabitabo in illis et inambulabo, et ero
illorum deus, et ipsi erunt mihi populus. propter quod exite
de medio eorum et separamini, dicit dominus, et inmundum
ne tetigeritis: et ego recipiam uos, et ero uobis in patrem,
et uos eritis mihi in filios et filias, dicit dominus omnipotens.
Has igitur habentes promissiones, carissimi, mundemus nos
ab omni iniquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem
in timore dei. Et post paululum : Quoniam et
si contristaui uos in epistula, non me paenitet: et si paeniteret,
uidens quod epistula illa, etsi ad horam, uos contristauit,
nunc gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati
estis ad paenitentiam. contristati enim estis secundum deum,
ut in nullo detrimentum patiamini ex uobis. quae enim
secundum deum tristitia est, paenitentiam in salutem stabilem
operatur: saeculi autem tristitia mortem operatur. ecce enim
hoc ipsum, secundum deum contristari uos, quantam in uobis
operatur sollicitudinem! Et post paucos uersus: Notam
autem uobis facimus, fratres, gratiam dei, quae data est in
. ecclesiis Machedoniae, quod in multo experimento tribulationis
abundantia gaudii ipsorum, altissima paupertas eorum abundauit
in diuitias simplicitatis eorum. quia secundum uirtutem,
81, 9 et 88 12 n Cor. 7, 8—11 21 n Cor. 8, 1--21
P1 mfidele P2S (ex corr.) cQfenfaf M, consensus (fen in ras. 6
litt.) P, cuC 4 enim] autem PRS Templo C 5 inambulabo
inter eos a ν, inter eof ambulabo P* 9 uos om MP1C
10 kflli MPCRS 11 inquinal MP1C 12 nmorem P1
paululum] paucos u\'sus R 18 ai] om. P1 paeniteret] pemra
81 15 nunc autem S 16 enim] om. 81 17 in] om. S1
18 frabilem m falurem R 19 ecce enim] etenim a 20 contnfTaui
M1P1CRa quanTi! P 22 data efr mihi P1 28 macedomae
RSav in] om. S 24 habundanriae S alM, et al
P\'Sav
cum multa exhortatione obsecrantes nos gratiam et communicationem
ministerii, quod fit in sanctos: et non sicut sperauimus,
sed semet ipsos dederunt primum domino, deinde nobis
per uoluntatem dei, ita ut rogaremus Titum, ut quemadmodum
coepit ita et perficiat in uos etiam gratiam istam. sed sicut
in omnibus abundatis fide et sermone et scientia et omni sol-
licitudine et caritate uestra in nos, ut et in hac gratia abundetis :
non quasi imperans dico, sed per aliorum sollicitudinem etiam
uestrae caritatis ingenium bonum conprobans. scitis enim
gratiam domini nostri lesu Christi, quoniam propter uos
egenus factus est, cum esset diues, ut inopia illius uos diuites
essetis. et consilium in hoc do: hoc enim nobis utile est, qui
non solum facere, sed et uelle coepistis ab anno priore. nunc
uero et facto perficite, ut quemadmodum promtus est animus
uoluntatis, ita sit et perficiendi ex eo quod habetis. si enim
uoluntas promta, secundum id quod habet accepta est, non
secundum quod non habet. non enim ut aliis sit remissio,
uobis autem tribulatio, sed ex aequalitate: in praesenti tempore
uestra abundantia illorum inopiam suppleat, et illorum
abundantia uestrae inopiae sit supplementum, ut fiat aequalitas,
sicut scriptum est: qui multum, non abundauit, et qui modi- .
cum, non minorauit. gratias autem deo, qui dedit eandem
sollicitudinem pro uobis in corde Titi: quoniam exhortationem
quidem suscepit, sed cum sollicitior esset, sua uoluntate profectus
est ad uos. misimus autem cum illo fratrem, cuius
R faper S 2 exorrario C1 5 uoluntatem]
MP1CR 6 perficia MCR uos] nof MPC, uobis av
7 sollicitudine] add. infuper av 8 nos] uobis R 9 p — follici-
Tudine S aliorum] om. R 10 ingenuum a fcimuf MPCR
12 ilbuf mopia Sv uos] om. R 15 et 17 prumTuf et prumTa
MP1 promtaJ add. efT P1Rav 18 fecundum id av remiflo
M 19 feda exquabTaTe S 20 et] UT eT P2Sav , UT R
21 suplemMPl 22 habundabS 23 minorabMPCS
24 quoniam] qm R suscipS • 26 mifflmaf
M1P1C
sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae in
hac gratia, quae ministratur a nobis ad domini gloriam et
destinatam uoluntatem nostram, — deuitantes hoc, ne quis
nos uituperet in hac plenitudine, quae ministratur a nobis.
prouidemus enim bona non solum coram deo, sed etiam coram
hominibus. Et post VIIII uersus: Nam de ministerio quod
fit in sanctos, ex abundantia est mihi scribere nobis. scio
enim promtum animum uestrum, pro quo de uobis glorior
apud Machedonas, quoniam Achaia parata est ab anno praeterito
et uestra aemulatio prouocauit plurimos. misi autem
fratres, ut ne quod gloriamur de uobis euacuetur in hac parte:
ut, quemadmodum dixi, parati sitis, ne, cum uenerint mecum
Machedones et inuenerint uos inparatos, erubescamus nos, ut
non dicam uos, in hac substantia. necessarium ergo existimaui
rogare fratres, ut peruenirent ad uos et praepararent
repromissam benedictionem hanc paratam esse, sic quasi
benedictionem, non quasi auaritiam. hoc autem: qui parce
seminat, parce et metet, et qui seminat in benedictionibus, de
benedictionibus et metet. unusquisque enim prout destinauit
corde suo, non ex tristitia, aut ex necessitate: hilarem enim
datorem diligit deus: potens est autem deus omnem gratiam
abundare facere in uobis, ut in omnibus semper omnem
sufficientiam habentes abundetis in omne opus bonum, sicut
scriptum est: dispersit, dedit pauperibus, iustitia eius manet
11 25 cf. Ps. 111 (112), 9 P1 quae] qm P1, om. R
4 disMPlC, diTnncTam B 5 quae] qw P1 a] om. P1
nobis] add. in domini gloriam a 6 etiam] & S 7 hominibus) ommb;
MC VIIII] aliquos a de om. P1 8 habundanna MPlC,
habundan-n (abund-) P2RSav 9 prūpM, prumet 14
macedonee Rav 11 misimus P1 (cf. Sab.) 15 dicamuf P2v 16 puenerenT
M, reuemrenT R, puemanx (-at a) Sav praeparenT P\'Sav
18 autem] add. dico Rav, add. dico qua P5 20 enim] om.
RSv . disMPC 21 cordi C1, in corde Rv (de corde cod.
Amiat.) 24 habundein rat.) M
panem ad manducandum praestabit et multiplicabit semen
uestrum. et augebit incrementa. frugum iustitiae uestrae, ut in
omnibus locupletati abundetis in omnem simplicitatem, quae
operatur per nos gratiarum actionem deo — quoniam ministerium
huius officii non solum supplet ea quae desunt sanctis,
sed etiam abundat per multas gratiarum actiones in domino —,
per probationem ministerii huius glorificantes deum in oboedientia
confessionis uestrae et simplicitate communicationis in
illos et in omnes, et ipsorum obsecratione pro uobis, desiderantium
uos propter eminentem gratiam dei in uobis. gratias
ago deo super inenarrabili dono eius. Et alio loco: Qui
autem gloriatur, in domino glorietur. non enim qui se ipsum
commendat, ille probatus est, sed quem deus commendat.
Et post aliquantum : Ministri Christi sunt? ut minus
sapiens dico, plus ego. in laboribus plurimis, in carceribus
abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter:
a Iudaeis quinquies quadraginta una minus accepi, ter uirgis
caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium feci, nocte
et die in profundo maris fui: in itineribus saepe, periculis
fluminum, periculis latronum, periculis ex genere, periculis
gentibus, periculis in ciuitate, periculis in solitudine, periculis
in mari, periculis in falsis fratribus, in labore et aerumna,
in uigiliis multis, in fame et siti, in ieiuniis multis, in frigore
et nuditate: praeter illa quae extrinsecus sunt, instantia mea
cotidiana, sollicitudo omnium ecclesiarum. quis infirmatur, et
23—30 av 2 mulTiplicauiT MP\'C 5 uos
a 7 abunda S 8 oboedien-nam MC 9 simplicP\'C
in illos] illius 01 12 ago om. S super] femp S (C, sed corr. m
pr.) enarrabile MP\'C 14 deos] dfif S 15 sunt ?] add. et ego
P2a 18 quadragenas P\'av uerba quadrag. una minus om. Pl
20 pfundū P2R 21 uerba ex genere p. e. g. p. i. c. periculis om.
Pl 23 mare MP 24 in frigore et nuditate: in fame et fiti: in
ieiuniis multis a 25 illa] om., initio paginae S 26 comdiana
PlS sollicMC
gloriari oportet, quae infirmitatis meae sunt gloriabor..E t
post paululum: Libenter igitur gloriabor in infirmitatibus
meis, ut inhabitet in me uirtus Christi propter quod placeo
mihi in infirmitatibus, in contumeliis, in necessitatibus, in
persecutionibus, in angustiis pro Christo. cum enim infirmor,
tunc potens sum. Et post XI uersus : Ecce tertio hoc
paratus sum uenire ad uos, et non ero grauis uobis. non
enim quaero quae uestra sunt, sed uos. nec enim debent filii
parentibus thesaurizare, sed parentes filiis. ego autem libentissime
inpendam et superinpendar ipse pro animabus uestris,
licet plus uos diligens minus diligar. Et post aliquot
uersus: Timeo enim, ne forte, cum uenero, non quales uolo
inueniam uos et ego inueniar a uobis qualem non uultis : ne
forte contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones,
detractiones, susurrationes, inflationes, seditiones sint inter uos,
ne iterum cum uenero, humiliet me deus apud uos et lugeam
multos ex his qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam
super inmunditiam et inpudicitiam, quam gesserunt.
Et alio loco: Oramus autem deum, ut nihil mali faciatis: non
ut nosuos probati pareamus, sed ut uos quod iustum est faciatis.
Et post VI uersus : De cetero, fratres, gaudete, perficimini,
exhortamini, idem sapite, pacem habete: et deus dilectionis
et pacis erit uobiscum.
20 II Cor. 18, 7 22 ib. 11 P qmfcandalizeTur C ego non, CRSav uror (o
in ras.) M 4 verba meis ut—infirmitatibus om. B 5 infirmitatibus
meis av 6 anguftiia mnltis a infirmior R 7 XI] IX B,
aliquos a hoc] om. a 8 verba et non — sed uos om. P
10 M libenM 12 aliquanP, aliquoa a
18 quahf MPa 15 diffenMC 17 et] UT Pl 19 mmundma
& mpudicina (im-) CB, post imnund. add. & formca-nonem
P1 20 faciamuf Ml 21 iustum] bono Sv faciTe R
22 perficimini] pfecri ef τοτe P2Rv 2S idem] idem (m in ras. al.
m.) P, ldefr S, id ipfum a EXPLIC DE EPLA II- AD COR. (atram.
scr.) j INCIPIT DE EPLA AD GALATAS (minio.) | S
Si adhuc hominibus placerem, Christi seruus non essem.
Et aliquanto post: Nam in Christo Iesu neque circumcisio
aliquid ualet neque praeputiam, sed fides, quae per dilectionem
operatur. Et alio loco: Vos autem in libertate uocati
estis, fratres: tantum ne libertatem in occasionem carnis detis,
sed per caritatem spiritus seruite inuicem. omnis enim lex
in uno sermone inpletur: diliges proximum tuum sicut te ipsum.
quod si inuicem mordetis et comeditis, uidete ne ab inuicem
consumamini. dico autem: spiritu ambulate, et desideria
carnis non perficietis. caro enim concupiscit aduersus spiritum,
spiritus autem aduersus carnem. haec enim inuicem aduersantur,
ut non quaecumque uultis. illa faciatis. quod si spiritu
ducimini, non estis sub lege. manifesta autem sunt opera
carnis, quae sunt inmunditia, fornicatio, luxuria, idolorum.
seruitus, ueneficia, inimicitiae, contentiones, aemulationes, irae,
rixae, dissensiones, sectae, inuidiae, homicidiae, ebrietates,
comissationes, et his similia: quae praedico uobis, sicut praedixi,
quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt.
fructus autem spiritus est caritas, gaudium, pax, longanimitas,
bonitas, benignitas, fides, modestia, continentia. aduersus
huiusmodi non est lex. qui autem sunt Christi, carnem suam
9 cf. Leu. 19, 18 PlRa 3 feruof M 4 poft aliquantum a
5 aliqua R 6 hberraxe MCa: liberraTem PRSv 7
in ras. al. m. P occassionem P 8 spiritus] om. R feru
M 9 unu M\' diligil MP1 sicut] T5quam
P 10 cMP\'C 11 confammammi P1S1a autero]
add. in Chrifto a deſidenum 8 12 non] ne a enim] ftbi .
add. P2av 15 ducemim P2S1 lege] sequitur raswa decem litt.
in P 16 fornicaSav luiuria] om. P\', luxona M
P2C 17 uemficia mimicM 18 defennomf M, diſſen
C 18 homicidia P1S2v 19 cM, commeſſa
R) PCRS1 21 pax] add. paP\'Rv 22 continentia] add.
cafnTaf RSo 23 Chrilti] om. MC1 ipi funT Pa.
spiritu et ambulemus. non efficiamur inanis gloriae cupidi,
inuicem prouocantes,. inuicem inuidentes. Fratres, etsi praeoccupatus
fuerit homo in aliquo delicto, uos qui spiritales
estis huiusmodi instruite in spiritu lenitatis, considerans te
ipsum, ne et tu tempteris. alter alterius onera portate, et
sic adimplebitis legem Christi. nam si quis existimat se
aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit. opus autem suum
probet unusquisque, et sic in semet ipso tantum habebit
gloriam et non in altero. unusquisque enim onus suum
portabit. communicet autem is qui cathecizatur uerbum ei
qui se cathecizat in omnibus bonis. nolite errare: deus non
inridetur. quae enim seminauerit homo, haec et metet:
quoniam qui seminat in carne sua de carne et metet corruptionem,
qui autem seminat in spiritu de spiritu metet uitam
aeternam. bonum autem facientes non deficiamus : tempore
enim suo metemus non deficientes. ergo dum tempus habemus,
operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos
fidei.
Obsecro itaque uos, fratres, ego uinctus in domino, ut digne
ambuletis uocatione qua uocati estis, cum omni humilitate
animi et mansuetudine, cum patientia subportantes inuicem
in caritate, sollicite seruare unitatem spiritus in uinculo pacis.
PSv 10 glona C 11 ca-
P, caThenzaTor (caTez- Sl) MCRSla ei] ei\' C
12 caThecizar MP, caS1) CRS1 15 ſeminauer
R et metet o, mera I & M, ma&* S 17 enim] autem P
meramuf MC. 19 EXPŁIC DE EPLA AD GAŁAT, (atr.) I nrciprr DB
EPISTOLA. AD EPHESIOS (min.) I S, de epls beaTi paoli apll ad epheCios
R 21 effesios MC - 22 digm S 24 animiJ om. PRSav
25 follxcm PRv 25 pacis] uersum quartum : unum corpaf & unuſ
ſpſadd. P
iam non ambuletis sicut gentes ambulant in uanitate sensus
sui, tenebris obscuratum habentes intellectum, alienati a uita
dei per ignorantiam, quae est in illis propter caecitatem
cordis ipsorum : qui desperantes semet ipsos tradiderunt
inpudicitiae in operationem inmunditiae omnis et auaritiae.
uos autem non ita didicistis Christum: si tamen illum audistis
et in ipso docti estis, sicut est ueritas in Iesu, deponere uos
secundum pristinam conuersationem ueterem hominem, qui
corrumpitur secundum desideria erroris. renouamini autem
spiritu mentis uestrae, et induite nonum hominem, qui secundum
deum creatus est in iustitia et sanctitate ueritatis.
propter quod deponentes - mendacium, loquimini ueritatem
unusquisque cum proximo suo, quoniam sumus inuicem membra.
irascimini et nolite peccare. sol non occidat super iracundiam
uestram. nolite locum dare diabolo. qui furabatur, iam non
furetur: magis autem laboret operando manibus quod bonum
est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. omnis sermo
malus ex ore uestro non procedat, sed si quis bonus ad
aedificationem oportunitatis, ut det gratiam audientibus. et
nolite contristare spiritum sanctum dei, in quo signati estis
in die redemptionis. omnis amaritudo et ira et indignatio
et clamor et blasphemia tollatur a uobis \'cum omni malitia.
estote autem inuicem benigni, misericordes donantes inuicem,
sicut et deus in Christo donauit uobis. Estote ergo imitatores
dei, sicut filii carissimi, et ambulate in dilectione, sicut et
8, 16 15 cf. Ps. 4, 4 25 Eph. 5, 1—33 S itaque] lgiTnr Po 2 ſicuSav 8 uita]
ma R 5 difperanref MP 6 mpudiciria C omm P*
m auarP, m aaaritiam v 7 tUrba nos autem n. i. d. Chr., s.
t. i. a. e. i. ipso edocti estis, s. e. u. in Iesu add. man. posterior, cum
prima habuisset eT p\' pauP 8 deponere] deponite a 10 cor_
rūpeM 18 uenrare R 15 irascimini] add. aurem P* .
16 diabtilo MP 17 manibus] add. ſuiſ RS2av 19 bonQ M, bonus
eft R 20 oportunitatis] at fldei a in marg. (cf. v) 22 in diem
v 25 ∗∗uob M 26 Km MPCRS
et hostiam deo in odorem suauitatis. fornicatio autem et omnis
inmunditia aut auaritia nec nominetur in uobis, sicut decet
sanctos, aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas, quae
ad rem non pertinet, sed magis gratiarum actio. hoc enim
scitote intellegentes, quod omnis fornicator, aut inmundus, aut
auarus, quod est idolorum seruitus, non habent hereditatem
in regno Christi et dei. nemo uos seducat inanibus uerbis:
propter haec enim uenit ira dei in filios diffidentiae. nolite
ergo effici participes eorum. eratis enim aliquando tenebrae,
nunc autem lux in domino: ut filii lucis ambulate - fructus
enim lucis est in omni bonitate et iustitia et ueritate — probantes
quid sit beneplacitum deo. et nolite communieare
operibus infructuosis tenebrarum: magis autem et redarguite.
quae enim in occulto fiunt ab ipsis, turpe est et dicere.
omnia autem quae arguuntur a lumine manifestantur. omne
enim quod manifestatur lumen est. propter quod dicit:
surge qui dormis et exurge a mortuis, et inluminabit tibi
Christus. uidete itaque, fratres, quomodo caute ambuletis,
non quasi insipientes, sed ut sapientes, redimentes tempus,
quoniam dies mali sunt. propterea nolite fieri inprudentes,
sed intellegentes quae sit uoluntas domini, et nolite inebriari
uino, in quo est luxuria: sed implemini spiritu, loquentes
uobismet ipsis in psalmis et hymnis et canticis spiritalibus,
cantantes et psallentes in cordibus uestris domino, gratias
agentes semper pro omnibus in nomine domini nostri lesu
Christi deo et patri, subiecti inuicem in timore Christi.
mulieres uiris suis subditae sicut domino: quoniam uir caput
est mulieris, sicut Christus caput est ecclesiae, ipse saluator
CRSav S ant] & S 4 ſcurilMPRS2
6 eſM, efciTOxe C 7 habeT P1RSav 9 difidenM
10 ergo] igiℱ R enl* M 11 ibulae M 18 quid] qm M.
quę C 14 et] om. Sav 15 fiūR 16 autem]
om. S omm e. q. manifeſRv 21 fiere
M 22 domini] dl Cav mebnare MC 28 loxona MC
impleamini R spiritu] add. ſancRav 24 hlrnf M 25 ueftris:
domino gratiae àistinz. a
mulieres uiris suis in omnibus. uiri, diligite uxores uestras,
sicut et Christus dilexit ecclesiam, et se ipsum tradidit pro
ea, ut illam. sanctificaret, mundans lauacro aquae in uerbo:
ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam, non habentem
maculam aut rugam, aut aliquid eiusmodi, sed ut sit sancta
et inmaculata. ita et uiri debent diligere uxores suas ut
corpora sua. qui suam uxorem diligit, se ipsum diligit. nemo .
umquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fouet eam,
sicut et Christus ecclesiam: quia membra sumus corporis
eius de carne eius et de ossibus eius. propter hoc relinquet
homo patrem et matrem suam et adhaerebit uxori suae, et
erunt duo in carne una. sacramentum hoc magnum est: ego
autem dico in Christo et in ecclesia. uerum tamen et uos
singuli, unusquisque suam uxorem sicut se ipsum diligat:
uxor autem ut timeat uirum. Filii, oboedite parentibus
uestris in domino. hoc enim iustum est. honora patrem tuum
et matrem, quod est mandatum primum in promissione, ut
bene sit tibi et sis longaeuus super terram. et patres, nolite
ad iracundiam prouocare filios uestros, sed educate eos in
disciplina et correptione domini. serui, oboedite dominis
carnalibus cum timore et tremore, in simplicitate cordis uestri,
sicut Christo: non ad oculum seruientes, quasi hominibus
placentes, sed ut serui Christi facientes uoluntatem dei ex
animo, cum bona uoluntate seruientes ut domino et, non
hominibus, . scientes quoniam unusquisque quodcumque fecerit
bonum hoc recipiet a domino, siue seruus, siue liber. et
et Deut. 5, 16 et Eccli. 3, 9 av 4 mundans eam Sa aquae] aTque P1
6 eiusmodi] huiuſmodi PRv 8 fuam diligS 9 fouer
ec nuR 10 quia] qmP\' 11 de carne eius om. R
propter] eT ypT\' R relmquP 14 autem] om. P\' et] om.
R 15 uxorem fuam av 16 ut] om. av 17 tuum] om. R
18 primum mandatum a 19 longeuof M 21 et] in add. R
24 sed] om. C 27 bonum] om. MCR pcipia Set] add.
uos av
et uester dominus est in caelis et personarum acceptio
non est apud eum. de cetero, fratres, confortamini in domino
et in potentia uirtutis eius. induite uos armaturam dei, ut
possitis stare aduersus insidias diaboli: quia non est nobis
conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus
principes et potestates, aduersus mundirectores tenebrarum
harum, contra spiritalia nequitiae in caelestibus. propterea
accipite armaturam dei, ut possitis resistere in die malo et
in omnibus perfecti stare. state ergo succincti lumbos uestros
in ueritate et induti loricam iustitiae et calciati pedes in
. praeparatione euangelii pacis: in omnibus sumentes scutum
fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea extinguere.
et galeam salutis adsumite et gladium spiritus, quod est
uerbum dei, per omnem orationem et obsecrationem orantes
omni tempore in spiritu, et in ipso uigilantes in omni instantia
et obsecratione pro omnibus sanctis, et pro me, ut detur
mihi sermo in apertione oris mei cum fiducia notum facere
mysterium euangelii, propter quod legatione fungor in catena,
ita ut in ipso audeam prout oportet me loqui.
Quia m nullo confundar, sed in omni fiducia sicut semper,
et nunc magnificabitur Christus in corpore meo, siue per uitam,
22 Philipp. 1, 20-24 ante illorum om. P 3 eum] deum PR 4 in ante potentia
om. R armarura MPCR 5 poffenf MPC uerba
insidias - - potestates aduersus om. Cl noBisj uob M 6 aduerfum
(tertio et quarto loco). S 8 nequMPS caelefnf
p1 9 armaMPC mala av 11 mdmTe MCa
calciare MC* 14 galeam] galea MC1, add. fpem P1 gladio P1,
galeam a 16 instantia] iuſS 17 obfecrarione C sanctisj
om. P1 19 miſMPR, mmifrena C lega PS
catena] ista add. a EXPLICIT DE EPHESIIS (atr.) J INCIPIT DB
PHILIPPENSIS (mtn.) I S 22 FILIPENS MC, PHILIPPENSIS P1
.23 ofundor R
quod uiuere in carne hic fuctus operis est, et quid eligam
ignoro. coartor e duobus: desiderium habens dissolui et cum
Christo esse, multo magis melius: permanere autem in carne
necessarium est propter uos. Et post VI uersus: Tantum
digne euangelio Christi conuersamini, ut siue cum uenero et
uidero uos, siue absens audiam de uobis, quia statis in uno
spiritu unanimes, conlaborantes fide euangelii, et in nullo
terreamini ab aduersariis, quae est in illis causa perditionis,
uobis autem salutis: et hoc a deo. quia uobis donatum est
pro Christo, non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro
illo patiamini : idem certamen habentes, quale et uidistis in
me, et nunc audistis de me. Si qua ergo consolatio in Christo,
si quod solatium caritatis, si qua societas spiritus, si qua
uiscera et miserationes, implete gaudium meum, ut idem
sapiatis, eandem caritatem habentes, unanimes, id ipsum
sentientes. nihil per contentionem, neque per inanem gloriam,
sed in humilitate superiores sibi inuicem arbitrantes. non quae
sua sunt singuli considerantes, sed ea quae aliorum. hoc
. enim sentite in uobis quod et in Christo Iesu, qui cum in
forma dei esset, non rapinam arbitratus est se esse aequalem
deo: sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens, in
similitudinem hominum factus et habitu inuentus ut homo:
humiliauit se ipsum, factus oboediens usque ad mortem,
mortem autem crucis. propter quod et deus illum exaltauit
et donauit illi nomen super omne nomen, ut in nomine Iesu
omne genu flectatur caelestium, terrestrium et infernorum, et
add. eft P2C2 RSav 2 quod] quodfi PRSav hic]
. mihi add. Sav . 8 coartor] add. emm Sa, add. auTem PRv
r
5 est] om. Rv 6 enangehum PlS, m euangelio P\' 7 abfenfum
S in punctis suppos. det. P 8 fidei Sav, m fide. P2R 9 in
ante illis om. RSav, del. P1 11 pro] a R 15 ut] & MP\'C
16 fapiaif C 17 sentientes] fapientes a 20 senTixe (re in ras. 4
litt. al. m.) P 21 fe eCCe in ras. al. m. M, effe fe RSav 22 fe
M1 24 humihuM femet RSav factus] om. MC 26 nomen]
add. quod efr P*Rv\'
est dei patris. itaque, carissimi mei, sicut semper oboedistis,
non ut in praesentia mei tantum, sed multo magis nunc in
absentia mea, cum metu et tremore uestram salutem operamini.
deus est enim qui operatur in uobis et uelle et perficere
pro bona uoluntate. omnia autem facite sine murmurationibus
et haesitationibus, ut sitis sine querella et
simplices filii dei sine reprehensione in medio nationis prauae
et peruersae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo,
uerbum uitae continentes ad gloriam mihi in diem Christi,
quia non in uacuum cucurri neque in uacuum laboraui. sed
et si immolor supra sacrificium et ministerium fidei uestrae,
gaudeo et congratulor omnibus uobis. id ipsum autem et uos
gaudete et congratulamini mihi. spero autem in domino Iesu
Timotheum cito mittere ad uos, ut et ego bono animo sim,
cognoscens quae circa uos sunt. neminem enim habeo tam
unanimem, qui sincera affectione pro uobis sollicitus sit.
omnes enim sua quaerunt, non quae sunt Christi Iesu.
experimentum autem eius cognoscite, quoniam sicut patri filius
mecum seruiuit in euangelio. hunc igitur spero me mittere,
mox ut uidero quae circa me sunt. confido autem in domino,
quoniam et ipse ueniam ad uos cito. necessarium autem
existimaui Epaphroditum fratrem et cooperatorem et conmilitonem
meum, uestrum autem apostolum et ministrum
necessitatis meae, mittere ad uos: quoniam quidem omnes
uos desiderabat et maestus erat propter quod audistis illum
infirmatum. nam et infirmatus est usque ad mortem, sed
deus misertus est eius: non solum autem eius, uerum etiam
et mei, ne tristitiam super tristitiam haberem. festinatius
ergo misi illum, ut uiso eo iterum gaudeatis et ego sine
MPCRS 8 ffenna S 7 quarela S 9 quaf S
10 mihi] mea P\'Rv die v 12 immolox] ala in marg.
fap P\'S 15 CITO me P\', me cito v *ad M 16 circum P
18 Christi Iesa] ihū xpi Rav 19 autem] om. S 22 & s. l. M
23 epafrodiTum MPCR, ephaphrodS 26 quod] om. P1, ea quod
P* (cf. v) 27 morTe M sed] & MPC 28 deus] dnf C1
29 super tristitiamj om. R feſP2 Rav 80 ergo] enim
C sine] om. P1.
et eiusmodi cum honore habetote: quoniam propter opus
Christi usque ad mortem accessit tradens animam suam, ut
impleret quod uobis deerat erga meum obsequium. Et paulo
post: Fratres, ego me non arbitror adprehendisse: unum
autem, quae quidem retro sunt obliuiscens, ad ea uero quae
sunt in priora extendens me, ad destinatum persequor, ad
brauium supernae uocationis dei in Christo Iesu. quicumque
ergo perfecti, hoc sentiamus: et si quid aliter sapitis, et hoc
uobis deus reuelauit: uerum tamen ad id quod peruenimus,
ut idem sapiamus et in eadem permaneamus regula. imitatores
mei estote, fratres, . et obseruate eos qui ita ambulant,
sicut habetis formam nostram. multi enim ambulant, quos
saepe dicebam uobis, nunc autem et flens dico, inimicos crucis
Christi: quorum finis interitus, quorum deus uenter et gloria
in confusione ipsorum, qui terrena sapiunt. nostra autem
conuersatio in caelis est. Et post XIII uersus : Gaudete
in domino semper: iterum dico, gaudete. modestia uestra
nota sit omnibus hominibus. dominus in prope est. nihil
solliciti sitis, sed in omni oratione et obsecratione cum
. gratiarum actione petitiones uestrae innotescant apud deum.
et pax dei, quae exuperat omnem sensum, custodiat corda
uestra et intellegentias uestras in Christo Iesu. de cetero,
fratres, quaecumque sunt uera, quaecumque pudica, quaecumque
iusta, quaecumque sancta, quaecumque amabilia, quaecumque
bonae famae, si qua uirtus, si qua laus, haec cogitate:
MPC omne MC1 4 deraT M1 erga]
circa Sa, ergo P1, add. de P 5 me] om. P1 conprehendiffe in
ras. P\' 6 autem del. P\' reTro ranr quidem S 7 in ante priora
om. Sv diſMPl alt. ad] del. P1S1, om. R 8 bradium
MPC (brabium cod. Amiat,) 9 qm
10 nobis om. R deuf uob S reuelabix Rv .15 uenTer efr
P2 Rv 16 confuſioneM, confuſſione P 17 R, aliquos a
19 in prope (in s. I. m. pr.) M, enim prope PRSa, prope v 22 quae]
qm C 28 Iesu] om. 8 24 fratres chariflimi a quęcumq, fanr
pudica S 26 laus] CaIne C1, add: diſciplinae P\'v.
me, haec agite: et deus pacis erit uobiscum. gauisus sum
autem in domino uehementer, quoniam. tandem aliquando
refloruistis pro me sentire, sicut et sentiebatis: occupati autem
eratis. non quasi autem propter penuriam dico. ego autem
didici in quibus sum sufficiens esse. scio et humiliari, scio
et abundare — ubique et in omnibus institutus sum — et
satiari et esurire et abundare et penuriam pati: omnia
possum in eo qui me confortat. uerum tamen bene fecistis
communicantes tribulationi meae. scitis autem et uos, Philippenses,
quod in principio euangelii, quando profectus sum a
Machedonia, nulla mihi ecclesia communicauit in ratione dati
et accepti nisi uos soli: quia et Thessalonicam et semel et
bis in usum mihi misistis. non quia quaero datum, sed requiro
fructum abundantem in rationem uestram. habeo autem omnia
et abundo. repletus sum acceptis ab Epaphrodito quae misistis,
odorem suauitatis, hostiam acceptam, placentem domino.
Ipsi scitis, fratres, introitum nostrum ad uos, quia non
inanis fuit: sed ante passi et contumeliis affecti, sicut scitis,
Philippis, fiduciam habuimus in deo nostro loqui apud uos
MC1 ocupari M 5 autem ante propter] del. P*,
om. Rav autem ante didici] enim Sav 8 uerba pati - - confortat
om. Pl omnia] add. aurem S 9 confortat] add. xpf P1
feciſ τι MC1 10 τribulaτιοne MC1 filipenTef MC 12macedoma
CRSav 13 et ante Thessa1.] m S, et in a Tefalomcam S\'
et ante semel] om. R 15 habundanrum MC in oraTione ueſ
P*, in ratione ueftra a 16 et] om. P1 epafrodM, ephafrod
CR, ephaphrodiro S 17 odorem] m odorS R ■ accepTabilem
Sa domino] deo Sav EXPLICIT DE PHILIPPENSIS (atr.) INCIPIT
AD THESSALONICEN (min.) II S, de epliā∗ad Theffalomcenfef pnma beari
pauli apofroh R 19 ThefalomceNsef C 21 passi] add. multa a
scitis] add. in P1Rv 22 habemuf (pro e s. I. ui pos. pr. m.) M
ad. P\'Sav.
non de errore neque de inmunditia neque in dolo: sed sicut
probati sumus a deo, ut crederetur nobis euangelium, ita
loquimur, non quasi hominibus placentes, sed deo, qui probat
corda nostra. neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis,
sicut scitis: neque in occasione auaritiae, deus
testis est: neque quaerentes ab hominibus gloriam, neque a
uobis, neque ab aliis, cum possimus oneri esse ut Christi
apostoli: sed facti sumus paruuli in medio uestrum, tamquam
si nutrix foueat filios suos. ita desiderantes uos cupide uolebamus
tradere uobis non solum euangelium dei, sed etiam
animas nostras, quoniam carissimi nobis facti estis. memores.
enim estis, fratres, laboris nostri et fatigationis: nocte et die
laborantes, ne quem uestrum grauaremus, praedicauimus in
uobis euangelium dei. uos testes estis et deus, quam sancte
et iuste et sine querella uobis qui credidistis fuimus: sicut
scitis, qualiter unumquemque uestrum tamquam pater filios
suos deprecantes uos et consolantes testificati sumus, ut
ambularetis digne deo, qui uocauit uos in suum regnum et
gloriam. ideo et nos gratias agimus deo sine intermissione,
quoniam cum accepissetis a nobis uerbum auditus dei,
accepistis non ut uerbum hominum, sed sicut est uere uerbum .
dei, qui operatur in nobis qui credidistis. uos enim imitatores
facti estis, fratres, ecclesiarum dei, quae sunt in Iudaea, in
Christo Iesu, quia eadem passi estis et uos a contribulibus
uestris sicut et ipsi a Iudaeis. Et alio loco: De cetero
ergo, fratres, rogamus uos et obsecramus in domino Iesu, ut
quemadmodum accepistis a nobis quomodo uos oporteat
ante inmund.] om. P1 5 adolariomf MPC 8 poffemus
Bav, add. nobis av 9 paruoli M tamquam si] M, ra
P1 11 etiam] om. R 12 kmMPCRS 13 enim] om. M, add.
facti a 14 in] enim P 15 uobis] uof S P1S1a
16 fuimus] affuimus a 19 ambulanTes R 21 cum] om. P1C1
22 uerba accepistis - - dei om. B accepistis] add. illud av
23 imP
magis. scitis enim quae praecepta dederimus uobis per
dominum Iesum. haec est enim uoluntas dei, sanctificatio
uestra, ut abstineatis uos a fornicatione, ut sciat unusquisque
uestrum suum uas possidere in sanctificatione et honore, non
in passione desiderii, sicut gentes quae ignorant deum, ut ne
quis supergrediatur neque circumueniat in negotio fratrem
suum: quoniam uindex est deus de his omnibus, sicut praediximus
uobis et testificati sumus. non enim uocauit nos
deus in inmunditiam, sed in sanctificationem. itaque qui
haec spernit, non hominem spernit, sed deum, qui etiam dedit
• spiritum suum sanctum in uobis. de caritate autem fraternitatis
non necesse habemus scribere uobis: ipsi enim uos a
deo didicistis ut diligatis inuicem. etenim facitis illud in
omnes fratres in uniuersa Machedonia. rogamus autem uos,
fratres, ut abundetis magis et operam detis, ut quieti sitis
et ut uestrum negotium agatis et operemini manibus uestris,
sicut praecepimus uobis, ut honeste ambuletis ad eos qui
foris sunt et nullius aliquid desideretis. nolumus autem uos
ignorare, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut
ceteri qui spem non habent. Et post paucos uersus:
Igitur non dormiamus, sicut ceteri : sed uigilemus et sobrii
simus. qui enim dormiunt, nocte dormiunt, et qui ebrii sunt.
nocte ebrii sunt. nos autem qui diei sumus sobrii simus,
induti loricam fidei et caritatis et galeam spem salutis.
quoniam non posuit nos deus in iram, sed in adquisitionem
salutis per dominum nostrum Iesum Christum, qui mortuus
22 I Thess. 5, 6—22 av ambola∗(ras. f) P, ambulaſC, ambule
Rav 2 dederim Sav 6 sicut] add. & Sav qui R utj er
RS\'av 8 dominus v praedm C 10 m inmundicia (in marg.
add. al. m.) ... fcTficanone S 13 habuimuf Sa uos] om. R
14 etenim] ſicuR illud] om. MP\'C 15 in ante uniuerea]
om. MPlC macedoma CR 17 operamim MPlC 19 deſidera
M 20 sicut] er add. P2RSav 21 paucos] aliquos a 22 sicut]
& add, Sav 24 diei] dei R 25 galea MC 26 uerba quoniam
- - salutis om. Pl fed ad inquiſM
illo uiuamus. propter quod consolamini inuicem, et aedificate
alterutrum, sicut et facitis. rogamus autem nos, fratrem, ut
noueritis eos qui laborant inter nos et praesunt nobis in
domino et monent nos, ut habeatis illos abundantius in caritate
propter opus illorum: pacem habete eum eis. rogamus
autem nos, fratrem, corripite inquietos, consolamini pusillanimes,
suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete ne quis
malum pro malo alicui reddat: sed semper quod bonum est
sectamini in inuicem et in omnes. semper gaudete, sine intermissione
orate, in omnibus gratias agite. haec enim uoluntas
dei est in Christo Iesu in omnibus uobis. spiritum nolite
extinguere. prophetias nolite spernere. omnia autem probate:
quod bonum est tenete. ab omni specie mala abstinete uos.
Gratias agere debemus deo semper pro uobis, fratrem, ita
\' ut dignum est, quoniam supercrescit fides uestra, et abundat
caritas uniuscuiusque omnium uestrum in inuicem: ita ut nos
ipsi in uobis gloriemur in ecclesiis dei pro patientia uestra
et fide in omnibus persecutionibus uestris et tribulationibus,
quas sustinetis in exemplum iusti iudicii dei, ut digni habeamini
regno dei, pro quo et patimini, si tamen iustum est
apud deum retribuere tribulationem his qui uos tribulant, et
uobis qui tribulamini requiem nobiscum in reuelatione domini
lllllllil.
5 habundanP 7 (s. lin.
corr. eluta) M inℱmiſione M 18 erringuere (exr in ras.) P,
\'////////
ſM 14 Tenae (correctura eluta) M EXPLlCIT AD TНES-
SALONICENSES (atr.) I INCIP DB EPLA AD OVOS SVPRA (min.) | S, de eplā
beari pauli fcdS ad xeffalomcenfes B 17 ita] iraq; MC, om. R
18 fupcrefcer Sa 19 omnium] del. P*, om. Rav in ante inuieem]
om. B 20 dei] om. P1 28 regno] uerbo MP1C, m regno Sav
et] om. B 24 rnbulanone S1.
uindictam his qui non nouerunt deum et qui non oboediunt
euangelio domini nostri Iesu Christi. qui poenas dabunt in
interitum aeternas a facie domini et a gloria uirtutis eius,
cum uenerit glorificari in sanctis suis, et admirabilis fieri in
omnibus qui crediderunt, quia creditum est testimonium
nostrum super uos in die illo. in quo etiam oramus semper
pro. uobis, ut dignetur uos uocatione sua deus noster et
impleat omnem uoluntatem bonitatis et opus fidei in uirtute:
ut clarificetur nomen domini nostri Iesu Christi in uobis, et
in illo uos, secundum gratiam dei nostri et domini Iesu
Christi, Et alio loco: Denuntiamus autem uobis, fratres,
in nomine domini nostri Iesu Christi, ut subtrahatis uos ab
omni fratre ambulante inordinate et non secundum traditionem,
quam acceperunt a uobis. ipsi enim scitis quemadmodum
oporteat imitari nos: quoniam non inquieti fuimus inter uos,
neque panem gratis manducauimus ab aliquo, sed in labore
et fatigatione nocte et die operantes, ne quem uestrum
grauaremus. non quasi non habuerimus potestatem, sed ut
nosmet ipsos formam daremus uobis ad imitandum nos. nam
et cum essemus apud uos, hoc denuntiabamus uobis, quoniam,
si. quis non uult operari, nec manducet. audiuimus enim inter.
uos quosdam ambulare inquiete, nihil operantes, sed
add. cit uenerC et ante flamma] ia P2av 3 in interitum]
inS1a, m inP2S2v 5 glorificari
om. MCR ammirabiliſ MP\'CS1 8 uocatione nos edd.
9 bonitatis fuae a 10 clarificetur] glorificeP uerba in nobis
-- Chriati om. PICB, sed uerba in uobis et in illo uos sequuntur.
paulo infra in C 11 not. in illo Sav 14 àbulan
bon
& m illo uof fecundE TradiTione qua accepei a nob qm n inquiai fmm\'
ab aliquo C TradicM 15 uerba ipsi e. s q. o. imitari nos
om. MP\'CR 16 uerba inter. uos n. p. g. manducauimus om. C
17 graSav 18 ac] & CBSav 19 graueremuſ 81
non quasi] om. P1 post quasi add. nos R 20 hnni ||
M, immC 21 et om. R 22 ///nec M 23 qaosdam
mTer uos R ambulanTef P* operaarif M
et obsecramus in domino Iesu Christo, ut cum silentio operantes
suum panem manducent uos autem, fratres, nolite
deficere benefacientes. quod si quis non oboedierit uerbo
nostro per epistulam, hunc notate, ut non commisceamini cum
illo, ut confundatur. et nolite quasi inimicum existimare, sed
corripite ut fratrem.
Igitur, si conresurrexistis eum Christo, quae sursum sunt
quaerite, ubi Christus eat in dextera dei sedens: quae sursum
sunt sapite, non quae super terram. mortui enim estis, et
uita uestra abscondita est cum Christo in deo. cum Christus
apparuerit uita uestra, tunc et uos apparebitis cum illo in
gloria. mortificate ergo membra uestra, quae sunt super
terram, fornicationem, inmunditiam, libidinem, concupiscentiam
malam et auaritiam, quae est idolorum seruitus: propter quae
uenit ira dei super filios incredulitatis. in quibus et uos
ambulastis aliquando, cum uiueretis in illis; nunc autem
deponite st uos omnia, iram, indignationem, malitiam, blasphemiam:
turpem sermonem de ore- uestro ne emiseritis.
nolite mentiri inuicem, expoliantes uos ueterem hominem.
eum actibus eius et induentes nouum, eum qui renouatur in
in ras. 3 litt.) P hunsmodi B 2 etj om. P*
4 quod] qm P1 5 ut] ex P2RSav non] ne Rv 6 utj add. non
P1S1. confundanS exiſin ras. S 7 EXPLICITI | INCI-
FIT DE BELA AD COLOSENSES. (min.) | S 9 de epist.] om. R
MCR 10 conresurrexisP2S (cod. Am.) : conAurrenTtt
M, conſurrexiſP1CRav 13 in) Om. C cum aurem a
14 illo] ipsu CRSav 16 concupiſcenMC
1& muterMS1 in illis] om. Pl ataten] & (sed lineola perdux.
m al) S \' 20 omnia] omaem C 21 uerba ne emiseritis om. Rx
22; menMCS m muiS 23 m agnmone MC, in agni*
tionem dei a
non est gentilis et Iudaeus, circumcisio et praeputium, barbarus
et Scytha, seruus et liber, sed omnia et in omnibus
Christus. induite ergo uos sicut electi dei, sancti et dilecti,
uiscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, modestiam,
patientiam, subportantes inuicem et donantes uobis ipsis, si
quis aduersus aliquem habet querellam: sicut dominus donauit
uobis, ita et uos. super omnia autem haec caritatem habete,
quod est uinculum perfectionis. et pax Christi exultet in
cordibus uestris, in qua et uocati estis in uno corpore: et
gratia estote. uerbum Christi habitet in uobis abundanter in
omni sapientia: docentes et commonentes uosmet ipsos psalmis,
hymnis, canticis spiritalibus in gratia, cantantes in cordibus
uestris deo. omne quodcumque facitis in uerbo aut in opere,
omnia in nomine domini Iesu, gratias agentes deo et patri
per ipsum. mulieres, subditae estote uiris, sicut oportet in
domino. uiri, diligite uxores et nolite amari esse ad illas.
filii, oboedite parentibus per omnia, hoc enim placitum est
in domino. patres, nolite ad indignationem prouocare filios
uestros, ut non pusillo animo fiant. serui, oboedite per omnia
dominis carnalibus, non ad oculum seruientes quasi hominibus
placentes, sed in simplicitate cordis timentes dominum.
quodcumque facitis, ex animo operamini, sicut domino et
non hominibus, scientes quod a domino accipietis retributionem
hereditatis. domino Christo seruite. qui enim iniuriam
facit, recipit id quod inique gessit, et non est personarum
acceptio apud deum. Domini, quod iustum est et aequum,
P* 8 fcrrha MC, fchara P, fciTa R, fcyra
S et ante liber om. Pl 4 dei] om. P1 et dilecti] & elecn
MC1, om. R 6 uobisma P\'v 7 sicut et ab dominus om.
C1 8 uosJ faciTe add. Sa 11 graC2RS2av 12 omouen
R m pfalimf PSa 18 & hymmf P, himmf MC & can
Pav 14 domini noftri a 15 Iesu Christi av 16 fabdm B
17 diligere P ulores] add. uestras Rav 18 fili S* 20 puldlammo
MC, pu∗sillanimes P 21 uerba quasi - - timentes om.
P1 22 dominum] dm P* 25 facit iniuriam a 26 . recipiet
RSav inique om. B 27 et] om. MP1C
in caelo. orationi instate, uigilantes in ea cum gratiarum
actione: orantes simul et pro nobis, ut deus aperiat. nobis
ostium sermonis ad loquendum mysterium Christi, propter
quod etiam uinctus sum, ut manifestem illud ita ut oportet
me loqui. in sapientia ambulate ad eos qui foris sunt, tempus
redimentes. sermo uester semper in gratia sale sit conditus,
ut sciatis quomodo oporteat uos unicuique respondere.
Finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia
bona et fide non ficta. a quibus quidam aberrantes
conuersi sunt in uaniloquium, uolentes esse legis doctores,
non intellegentes neque quae locuntur neque de quibus adfirmant.
scimus autem quoniam bona est lex, si quis eam
legitime utatur: sciens hoc, quia iusto non est lex posita,
sed iniustis et non subditis, impiis et peccatoribus, sceleratis
et contaminatis, parricidiis et matricidiis, homicidiis, fornicariis,
masculorum concubitoribus, plagiariis, mendacibus, periuriis,
et si quid aliud sanae doctrinae aduersatur, quae est secundum
euangelium gloriae beati dei, quod creditum est mihi. Et
post paululum : Obsecro igitur primum omnium fieri
obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro
omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate
sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omni pietate
M\', opener P1 4 misMPS, mmiC
5 mamfefre 8, manifestum a oporreaT R 7 condSa
8 qao∗modo (ras. d) M EXPLICIT AD COLOSENSES (atr.) I INCIPIT DB
EPISTOLA AD TIMOTHEVM (min.) I S 11 aatem in rlU. P cordo
M 12 fida* (t ras.) 8 18 uolunP1 15 ea Rav 16 fci-
ènSa lex in ras. 5 lift. in
P 18 parricidus & maMP1CS1: -cidis P1Rav,
-cudi∗s S 19\' concunbMC prurif mendaetb; R
MCS1, piu∗∗nf P: piuns Rav., -n∗f S 22 primo S (cod. Am.)
in omni loco, leuantes puras manus sine ira et disceptatione.
similiter et mulieres in habitu ornato cum uerecundia et
sobrietate ornantes se, non in tortis crinibus ant auro aut
margaritis uel ueste pretiosa, sed quod decet mulieres promittentes
pietatem per opera bona. mulier in silentio discat
cum omni subiectione. docere autem mulieri non permitto,
neque dominari in uirum, sed esse in silentio. Et post aliquot
uersus : Oportet ergo episcopum inreprehensibilem esse,
unius uxoris uirum, sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem,
doctorem, non uinolentum, non percussorem, sed modestum,
non litigiosum, non cupidum, suae domui bene praepositum,
filios habentem subditos cum omni castitate - si quis autem
domui suae praeesse nescit, quomodo ecclesiae dei diligentiam
habebit ? — non neophytum, ne in superbia elatus in iudicium
incidat diaboli. oportet autem illum et testimonium habere
bonum ab his qui foris sunt, ut non in obprobrium incidat
et laqueum diaboli. diaconos similiter pudicos, non bilingues,
non multo uino deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes
mysterium fidei in conscientia pura. et hi autem probentur
primum et sic ministrent nullum crimen habentes. mulier.
similiter pudicas, non detrahentes, sobrias; fideles in omnibus.
diacones sint unius uxoris uiri, qui filiis suis bene praesunt
et suis domibus. qui enim bene ministrauerint, gradum sibi
bonum adquirunt et multam fiduciam in fide, quae est in
m. ai.) S uencundia MP1 . 5 marganeM
P\' pmMP1, muhere (uirg. ras.) C
8 ahquod MC, ahquando P1, aliquanaliquos Ba 10 ornatum]
add. pudicum P1av 11 ninolenM, u
12 lMP1 cupidum] add. fed ar 13 cainrarem MPa
14 domui] om. P\' ec∗∗clefiae M neophMPCRS 15 ftt.
porbism RSv 16 mcedar (bis) MPa diabuli (Ws) MP et
illum 4 20 miMR, miniR1C hu MPCR 28 diaconi
Sav punv P1RS2v 24 miniMPCR
bono gradu
dicit quia in nouissimis temporibus discedent quidam a fide,,
adtendentes spiritibus erroris et doctrinis daemoniorum, in
hypocrisi loquentium mendacium, et cauteriatam habentium
suam conscientiam, prohibentium nubere, abstinere a cibis,
quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione
fidelibus et his qui cognouerunt ueritatem. quia omnis creatura
dei bona, et nihil abiciendum quod cum gratiarum actione
percipitur. sanctificatur enim per uerbum dei et orationem.
haec proponens fratribus, bonus eris minister Iesu Christi,
nutritus uerbis fidei et bonae doctrinae, quam adsecutus es.
ineptas autem et aniles fabulas deuita. exerce te ipsum ad
pietatem. nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est:
pietas autem ad omnia utilis est, promissionem habens uitae
quae nunc eat et futurae. fidelis sermo et omni acceptione
dignus. in hoc enim laboramus et maledicimur, quia sperauimus
in deum uiuum, qui est saluator omnium hominum,
maxime fidelium. praecipe haec et doce. nemo adulescentiam
tuam contemnat: sed exemplum esto fidelium in uerbo, in
conuersatione, in caritate, in fide, in castitate. dum nemo,
adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. noli neglegere gratiam,
quae in te est, quae data est tibi per prophetiam, cum inpositione
manuum presbyterii. haec meditare, in his esto, ut
profectus tuus manifestus sit omnibus. adtende tibi et doctrinae,
insta in illis hoc enim faciens et te ipsum saluum facies et
eos qui te audiunt. Seniorem ne increpaueris, sed obsecra
ut patrem, iuuenes ut fratres, anus ut matres, iuuenculas ut
sorores in omni castitate. uiduas honora, quae uere uiduae
26 I Tlm. 5, 1—25. 1 XII] aliquos α 4 hipoerifi M, ypochrisi P, hipochrifi S
10 haec] hoe R ppenenf Sa frib; fuif R errt CR rpl IH
Sav 11 enuR tiarbo R es] efB 14 tarba
pietas — est om.P1 16 et ante futurae] m MC1 16 ſperamus
Rav 21 lerione exord
28 preſbMPCRS1 24 omnibus] inonnb; R (fort.
reete) 28 nerae P
primum domum suam regere et mutuam uicem reddere
parentibus: hoc enim acceptum est coram deo. quae autem
uere uidua est et desolata, sperauit in deum et instat obsecrationibus
et orationibus nocte et die. nam quae in deliciis
est, uiuens mortua est. et hoc praecipe, ut inreprehensibiles
sint. si quis autem suorum et maxime domesticorum curam
non habet, fidem negauit, et est infideli deterior. uidua eligatur
non minus sexaginta annorum, quae fuerit unius uiri
uxor, in operibus bonis testimonium habens, si filios educauit,
si hospitio recepit, si sanctorum pedes lauit, si tribulationem
patientibus subministrauit, si omne opus bonum subsecuta
est. adulescentiores autem uiduas deuita. cum enim luxuriatae
fuerint in Christo, nubere uolunt, habentes damnationem, quia
primam fidem inritam fecerunt: simul autem et otiosae esse
discunt, circuire domus, non solum otiosae, sed et uerbosae,
loquentes quae- non oportet. nolo ergo iuniores nubere, filios.
procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario
maledicti gratia. iam enim quaedam conuersae sunt
retro post satanan. si qua fidelis habet uiduas, subministret.
illis, ut non grauetur ecclesia, ut his quae uere uiduae sunt
sufficiat qui bene praesunt presbyteri, duplici honore habeantur:
maxime qui laborant in uerbo et doctrina. dicit enim
scriptura: non infrenabis os boui trituranti, et: dignus est
operarius mercede sua. aduersus presbyterum accusationem
noli recipere nisi sub duobus et tribus testibus. peccantes
exp.) C, discat v4 defolura Px fperabir CRa.
b ex u M, fperer P2v, fperat edd. inſP2Rv 5 et] ac Sb
6 hoc] om. MCR 8 negaui M, negabiT S 10 edocamr MCS1,
edocunM, umTam
P eese] om. Rav 16 circQire Ba 17 ergo] om. C, autem a
20 ſaR , qua] quis Rv, qui a fidelef S 22 prefbirem
MCS1 digm habeanrur P2Rv 24 infrenabis] al. alligahis a in
marg. (ef.- v) 25 aduerſum Sa preſbMPCB accuſſa
(acuſſ. P),MP 26 et] auT B peccantes] add. au
(fort. recte)
coram deo et Christo Iesu et electis angelis, ut haec custodias
sine praeiudicio, nihil faciens in alteram partem declinando.
manus cito nemini inposueris neque communicaueris peccatis
alienis. te ipsum castum custodi. noli adhuc aquam bibere,
sed uino modico utere propter stomachum tuum et frequentes
tuas infirmitates. quorundam hominum peccata manifesta
sunt praecedentia ad iudicium, quosdam autem et subsecuntur.
similiter et facta bona manifesta sunt, et quae aliter se
habent abscondi non possunt. Quicumque sunt sub iugo
serui, dominos suos omni honore dignos habeant, ne nomen
domini et doctrina blasphemetur. qui autem fideles habent
dominos, non contemnant, quia fratres sunt, sed magis seruiant,
quia fideles sunt et dilecti, qui beneficii participes sunt.
haec doce et exhortare. si quis aliter docet et non adquiescit
sanis sermonibus domini nostri Iesu Christi et ei quae secundum
pietatem est doctrinae, superbus, nihil sciens, sed
languens circa quaestiones et pugnas uerborum, ex quibus
oriuntur inuidiae, contentiones, blasphemiae, suspiciones malae,
conflictationes hominum mente corruptorum et qui priuati
sunt ueritate, existimantium quaestum esse pietatem. est
autem quaestus magnus pietas cum sufficientia. nihil intulimus
in hunc mundum: haut dubium quia nec auferre quid possumus:
habentes autem alimenta et quibus tegamur, his contenti
sumus. nam qui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem
et laqueum diaboli et desideria multa inutilia et nociua, quae
C angelis]
add. eraf P* 3 facias R 4 nemine MPl uerba neque c. p.
alienis om. MP1CR 5 cufrode S1 8 pS1 quosdam]
quorundaum P1 9 quae aliter] qualCR 10 quicumque] qmca
MP1C 11 habeant] arbP2v (a in marg.) 12 et 14 fidelif
MPl 14 qui] quia a 16 quae] qm BS 17 nihil] om.
P1 19 male in marg. M 20 pnuaTe M 22 nihil] add. emm C
Rv 23 quia} quin P* poſſimuſ (1 ex u inter scribendum m. pr.
M) MC. \\ 25 ſimuſ RS2av temptationes a 26 in laqueum
Rav diabnb MP -
omnium malorum est cupiditas, quam quidam appetentes
errauerunt a fide et inseruerunt se doloribus multis. tu autem,
o homo dei, haec fuge: sectare uero iustitiam, pietatem, fidem,
caritatem, patientiam, mansuetudinem. certa bonum certamen
fidei, adprehende uitam aeternam, in qua uocatus es et confessus
bonam confessionem coram multis testibus. praecipio
tibi coram deo, qui uiuificat omnia, et Christo Iesu, qui
testimonium reddidit sub Pontio Pilato, bonam confessionem,
ut serues mandatum sine macula, inreprehensibile, usque in
aduentum domini nostri Iesu Christi. Et post paucos
uersus: Diuitibus huius saeculi praecipe, non superbe sapere
neque sperare in incerto diuitiarum, sed in deo, qui praestat
- nobis omnia abunde ad fruendum, bene agere, diuites fieri
in operibus bonis, facile tribuere, communicare, thesaurizare
sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram
uitam.s o Timothee, depositum custodi, deuitans profanas
uocum nouitates et oppositiones falsi nominis scientiae, quam
quidam promittentes circa fidem exciderunt. gratia tecum.
amen..
Non enim dedit nobis deus spiritum timoris, sed uirtutis
et dilectionis et sobrietatis. noli itaque erubescere testimonium
domini nostri, neque me uinctum eius, sed conlabora euangelio
secundum uirtutem dei. Et post paucissimos uersus:
P1CR 8 deo om. F 9 redidit M
pyla11 aduen τu C . paueiſſimeſ S 18 deoj add.
umo P1v 15 opib; C
MC 18 nommeſ M1 P1C1 taenna CR 20 EXFLICIT DE
: (atr.) | INCIPIT DE SECVNDA (min.) I 8, de epiſ
apa ad MPC 26 un∗
M pauciſſimoſ 8: paucissMC, paucos Ra
fide et dilee-tioBe in Christo Iesu, bonum depositum custodi
per spiritum sanctum, qui habitat in nobis. Et paulo post:
Tu ergo, fili mi, confortare in gratiam, quae est in Christo
Iesu: et quae audisti a me per multos testes haec commenda
fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere. labora
sicut bonus miles Christi Iesu. nemo militans deo implicat
se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probauit nam
et qui certat in agone non coronatur nisi legitime certauerit.
laborantem agricolam oportet primum de fructibus accipere.
intellege quae dico: dabit enim tibi dominus intellectum in
omnibus. memor esto Iesum Christum surrexisse a mortuis
ex semine Dauid, secundum euangelium meum, in quo laboro
usque ad uincula quasi male operans, sed uerbum dei non
est alligatum. ideo omnia sustineo propter electos, ut et ipsi
salutem consequantur, quae est in Christo lesu cum gloria
caelesti fidelis sermo: nam si commortui sumus, et conuiuemus:
si sustinebimus, et conregnabimus: si negabimus, et
ille negabit nos: si non credimus, ille fidelis permanet, negare
se ipsum non potest. haec commone testificans coram deo.
noli uerbis contendere, in nihil utile nisi ad subuersionem
audientium sollicite cura te ipsum probabilem exhibere deo,
operarium inreprehensibilem, recte tractantem uerbum ueritatis.
19-26 et D Tim. 3, 1-7 MC, fonora R) MP1C1R : habe ſanorum
P2Sav audiſM 8 nobIs R p\' pall P 4 fili mi] om.
MP gra-na P2RaSav (cod. Amiatini correotor) 6 idoneo M
(P 8 negotif F* uerta UT ei plaoear cw fe s ras. M se ait.
led Pl 9 coronabit
M omnibuſSa (cod. Sangerm. et Clarom.): M omnibuſ inM
PCRv (Am) 12 esto] add dim Sav reſurrenſſe gav 15 etj
om. P M cum] in & 17 ſi cua cumuiumuſ
M, conniumuſ P 18 ſuſN, ſuſ
Rv 19 negaur P1C1 . 21 nihili Sa, nihil° P 22 sollicite] add.
autem a 26 inreprehensibilem] meonfuſibilē Sav rerte tract.] rarac
ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit. Et post
VI uersus: Cognouit dominus qui sunt eius, et: discedat
ab iniquitate omnis qui inuocat nomen domini. in magna
autem domo non solum sunt uasa aurea et argentea, sed et
lignea et fictilia, et quaedam quidem in honorem, quaedam
autem in contumeliam. si quis ergo mundauerit se ab istis,
erit uas in honorem sanctificatum et utile domino, ad omne
opus bonum paratum. iuuenalia autem desideria fuge: sectare
uero iustitiam, fidem, caritatem, pacem cum his qui inuocant
dominum de corde puro. stultas autem et sine disciplina
quaestiones deuita, sciens quod generant lites. seruum autem
domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes,
docibilem, patientem, cum modestia corripientem eos qui
resistunt: ne quando det illis deus paenitentiam ad agnoscendam
ueritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo
captiui tenentur ad ipsius uoluntatem. Hoc autem scito,
quod in nouissimis diebus instabunt tempora periculosa, et
erunt homines se ipsos amantes, cupidi, elati, superbi, blasphemi,
parentibus non oboedientes, ingrati, scelesti, sine
affectione, sine pace, criminatores, incontinentes, inmites,
sine benignitate, proditores, proterui, tumidi, uoluptatum
amatores magis quam dei, habentes speciem quidem pietatis,
uirtutem autem eius abnegantes: et hos deuita. ex his enim
sunt qui penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas
cf. Num. 16, 5 et Bs. 26, 13 17 n Tim. 3, 1—7 add. et av lnamloqui C, naniloqaia v (a in marg.)
enim] om. Sa pficianr P*, pficiunP2R ν 3 VII R cognooit]
agnouC difcedant a 4 omne! qui muecanr 8\'a \'5 sed et]
fed m P* 6 nic
om. P1 7 ab hiſM 8 honore R 9 luuemlia P2RSa ν
12 generent R ſeruuM 18 hTtgan MC 16 resistunt]
add. uerP1 ν cognofcendam RaMP
laquaeof P\' 17 hoc] om. C 21 iumM, ium
C 22 ftne beniguMP1C uolumpTaTum M 23 dei]
do Ml 25 domuf S muheculaf M
discentes et numquam ad scientiam ueritatis peruenientes.
Et post VIII uersus: Tu autem adsecutus es meam
doctrinam, institutionem, propositum,. fidem, longanimitatem,
dilectionem, patientiam, persecutiones, passiones, qualia mihi
facta sunt Antiochiae, Iconio, Lystris: quales persecutiones
sustinui, et ex omnibus me eripuit dominus. et omnes qui
uolunt pie uiuere in Christo Iesu persecutiones patiuntur.
mali autem homines et seductores proficient in peius, errantes
et in errorem mittentes. tu uero permane in his quae didicisti
et credita sunt tibi, sciens a quo didiceris. et quoniam .
ab infantia sacras litteras nosti, quae te possunt instruere
ad salutem per fidem, quae est in Christo Iesu. omnis
scriptura diuinitus inspirata est utilis ad docendum, ad
arguendum, ad corrigendum, ad erudiendum in iustitia: ut
perfectus sit homo dei, ad omne opus bonum instructus.
Testificor coram deo et Christo Iesu, qui iudicaturus est.
uiuos et mortuos, et aduentum ipsius et regnum eius: praedica
uerbum, insta oportune, inportune: argue, obsecra, increpa in
omni patientia et doctrina. erit enim tempus, cum sanam
doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coaceruabunt
sibi magistros, prurientes auribus, et a ueritate quidem auditum
auertent, ad fabulas autem conuertentur. tu uero uigila,
MP\', onera peccannf C1 a] eras. in P, om.
RSav 2 efciencia M 4 inſ τιτuτum Sa 5 paſioneſ M
6 anM lcomo S, ycomo R lifmf MCRS 7 omnibus]
add. hif P2 8 perfecurionem P2RSa ν panenrur P(?)av
9 au8. lin. add. M pficiunCS 10 errore MP*C, erronf
P1 pmane* P dediciPri et dedicenf MPl didifcena R
quoniam] quia P1 12 Irreraf M uerba te possunt i. a. s. p. f.
quae om. C poſunM 14 lnſcripdei. P (utilis
eet v) 16 pfectuf C opof bona (b in ras.) M 17 corra
M 18 et aduentum] et per aduentum a, per aduentum v eiuв] ei
M 19 uerba P1 20 uerba erit tempus - - auribus om. P1
21 coacerbabunr M 22 pronenref MC a uenMP1C
23 conuerPC
imple. ego enim iam delibor, et tempus meae resolutionis
instat. bonum certamen certaui, cursum consummaui, fidem
seruaui: in reliquo reposita est mihi corona iustitiae, quam
reddet mihi dominus in illa die iustus iudex, non solum autem
mihi, sed et his qui diligunt. aduentum eius.