Timor domini scientiae religiositas. religiositas custodiet et iustificabit cor, iocunditatem atque gaudium dabit. timenti dominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur. plenitudo sapientiae est timere deum et plenitudo a fructibus illius. Et post II uersus : Corona sapientiae timor domini. Et post IIII uersus: Radix sapientiae est timere deum: rami enim illius longaeui. in thesauris sapientiae intellectus est et scientiae religiositas: execratio autem peccatoribus sapientia. timor domini expellit peccatum. nam qui sine timore est non potest iustificari: iracundia enim animositatis illius subuersio illius est. sapiens usque in tempus sustinebit patiens, et postea redditio iocunditatis. bonus sensus 2 Sap. 8, 7 13 Eccli. 1, 17-20 17 ib. 22 18 ib. 25-40 1 ftemaTib; MC, fcema-nb; R, fimmaτιb; S1, ɾummaτιb; S* 3 huias] om. P1 5 uita] uia R hominũ S 6 nunc] num Sl de] om. S 8 depuτanτur R, depnTef S 9 quasuis M 18 fcienna k S relegioɾιτaɾ MPl (bis) religiositas alt. om. C 14 et] om. P1 luɾՐτιficabιτ* (ur. ras.) M 16 est] om. P1 deum] diim CB - 17 II] IllI Pl 18 timor] efr Timor P 19 demn] dominum an enim] aurem P1 20 fcienna & 8 (cod. Corb. ap. Sab.) 22 pοτe∗ſτ iuſτιſicare M 23 animoſιτaſ C1 fubuerfo M usque in tempus abscondit uerba illius, et labia multorum enarrabunt sensum illius. concupiscens sapientiam, serua iustitiam, et deus praebebit illam tibi. sapientia enim et disciplina timor domini, et quod beneplacitum est illi fides et mansuetudo, et adimplebit thesauros tuos. non sis incredibilis timori domini et ne accesseris ad illum duplici corde. ne fueris hypocrita in conspectu hominum et non scandalizeris labiis tuis. adtende in illis, ne forte cadas et adducas animae tuae confusionem et reuelet deus abscondita tua et in medio synagogae elidat te. quoniam accessisti maligne ad dominum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia. Fili, accedens ad seruitutem dei sta in iustitia et timore et praepara animam tuam ad temptationem, et deprime cor tuum et sustine. declina aurem tuam et excipe uerba intellectus, et ne festines in tempus obductionis. sustine sustentationem dei, coniungere deo et sustine, ut crescat in nouissimo uita tua. omne quod tibi adplicitum fuerit accipe: et in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe. quoniam in igne probatur aurum et argentum, homines uero acceptabiles in camino humiliationis. crede deo, et recuperabit te, et dirige uiam tuam et spera in illum. serua timorem illius et in illo ueteresce. metuentes dominum, sustinete misericordiam eius, et non deflectetis ab illo, ne cadatis. qui timetis dominum, credite illi, et non euacuabitur merces uestra. qui timetis dominum, 11 Eccli. 2, 1-23 et Eccli. 3, 1 et 2 1 abfcondex P1v uerba: et labia m. e. 8. illius om. P 2 narrabun τ S1 S *pba (ras. p) S, praebet cod. Am. enim] e∗∗∗∗nI M 5 adimpleuιτ MC (cod. Am.), adpleūιτ P1 Theſauruſ ruuf MtP, fermonef τuoſ E 6 τιmore MCS ne access.] neceffenf P1 7 hypochnta P fcandaluabenf B 10 fmagoge (na ex corr. add. pr. m.) M, ɾinigoge P1, flnagoge C acceHfTi P\' 11 fallaciae P1 filu M1 12 Tnnore eT iuɾτιτιa Sa 15 obduTiomf .. ſuſτren- TionS C 17 amplicιτǔ C accip*& & (ras. I) M 19 aceprabilef M, recepTabilef S, receptibiles ab hnmilia∗∗∗τιοniſ (Tia eras.) P, humilιτaτιſ RS1 20 recnperabaT P1 diregeT P1 uιτam S 21 illum] eu C uererafce Rav 22 deflecTant RSav 28 et 24 dominum] dm̃ S 24 mercif MP sperate in illum, et in oblectatione ueniet uobis misericordia. qui timetis deum, diligite illum, et inluminabuntur corda uestra. respicite, filii, nationes hominum, et scitote: quis sperauit in domino et confusus est, permansit in mandatis eius et derelictus est? et quis inuocauit illum et despexit illum? quoniam pius et misericors est deus et remittit in tempore tribulationis peccata omnibus exquirentibus se in ueritate. uae duplici corde et labiis scelestis et manibus malefacientibus et peccatori terram ingredienti duabus uiis. uae dissolutis corde, qui non credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et qui diligunt eum, replebuntur lege ipsius. qui timent dominum, parabunt corda sua et in conspectu illius sanctificabunt animas suas. qui timent dominum, custodiunt mandata illius et patientiam habebunt usque ad inspectionem illius dicentes: si paenitentiam non egerimus, incidemus in manus dei et non in manus hominum. secundum enim magnitudinem illius, sic et misericordia ipsius cum eo. Filii sapientiae ecclesia iustorum, et nati illorum oboedientia et dilectio. iudicium patris audite, filii dilecti, et sic facite, ut salui sitis. Et post II uersus: Qui diligit deum, exorabit pro peccatis et 25 Eccli. 3, 4—10 1 oblecTare M, oblecranone (ranone in ras. trium uel quatt. litt.) P 2 deum] dum PR 3 nanomf C fperabit MC 4 c̃fiſuſM uerba: permansit i. m. e. e. d. eat rom. MPCR 5 illum pr.] m illũ MC illum muocamr Sa difpent MPC .. 6 remιττer R1av 7 exquir.] expecTannb, S1 8 fcelefref M 10 deo] dm MP hiif PB 11 diuerrerunr Raro 12 in] ad B qm P1 18 cepenr MCBS domin.] dm̃ MG 15 mquaerenr P1 16 eum] om. P1 domin.] dm̃ S 17 pparabunT Sav 19 et] om. Pl inconſpectionem 1* 20 paenit.] patientiam P1 incedimuſ MP1, mcidim\' C m dl manuf Sa 21 enim] om. P 22 iplrius] illius Bv eo] lpfo Sax 23 nati] natio P1Rv 24 audite] arrendiTe R 25 deum] dfim R exorauit P1 (cod. Am.) continebit se ab illis: in oratione dierum exaudietur. et sicut qui thesaurizat ita et qui honorificat matrem suam. qui honorat patrem, iocundabitur in filiis. qui honorat patrem suum, uita uiuet longiore, et qui obaudit patri, refrigerabit matrem. qui timet deum, honorat parentes: et quasi dominis seruiet his qui se generauerunt. in opere et sermone et omni patientia honora patrem tuum, ut superueniat tibi benedictio a domino. Et post III uersus: Ne glorieris in contumelia patris tui. Et post III uersus: Fili, suscipe senectam patris tui et ne contristes eum in uita illius. et si defecerit sensus, ueniam da et ne spernas eum in tua uirtute. Et post IIII uersus: Quam malae famae est qui relinquit patrem! et est maledictus a deo qui exasperat matrem. fili, in mansuetudine opera tua perfice, et super hominum gloriam diligeris. quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram deo inuenies gratiam: quoniam magna potentia dei solius et ab humilibus honoratur. altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris: sed quae praecepit tibi deus, illa cogita semper: et in pluribus operibus eius ne fueris curiosus. non est enim tibi necessarium ea quae abscondita sunt. Et post III uersus: Multos enim inplanauit suspicio eorum et in uanitate detinuit sensus illorum. cor durum male habebit in nouissimo, 8 Eccli. 3, 12 9 ib. 14 et 15 12 ib. 18-23 21 ib. 26 —29 2 maTrem ſuã qm hononficaT R honorat] hononficar Sa 3 honorat] hononficaT S 4 longion S 5 deum] om. R ferui. & htf M 6 generauerunt S (cod. dm.) : genuerunτ MPCRav m Cermone (-om M) & m omni MC m omi R 8 verba: et p. m uersns om. MPCR 9 fenecTa C 10 conTnfrenf 8 fenfu Rav 12 reli∗quιτ (eras. n) C, relmqua S, derelinquit ab 13 fili∗ Pmanſuaudine ̄ MC 14 hominem P1, omnem P\' quando P1 15 humilia te] humilιτaτem Pl in] ** m (ras. ex) P 16 quoniam] quam R toliuf dei eT ab holbns R 18 pcipiT M, percipiT P1 ∗∗illa (ras. m) M 19 ne] S C enim] om. P enim eft a 20 neceſſariam P1 neceſſariũ fcruTan R ea quae abfcondita funt uidere oculis tuis av 21 mpl∗nauιτ fras. a, in marg: at inquinauιτ al. m.) C, fubplanTaniT P (cf. v) 22 daenuιτ MPS habiT C et qui amat periculum, in illo peribit. cor ingrediens duas uias non habebit successus, et prauicordius in illis scandalizabitur. cor nequam grauabitur in doloribus, et peccator adiciet ad peccandum. Et post II uersus: Cor sapiens intellegitur in sapientia, et auris bona audiet cum omni concupiscentia sapientiam. sapiens cor et intellegibile abstinebit se a peccatis et in operibus iustitiae successus habebit. ignem ardentem extinguit aqua, et elemosyna resistit peccatis: et deus prospector eius qui reddit gratiam meminit in posterum, et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Fili, elemosynam pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non auferas oculos tuos propter iram et non relinquas quaerentibus tibi retro maledicere: maledicentis enim in amaritudine exaudietur precatio illius: exaudiet autem eum qui fecit illum. congregationi pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia animam tuam et magnato humilia caput tuum. declina pauperi aurem tuam et redde debitum tuum et responde illi pacifica in mansuetudine. libera eum qui iniuriam patitur de manu superbi, et non acide feras in anima tua. in iudicando 4 Eccli. 3, 31—34 et Eccli. 4, 1—36 et Eccli. 5, 1-18 et Eccli. 6, 1 et 2 2 prauum cor 8, pram cordis JB illis] ullxf P1 3 uerba: cor nequam grauabitur om. MCB 4 peccandum] peccaTS B 8 τιnguιτ p1 ehmoftna M, elemofmif C, elemofma RS reHfrif C, reſiſτ& S 9 perfpecxor ei\' efr R redda 8 10 τui∗∗ P elymofini M, elemofmam PR, hemoſiā C1, elemoſma 8 11 pauperum] pauperS S, pauperis av ſransuerranſ Pl, anerraf P* 12 difpexenf MPC 13 in] om. MP1C1 non] ne 8 14 anguſτanτι P1 cum tribulatione] contribulati v habiciaf MC et] om. P 15 non] ne CB 16 et] om. Pl 17 maledicenref MP, maledicenτι S\' enim] add. tibi CBav amaritudine animae av 18 deprecatio av eum] om. P* congregaTione S 19 prefbirero (pręfb. C) MPCBS 21 pauperi fine triftitia av 22 pacifice B de manu] om. Pl 2S accide erat P1 esto misericors pupillis ut pater et pro uiro matri illorum: et eris uelut filius altissimi obaudiens, et miserebitur tui magis quam mater. sapientia filiis suis uitam inspirauit, et suscipit exquirentes se et praeibit in uia iustitiae. et qui illam diligit, diligit uitam: et qui uigilauerint ad illam, conplectebuntur placorem eius. qui tenuerint illam, uitam hereditabunt, et quo introiuit bene dicit deus. qui seruiunt ei, obsequentes erunt sancto: et eos qui diligunt illam diligit deus. qui audit illam, iudicat gentes: et qui intuetur illam, permanebit confidens. si crediderit ei, hereditabit illam et erunt in confirmatione creaturae illorum. quoniam in temptatione ambulat cum eo et in primis eligit eum. timorem et metum et probationem inducet super illum et cruciabit illum in tribulatione doctrinae suae, donec temptet illum in cogitationibus illius et credat animae illius. et firmabit illum et iterum adducet directum ad illum, et denudabit abscondita sua illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo. pro anima tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio adducens peccatum et est confusio adducens gloriam et gratiam. non accipias faciem aduersus faciem tuam, nec aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. 2 enf (f in ras.) P tui] nbi P 3 fapienTiam MPl mra C inſpirabιτ S, Ifpirar Rv 4 exquirentes] inquirentes av piuιτ MPl (cod. Am.) 5 conplecrebnnf (bu perduct.) C, oplebunt R 6 placorem] dnlcore R τenuerιτ R uiTa M 7 et] eo S\' inτοιbιτ CRSav benediceT Rav 8 hos] of C, eof RSav 9 inτueτur (e in ras. 2 uel 3 litt.) P, intuebitur cod. Am. 10 ei] om. P1 11 TempTaTionem P1 12 elegiT MCS 18 prob.] prononem P mducar P1, inducιτ MP\'CS τup eum P uerba; et cruciabit illum om. R 14 suae] om. P1 15 firmauiT P 16 itermn] ιτer∗∗ P, lam MCR, ITer Sav (cf. cod. Sangerm. ap. Sabat.) adduCIT MP ad illum et laetificabit illum av abfconfa CRv 17 τheſaurizabιτ Rav illum] om. Pl 18 autem] om. S (cf. Septuag.) illum] eum Sav 19 filii P1 20 p animā rua C confundent S 22 et 28 non] ne Pv accipief M 24 rempuf S (cod. Am.) non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. non contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus inpugnabit pro te inimicos tuos. noli citatus esse in lingua tua et inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad dandum collecta. Noli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet propter facta mea? deus enim uindicans uindicabit. ne dixeris: peccaui et quid accidit mihi triste? altissimus enim est patiens redditor. de propitiatu peccatorum noli esse. sine metu, neque adicias peccatum super peccatum. et ne dicas: miseratio dei magna est, multitudinis peccatorum meorum miserebitur. misericordia enim et ira ab illo cito proximat et in peccatores respicit ira illius. non tardes conuerti ad dominum et ne differas de die in diem. subito enim uenit ira illius et in tempore uindictae disperdet te. noli anxius esse in diuitiis iniustis: nihil enim proderunt tibi in diem obductionis et uindictae. non uentiles te in omni uento et non eas in omni uia. sic enim peccator probatur duplici lingua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto mansuetus ad audiendum uerbum dei, ut intellegas: et cum 1 non] om. P\', ne R 6 homine 8 7 agomare MPlS 9 expngnabiT Sav uerba: in lingua - — noli esse om. P1 12 capiendum] accipiendum PSav 18 ne] & ne Sa acoedir MP1 21 mulτιτudineſ MP 23 non] er non MPCB 24 differaf conuem C ueniet av 26 die CBSav 27 uenτιli MP1 28 pbaY peccaTor C 31 ad] eT ad P dei] dl P, om.v ut] eT P1 sapientia fers responsum uerum. si est tibi intellectus, responde proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria in sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris. super furem enim est confusio et paenitentia, et denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium et inimicitia et contumelia. iustifica pusillum et magnum similiter. Noli fieri pro amico inimicus proximo: inproperium et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator inuidus et bilinguis. non te extollas in cogitatione animae tuae, uelut taurus, ne forte elidatur uirtus tua per stultitiam. Et post VII uersus: Multi pacifici sint tibi, et consiliarius sit tibi unus de mille. si possides amicum, in temptatione posside eum et non facile credas illi temet ipsum. est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et conuicia denudabit. est autem amicus socius mensae et non permanet in die necessitatis. amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis et in domesticis tuis fiducialiter aget. si humiliauerit se contra te et a facie tua abscondet se, unianimem habebis amicitiam bonam. ab inimicis tuis separare et ab amicis tuis adtende. amicus fidelis protectio fortis: qui autem inuenit illum, inuenit thesaurum. amico fideli nulla est conparatio et non est digna ponderatio 13 Eccli. 6, 6—22 1 fref M, fer* (f ras.) C, fer B, adferf P* 5 non] ne R appellant P1 ſuſurro RS\'avt in nita tua add. a lingua] in lingua a cap.] ne capiaris av 6 poeniTenTia MCS, potentia P\' 7 denot.] deuoc10RodiumJandiamP1 8 et contumelia]contaliame deuoc10 B odimn] audiam P* 8 et contumelia] conτuli a me P1 puſſillum P 10 et pr.] emm eT P\'v 11 bilinguf M errollanf P2 12 τua∗∗ P 13 conſiliaru (-an P1) flnT Tibi MPlS, conſilianuſ Tibi ſιτ P* (eod. Am.) 14 poſſidiſ M 16 die] om. P1. 17 inimicitiam] amicιτιam MPCRS 18 denudauiT MPC 19 perraanebiT Sav 20 qaoequaliſ M 21 agrr MPC, age R (cod. Am.) et] om. MCB 22 abfcondiT S, abfconderit ab unanunem PRSav 28 amicis] mimiciſ P1 24 τhessaurũ MC 25 et et est alt. om. P1 ponderatio] cdparaTio S auri et argenti contra bonitatem fidei [illius. amicus fidelis medicamentum uitae et inmortalitatis: et qui metuunt dominum, inueniunt illum. qui timet deum, aeque habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amicus illius. fili, a iuuentute tua excipe doctrinam et usque ad canos inuenies sapientiam. quasi is qui arat et seminat, accede ad illam et sustine bonos fructus illius. in opere enim ipsius exiguo laborabis et cito edes de generationibus illius. quam aspera est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors. quasi lapidis uirtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illam. Et post II uersus: Quibus autem agnita est, permanet usque ad conspectum dei. audi fili, et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum. inice pedem tuum in conpedes illius et in torquem eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi in oblectationem. et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases uirtutis et torques illius in stolam gloriae. Et post IIII uersus: Fili, si adtenderis mihi, disces: et si adcommodaueris animam tuam, sapiens eris. et si inclinaueris aurem tuam, excipies doctrinam: et si dilexeris audire, 11 EcclL 6, 28-80 22 ib. 33—37 et Eccli. 7, 1-15 1 fide MC 2 et] om. MCH 3 muemenx Mv deum] dum MP 4 filu P1 6 is] * iɾ (ras. h] M accede** P 7 illiuſ frncruT C ipsius] illiuf Sa engue B, exiguum av 9 permanebit P\'av in] om. C 10 lapidef м1P1 :12 agniTa PSa (cod. Sangerm. ap. Sabat.) : cogniTa MCBv (magnificata cod. Am.) pmanenT Sa dei] dñ1 MPCB 13 conſilium meum P 14 pedum * • P conpede M (cod. Am.) Torque* uirg. s. lin. et f eras.) P 15 ſubice* P collum tuum Rav 16 acidienf MC, accidienf PB a unculis P1 animo] amico C 18 derehnquenf MR (cod. Am.) 20 oblecτaτιοne .... pTecnone MP (cod. Am.) 21 fornTndmef MP1 frola B (cod. Am.) 22 si] om. MPl dicef C1 23 accSmodabenf S sapiens eris. in multitudine presbyterorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in mandatis illius maxime adsiduus esto, et ipse dabit cor tibi . et concupiscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere mala, et non te adprehendent. discede ab iniquo, et deficient mala abs te. non semines mala in sulcis iniustitiae, et non metes ea in septuplum. noli quaerere ab homine ducatum, neque arege cathedram honoris. non te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et ponas scandalum in agilitate tua. non pecces in multitudine ciuitatis, nec te inmittas in populum: neque alliges duplicia peccata, nec enim in uno eris inmunis. noli esse pusillanimis in anima tua. exorare et facere elemosynam non despicias. ne dicas: in multitudine munerum meorum respiciet deus, et offerente me deo altissimo, suscipiet munera mea. non inrideas hominem in amaritudine animae: est enim qui humiliat et exaltat deus. noli amare mendacium aduersus fratrem tuum, neque in amicum similiter facias. noli uelle mentiri omne mendacium: adsiduitas enim illius non bona. noli uerbosus esse in multitudine presbyterorum. Et post uersus 1 mulnrudme MP prefbirerorum (pręrb. C) MPCR 2 narrationem] ranons MCR 3 efugianr P, effugienr R (cod. Am.) 4 illl C omarum P1 6 mandaTa MPC 8 imco M 9 femmaf MC 10 ab omme C 11 non} er non MCR 12 poenef MC 13 uirτuτem .. miquιτaτιſ MPSa 14 extremiscas edd. 15 mulTi- Tudmem CRav 16 inmittas] mITTat P, Imιττes R adligef P1 17 puſſillanimiſ P 18 elymoſmā M, elimoſinā P, elemofmi CR difpiciaf MPC 19 mulτιτudině C deus] dBf PS (P in ras.) 20 et] om. P1 offerenTS CS (cod. Am.) 21 m hominem P amariTudmem P 22 exalτaτ circūιnſpecτοr P1v amare] arare e 28 menTire MPS 24 bonam Pl, 5 bona C\'av 25 prefbiTerorum (pręſb. C) MPC. XII: Non laedas seruum operantem in ueritate, neque mercennarium dantem animam suam. seruus sensatus dilectus quasi anima tua: non defraudes illum libertate, neque inopem relinquas illum. Et post II uersus: Filii tibi sunt? erudi illos. pecora tibi sunt? adtende illis. filiae tibi sunt? serua corpus illarum. non ostendas hilarem faciem tuam ad illas. trade filiam, et grande opus feceris, et homini sensato da illam. mulier si est tibi secundum animam tuam, non proicias illam, et odibili non credas te in toto corde. honora patrem tuum et gemitus matris tuae ne obliuiscaris. memento enim quoniam nisi per illos non fuisses. et retribue illis, quomodo et illi tibi. in tota anima tua time deum et sacerdotes illius sanctifica. in omni uirtute dilige deum, qui te fecit, et ministros eius non derelinquas. honora deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes. Et post VI uersus : Et pauperi porrige manum tuam, ut perficiatur benedictio tua. gratia datus in conspectu omnis uiuentis, et a mortuo non prohibeas gratiam. non desis plorantibus in conrogatione et cum lugentibus ambula. non te pigeat uisitare infirmum: ex his enim in dilectione firmaberis. in omnibus operibus tuis memorare nouissima tua, et in aeternum non peccabis. Non litiges cum homine potente, ne forte incidas in manus illius. non contendas cum homine locuplete, ne forte contra consistat litem tibi. multos enim perdidit aurum, et usque ad 1 Eccli. 7, 22 et 28 4 ib. 25 et 24 et 26—33 16 ib. 36—40 et Eccli. 8, 1-4 1 XII] aliquoa a 2 dilect.] ſir nbi dilecτuſ CRv 4 fili MC1 B tibi] τui R 5 illos] add: er curaa lllof a puenxia illorum P2v peccora P1C adten∗∗de P d non] ne (in ras.) C, eT non R oetendas] abfcondaf M, rasura 15 litt. (ofcendaf B. lin. al. m.) C 7 homme MP1 da* P 8 mul.) eT mulier P 11 per illos natus av foisses] add. naxuf P* 12 et ante illi om. P1S 12 et 14 TOTO P1 14 non] ne B deum] dum M 16 benedictio] ppιτιaτιο & benediCTio P2v 17 daτι Rv), darur 8 a] om. R 18 conrogaxione (-cione M) MS, conroga∗τιοne P: rogaTione (-cione B) CR (cod. Am.), confolatione ab ... 22 lτιgieՐ C1 meedaf MPC, mcedef P1 23 contra te av consistat] confifſ & M, ocιτeτ B 24 et] om. MPCB cor regum extendit et conuertit. non litiges cum homine linguoso et non strues in ignem illius ligna. Et post II uersus : Ne despicias hominem auertentem se a peccato, neque inproperes ei: memento quoniam omnes sumus in correptione. ne spernas hominem in sua senecta: etenim ei nobis senescunt noli de mortuo gaudere, sciens quoniam omnes morimur et in gaudium nolumus uenire. ne despicias narrationem presbyterorum sapientium et in prouerbiis illorum conuersare. ab ipsis enim disces doctrinam intellectus et seruire magnatis sine querella. non te praetereat narratio seniorum: et ipsi enim didicerunt a parentibus suis. quoniam ab ipsis disces intellectum et in tempore necessitatis responsum. Et post XVI uersus: Cum fatuis ne consilium habeas: non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent. coram extraneo ne facias consilium: nescis enim quid pariat. Et post II uersus: Non zeles mulierem sinus tui. Et post VII uersus: Virginem ne concupiscas, ne forte scandalizeris in decore eius. non des fornicariis animam tuam in nullo, ne perdas te et hereditatem tuam. Et post II uersus: Auerte faciem tuam a muliere compta et non circumspicias speciem alienam. Et post XII uersus: Ne derelinquas amicum antiquum: nouus enim non erit similis illi. uinum nonum amicus nouus: ueterescet et cum suauitate bibes illud. non zeles gloriam et opes peccatoris: non enim scis quae 8 Eccli. 8, 6-12 13 ib. 20 et 21 16 Eccli. 9, 1 17 ib. 5 et 6 20 ib. 8 21 ib. 14-17 1 regem P1 non] ex non P hngif M, hngief C1 2 ftraaf P2R igne MS 8 difpiciaf MPC 4 uipro∗peref P fum\'॥omes R correpτιοně M, corrupnonem P, corruptione S 6 de morrao mimico Tno P2CRv (errant Maur.) 7 gaudiū inimicorum R dispicias M, difpicief P 8 prefbixerorum (prqfb. PC) MPCR 10 qaerela S 11 parentibus] paTnb; P2RSav 13 XVI] XV S, aliqaos a 15 facief P1, fecens Jt pareax M, pana Sv 17 ne pr.] . nõ R concnpiscas] conspicias P2v 18 decorem P1 ullo Rav 19 ne] er P\'CR et] om. P1 20 circomspicies (IC in ras.) P 21 speciem] mulierem MCR XII aliqaos a 28 uererefcar CS, uererafcer Rav futura sit ipsius subuersio. non placeat tibi iniuria iniustorum. Et post s t II uersus: Longe abesto ab homine potestatem habente occidendi, et non suspicaberis timorem mortis. et si accesseris ad illum, noli aliquid committere, ne forte auferat uitam tuam. Et post IIII uersus: Et cum sapientibus et prudentibus tracta. uiri iusti sint tibi conuiuae, et in timore dei sit gloria tibi. Et post LIIII uersus: Semen hominum honorabitur hoc, quod timet deum: semen autem hoc exhonorabitur hominum, quod praeterit mandata domini. in medio fratrum illorum rector in honore, et qui timent dominum erunt in oculis illius. gloria diuitum, honoratorum et pauperum timor dei. non est despicere hominem iustum pauperem et non magnificare uirum peccatorem diuitem. magnus est iudex et potens est in honore, et non est maior illo qui timet deum. seruo sensato liberi seruiunt: uir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus. Et post V uersus: Fili, in mansuetudine serua animam tuam et da illi honorem secundum meritum suum. Et post VI uersus: Sapientia humiliati exaltat caput ipsius, et in medio magnatorum consedere illum faciet. non laudes uirum in specie sua, neque spernas hominem in uisu suo. breuis in uolatilibus est apis, et initium dulcoris habet fructus illius. in uestitu ne glorieris umquam, nec in die honoris tui extollaris. Et post VI uersus: Priusquam 2 Eccli. 9, 18 et 19 5 ib. 21 et 22 7 Eccli. 10, 23-28 16 ib. 31 18 Eccli. 11, 1—4 23 ib. 7-10 m 1 iu∗∗ria (r in ras. et m eupra lin. m. pr.) M iniustorum] iu⌠τοru RS 2 *n (ras. X) P 8 habente MC sospic.] ⌠u⌠picaueri⌠∗∗P, ⌠upplicaberi⌠ C morti⌠(i⌠in ras.) P 4 nolij w S aufereT P1 IIII 5 uιτã(u et T inrasura bin. uel tern. litt.) M IIII] III R, VII: (corr. m. pr.) S, quattuor a 7 glonaxio CRv tibiJ rua Cx LIIII] LIIIJB, aliquos a 9 pτeruτ MP\'C 11 illius] emf C 12 non est scripsi, efr non MPCSa (cod. Am.), efr ne R dei est. noli deapicere v di⌠picia⌠(derp. Sa) MPCSa et] om. DiCI; 18 magnificaueris R est iudex] et iudex v 14 est alt.) om. R 16 feruienτ Ra 16 murmurauiT (mormur. M) MPl 18 humiliTaTi MP\' 19 exaltabir P2CRv ofidere R interroges, non uituperes quemquam: et in medio praecurreris ne adicias loqui. de re ea, quae te non molestat, ne certeris: et in iudicio peccatorum ne consistas. fili, ne in multis sint actus tui: et si diues fueris, non eris inmunis a delicto. si enim secutus fueris, non adprehendes: et non effugies, si praecurreris. Et post XX uersus: Ne manseris in operibus peccatorum: fide autem in deo et mane in loco tuo. Et post XIII uersus: Ante mortem ne laudes, hominem quemquam. Et post I uersum: Non omnem hominem inducas in domum tuam: multae enim insidiae sunt dolosi. sicut enim eructuant praecordia infantium, sicut perdix inducitur in foueam et ut caprea in laqueo, sic et cor superborum, et sicut prospectator uidens casum proximi sui. bona enim in mala conuertens insidiator et in electis inponet maculam. ab scintilla una augetur ignis et ab uno doloso augetur sanguis. homo uero peccator sanguini insidiatur. adtende te a pestifero: fabricat enim mala: ne forte inducat super te subsannationem in perpetuum. admitte ad te alienigenam, et subuertet te in turbore et abalienabit te a tuis propriis. Si benefeceris, scito, cui benefeceris, et erit gratia in bonis tuis multa. benefac iusto et inuenies retributionem magnam, et si non ab ipso, certe a deo. et non est eis bene 6 Eccli 11, 22 8 ib. 30 9 ib. 81—36 et Eccli 12, 1—4 et 6 et 7 1 non] ne P quemquam] add: et cum interrogaueris, corripe inste. prius quam audias, ne respondeas uerbum v et] om. PCR 2 loqui∗∗ P de ea re Rv certaneris edd. 8 peccanTia S 5 adphendif (apph. S) MP\'S 6 precucurreri⌠ P2S XX] aliquos a 8 XIII] VII MPCR, aliquot a 91] unit Sa 10 mulTa MC\' mbdia efr dolo⌠i P\' 11 doloeii funt a sicut enim] er ⌠icuτ R erncranT Rv infantium] feTanTium (-ciũ R) PB (cod. Am.), foetentium v 12 eicnt] flc MC, fl P1, et ficnt av fon.] canea Sv laqueu P2CRa 13 pfpecraTor R, prospector v 14 conuertens] ou\'τeτ R (conuertit cod. im Am.) inaidiatur v 15 mpomT MP, ponιτ S ab] eT ab R Րcinτella MP 17 adtende te] adTendiTe CS*, attende tibi av 19 ՐuueruτMP turbore] Turpore S, torpore a abalienatUT C 20 cm benefecenf P (cf. v) 22 ab] ad MC* ipfof C et non] non P\'Sa . XII, Aug. 3, l. 9 qui adsidui suat malis et elemosynam - W, quoniam et altissimus odio habet peccatorem et misertus est paenitentibus. is misericordi et susceperis peccatorem. benefac humili et non dederis impio. prohibe panes illi dari, ne ia ipsis potentior te sit: nam duplicia mala inseries in omnibus bonis, quoniam et altissimus odio habet peccatores et impiis reddet uidictam.Et post IIII uersus: Non credas inmico tuo m aeternum: sicut euim aeramentum aeruginat nequitia illius. et si humiliatus uadat curuus, adice animum tuum et custodi ab illo. non statuas illum penes te, nec sedeat ad dexteram M tuam, ne conuersus stet in loco tuo, ne forte conuersus in locum tuam inquirat cathedram tuam et in nouissimo agnoscas uerba mea et in sermonibus meis stimuleris. quis miserebitur incantatori a serpente percusso et omnibus qui adpropiant bestiis? et qui comitatur cum uiro iniquo et obuolutus est in peccatis eius. una hora tecum permanebit: si autem declinaueris, non subportabit in labiis suis indulcat inimicus et in corde suo insidiatur, at subuertat te in foueam in oculis suis lacrimatur inimicus: et si inuenerit tempus, non satiabitur sanguine. ri incurrerint mala tibi, inuenies eum illic priorem. in oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuuans suffodiet plantas tuas. caput suum mouebit et plaudebit manu, et 7 Eccli 12, 10 — 19 1 malis] m malu Bn elemoՐyna 8, ehmoՐinam MP, elemoɾināCB, elemoɾynas a (ef. v) 2 peccaτοres P2R1Sav poenιτenτιb ;MS 3 ɾuɾciperiɾ MPC peccatorem] & impnf k peccaτοribuɾ reddA umdicτǎda bono k IIrecepenf peccarorem in margine inferiore (fol. 40r) sub signo hl, cui nihil retpondet vn textu, addidit alia manus, quae supplere uolebat uersum 4 et 5, mediam lineam ipsa omittens in P 4 et] om. P* non] ne Sa illi panef C dare MP1Sa in] om. MP1C 5 in omnibna bonia] m hoib; nο̄ bonis R 8 eruginaτ mah C 9 abijce a 10 a derreram C 12 in] om. P 18 mea] rua MP\'C et] om. MC frimolenf (e m ras. 2 litt.) P 14 et] er m P quę M (cod. Am.) adppnanT MP\', adppmqaanT Px 15 et pr.] sic et o, et sic v obuolutus] obluτuɾ M, obliruɾ P1 16 dechnabenf MC 17 mdalgar P 18 ɾubuerτ& MPlCS 20 mcurrerun τ P1 τιbi mala Sv 21 ՐuffodιτMP, fuffodiar C multa. susurrans commutabit uultum suum. Et post uersus LXI: Bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia: et nequissima paupertas in ore impii. Et post III uersus: Beatus uir, qui non est lapsus uerbo ex ore suo et non est stimulatus in tristitia delicti. felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua. uiro cupido et tenaci sine ratione substantia, et homini liuido ad quid aurum? Et post XIIII uersus: Fili, si habes, benefac tecum et deo dignas oblationes offer. memor esto quoniam mors non tardat et testamentum inferorum quia demonstratum est tibi: testamentum enim huius mundi morte morietur. ante mortem benefac amico tuo et secundum uires tuas exporrigens da pauperi. Et post XVI uersus: Beatus uir, qui in sapientia sua morietur et qui in iustitia sua meditabitur et in sensu cogitabit circumspectionem dei: qui excogitat uias illius in suo corde et in absconditis illius intellegens. Et post XXV uersus: Homines stulti non adprehendent illam, et homines sensati obuiabunt illi. homines stulti non uidebunt illam: longe enim abest a superbia et dolo. uiri mendaces non erunt illius memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successum habebunt usque aspectionem dei. non est speciosa laus \'2 EcclL 13, 80 4 Eccli. 14, 1—3 8 ib. 11-18 18 ib. 22 et 23 17 EccJi 15, 7—22 et 16, 1 — 4 1 conmuτabιτ C, cο̄̄mouebιτ MP\' 2 LXI] LVI P\'S aliquos u. a 3 et p. m uersus] om. P* 5 τriՐτιτιae P 6 excedir MPC (cod. Am.), excida S ab] a R fpem P1 ren∗aci P 7 ratione] add: efr P1Sav homine M, omme C libido PCS ad quid] acqmnT S 8 XIIII] aliquos a 9 oblationes] obligationes edd. 10 teatamentum] Tefnmomum R demonfrraTa efr MP\'O 11 enimJ aQ S monarnr RS ante morte M 12 exporregenf MP\' 18 XVI VRM, uerC. XVI. S, aliquos u. a 14 sua pr.] om. Rav morietur] morabiTur MP1CRav sua alt.] om. R fenfu fuo a in 15 cogιτauιτ MP circumՐpecτιοnem M, circuminՐpecτιοnem P dei] dfh MP uias Րuas in corde Րuo a 16 abfconflf P1 (cod. Am.) XXV] XXV* C, aliquos a 17 illam] om. R 19 enim] om. P eT n5 eraT ill1\' memores uin mendaces R 20 memores illius a inuenientur v illam MP1 21 ad mfpecnonem PRSav (usque inspectionem cod. Am.) 9* in ore peccatoris, quoniam a deo profecta est sapientia. sapientiae enim dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest : quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit: non enim necessarii sunt illi homines impii. omne execramentum erroris odit deus, et non erit amabile timentibus illum. deus ab initio constituit hominem et reliquit illum in manu consilii sui. adiecit mandata et praecepta sua: si uolueris, mandata conseruabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere. adposuit tibi aquam et ignem: ad quod uoles porrige manum tuam. ante hominem uita et mors, bonum et malum: quod placuerit ei, dabitur illi. quoniam multa sapientia dei et fortis in potentia uidens omnes sine intermissione. oculi dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis. nemini mandauit impie agere et nemini dedit spatium peccandi. non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et inutilium. Et ne iocunderis in filiis impiis, si multiplicentur: non oblecteris super ipsos, si non est timor dei cum illis. non credas uitae illorum et ne respexeris in labores illorum. melior est enim unus timens deum quam mille filii impii et utile mori sine filiis quam relinquere filios impios. Et post XXI uersus: Non dicas: a deo abscondar et ex summo quis mei memorabitur ? Et paulo post: Non sunt absconsa testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum in conspectu dei. elemosyna uiri quasi signaculum cum ipso 22 Eccli. 16, 16 28 Eccli. 17, 17-28 1 in ore] om. CR a deo] om. MP\'S pfecra R 2 aCfrabir S habundaruιτ P* I 8 eam illi jdabit 9 4 enim odit v mplanabaT P1, mplanabrr CR 5 omne MPS 17 conՐτιτuaM P1C1 relinquA P\' 8 mandata conseroare cod. Am. (cf. Sab.), feruare mandaTa R, mandata seruare v 10 pomgef S 18 omnesj om̃ P inτ̃miՐione M 14 agnufca M, agnoՐcιτ P omne MC operem MPI, opuf C 15 manducauiT P* 17 et] eras. P 18 non] eT no R 20 enim] om. R 21 uTile efr Pv 22 XXV uerfuf pofr S XXV P1, XXII P2, aliquos a 24 eorum pr.] illorum av 25 elimoՐina M, aelimoOna P1 elemollna P2CR et gratiam hominis quasi pupillam conseruabit: et postea resurget et retribuet illis unicuique in caput illorum et conuertet in interiores partes terrae. paenitentibus autem dedit uiam iustitiae et confirmauit deficientes sustinere et destinauit illis sortem ueritatis. conuertere ad deum et relinque peccata tua: precare ante faciem et minue offendiculum. refers te ad deum et auertere ab iniustitia tua et nimis odito execrationem. Et post VIIII uersus: Quam magna misericordia dei et propitiatio illius conuertentibus ad se! nec enim omnia possunt esse in hominibus, quoniam non est inmortalis filius hominis.

Et post XXX uersus: Miseratur excipientes doctrinam miserationis et qui festinant in iudiciis eius. fili, in bonis non des querellam, et in omni dato non des tristitiam uerbi mali. nonne ardorem refrigerabit ros? sic et uerbum melius quam datum. nonne ecce uerbum supra datum bonum? et utraque cum homine iustificato. stultus acriter inproperabit, et datus indisciplinati tabescere facit oculos. ante iudicium para iustitiam tibi et antequam loquaris disce. et ante languorem adhibe medicinam et ante iudicium interroga te ipsum, et in conspectu dei inuenies propitiationem. ante languorem humilia te et in tempore infirmitatis ostende conuersationem tuam. non inpediaris orare semper et non ueteris usque ad mortem iustificari: quoniam merces dei manet in aeternum. ante orationem praepara animam tuam et noli esse quasi homo, qui temptat deum. Et post VI uersus: Homo sapiens in omnibus 8 Eccli. 17, 28 et 29 11 Eccli. 18, 14-23 25 ib. 27 1 reՐurgιτ MP1 2 illiՐ rembutionem P2v capITe PCa conuerτιτ MPS 8 poenιτenτιb; MS 4 diffcienτeՐ MP1C dirnnaruT MPC 5 rehnqugre MC 6 faciem] add. eiuf P2R et] om. P1 refer P\'CS, eT refer B, reuertere av 7 deum] dSm Sv auertere] reuerrere S 8 VIIII]VIIIS, aliquot a 10 hommb; M, ommb; PCR (cod. Am.) 11 XXX] aliquot a miferaTor MP1 BSa, mifereaTur C (cod. Am.) excipienՐ libri, excipientium edd. 12 fefnnaT PSav 13 quaere*lam P, querelam S 15 et] fed av 16 acriter] acharιτ̃ MPC 17 facit] fec̃ C 18 et alt.] eras. P 18 et 20 langorem C 19 et alt.] om. P1 22 non pr.] ne R . ueteris] uereris a, uerearis v 25 in omnibus] femp R metuet et in diebus delictorum adtendit ab inertia. E t post V uersus: Post concupiscentias tuas non eas et a uoluntate tua auertere. si praestes animae tuae concupiscentiam eius, faciet te in gaudium inimicis. ne oblecteris , in turbis, nec inmodicis delecteris. Et post V uersus: Et qui spernit modica, paulatim decidet. uinum et mulieres apostatare faciunt sapientes et arguent sensatos. Et post IIII uersus: Qui credit cito leuis corde, minorabitur: et qui delinquit in animam suam, insuper habebitur. Et post II uersus: Et qui odit loquacitatem, extinguit malitiam. Et post VIII uersus: Audisti uerbum aduersus proximum: commoriatur in te fidens quoniam non te disrumpet a facie uerbi parturit fatuus tamquam gemitus partus infantis. sagitta infixa femori carnis, sic uerbum in ore stulti. corripe amicum, ne forte non intellexerit et dicat: non feci, aut si fecit, ne iterum addat facere. corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte iteret. corripe amicum: saepe enim fit commissio. et non omni uerbo credas. est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo. quis est enim qui non deliquerit in lingua sua? corripe proximum, antequam commineris. et da locum timori altissimi: quia omnis sapientia timor dei et in illa timere deum. Et post V uersus: Melior est homo, qui deficit sapientia et deficiens sensu in timore quam qui abundat sensu et transgreditur legem altissimi. Et post XVI uersus: Quam bonum est arguere quam irasci! Et post XII uersus: 2 Eooli. 18, 30 — 32 5 Eccli. 19, 1 et 2 7 ib. 4 9 ib. 5 11 ib. 10-18 22 ib. 21 25 Eccli. 20, 1 1 meτuιτ R aTTendeT RSv 2 pofr (ofr in ras.) P uoluprare PCSa 3 auertere] cerere MC2, nerare P1 concupiՐcenτιa M, concupiTcentias Rv 5 m modiciՐ RSav delecteris] oblecrena R V] aliquos a 7 argnont a IIII] q̃ttuor a 8 corde eft et ax dehnqua CRS 10 ernngua S VJilJ aliquos a audiՐιτՐ S 11 aduerՐuS prox.] add. τuū P\'v 12 diraper i2 parrunՐ S\' 13 Րicuτ tag. P* femore (-ra P1) MPO, m femore R carnis] cams PR (cod. Am.) 18 in] del. P* 19 quis] qui MP1 21 quia] er quia R 22 V] VI S, n R homo] om. CR defecir MPl 24 XVI] XVI M, XV P1, aliquos a 25 arguere 8 S et p. XII uersus] om. MPCRS XII scripsi, aliquos a Et qui potestatem sibi adsumit iniuste, odietur. Et post VIII uersus: Sapiens in uerbis se ipsum amabilem facit. Et post XIII uersus: Lapsus falsae linguae quasi qui pauimento cadens, sic casus malorum festinanter uenit. homo acharis quasi fabula uana in ore indisciplinatorum adsidua erit. ex ore fatui reprobabitur parabola: non enim illam dicit in tempore suo. Et p ost II uersus: Est qui perdit animam suam prae confusione, et ab inprudenti persona perdet eam: personae autem acceptione perdet se. est qui prae confusione promittit amico, et lucratus est eum inimicum gratis. obprobrium nequam in homine mendacium et in ore indisciplinatorum adsidue erit. potius fur est quam adsiduitas uiri mendacis: perditionem autem ambo hereditabunt. mores hominum mendacium sine honore, et confusio ipsius cum ipso sine intermissione. sapiens in uerbis producet se ipsum. Et post IIII uersus: Xenia et dona excaecant oculos iudicum, et quasi mutus in ore auertit correptiones eorum. sapientia absconsa et thesaurus inuisus, quae utilitas in utrisque? melior est in hominibus qui abscondit insipientiam suam quam qui abscondit sapientiam suam. Fili, peccasti: ne adicias iterum, sed et de praeteritis deprecare, ut tibi remittantur. quasi a facie colubri fuge peccata, et si accesseris ad illa, suscipient te. dentes leonis dentes eius, interficientes animas hominum: quasi romphaea bis acuta omnis iniquitas: plagae illius non est sanitas. Et post IIII uersus: Qui odit correptionem, uestigium est peccatoris: et 1 Eccli. 20, 8 2 ib. 18 3 lb. 20—22 7 ib. 24—28 15 ib. 31—33 et Eccli. 21, 1-4 25 ib. 7 1 aՐՐuma S 3 XIII P2 XVI MGRS, aliquos a 3 qui] om. 8 (mitio lineae) pauimenτum P\' (cod. Am.) , de paoimento a cade|riՐ C, CadIT R 4 uemer Sav, uemT eT R 5 diTciplinatoram a 6 illa R suo] om. R 7 pda MPv 9 promittit] plda M 10 omme M, hominem P1, omne P* 11 erit] om. R potior av 12 fur est] forem MP (cod. Am.), fur e 14 ipsius] llhuT Sa 15 pducιτ MCR exema P* 16 iudicum] iudic∗um P, ducH S mUTO! S 18 in hominibua] om. P qui abscondit] in rasura P1 abfconda MC 19 insipientiam soam quam] om. P quam] add. homo P* abՐconda MP1C 22 leonef M\'C eius] ei C\', llliuՐ P1 23 romphea MPR biՐcuτa MP\' 25 et] nam P* qui timet deum, conuertetur ad cor suum. Et post V uersus: Via peccantium conplantata lapidibus, et in fine illorum inferi et tenebrae et poenae. qui custodit iustitiam, continebit sensum eius. consummatio timoris dei sapientia et sensus. Et post VII uersus: Verbum sapiens quodcumque audierit scius, laudabit et ad se adiciet: audiet luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum. narratio fatui quasi sarcina in uia: nam in labiis sensati inuenietur gratia. os prudentis quaeritur in ecclesia, et uerba illius cogitabunt in cordibus suis. Et post II uersus: Conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi uincula manuum super manum dexteram. fatuus in risu exaltat uocem suam: uir autem sapiens uix tacite ridebit. ornamentum aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro. Et post VIII uersus: In ore fatuorum cor illorum et in corde sapientium os illorum. dum maledicit impius diabolum, maledicit ipse animam suam. susurrio inquinabit animam suam et in omnibus odietur: et qui manserit, odiosus erit: tacitus et sensatus honorabitur. In lapide luteo lapidatus est piger, et omnes loquentur super aspernationem illius. Et post IIII uersus: Filia prudens hereditas uiro suo: nam quae confundit, in contumeliam fit genitoris. patrem et uirum confundit quae audax est, et ab impiis non minorabitur: ab utrisque autem inhonorabitur. musica in luctu inportuna narratio: flagella et doctrina in omni tempore sapientia. qui 2 Eccli. 21, 11-18 5 ib. 18—20 10 ib. 22-24 15 ib. 29 — 31 et Eccli. 22, 1 21 ib. 4-13 2 uiam Pl finem MP1C (cod. Am.) 3 et pr. om. C poens CS, pena R qui] eT qui R 5 VII] mi MPCB, aliquos a 6 infcraf MPCRSa audebir MC, audiet (ier in ras.) P luionofuf MPC 7 illi] ei R illud] illd MPCS post] per Pl 8 in alt.) om. MC 9 gratia] Րapienτιa S prudenTef MP1 ecleaa M 10 cogiTabanT Pl 11 super] fupra Sa 12 dex-rra PSI 18 sapiens] om. P1 τacae MPl 15 Vlllj aliquos a cor] om. P\' 16 dum] ctL R diabulu M, diabulo P\' 17 er ՐuՐurrio R inquinauιτ MPC, comquinabiT Sav 20 loquenturj TorquenT R illius] lpfua R 21 prudene] fapiens R 23 quae et est del. P2v docet fatuum quasi qui conglutinat testam. qui narrat uerbum non adtendenti quasi qui excitat dormientem de graui somno, qui enumerat stulto et in fine dicit: quis est hic? super mortuum plora, defecit enim lux eius: et super fatuum plora, defecit enim sensus. modicum plora super mortuum, quoniam requieuit: nequissimi enim nequissima uita super mortem fatui. luctus mortui septem diebus: fatui autem et impii omnes dies uitae illorum. Et post XXI uersus: Mittens lapidem in uolatilia. deiciet illa: sic et qui conuiciatur amico dissoluit amicitiam. ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes: est enim regressus. ad amicum si aperuerit os triste, non timeas: est enim concordatio, excepto conuicio et inproperio et superbia et mysterii reuelatione et plaga dolosa: in his omnibus effugiet amicus. Et post X uersus: Quis dabit ori meo custodiam et super labia mea signaculum certum, uti ne cadam ab ipsis et lingua mea perdat me. Domine pater et dominator uitae meae, non relinquas me et ne sinas me cadere in illis. quis superponit in cogitatu meo flagella et in corde meo doctrinam sapientiae, ut ignorationibus eorum non parcant mihi et non appareant delicta illorum, ne adincrescant; ignorantiae meae et multiplicentur delicta mea et peccata mea abundent et incidam in conspectu aduersariorum et gaudeat inimicus meus? domine pater et deus uitae meae, 8 Eccli 22, 25—27 14 ib. 83 et Eccli. 28, 1—14 1 conglu-nna MP\'CS 3 quij cum dormiente loquitur qui av ennmer.] narrat a, enarrat v finem R quis] qui MP1 4 deficιτ bis CRa et] uτ MC uerba: lnx - - enim om. P1 5 fenfuf emf P1, ei ՐenՐus a 7 morruif M impii o. d. uirae in ras. al. m. P 8 XXII P1, aliquos a lapide MC 9 decidA MPlC confιτιaτ̓M, conficiaTur P\' diՐՐolua Sa 10 amicum] inimicum P1 11 ad amicum- er H R, ad amica- siS aparuerιτ P1, aperueris v non] ne B 18 miՐτeriiMPCRS reuelario MPCS m ommbuf huՐ P 16 uti ne] ut non av 17 non] ne R derebnquaf P\'C ՐineՐ P1 18 Րupponιτ R, fuperponet v cogrraTo MP1 19 ut] er P1 20 parcanT P appareant] parcanT MP, paranr C, pareanr RS illorum] eorum Rv ne] eT P* adcrefcanr M 22 habundanT P1 mcedam MP1C ne derelinquas me in cogitatu illorum. extollentiam oculorum meorum ne dederis mihi et omne desiderium auerte a me. aufer a me uentris concupiscentias, et concubitus concupiscentiae ne adprehendat me, et animae inreuerenti et infrunitae ne tradas me. doctrinam oris audite, filii, et qui custodierit illam, non periet labiis suis, nec scandalizabitur in operibus nequissimis. in uanitate sua adprehenditur peccator et superbus et maledicus scandalizabitur in illis. iurationi non adsuescat os tuum: multus enim casus in illa. nominatio uero. dei non sit adsidua in ore tuo, et nominibus sanctorum non admiscearis: quoniam non eris inmunis ab eis. sicut enim seruus interrogatus adsidue a liuore non minuitur, sic omnis iurans et nominans in toto a peccato non purgabitur. uir multum iurans implebitur iniquitate et non discedet a domo illius plaga. et si frustrauerit, delictum illius super ipsum erit, et si dissimulauerit, delinquit dupliciter. et si in uacuum iurauerit, non iustificabitur: replebitur enim retributione domus illius. Et post IIII uersus: Indisciplinationi non adsuescat os tuum: est enim in illa uerbum peccati. memento patris et matris tuae: in medio enim magnatorum consistis: ne forte obliuiscatur te deus in conspectu illorum, et adsiduitate tua infatuatus inproperium patiaris et maluisses non nasci et diem natiuitatis tuae maledicas. homo adsuetus in uerbis inproperii in omnibus diebus suis non erudietur. duo genera abundant in peccatis, et tertium adducit iram et perditionem. anima 18 Eccli. 23, 17-28 1 me] om. P1 exτοllenτιu MO, exτοllenτ P1 2 defidenum prauum a 8 concupifcenTi4 S concupifcenTiaf uenTrif C 4 apprehendant v ammo C* infrunιτο C 5 etj om. P* 6 penir S, penbiT P* verba: in operibus - - scandalizabitur om. B 7 et] om. P1 8 luraτιοne S adſuiſcaτ MP\' 9 mulTo! CS 10 amdua GBSa 12 minueτur P1 18 mulTuf P\' 14. difcediT C illius] ei\' R 15 frurrra lurauenT MPlCR, fruftrauerit fratrem a fup lllfl MCR 16 dehnquA S 17 indicabιτur R reτribuτιοne peffima Pla 18 indiſciplinaτιοne MSa, mdifciplinare C, mdifciphnaxe iuraciom ui loquele R 20 conſiſreſ CS 22 infaτue∗aτuf P 25 aducιτ MC, adduca S calida quasi ignis ardens non extinguetur, donec aliquid glutiat: et homo nequam in ore carnis suae non desinet, donec incendat ignem. Et post II uersus: Omnis homo, qui transgreditur lectum suum, contemnens in animam suam et dicens: quis me uidet? tenebrae circumdant et parietes cooperiunt me et nemo circumspicit me: quem uerear? delictorum meorum non memorabitur altissimus. et non intellegit, quoniam uidet oculus illius: quoniam expellet a se timorem dei huiusmodi hominis timor et oculi hominum timentes illum. et non cognouit, quoniam oculi domini multo plus lucidiores super solem, circumspicientes omnes uias hominum et profundum abyssi et hominum corda intuentes in absconditas partes. Et paulo post: Qui in iuuentute tua non congregasti, quomodo inuenies in senectute tua? quam speciosum canitiae iudicium et presbyteris cognoscere consilium! quam speciosa ueteranis sapientia et gloriosis intellectus et consilium! corona senum multa peritia et gloria illorum timor dei. Et post X uersus: Timor dei super omnia superposuit. beatus cui donatum est habere timorem dei. qui tenet illum, cui adsimilabitur? Et post XX uersus: Ne respicias mulieris speciem et non concupiscas mulierem in specie. Et post uersus XXVIII: Mulier ebriosa ira magna: et contumelia 3 Eccli. 28, 25-28 18 Eccli. 26, 5—8 18 ib. 14 et 15 20 ib. 28 22 Eccli. 26, 11-14 1 calhda MPS exτιnguιτur MP* (cod. Am.) 2 degluxiar P, cruτιaτ C, gluττιaτ S* (cod. Am.) ore] honore CR carn.] domuf carmſ, (domuſ del.) C deOnaT MP1C, defuuT P 8 II uersus] n -II. MP 4 conTempnenf MPC, conTemnef S in] om. R m 5 mdenf P1 6 coopenenx C circūſpec̃ M, circumſpecιτ F1 uerebar R 7 morabii M inτelliga Sa 8 uidet] omma uideτ P2ν non uidet a 10 domini] dei M mulτο∗ſ P, pluf mulTO C lnadionf MP 11 circuſpecienτeſ M 12 abiſſi PR abfconfaf P 18 que R (cf. v) tua] ſua M.\' om. R 15 prefbnerif MPCR quam] om. P1 18 fe fuperpofuit av cni] efr cm P* 19 tenet} TenenT S, τuma CRa (cod. Am.) adſimulabιτur MP\'C 20 XX] aliquos a respicias] add. m P 21 specie] fpeciem MP\' 22 XXXIII MCR aliquos uerfus a et turpitudo illius non contegitur. fornicatio mulieris in extollentia oculorum et in palpebris illius agnoscitur. in filia non auertente se firma custodiam, ne inuenta occasione abutatur se. ab omni inreuerentia oculorum caue: et ne mireris, si te neglexerit. Et post IIII uersus: Gratia mulieris sedulae delectabit uirum suum et ossa illius inpinguabit disciplina illius. datum dei mulier sensata et tacita, non est inmutatio eruditae animae. gratia super gratiam mulier sancta et pudorata. omnis autem ponderatio non est digna continentis animae. Et post XII uersus: Et qui transgreditur a iustitia ad peccatum, deus parauit eum ad romphaeam. Et post IIII uersus: Et qui quaerit locupletari, auertit oculum suum. Et post III uersus: Conuertetur delictum. si non in timore domini tenueris te instanter, cito subuertetur domus tua. si in pertusura cribri remanebit stercus, sic aporia hominis in cogitatu illius. uasa figuli probat fornax, et homines iustos temptatio tribulationis. sicut rusticatio de ligno ostendit fructum illius, sic uerbum ex cogitatu hominis cordis. ante sermonem non conlaudes uirum: haec enim temptatio est hominum. si sequaris iustitiam, adprehendes illam et indues quasi poderem honoris: et habitabis cum ea, et proteget te in sempiternum, et in die agnitionis inuenies firmamentum. uolatilia ad sibi similia conueniunt, et ueritas ad eos qui operantur illam reuertetur. leo uenationi insidiatur semper, 5 Eccli. 26, 16-20 10 ib. 27 12 Eccli. 27, 1 13 ib. 8-27 1 contegitar] τegιτur P\', contegetur a (eod. Am.) 2 agnoſceτur P2Saν 8 abutatur] uτaτur CRv 4 miſereriſ MC, miſerif P* 6 delecrauiT MP1. 7 difciplina illius data dei ert. mulier av 8 gratiam P* 9 conrinenf C 11 parabiT S eã MC rãpheã MCR, rompheam P 12 locuplaare MP1, locoplaare P\' uerba: et qui quaerit 1. a. o. s. e. p. m ueraus om. CR 13 Q- III. MP conu\'τaτur R, conuerreraur M, conτeraur PS2av delictum] debnquenre dehcrum P* (cf. v) 15 si] ſicut av prunfura R cribri] cn in ras. P, cibn M stercua] puluif CRav 16 furnaz M 17 sicut] ſic P* ruſrigaτιο MPl 18 cor P1 20 fequenT Sa 21 podorem S, pudorem MP1Ca (eod. Am.) 24 reuerτιτur CR uenaTione C sic peccata operantibus iniquitatem. homo sanctus in sapientia manet sicut sol: nam stultus sicut luna inmutatur. in medio insensatorum serua uerbum tempori: in medio autem cogitantium adsiduus esto. narratio peccantium odiosa, et risus eorum in delictis peccati. loquella multum iurans horripilationem capiti statuit, et inreuerentia ipsius obturatio aurium. effusio sanguinis in rixa superborum, et maledictio illorum auditus grauis. qui denudat arcana amici, perdet fidem et non inueniet amicum ad animam suam. dilige proximum et coniungere fide cum illo: quod si denudaueris abscondita illius, non per-. sequaris eum. sicut enim homo qui perdet amicum suum,. sic qui perdet amicitiam proximi sui. et sicut qui dimittit auem de manu sua, sic reliquisti proximum tuum, et non eum capies. non illum sequaris, quoniam longe abest. effugit enim quasi caprea de laqueo: quoniam uulnerata est anima eius: et ultra eum non poteris conligare. maledicti est concordatio: denudare autem amici mysteria desperatio est animae infelicis. adnuens oculis fabricat iniqua, et nemo eum abiciet. in conspectu oculorum tuorum indulcabit os suum et super sermones tuos admirabitur: nouissime autem peruertet os suum et in uerbis tuis dabit scandalum. multa odiui et non coaequaui ei, et dominus odiet illum. Et post II uersus: Qui foueam fodit, in illam decidet, et qui statuit lapidem proximo, offendet in eo, et qui laqueum alio parat, peribit in 22 Eccli. 27, 29—32 8 u\'ba R cogιτacionũ R 4 adſidiuſ S\' onofa Px 5 obnpila τιοnem MP1CRS, in marg: 1 horripilaτιο ex horrore & pilif cο̃poſιτũ P\\ fort: obrepilationem 6 capmf PC ſtatuet av 8 pdix P2C Raν 9 ammmn fuum P2CRSaν 10 fidem MPCa denud.] nudaneris a pfequenf P\'CRax 11 pofr eum P2ν 11 et 12 perdit av 12 demιττιτ MP 18 Bua] om. R fic qm PtR reliquiſri (fn in ras. m. al.) P uerba: et non e. c. n. i. sequaris quoniam om. MP\'CR 16 conhgan MP & maledicTa P1 17 miſτeria MPCR difperaTio MP 18 umuenf oculo P* 19 condulcabiT CRv, conculcabit a suum] mum MP\'S 20 ammirabiTur MPC 21 odiui] audim MPCRSa 28 fodrr foueam R decidet in illam a 24 offendiT MPC (cod. Am.), offendaT R eo] illo C alii v illo. facienti nequissimum consilium super illum deuoluetur, et non agnoscet unde adueniet illi. inlusio et inproperium superborum et uindicta sicut leo insidiabitur illi. laqueo peribunt qui oblectantur casu iustorum. Et post III uersus: Qui uindicari uult, a deo inueniet uindictam, et peccata illius seruans seruabit relinque proximo tuo nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata soluentur. homo homini seruat iram et a deo quaerit medellam! in hominem similem sibi non habet misericordiam et de peccatis suis deprecatur! ipse dum caro sit, seruat iram et propitiationem petit a deo! quis exorabit pro delictis illius? memento nouissimorum et desine inimicari: tabitudo enim et mors inminet in mandatis. memorare timorem dei et non irascaris proximo. memorare testamenti altissimi et despice ignorantiam proximi. abstine a lite et minues peccata. homo enim iracundus incendit 115 litem, et uir peccator turbabit amicos et in medio pacem habentium inmittit inimicitiam. Et post IIII uersus: Certamen festinatum incendit ignem, et lis festinans effundit sanguinem, et lingua testificans adducit mortem. si sufflaueris, quasi ignis exardebit: et si expueris super illam, extinguetur: et utraque ex ore proficiscuntur. susurrio et bilinguis maledictus: multos enim turbauit pacem habentes. lingua tertia multos commouit, et dispersit illos a gente in gentem. ciuitates muratas diuitum destruxit et domus magnatorum effodit. uirtutes populorum concidit et gentes fortes dissoluit. lingua 5 Eccli 28, 1-11 17 ib. 18—20. 1 facienTem MP\', facienxe 8 2 ognofceT B 4 caſui a IIII P 6 feruauiT P\' nocenti te] nocenTe MPC 7 folnunY S reeeraat a 8 a] om. C medelam P7S 9 depcabrrur B dum] cum v 10 sernat] ſeruaτ M, feruA S, referaaT PCRaν petit) quenr C\' a] in ras. P 11 ezoramT P1 12 imminua S m mandarif dl Sa 18 deiJ om. S 14 ignoranTiae P1 . 15 minuiſ P 16 tnrbabit] om. P* 17 iumιττ& S (cf. ν) 18 effonda S 19 adduca S 20 ezpauens R exſringuιτur S et alt.) om. MPSν 21 ez ore uTraq; P fufurro Raν 22 TnrbabiT Pv 23 commoua S a genTe MP 24 diſτruxιτ MPC effoduτ S tertia mulieres uiritas eiecit et priuauit illas de laboribus suis. qui respiciet illam, non habebit requiem, nec habebit amicum, in quo requiescat Et post uersus XXIII: Verbis tuis facito stateram et frenos ori tuo rectos: et adtende, ne forte labaris in lingua et cadas in conspectu inimicorum insidiantium tibi et sit casus tuus insanabilis in mortem. Qui facit misericordiam, faenerat proximo: et qui praeualet manu, mandata seruat. faenera proximo tibi in tempore necessitatis illius, et iterum redde proximo tuo in tempore suo. confirma uerbum et fideliter age cum illo, et in omni tempore inuenies quod tibi necessarium est. multi quasi inuentionem aestimauerunt faenus et praestiterunt molestiam his qui se adiuuauerunt. Et post XIII uersus: Verumtamen super humilem animo fortior esto, et pro elemosyna non trahas illum. propter mandatum adsume pauperem, et propter inopiam illius ne dimittas eum uacuum. perde pecuniam tuam pro fratre et amico, et non abscondas illam in lapidem in perditionem. pone thesaurum tuum in praeceptis altissimi, et proderit tibi magis quam aurum. conclude elemosynam in corde pauperis, m et haec pro te exorabit ab omni malo: super scutum potentis et super lanceam aduersus inimicum tuum pugnabit uir bonus fidem facit proximo suo: et qui perdiderit confusionem, 8 Eccli. 28, 29 et 80 et Eccli. 29, 1-4 18 ib. 11-26 1 nenxaf P1S (eod. ÃmJ, forref P2R, om. initio bneae C, uiratae ab eica MP\', eicia P* (cod. Am.) priuabιτ (prau. S) MCS 2 reſpicιτ P2RSaν haba MP1CR requiem] in marg: nec habιτabιτ cum reqme add. P* (cf. cod. Am.) 8 uR̅̅̅ XXII C, xxm q. R (aic), aliqaos nera. a tuis] fmf P4 5 inimicorum Tuoram P* 6 mone S 7 pzimQ MP puahτ MP1 8 faenera] eT fen\'a R, fęnerare a (cf. v) 9 tuo] om. P1α 11 inuenτιοne S aestim.] fnmaneronT MP\' 12 faenos] om. P\' adiuua∗∗uerunτ P, adiuuerST Rv 13 XIII]aliquos a 14 elimoHna M, aehmoſma P\', elemofina CR rraaf MC er proprer R 15 mandata a paupemm P* 16 demiTTaf MP eum] illū S proprer fraTrem & amicum Saν 17 illa MPCR fub lapide P2ν 19 ehmonā M, aehmoſmam P1, elemoſnã CR 20 exorauιτ P 21 aduerfom S pugnaũ C 22 pro pnmo P2ν derelinquet sibi. gratiam fideiussoris ne obliuiscaris: dedit enim pro te animam suam. repromissorem fugit peccator et inmundus. bona repromissoris sibi adscribit peccator, et ingratus sensu derelinquet liberantem se. uir repromittit de proximo suo, et cum perdiderit reuerentiam, derelinquetur ab eo. repromissio nequissima multos perdidit dirigentes et commouit illos quasi fluctus maris. uiros potentes gyrans migrare fecit, et uagati sunt in gentibus alienis. peccator transgrediens mandata domini, incidet in promissionem nequam. Et post I uersum: Recupera proximum secundum uirtutem tuam et adtende tibi, ne incidas. Et post XVI uersus: Qui diligit filium suum, adsiduat illi flagella, ut laetetur in nouissimo suo. qui docet filium suum, laetabitur in illo. Et post X uersus: Equus indomitus euadet durus, et filius remissus euadet praeceps. lacta filium, et pauentem te faciet: lude cum eo, et contristabit te. non conrideas illi, ne doleas: et in nouissimo obstupescent dentes tui. non des illi potestatem in iuuentute et ne despicias cogitatus illius. curua ceruicem eius in iuuentute et tunde latera eius, dum infans est, ne forte induret et non credat tibi, et erit tibi dolor animae. doce filium tuum et operare in illo, ne in turpitudine illius confundaris. melior est pauper sanus et fortis uiribus quam diues inbecillis et flagellatus malitia. salus animae in sanctitate iustitiae et melior omni auro et argento, et corpus ualidum quam census inmensus. non est census super censum ?salutis 10 Eccli. 29, 27 11 Eccli. 80, 1 et 2 14 ib. 8-18 1 sibi] Tibi C post gratiam distinx. BS enim] om. S 3 mgranf C, gratif P1 6 diligenref Ra 7 ∗pοτenτιſ P\' giranf BS faciT P\' 8 uaτιgaτι P, nacaτι (uaca m ras. m. pr.) S 9 pmiſſione MC, pmiſione P 10 IJ unũ S 11 intende tibi a mcedaf MPC XIII S, aliquos a 18 laetabitorj laudabirur Sav 14 euadir Sv 15 euadiT Sa 16 eo] illo a conτriſτauιτ MP1C non] ne S et] om. MCBa 17 eT obfrupefcenT Ba 18 diſpicieſ MP\'C 21 τurpιτudinem MPB 22 melius B pauper] in ras. m. al. P 23 inbeci∗liſ P, mbeallef S\', inbeciliſ S* 24 et ante mel. om. v melior efr Rv & m menfam MP\'C, & m menfaf S corporis, et non est oblectatio super cordis gaudium. melior est mors quam uita amara et requies aeterna quam languor perseuerans. bona abscondita in ore clauso quasi adpositiones epularum circumpositae sepulchro. Et post V uersus: Tristitiam non des animae tuae et non adfligas temet ipsum in consilio tuo. iocunditas cordis haec est uita hominis et thesaurus sine defectione sanctitatis, et exultatio uiri est longaeuitas. miserere animae tuae placens deo et contine, et congrega cor tuum in sanctitate eius et tristitiam longe expelle a te. multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa. zelus et iracundia minuent dies, et ante tempus senectam adducit cogitatus. Et post X uersus: Qui aurum diligit, non iustificabitur: et qui insequitur consumptionem, replebitur ex ea. multi dati sunt in auri casus, et facta est in specie illius perditio illorum. lignum offensionis est aurum sacrificantium: uae illis qui sectantur illud et omnis inprudens deperiet in illo. beatus diues, qui inuentus est sine macula et qui post aurum non abiit nec sperauit in pecunia et thesauris. quis est hic, et laudabimus eum? fecit enim mirabilia in uita sua. quis probatus est in illo et perfectus est? et erit illi in gloria aeterna: qui potuit transgredi et non est transgressus, et facere mala et non fecit: ideo stabilita sunt bona illius in deo, et elemosynas illius enarrabit ecclesia sanctorum. Et post X, uersus: Vtere quasi homo frugi quae tibi adponuntur, ut non, cum manducas multum, odio habearis. \' cessa prior disciplinae causa, et noli nimius esse, ne forte 5 Eccli. 30, 22-26 12 Eccli. 31, 5—11 24 ib.19—22 2 est] om. Pl langor P1 8 quaei] quara S\' adpoſιτιο|niſ S1 4 circũpoſιτa MPC 7 sanct.] fciraf S ■ 8 miſerire M 10 τriſτιτιam MP1C \' 11 minua P1C 12 X] aliquos a - 13 con- ſum|pτιοne S 14 mulτι∗ M auro P1 .15 illorum] dolorum S 16 inpudenſ MPC 17 denpia (dir. P) MPC, diripieτur (lie) R 18 habuT P\'CS 19 laudauimuſ S 20 quis] qm MPCν uerba: perfectus - - transgredi et om. M 21 in] om. CBSav 23 deo] dilo Mv elimoſinaſ (ael. P) MP, elemoflnaf CR eelefla M 24 X] aliquos a froge S quae] hif quae P2aν 25 ut] & CS (cod. Am., cf. Sabat.) mulTuf P habnenf C 26 ne M I * XII, Aug. 3, i. 10 offendas. et si in medio multorum sedisti, prior illis non extendas manum tuam, nec prior poscas bibere. quam sufficiens est homini erudito uinum exiguum. Et post XVI uersus: Diligentes in uino noli prouocare: multos enim exterminauit uinum. Et post XXV uersus: Loquere maior natu: decet enim te primum uerbum diligenti scientiam: et non inpedias musicam. ubi auditus est, non effundas sermonem: et inportune noli extolli in sapientia tua. Et post V uersus: Adulescens, loquere in tua causa uix. si bis interrogatus fueris, habeat caput responsum tuum. in multis esto quasi inscius et audi tacens simul et quaerens. in medio magnatorum non praesumas, et ubi sunt senes, non multum loquaris. ante grandinem praeibit coruscatio, et pro reuerentia accedit tibi bona gratia. praecurre autem prior in domum tuam et illic auocare et illic lude et age conceptiones tuas, et non in delictis et uerbo superbo. et super his omnibus benedicito deum, qui fecit te, et inebriantem te ab omnibus bonis suis. qui timet deum, excipiet doctrinam eius: et qui uigilauerint ad illam, inuenient benedictionem. qui quaerit legem, replebitur ab ea: et qui insidiose agit, scandalizabitur in ea. qui timent dominum, inuenient iudicium iustum et iustitiam quasi lumen accendent. peccator homo deuitabit correptionem, et secundum 4 Eccli. 81, 80 5 Eccli. 32, 4—6 9 ib. 10-22 2 pnnf MC parcar (porc. C) MC 8 XVI] X MPCR, aliquos a 5 XXV] XV P, aliquos a maiof (aiof in litt. dblutis) M 6 diligenTi (enτι in litt. ablutis) M, dilige R lmpedianf muſιτa B m mufici P 7 est] non efr Rav sermonem] fangune M P1, loquelam R 8 lnoporτune C 9 caufa ma R uii] add: cum necesse fuerit a 10 esto] ſτο M 11 magnatorum] add: loqui a 18 grandine MC coruscatio] add: er anTe uerecundiS praeibιτ graria Pax accidis C (cod. Am.), aecider jR, accedet e 14 gratia] er hora furgendi non Te tncef (uersiculii 15 priorem partem add. aX. m., eed non ea quae cetera addidit) P 15 aoocare] uacare M, aduocare a delicus R 17 mebnanre C, inebriauit a . ab] in a ſuiſ bomf 8 18 dñm PSν mgilauem .. mueniT C 19 illam Saν 20 qui pr] quiſ P1 nmex R 21 inueniunτ MCR 22 acceder C debιτabιτ MP\'C\' uoluntatem suam inueniet conparationem. uir consilii non disperdet intellegentiam. Et post IIII uersus: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non paeniteberis. Et post VI uersus: Qui credit deo, adtendet mandatis: et qui confidit in illo, non minorabitur. Timenti dominum non occurrunt mala: sed in temptatione deus illum conseruabit et liberabit a malis. sapiens non odit mandata et iustitias, et non inlidetur quasi nauis in procella. homo sensatus credit legi dei, et lex illi fidelis. qui interrogationem manifestat, parabit uerbum. Et paulo post: Vana spes et mendacium uiro insensato: et somnia extollunt inprudentes. et quasi qui adprehendit umbram et sequitur uentum, sic et qui adtendit ad uisa mendacia. hoc secundum hoc uisio somniorum, ante faciem hominis similitudo hominis. ab inmundo quid mundabitur? et a mendace quid uerum dicetur? diuinatio erroris et auguria mendacia et somnia male facientium uanitas est. et sicut parturientis cor tuum phantasias patitur, nisi ab altissimo fuerit emissa uisitatio: ne dederis in illis cor tuum. multos enim errare fecerunt somnia et exciderunt sperantes. in illis, sine mendacio consummabitur uerbum et sapientia in ore fideli conplantabitur. Et post V uersus: Multa uidi enarrando et plurimas uerborum consuetudines. aliquotiens 2 Eccli. 32, 24 4 ib. 28 et Eccli. 33, 1-4 10 EccL 84, 1—8 21 ib. 12—31 et Eccli. 35, 1 et 2 et 5-18 1 conparationem] correpTionem P\' 3 penaebenf M, poemTebenf P, pemTebif R uerba: et post — uersns om. MPCRS VI scripsi, paucos a 4 adτendaτ C, aττèdιτ Ro 5 confidunt P, confidenT 8 mmorabunTur PSa (cf. Sab.) des R (cod. Am.) occurrenT PRν 7 liberauιτ S1 8 inlid.] hderur P1 9 lex] add: di P\' illi dd. Pl 10 parauiT P1 poft paululum a 12 apprehendenT B 13 hoc ſedm uifionem fompmoru R 14 ſimilιτudo alτeriuſ honumf P (cod. Am., cf. Sab.) mandabif MP1C1 15 uirum diciTur M P1C1 16 male facienTii MP\'C 17 parcunenTef S fanraOaf MP CRS paTiaur S 18 enum S in] om. Ra 21 fidelis P\'av conTemplabif CRa, complanabitur v 22 errando Sν uerborum fbper add. P\' (superborum cod. Am.) 10* usque ad mortem periclitatus sum horum causa et liberatus sum gratia dei. spiritus timentium deum quaeritur, et in respectu illius benedicentur. spes enim illorum in saluantem illos, et oculi dei in diligentes se. qui timet dominum, nihil trepidabit et non pauebit, quoniam ipse est spes eius. timentis dominum beata est anima. ad quem respicit? et quis est fortitudo eius ? oculi domini super timentes eum: protector potentiae, firmamentum uirtutis, tegimen ardoris et umbraculum meridianum, et precatio offensionis et adiutorium casus, exaltans animam et inluminans oculos, dans sanitatem, uitam et benedictionem. immolans ex iniquo, oblatio est maculata, et non sunt beneplacitae subsannationes iniustorum. dominus solus sustinentibus se in uia ueritatis et iustitiae. dona iniquorum non probat altissimus, nec respicit in oblationibus iniquorum, nec in multitudine sacrificiorum eorum propitiabitur peccatis. qui offert sacrificium ex substantia pauperum, quasi qui uictimet filium in conspectu patris sui. panis indigentium uita pauperis est: qui defraudat illum, homo sanguinum est. qui aufert in sudore panem, quasi qui occidat proximum suum. qui effundit sanguinem et qui fraudem facit mercennario, fratres sunt. unus aedificans et unus destruens, quid prodest illis nisi labor? unus orans et unus maledicens, cuius uocem exaudiet deus? qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid proficiet lauatione illius? sic homo, qui ieiunat in peccatis suis et iterum eadem facit, quid proficit humiliando se? orationem eius quis exaudiet? Qui conseruat legem, multiplicat orationem. sacrificium salutare adtendere mandatis 1 perecliraTuf MP, parachτaτuſ S1 2 a graTIa P1 4 dei] dfii R dom.] de3 R 5 τrepidauιτ C TimenTef MPCS, τιmenτι R 6 reſpicia S quis] quę S (cf. Sab.) 8 Tegmen S 9 et prec.] deprecatio v exulτanſ MPCR 10 et uitam av 11 immolanτes R, immolantis av 12 fubfanaTionef MP iniust] lufror. eT R 13 iniqu.] uucorum M, inimicorũ CR 14 probat] porrabaT C 15 inicorum M 17 uicτιmaτ Rav sui] om. R 19 occidiT P\'CRav 21 et 22 et unus] et alter a 28 bapτιzaτ̍ a morruo & ITerum τagιτ in ras. M Tanga S 24 lauaTiom MPXCS, lauaτιο P1Raν 25 facienf Sν pfeciT P, pficiA S 26 conſerua S1 27 salotare est v et discedere ab omni iniquitate. et deprecatio pro peccatis recedere ab iniustitia. non apparebis in conspectu dei uacuus. haec omnia propter mandatum domini fiunt. oblatio iusti inpinguat altare, et odor suauitatis est in conspectu altissimi. sacrificium iusti acceptum est, et memoriam eius non obliuiscetur dominus. bono animo gloriam redde deo, et non minuas primitias manuum tuarum. in omni dato hilarem fac uultum tuum, et in exultatione sanctifica decimas tuas. da altissimo secundum datum eius, et in bono oculo ad inuentionem facito manuum tuarum: quoniam dominus retribuens est et septies tantum reddet tibi. noli offerre munera praua: non enim suscipiet illa. noli respicere sacrificium iniustum: quoniam dominus iudex est et non est apud illum gloria personae. non accipiet dominus personam in pauperem, et precationem laesi exaudiet. non despiciet preces pupilli, nec uiduae, si effundat loquellam gemitus. nonne lacrima ad maxillam descendit, et exclamatio a maxilla ascendit propter illud quod descendit super illam ? Et post IIII uersus: Oratio 18 Eccli. 85, 21 1 difcere MC\', difcedere (d alt. ex r corr. tn. pr. inter scribendum) S iniquitate] uersus tertii priorem partem, quae est: et propitiationem litare facrificiis (sic) fuper iniufticias add. a, in marg. inf: & p pill M beneplaciTum eſτ dfio recedere ab imquιτaτe, quae signo hi respondent, ex uersiculo quinto sumpta add. P (cf. codicis Sangermanensis testimonium ap. Sabat.) 2 recedere] om. P iniustitia] add: et post paucos uersus a 3 haec enun P\'Rv mandata Ra mpmgaT M 7 manum MPl 8 da] deo R 9 et] om. M\'CR adinuenτιοnē o * (ne in ras. m. pr.) M 10 manum (um in ras.) P τua|rum (uirg. ras.) P dominus] df Ml 11 reddet tantum a 12 respicere] m add. P\' (ef. v) 13 et 14 dom.] deus R 14 personam] om. P\' 15 non] eT non MCR diſpicia MPC uiduā Sv 16 eifunda C, effundit a lacrimae v, add. uiduae Pv difcendir MP\', difcendunT P1 17 eiclamatio] add: et in marg. inf. ∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗ (erasa ad manllam) afcendunx (corr. afcendiT al. m.) urque ad caelu & dSf eiaudiror n delecrabiTur m llliſ P5 (cf. v) ad maxillam CR maxilla] add. ennn Pl ascendit] difcendrr MP, defcendiT CR (cf. Sab.) 18 diſcendιτ MP humiliantis se in nubes penetrabit. Et aliquanto post: Cum uiro sancto adsiduus esto, quemcumque cognoueris obseruantem timorem dei, cuius anima est secundum animam tuam. Et post V uersus: Et in his omnibus deprecare altissimum, ut dirigat in ueritate uiam tuam. Et post uersus XXI: Fili, in uita tua tempta animam tuam, et si fuerit nequam, non des illi potestatem. non enim omnibus omnia expediunt, et non omni animae omne genus placet. noli auidus esse in omni epulatione et non te effundas super omnem escam. Et post IIII uersus: Honora medicum propter necessitatem: etenim illum creauit altissimus. a deo est medella, et a rege accipiet donationem. disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnorum conlaudabitur. altissimus creauit de terra medicinam, et uir prudens non abhorrebit illi. nonne a ligno indulcata est amara aqua? ad agnitionem hominum uirtus illius, et dedit homini scientiam altissimus, honorari in mirabilibus suis. in his curans mitigauit dolorem ipsorum. Et post IIII uersus: Fili, in tua infirmitate non desperes, sed ora dominum, et ipse curabit te. auerte a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum. Et post l uersum: Et inpingua oblationem et da locum medico, etenim illum dominus creauit: et non discedat a te, quoniam opera eius sunt necessaria. est enim quando in manus illorum incurras: ipsi uero dominum deprecabuntur, ut dirigat requiem eorum et sanitatem propter conuersationem illorum. Et post 1 Eccli. 37, 15 et 16 4 ib. 19 6 ib. 30—32 10 EcclL 38, 1-7 18 ib. 9 et 10 21 ib. 11-14 1 in] om. Sav poenarabιτ M et] om. S poft aliquantum a uiro] uero MC\' 2 efru MP1 quèque MC 5 digerat MC u. XXTJ aliquot u. a 7 non pr.] ne P 9 non] om. MC1 10 necceſſ ιτaτem P 11 eat] enim efx P2, est enim v ommf medella P (cf. v) 12 exalTauiT P, exalτaτ S 18 magnaTorum CRaν de T\'ra creauiT B 14 uir] om. C illam Ra, illa v 15 aqua amara av ad] & MCB agnmonem llliuſ P\' 16 illius] illorum P7v 17 miTigabiT BSav 18 dilperef MPC 19 dominum] dm S curauiT P1 auerte] & uerre P1 direge ** P 20 IJ unfl BS 21 locum] loculo P1 22 diTcedam P\' 28 eiua] Tua MP\'C, fua R 25 conuerſione MCR I uersum: Fili, in mortuum produc lacrimas et quasi dira passus incipe plorare. et secundum iudicium contege corpus illius et ne despicias sepulturam illius. propter delaturam amare fer luctum illius una die et consolare propter tristitiam. a tristitia enim festinat mors et cooperiet uirtutem, et tristitia cordis flectet ceruicem. Et post I uersum: Non dederis in tristitiam cor tuum. Et post VIIII uersus: Sapientia scribae in tempore uacuitatis, et qui minoratur actu sapientiam percipiet. Et paulo post: In uoce dicito: oboedite me, diuini fructus aquarum, et quasi rosa plantata super riuum fructificate. quasi Libanus odorem suauitatis habete. florete flores quasi lilium, date odorem et frondete in gratiam et conlaudate canticum et benedicite dominum in operibus suis. date magnificentiam nomini eius et confitemini illi in uoce labiorum uestrorum, in canticis labiorum et citharis: et sic dicetis in confessione: opera domini uniuersa bona ualde. in uerbo eius stetit aqua sicut congeries et in sermone oris eius sicut exceptoria aquarum. quoniam in praecepto ipsius placor fit et non est minoratio in salute illius. opera omnis carnis coram illo et non est quicquam absconditum ab oculis eius. a saeculo et usque in saeculum respiciet et nihil est mirabile in conspectu eius. non est dicere: quid est hoc? aut quid est illud? omnia enim in tempore suo quaerentur. Et paulo post: Gratia sicut paradisus in benedictionibus 1 Eccli. 38, 16—19 6 ib. 21 7 ib. 25 9 Eccli. 39, 17-26 24 Eccli. 40, 17 1 1] una BS filii P pradac P lacrimiſ P\' 2 plorare] ■clamare B 3 ne] non an dirpiciaf MPC propter] er propTer B fer] per Pl 4 tristitiam] uersum 18: et fac luctum secundum meritum eius uno die uel duobus propter detractionem add. a (cf. epist. 263, 8 et Sab.) 5 tristitia enim] τriſτιτιam P1 uerba: festinat — tristitia om. P\' 6 flecnr Sν verba: et p. I ueroum om. MPCR 1] una 8 non] ex non S 7 tuum] add. fed repelle ea a xe P* (cf. v) ſapienτιā fcnbe MPCBS (cf. Sab.) 9 obaudiTe Bav 12 frondixe MP1C1 graTIa S 14 nomini (-mf P1) eiuſ magnificenτιam P Sv 15 citbaris] cynonf MP1C, cynenf P\', cmenf 8 16 confeſſionem MPlC 19 ftr (fi in ras.) P 21 refpicier P (cf. v) 23 in] om. MOB, in ras. P Tempora tua MCX (cf. Sept.) 24 p\' paui (u t. lin. add. m. 2) P et misericordia in saeculo permanent. Et post XII uersus: Fratres in adiutorium in tempore tribulationis, et super eos misericordia liberabit. Et post paululum: Sapientia enim abscondita et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque? melior est homo, qui abscondit stultitiam suam, quam homo, qui abscondit sapientiam. Et aliquanto post: Benedicentes dominum, exaltate illum quantum potestis: major est omni laude. exaltantes eum replemini uirtute. Et post multa: Adpropiate ad me, indocti, et congregamini in domum disciplinae. quid adhuc retardatis? et quid adhuc dicetis in his? animae uestrae sitiunt uehementer. aperui os meum et locutus sum: conparate uobis sine argento et collum uestrum subicite iugo, et suscipiat anima uestra disciplinam. in proximo est enim inuenire eam. uidete oculis uestris, quoniam modice laboraui, et inueni mihi multam requiem. adsumite disciplinam multo numero argenti, et copiosum aurum possidete in ea. laetetur anima uestra in misericordia eius, et non confundemini in laude ipsius. operamini opus uestrum ante tempus, et dabit uobis mercedem uestram in tempore suo.

De libro Tobiae ista ponenda credidimus.