Diligite iustitiam, qui iudicatis terram. sentite de domino
in bonitate et in simplicitate cordis quaerite illum. quoniam
inuenitur ab his qui non temptant illum, apparet autem eis
qui fidem habent in eum. peruersae enim cogitationes separant
a deo: probata autem uirtus corripit insipientes. quoniam in
maliuolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in
corpore subdito peccatis. sanctus enim spiritus disciplinae
effugiet fictum et auferet se a cogitationibus, quae sunt sine
intellectu, et corripietur a superueniente iniquitate. benignus
est enim spiritus sapientiae et non liberabit maledictum a
labiis suis: quoniam renum illius testis est deus et cordis eius
scrutator est uerus et linguae illius auditor. quoniam spiritus
R eiusdem] eofdem Pl ecclesie C in his] hn
MPCR 2 a pluribus appellantur a 4 folomomf M 7 quem]
quae Pl quod] qu0 R 8 seripsieP2CR cognominanPl
tyrach S, strac R confTanT MPC 9 legennr P1 10 opere M
12 DB SAPIENTIA. (-cia M) MCS LIBRO∗ P .18 mdica*Tif P
14 et] om. Pl 15 muenrur (le add. al. m.) P 16 abenx M
eum] illuSv 18 mahuola amma M, mahuolo amma
intrauMP1, inPIRS habMP\'C, inhabPl
19 fclf P\' 20 a] om. S 22 liberauir MC, hber au.. P
24 scruSv
scientiam habet uocis. propter hoc qui loquitur iniqua non
potest latere, sed nec praeteriet illum corripiens iudicium.
in cogitationibus enim impii interrogatio erit: sermonum autem
illius auditio ad dominum ueniet ad correptionem iniquitatum.
illius. quoniam auris zeli audit omnia, et tumultus murmurationum
non absconditur. custodite ergo uos a murmuratione,
quae nihil prodest, et a detractione parcite linguae: quoniam
responsum obscurum in uacuum non ibit. os autem, quod
mentitur, occidit animam. Et paulo post: Qui confidunt
in illum, intellegunt ueritatem, et fideles in dilectione adquiescent
illi: quia donum et pax est electis illius. impii
autem secundum quae cogitauerunt correptionem habebunt,
qui neglexerunt- iustitiam et a domino recesserunt sapientiam
enim et disciplinam qui abicit, infelix est. Et post VI
uersus: Quoniam felix sterilis et incoinquinata, quae nesciuit
thorum in delicto: habebit fructum in respectione animarum:
et spado, qui non operatus est per manus suas iniquitatem,
nec cogitauit aduersus dominum nequissima. Et aliquanto
post: Audite ergo, reges, et intellegite: discite, iudices,
finium terrae iustitiam. praebete aures, uos qui continetis
multitudinem et placetis uobis in turbis nationum. quoniam
data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui
interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur. quoniam
cum essetis ministri regni ipsius, non recte iudicastis, neque
PS 2 fcienna MC uocef MPlC 8 nec] om.
P\' prerenbir (bras.) P m radiciuam P 4 fermonS C
5 ad alt.) eT CR imquPl 6 murmuraM
7 abfcondeTur MPCRv 8 nihil] om. Pl prodem P1 a] ad M
Tracnone S 9 abibiT R 10 occideT P (cod. Am.) p\' paul
P 11 mCa (cf. v) adquiescun
P1 15 VI] in MPCR 16 coinquinaMPlCS 17 animarum]
alar\' fcãr\' R (non C) v 19 dominum] dm P2v ahqf p; MO,
ahquanR, om. post P1, pofr ahquanTQ Sa 21 *uof P
22 molM, mulPav 24 inMPlC
cogM) MP -
ambulastis. horrende et cito apparebit uobis: quoniam iudicium
durissimum in his qui praesunt fiet. exiguo enim conceditur
misericordia, potentes autem potenter tormenta patientur. non
enim subtrahet personam cuiusquam dominus, nec reuerebitur
magnitudinem cuiusquam: quoniam pusillum et magnum ipse
fecit et aequaliter illi cura est pro omnibus. fortioribus autem
fortior instat cruciatus. ad uos autem, mali reges, sunt hi
sermones mei, ut discatis sapientiam et non excidatis. qui
custodierint iustitiam iuste, iustificabuntur, et qui didicerint
ista, inuenient quid respondeant. concupiscite ergo sermones
meos, diligite illos, et habebitis disciplinam. clara est enim
et quae numquam marcescat sapientia et facile uidetur ab his
qui diligunt eam et inuenietur ad his qui quaerunt illam. praeoccupat
qui se concupiscunt, ut illis se priorem ostendat.
qui de luce uigilauerit ad illam, non laborabit: adsidentem
enim illam inueniet foribus suis. cogitare enim de illa sensus
est consummatus, et qui uigilauerit pro illa, cito erit securus.
quoniam dignos se ipsa circuit quaerens et in uiis ostendit
se illis hilariter et in omni prouidentia occurrit illis. initium
enim illius uerissima est disciplinae concupiscentia. cura ergo
disciplinae dilectio est, et dilectio custoditio legum illius est,
custoditio autem legum confirmatio incorruptionis est, incorruptio
autem facit esse proximum deo. concupiscentia itaque
sapientiae deducit ad regnum perpetuum. si ergo delectamini
a fiet] om. P1 eugaa C concedaur S
4 paCR (cod. ÃmJ, paxienxer P1 5 enim] om. P* fab-
8 (cod. Am.) reuerebpr. in ras. triun litterarum)
P 6 curuɾquam in ras., add. df P\' puɾɾilluP 7 pro] propTer
P1, de P2Rav autem] ergo Pv 8 mali* (ras. S) C re*gef P
9 hu MPCR excedam MPCR 10 dedicennr MP1 11 ista] mfra
P* (cod. Am.) 12 illos] om. P1 clara eft (ra efr in ras.) P
18 huɾ P 14 ea M eam er (am er in ras.) P inueniɾur
CRSav 15 pnorem C, litt. norem in ras. P, prior v 16 laborau
P1 abfedenxem PS 17 forib; fmf muema (om. suis R) MPCRv
18 pro] corr. in propxer, deinde restitut. P, p R illa S 19 qaoniam]
& qun MPCR digmf P* oftendet a 21 concupiɾcenMC, concupifcenna*
P, ocupifcencie R 28 confirmatio] confummaTio P1v .
in perpetuum regnetis. Et paulo post: Et si iustitiam quis
diligit, labores huius magnas habent uirtutes. sobrietatem
enim et sapientiam docet et iustitiam et uirtutem, quibus utilius
nihil in uita hominibus.
Nunc iam de libro, qui Ecclesiasticus dicitur,
ponenda sunt quae uidentur. de quo hic etiam ea
dixisse deputer quae de Prouerbiorum libro sum
praelocutus, quamuis in isto Ecclesiastico plura
repperi huic operi necessaria.
Timor domini scientiae religiositas. religiositas custodiet
et iustificabit cor, iocunditatem atque gaudium dabit. timenti
dominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur.
plenitudo sapientiae est timere deum et plenitudo
a fructibus illius. Et post II uersus : Corona sapientiae
timor domini. Et post IIII uersus: Radix sapientiae
est timere deum: rami enim illius longaeui. in thesauris
sapientiae intellectus est et scientiae religiositas: execratio
autem peccatoribus sapientia. timor domini expellit peccatum.
nam qui sine timore est non potest iustificari: iracundia enim
animositatis illius subuersio illius est. sapiens usque in tempus
sustinebit patiens, et postea redditio iocunditatis. bonus sensus
MC, fcema-nb; R, fimma
3 huias] om. P1 5 uita] uia R hominuS 6 nunc] num Sl
de] om. S 8 depuR, depnTef S 9 quasuis M 18 fcienna
k S relegioɾMPl (bis) religiositas alt. om. C 14 et] om.
P1 luɾՐras.) M 16 est] om. P1 deum] diim CB -
17 II] IllI Pl 18 timor] efr Timor P 19 demn] dominum an
enim] aurem P1 20 fcienna & 8 (cod. Corb. ap. Sab.) 22 p
iuſM 23 animoſM
enarrabunt sensum illius. concupiscens sapientiam, serua
iustitiam, et deus praebebit illam tibi. sapientia enim et
disciplina timor domini, et quod beneplacitum est illi fides et
mansuetudo, et adimplebit thesauros tuos. non sis incredibilis
timori domini et ne accesseris ad illum duplici corde. ne
fueris hypocrita in conspectu hominum et non scandalizeris
labiis tuis. adtende in illis, ne forte cadas et adducas animae
tuae confusionem et reuelet deus abscondita tua et in medio
synagogae elidat te. quoniam accessisti maligne ad dominum,
et cor tuum plenum est dolo et fallacia. Fili, accedens ad
seruitutem dei sta in iustitia et timore et praepara animam
tuam ad temptationem, et deprime cor tuum et sustine.
declina aurem tuam et excipe uerba intellectus, et ne festines
in tempus obductionis. sustine sustentationem dei, coniungere
deo et sustine, ut crescat in nouissimo uita tua. omne quod
tibi adplicitum fuerit accipe: et in dolore sustine et in humilitate
tua patientiam habe. quoniam in igne probatur aurum
et argentum, homines uero acceptabiles in camino humiliationis.
crede deo, et recuperabit te, et dirige uiam tuam et
spera in illum. serua timorem illius et in illo ueteresce.
metuentes dominum, sustinete misericordiam eius, et non deflectetis
ab illo, ne cadatis. qui timetis dominum, credite
illi, et non euacuabitur merces uestra. qui timetis dominum,
P1v uerba: et labia m. e. 8. illius om. P 2 narrabun
(ras. p) S, praebet cod. Am. enim] e∗∗∗∗nI
M 5 adimpleuMC (cod. Am.), adpleu
MtP, fermonef E 6 MCS ne access.] neceffenf P1
7 hypochnta P fcandaluabenf B 10 fmagoge (na ex corr. add.
pr. m.) M, ɾinigoge P1, flnagoge C acceHfTi P\' 11 fallaciae
P1 filu M1 12 Tnnore eT iuɾSa 15 obduTiomf .. ſuſ
TionS C 17 amplic(ras. I) M 19 aceprabilef
M, recepTabilef S, receptibiles ab hnmilia∗∗∗eras.) P,
humilRS1 20 recnperabaT P1 diregeT P1 u
21 illum] eu C uererafce Rav 22 deflecTant RSav 28 et 24
dominum] dmS 24 mercif MP
qui timetis deum, diligite illum, et inluminabuntur corda uestra.
respicite, filii, nationes hominum, et scitote: quis sperauit in
domino et confusus est, permansit in mandatis eius et derelictus
est? et quis inuocauit illum et despexit illum? quoniam
pius et misericors est deus et remittit in tempore tribulationis
peccata omnibus exquirentibus se in ueritate. uae duplici
corde et labiis scelestis et manibus malefacientibus et peccatori
terram ingredienti duabus uiis. uae dissolutis corde, qui non
credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt
sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt
in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere
coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles
uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius.
qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et
qui diligunt eum, replebuntur lege ipsius. qui timent dominum,
parabunt corda sua et in conspectu illius sanctificabunt
animas suas. qui timent dominum, custodiunt mandata illius
et patientiam habebunt usque ad inspectionem illius dicentes:
si paenitentiam non egerimus, incidemus in manus dei et non
in manus hominum. secundum enim magnitudinem illius,
sic et misericordia ipsius cum eo. Filii sapientiae ecclesia
iustorum, et nati illorum oboedientia et dilectio. iudicium
patris audite, filii dilecti, et sic facite, ut salui sitis. Et post
II uersus: Qui diligit deum, exorabit pro peccatis et
M, oblecranone (ranone in ras. trium uel quatt. litt.) P
2 deum] dum PR 3 nanomf C fperabit MC 4 cM
uerba: permansit i. m. e. e. d. eat rom. MPCR 5 illum pr.] m illu
MC illum muocamr Sa difpent MPC .. 6 remR1av
7 exquir.] expecTannb, S1 8 fcelefref M 10 deo] dm MP
hiif PB 11 diuerrerunr Raro 12 in] ad B qm P1 18 cepenr
MCBS domin.] dmMG 15 mquaerenr P1 16 eum] om. P1
domin.] dmSav 19 et] om. Pl inconſpectionem
1* 20 paenit.] patientiam P1 incedimuſ MP1, mcidim\' C m dl
manuf Sa 21 enim] om. P 22 iplrius] illius Bv eo] lpfo Sax
23 nati] natio P1Rv 24 audite] arrendiTe R 25 deum] dfim
R exorauit P1 (cod. Am.)
qui thesaurizat ita et qui honorificat matrem suam. qui honorat
patrem, iocundabitur in filiis. qui honorat patrem suum,
uita uiuet longiore, et qui obaudit patri, refrigerabit matrem.
qui timet deum, honorat parentes: et quasi dominis seruiet
his qui se generauerunt. in opere et sermone et omni patientia
honora patrem tuum, ut superueniat tibi benedictio a domino.
Et post III uersus: Ne glorieris in contumelia patris tui.
Et post III uersus: Fili, suscipe senectam patris tui et ne
contristes eum in uita illius. et si defecerit sensus, ueniam
da et ne spernas eum in tua uirtute. Et post IIII uersus:
Quam malae famae est qui relinquit patrem! et est maledictus
a deo qui exasperat matrem. fili, in mansuetudine
opera tua perfice, et super hominum gloriam diligeris. quanto
magnus es, humilia te in omnibus, et coram deo inuenies
gratiam: quoniam magna potentia dei solius et ab humilibus
honoratur. altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus
fueris: sed quae praecepit tibi deus, illa cogita semper: et
in pluribus operibus eius ne fueris curiosus. non est enim
tibi necessarium ea quae abscondita sunt. Et post III
uersus: Multos enim inplanauit suspicio eorum et in uanitate
detinuit sensus illorum. cor durum male habebit in nouissimo,
—29 R honorat] hononficar Sa
3 honorat] hononficaT S 4 longion S 5 deum] om. R ferui. &
htf M 6 generauerunt S (cod. dm.) : genuerunMPCRav m Cermone
(-om M) & m omni MC m omi R 8 verba: et p. m
uersns om. MPCR 9 fenecTa C 10 conTnfrenf 8 fenfu Rav
12 reli∗qu(eras. n) C, relmqua S, derelinquit ab 13 fili∗ Pmanſuaudine
MC 14 hominem P1, omnem P\' quando P1
15 humilia te] humil(ras. ex) P 16 quoniam]
quam R toliuf dei eT ab holbns R 18 pcipiT M, percipiT P1
∗∗illa (ras. m) M 19 ne] S C enim] om. P enim eft a
20 neceſſariam P1 neceſſariuR ea quae abfcondita funt
uidere oculis tuis av 21 mpl∗naufras. a, in marg: at inquinau
al. m.) C, fubplanTaniT P (cf. v) 22 daenuMPS habiT C
uias non habebit successus, et prauicordius in illis scandalizabitur.
cor nequam grauabitur in doloribus, et peccator
adiciet ad peccandum. Et post II uersus: Cor sapiens
intellegitur in sapientia, et auris bona audiet cum omni concupiscentia
sapientiam. sapiens cor et intellegibile abstinebit
se a peccatis et in operibus iustitiae successus habebit. ignem
ardentem extinguit aqua, et elemosyna resistit peccatis: et
deus prospector eius qui reddit gratiam meminit in posterum,
et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Fili, elemosynam
pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere.
animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem
in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum
angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non
auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non auferas oculos
tuos propter iram et non relinquas quaerentibus tibi retro
maledicere: maledicentis enim in amaritudine exaudietur
precatio illius: exaudiet autem eum qui fecit illum. congregationi
pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia
animam tuam et magnato humilia caput tuum. declina
pauperi aurem tuam et redde debitum tuum et responde illi
pacifica in mansuetudine. libera eum qui iniuriam patitur de
manu superbi, et non acide feras in anima tua. in iudicando
6, 1 et 2 uerba: cor
nequam grauabitur om. MCB 4 peccandum] peccaTS B 8
p1 ehmoftna M, elemofmif C, elemofma RS reHfrif C, reſiſ
S 9 perfpecxor ei\' efr R redda 8 10 P elymofini
M, elemofmam PR, hemoſia
S, pauperis av ſransuerranſ Pl, anerraf P* 12 difpexenf MPC
13 in] om. MP1C1 non] ne 8 14 anguſ
contribulati v habiciaf MC et] om. P 15 non] ne CB
16 et] om. Pl 17 maledicenref MP, maledicenS\' enim] add. tibi
CBav amaritudine animae av 18 deprecatio av eum] om. P*
congregaTione S 19 prefbirero (pręfb. C) MPCBS 21 pauperi fine
triftitia av 22 pacifice B de manu] om. Pl 2S accide erat P1
et eris uelut filius altissimi obaudiens, et miserebitur tui
magis quam mater. sapientia filiis suis uitam inspirauit, et
suscipit exquirentes se et praeibit in uia iustitiae. et qui
illam diligit, diligit uitam: et qui uigilauerint ad illam, conplectebuntur
placorem eius. qui tenuerint illam, uitam hereditabunt,
et quo introiuit bene dicit deus. qui seruiunt ei, obsequentes
erunt sancto: et eos qui diligunt illam diligit deus.
qui audit illam, iudicat gentes: et qui intuetur illam, permanebit
confidens. si crediderit ei, hereditabit illam et erunt
in confirmatione creaturae illorum. quoniam in temptatione
ambulat cum eo et in primis eligit eum. timorem et metum
et probationem inducet super illum et cruciabit illum in
tribulatione doctrinae suae, donec temptet illum in cogitationibus
illius et credat animae illius. et firmabit illum et
iterum adducet directum ad illum, et denudabit abscondita sua
illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae.
si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in
manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo.
pro anima tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio
adducens peccatum et est confusio adducens gloriam et
gratiam. non accipias faciem aduersus faciem tuam, nec
aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum
tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis.
in ras.) P tui] nbi P 3 fapienTiam MPl mra
C inſpirabRv 4 exquirentes] inquirentes av
piuMPl (cod. Am.) 5 conplecrebnnf (bu perduct.) C, oplebunt
R 6 placorem] dnlcore R R uiTa M 7 et] eo
S\' inCRSav benediceT Rav 8 hos] of C, eof RSav
9 inin ras. 2 uel 3 litt.) P, intuebitur cod. Am. 10 ei]
om. P1 11 TempTaTionem P1 12 elegiT MCS 18 prob.] prononem
P mducar P1, inducMP\'CS uerba; et cruciabit
illum om. R 14 suae] om. P1 15 firmauiT P 16 itermn]
lam MCR, ITer Sav (cf. cod. Sangerm. ap. Sabat.) adduCIT MP
ad illum et laetificabit illum av abfconfa CRv 17
Rav illum] om. Pl 18 autem] om. S (cf. Septuag.) illum] eum
Sav 19 filii P1 20 p animaC confundent S 22 et 28
non] ne Pv accipief M 24 rempuf S (cod. Am.)
enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in
uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. non
contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis
tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et
ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem
potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare
pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus
inpugnabit pro te inimicos tuos. noli citatus esse in lingua
tua et inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut
leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos
tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad
dandum collecta. Noli adtendere ad possessiones iniquas et
ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in
tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam
cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet
propter facta mea? deus enim uindicans uindicabit.
ne dixeris: peccaui et quid accidit mihi triste? altissimus
enim est patiens redditor. de propitiatu peccatorum noli esse.
sine metu, neque adicias peccatum super peccatum. et ne dicas:
miseratio dei magna est, multitudinis peccatorum meorum
miserebitur. misericordia enim et ira ab illo cito proximat
et in peccatores respicit ira illius. non tardes conuerti ad
dominum et ne differas de die in diem. subito enim uenit
ira illius et in tempore uindictae disperdet te. noli anxius
esse in diuitiis iniustis: nihil enim proderunt tibi in diem
obductionis et uindictae. non uentiles te in omni uento et
non eas in omni uia. sic enim peccator probatur duplici
lingua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et
scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto
mansuetus ad audiendum uerbum dei, ut intellegas: et cum
om. P\', ne R 6 homine 8 7 agomare MPlS
9 expngnabiT Sav uerba: in lingua - — noli esse om. P1
12 capiendum] accipiendum PSav 18 ne] & ne Sa acoedir MP1
21 mulMP 23 non] er non MPCB 24 differaf conuem
C ueniet av 26 die CBSav 27 uen τιli MP1 28 pbaY
peccaTor C 31 ad] eT ad P dei] dl P, om.v ut] eT P1
proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum,
ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria
in sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est
ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris.
super furem enim est confusio et paenitentia, et
denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium
et inimicitia et contumelia. iustifica pusillum et magnum
similiter. Noli fieri pro amico inimicus proximo: inproperium
et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator inuidus
et bilinguis. non te extollas in cogitatione animae tuae, uelut
taurus, ne forte elidatur uirtus tua per stultitiam. Et post
VII uersus: Multi pacifici sint tibi, et consiliarius sit tibi
unus de mille. si possides amicum, in temptatione posside
eum et non facile credas illi temet ipsum. est enim amicus
secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis:
et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus
qui odium et rixam et conuicia denudabit. est autem amicus
socius mensae et non permanet in die necessitatis. amicus
si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis et in domesticis
tuis fiducialiter aget. si humiliauerit se contra te et a facie
tua abscondet se, unianimem habebis amicitiam bonam. ab
inimicis tuis separare et ab amicis tuis adtende. amicus fidelis
protectio fortis: qui autem inuenit illum, inuenit thesaurum.
amico fideli nulla est conparatio et non est digna ponderatio
M, fer* (f ras.) C, fer B, adferf P* 5 non] ne R
appellant P1 ſuſurro RS\'avt in nita tua add. a lingua] in lingua a
cap.] ne capiaris av 6 poeniTenTia MCS, potentia P\' 7 denot.]
deuoc10RodiumJandiamP1 8 et contumelia]contaliame
deuoc10 B odimn] audiam P* 8 et contumelia] con
P1 puſſillum P 10 et pr.] emm eT P\'v 11 bilinguf M errollanf
P2 12 P 13 conſiliaru (-an P1) flnT Tibi MPlS, conſilianuſ
Tibi ſP* (eod. Am.) 14 poſſidiſ M 16 die] om. P1. 17 inimicitiam]
amicMPCRS 18 denudauiT MPC 19 perraanebiT
Sav 20 qaoequaliſ M 21 agrr MPC, age R (cod. Am.)
et] om. MCB 22 abfcondiT S, abfconderit ab unanunem PRSav
28 amicis] mimiciſ P1 24 MC 25 et et est alt. om. P1
ponderatio] cdparaTio S
medicamentum uitae et inmortalitatis: et qui metuunt dominum,
inueniunt illum. qui timet deum, aeque habebit amicitiam
bonam: quoniam secundum illum erit amicus illius. fili, a
iuuentute tua excipe doctrinam et usque ad canos inuenies
sapientiam. quasi is qui arat et seminat, accede ad illam
et sustine bonos fructus illius. in opere enim ipsius exiguo
laborabis et cito edes de generationibus illius. quam aspera
est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in
illa excors. quasi lapidis uirtus probatio erit in illis et non
demorabuntur proicere illam. Et post II uersus: Quibus
autem agnita est, permanet usque ad conspectum dei. audi
fili, et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium
meum. inice pedem tuum in conpedes illius et in torquem
eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et
ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad
illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam
et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam:
in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi
in oblectationem. et erunt tibi conpedes in protectionem
fortitudinis et bases uirtutis et torques illius in stolam gloriae.
Et post IIII uersus: Fili, si adtenderis mihi, disces: et
si adcommodaueris animam tuam, sapiens eris. et si inclinaueris
aurem tuam, excipies doctrinam: et si dilexeris audire,
MC 2 et] om. MCH 3 muemenx Mv deum] dum
MP 4 filu P1 6 is] * iɾ (ras. h] M accede** P 7 illiuſ
frncruT C ipsius] illiuf Sa engue B, exiguum av 9 permanebit
P\'av in] om. C 10 lapidef м1P1 :12 agniTa PSa
(cod. Sangerm. ap. Sabat.) : cogniTa MCBv (magnificata cod. Am.)
pmanenT Sa dei] dñ1 MPCB 13 conſilium meum P 14 pedum
* •
P conpede M (cod. Am.) Torque* uirg. s. lin. et f eras.) P
15 ſubice* P collum tuum Rav 16 acidienf MC, accidienf PB
a unculis P1 animo] amico C 18 derehnquenf MR (cod. Am.)
20 oblecMP (cod. Am.) 21 fornTndmef
MP1 frola B (cod. Am.) 22 si] om. MPl dicef C1
23 accSmodabenf S
sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem
dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si
uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius
exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in
mandatis illius maxime adsiduus esto, et ipse dabit cor tibi
. et concupiscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere mala,
et non te adprehendent. discede ab iniquo, et deficient mala
abs te. non semines mala in sulcis iniustitiae, et non metes
ea in septuplum. noli quaerere ab homine ducatum, neque
arege cathedram honoris. non te iustifices ante deum: quoniam
agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri
sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere
iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et
ponas scandalum in agilitate tua. non pecces in multitudine
ciuitatis, nec te inmittas in populum: neque alliges duplicia
peccata, nec enim in uno eris inmunis. noli esse pusillanimis
in anima tua. exorare et facere elemosynam non despicias.
ne dicas: in multitudine munerum meorum respiciet deus,
et offerente me deo altissimo, suscipiet munera mea. non
inrideas hominem in amaritudine animae: est enim qui humiliat
et exaltat deus. noli amare mendacium aduersus fratrem
tuum, neque in amicum similiter facias. noli uelle mentiri
omne mendacium: adsiduitas enim illius non bona. noli uerbosus
esse in multitudine presbyterorum. Et post uersus
MP prefbirerorum (pręrb. C) MPCR 2 narrationem]
ranons MCR 3 efugianr P, effugienr R (cod. Am.)
4 illl C omarum P1 6 mandaTa MPC 8 imco M 9 femmaf
MC 10 ab omme C 11 non} er non MCR 12 poenef MC
13 uirMPSa 14 extremiscas edd. 15 mulTi-
Tudmem CRav 16 inmittas] mITTat P, ImR adligef P1
17 puſſillanimiſ P 18 elymoſmaM, elimoſinaCR
difpiciaf MPC 19 mulC deus] dBf PS (P in ras.)
20 et] om. P1 offerenTS CS (cod. Am.) 21 m hominem P
amariTudmem P 22 exalP1v amare] arare e
28 menTire MPS 24 bonam Pl, 5 bona C\'av 25 prefbiTerorum
(pręſb. C) MPC.
dantem animam suam. seruus sensatus dilectus quasi
anima tua: non defraudes illum libertate, neque inopem relinquas
illum. Et post II uersus: Filii tibi sunt? erudi
illos. pecora tibi sunt? adtende illis. filiae tibi sunt? serua
corpus illarum. non ostendas hilarem faciem tuam ad illas.
trade filiam, et grande opus feceris, et homini sensato da
illam. mulier si est tibi secundum animam tuam, non proicias
illam, et odibili non credas te in toto corde. honora
patrem tuum et gemitus matris tuae ne obliuiscaris. memento
enim quoniam nisi per illos non fuisses. et retribue illis,
quomodo et illi tibi. in tota anima tua time deum et sacerdotes
illius sanctifica. in omni uirtute dilige deum, qui te
fecit, et ministros eius non derelinquas. honora deum ex tota
anima tua et honorifica sacerdotes. Et post VI uersus :
Et pauperi porrige manum tuam, ut perficiatur benedictio tua.
gratia datus in conspectu omnis uiuentis, et a mortuo non
prohibeas gratiam. non desis plorantibus in conrogatione et
cum lugentibus ambula. non te pigeat uisitare infirmum: ex
his enim in dilectione firmaberis. in omnibus operibus tuis
memorare nouissima tua, et in aeternum non peccabis. Non
litiges cum homine potente, ne forte incidas in manus illius.
non contendas cum homine locuplete, ne forte contra consistat
litem tibi. multos enim perdidit aurum, et usque ad
et Eccli. 8, 1-4 CRv 4 fili MC1
B tibi] R 5 illos] add: er curaa lllof a puenxia illorum
P2v peccora P1C adten∗∗de P d non] ne (in ras.) C, eT non
R oetendas] abfcondaf M, rasura 15 litt. (ofcendaf B. lin. al. m.)
C 7 homme MP1 da* P 8 mul.) eT mulier P 11 per illos
natus av foisses] add. naxuf P* 12 et ante illi om. P1S
12 et 14 TOTO P1 14 non] ne B deum] dum M 16 benedictio]
ppP2v 17 daRv), darur 8 a] om. R
18 conrogaxione (-cione M) MS, conroga∗B)
CR (cod. Am.), confolatione ab ... 22 lMPC,
mcedef P1 23 contra te av consistat] confifſ & M, ocB
24 et] om. MPCB
linguoso et non strues in ignem illius ligna. Et post II
uersus : Ne despicias hominem auertentem se a peccato,
neque inproperes ei: memento quoniam omnes sumus in correptione.
ne spernas hominem in sua senecta: etenim ei
nobis senescunt noli de mortuo gaudere, sciens quoniam
omnes morimur et in gaudium nolumus uenire. ne despicias
narrationem presbyterorum sapientium et in prouerbiis illorum
conuersare. ab ipsis enim disces doctrinam intellectus et
seruire magnatis sine querella. non te praetereat narratio
seniorum: et ipsi enim didicerunt a parentibus suis. quoniam
ab ipsis disces intellectum et in tempore necessitatis responsum.
Et post XVI uersus: Cum fatuis ne consilium habeas:
non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent. coram
extraneo ne facias consilium: nescis enim quid pariat. Et
post II uersus: Non zeles mulierem sinus tui. Et post
VII uersus: Virginem ne concupiscas, ne forte scandalizeris
in decore eius. non des fornicariis animam tuam in nullo,
ne perdas te et hereditatem tuam. Et post II uersus:
Auerte faciem tuam a muliere compta et non circumspicias
speciem alienam. Et post XII uersus: Ne derelinquas
amicum antiquum: nouus enim non erit similis illi. uinum
nonum amicus nouus: ueterescet et cum suauitate bibes illud.
non zeles gloriam et opes peccatoris: non enim scis quae
5 et 6 20 ib. 8 21 ib. 14-17 M, hngief C1 2 ftraaf
P2R igne MS 8 difpiciaf MPC 4 uipro∗peref P fum\'॥omes
R correpM, corrupnonem P, corruptione S 6 de morrao
mimico Tno P2CRv (errant Maur.) 7 gaudiuR
dispicias M, difpicief P 8 prefbixerorum (prqfb. PC) MPCR
10 qaerela S 11 parentibus] paTnb; P2RSav 13 XVI] XV S,
aliqaos a 15 facief P1, fecens Jt pareax M, pana Sv 17 ne
pr.] . nõ R concnpiscas] conspicias P2v 18 decorem P1 ullo
Rav 19 ne] er P\'CR et] om. P1 20 circomspicies (IC in ras.)
P 21 speciem] mulierem MCR XII aliqaos a 28 uererefcar
CS, uererafcer Rav
Et post s t II uersus: Longe abesto ab homine potestatem
habente occidendi, et non suspicaberis timorem mortis. et si
accesseris ad illum, noli aliquid committere, ne forte auferat
uitam tuam. Et post IIII uersus: Et cum sapientibus et
prudentibus tracta. uiri iusti sint tibi conuiuae, et in timore
dei sit gloria tibi. Et post LIIII uersus: Semen hominum
honorabitur hoc, quod timet deum: semen autem hoc exhonorabitur
hominum, quod praeterit mandata domini. in
medio fratrum illorum rector in honore, et qui timent dominum
erunt in oculis illius. gloria diuitum, honoratorum et pauperum
timor dei. non est despicere hominem iustum pauperem et
non magnificare uirum peccatorem diuitem. magnus est iudex
et potens est in honore, et non est maior illo qui timet deum.
seruo sensato liberi seruiunt: uir prudens et disciplinatus non
murmurabit correptus. Et post V uersus: Fili, in mansuetudine
serua animam tuam et da illi honorem secundum
meritum suum. Et post VI uersus: Sapientia humiliati
exaltat caput ipsius, et in medio magnatorum consedere illum
faciet. non laudes uirum in specie sua, neque spernas hominem
in uisu suo. breuis in uolatilibus est apis, et initium dulcoris
habet fructus illius. in uestitu ne glorieris umquam, nec in
die honoris tui extollaris. Et post VI uersus: Priusquam
16 ib. 31 18 Eccli. 11, 1—4 23 ib. 7-10
1 iu∗∗ria (r in ras. et m eupra lin. m. pr.) M iniustorum] iu⌠
RS 2 *n (ras. X) P 8 habente MC sospic.] ⌠u⌠picaueri⌠∗∗P,
⌠upplicaberi⌠ C morti⌠(i⌠in ras.) P 4 nolij w S aufereT P1
IIII
5 uet T inrasura bin. uel tern. litt.) M IIII] III R, VII:
(corr. m. pr.) S, quattuor a 7 glonaxio CRv tibiJ rua Cx
LIIII] LIIIJB, aliquos a 9 pMP\'C 11 illius] emf C
12 non est scripsi, efr non MPCSa (cod. Am.), efr ne R dei est.
noli deapicere v di⌠picia⌠(derp. Sa) MPCSa et] om. DiCI;
18 magnificaueris R est iudex] et iudex v 14 est alt.) om. R
16 feruienRa 16 murmurauiT (mormur. M) MPl 18 humiliTaTi
MP\' 19 exaltabir P2CRv ofidere R
ne adicias loqui. de re ea, quae te non molestat, ne certeris:
et in iudicio peccatorum ne consistas. fili, ne in multis
sint actus tui: et si diues fueris, non eris inmunis a delicto.
si enim secutus fueris, non adprehendes: et non
effugies, si praecurreris. Et post XX uersus: Ne manseris
in operibus peccatorum: fide autem in deo et mane
in loco tuo. Et post XIII uersus: Ante mortem ne
laudes, hominem quemquam. Et post I uersum: Non
omnem hominem inducas in domum tuam: multae enim insidiae
sunt dolosi. sicut enim eructuant praecordia infantium,
sicut perdix inducitur in foueam et ut caprea in laqueo, sic
et cor superborum, et sicut prospectator uidens casum proximi
sui. bona enim in mala conuertens insidiator et in electis
inponet maculam. ab scintilla una augetur ignis et ab uno
doloso augetur sanguis. homo uero peccator sanguini insidiatur.
adtende te a pestifero: fabricat enim mala: ne forte inducat
super te subsannationem in perpetuum. admitte ad te alienigenam,
et subuertet te in turbore et abalienabit te a tuis
propriis. Si benefeceris, scito, cui benefeceris, et erit gratia
in bonis tuis multa. benefac iusto et inuenies retributionem
magnam, et si non ab ipso, certe a deo. et non est eis bene
et 6 et 7 add: et cum interrogaueris, corripe inste.
prius quam audias, ne respondeas uerbum v et] om. PCR 2 loqui∗∗
P de ea re Rv certaneris edd. 8 peccanTia S 5 adphendif
(apph. S) MP\'S 6 precucurreri⌠ P2S XX] aliquos a 8 XIII] VII
MPCR, aliquot a 91] unit Sa 10 mulTa MC\' mbdia efr dolo⌠i
P\' 11 doloeii funt a sicut enim] er ⌠icuR erncranT Rv
infantium] feTanTium (-ciuR) PB (cod. Am.), foetentium v 12 eicnt]
flc MC, fl P1, et ficnt av fon.] canea Sv laqueu P2CRa
13 pfpecraTor R, prospector v 14 conuertens] ou\'R (conuertit cod.
im Am.) inaidiatur v 15 mpomT MP, ponS ab] eT ab R
ՐcinMP 17 adtende te] adTendiTe CS*, attende tibi av
19 ՐuueruMP turbore] Turpore S, torpore a abalienatUT C
20 cm benefecenf P (cf. v) 22 ab] ad MC* ipfof C et non]
non P\'Sa .
altissimus odio habet peccatorem et misertus est paenitentibus.
is misericordi et susceperis peccatorem. benefac humili
et non dederis impio. prohibe panes illi dari, ne ia ipsis
potentior te sit: nam duplicia mala inseries in omnibus bonis,
quoniam et altissimus odio habet peccatores et impiis reddet
uidictam.Et post IIII uersus: Non credas inmico tuo
m aeternum: sicut euim aeramentum aeruginat nequitia illius.
et si humiliatus uadat curuus, adice animum tuum et custodi
ab illo. non statuas illum penes te, nec sedeat ad dexteram M
tuam, ne conuersus stet in loco tuo, ne forte conuersus in
locum tuam inquirat cathedram tuam et in nouissimo agnoscas
uerba mea et in sermonibus meis stimuleris. quis miserebitur
incantatori a serpente percusso et omnibus qui adpropiant
bestiis? et qui comitatur cum uiro iniquo et obuolutus est
in peccatis eius. una hora tecum permanebit: si autem declinaueris,
non subportabit in labiis suis indulcat inimicus
et in corde suo insidiatur, at subuertat te in foueam in oculis
suis lacrimatur inimicus: et si inuenerit tempus, non satiabitur
sanguine. ri incurrerint mala tibi, inuenies eum illic priorem.
in oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuuans suffodiet
plantas tuas. caput suum mouebit et plaudebit manu, et
MP, elemoɾinaCB,
elemoɾynas a (ef. v) 2 peccaP2R1Sav poenMS
3 ɾuɾciperiɾ MPC peccatorem] & impnf k pecca
bono k IIrecepenf peccarorem in margine inferiore (fol. 40r) sub signo hl,
cui nihil retpondet vn textu, addidit alia manus, quae supplere uolebat
uersum 4 et 5, mediam lineam ipsa omittens in P 4 et] om. P*
non] ne Sa illi panef C dare MP1Sa in] om. MP1C
5 in omnibna bonia] m hoib; nR 8 erugina
9 abijce a 10 a derreram C 12 in] om. P 18 mea] rua
MP\'C et] om. MC frimolenf (e m ras. 2 litt.) P 14 et] er
m P quę M (cod. Am.) adppnanT MP\', adppmqaanT Px
15 et pr.] sic et o, et sic v obuolutus] obluM, obliruɾ P1 16 dechnabenf
MC 17 mdalgar P 18 ɾubuerMPlCS 20 mcurrerun
Sv 21 ՐuffodMP, fuffodiar C
LXI: Bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia:
et nequissima paupertas in ore impii. Et post III uersus:
Beatus uir, qui non est lapsus uerbo ex ore suo et non est
stimulatus in tristitia delicti. felix qui non habuit animi sui
tristitiam et non excidit ab spe sua. uiro cupido et tenaci
sine ratione substantia, et homini liuido ad quid aurum?
Et post XIIII uersus: Fili, si habes, benefac tecum et deo
dignas oblationes offer. memor esto quoniam mors non tardat
et testamentum inferorum quia demonstratum est tibi: testamentum
enim huius mundi morte morietur. ante mortem
benefac amico tuo et secundum uires tuas exporrigens da
pauperi. Et post XVI uersus: Beatus uir, qui in sapientia
sua morietur et qui in iustitia sua meditabitur et in sensu
cogitabit circumspectionem dei: qui excogitat uias illius in suo
corde et in absconditis illius intellegens. Et post XXV
uersus: Homines stulti non adprehendent illam, et homines
sensati obuiabunt illi. homines stulti non uidebunt illam:
longe enim abest a superbia et dolo. uiri mendaces non erunt
illius memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successum
habebunt usque aspectionem dei. non est speciosa laus
22 et 23 17 EccJi 15, 7—22 et 16, 1 — 4 MP\' 2 LXI] LVI P\'S aliquos u.
a 3 et p. m uersus] om. P* 5 MPC
(cod. Am.), excida S ab] a R fpem P1 ren∗aci P 7 ratione]
add: efr P1Sav homine M, omme C libido PCS ad quid] acqmnT
S 8 XIIII] aliquos a 9 oblationes] obligationes edd. 10 teatamentum]
Tefnmomum R demonfrraTa efr MP\'O 11 enimJ aQ
S monarnr RS ante morte M 12 exporregenf MP\'
18 XVI VRM, uerC. XVI. S, aliquos u. a 14 sua pr.] om. Rav
morietur] morabiTur MP1CRav sua alt.] om. R fenfu fuo a
in 15 cogMP circumՐpec τιοnem M, circuminՐpecτιοnem P
dei] dfh MP uias Րuas in corde Րuo a 16 abfconflf P1 (cod.
Am.) XXV] XXV* C, aliquos a 17 illam] om. R 19 enim]
om. P eT n5 eraT ill1\' memores uin mendaces R 20 memores
illius a inuenientur v illam MP1 21 ad mfpecnonem PRSav
(usque inspectionem cod. Am.)
sapientiae enim dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit,
et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest :
quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit:
non enim necessarii sunt illi homines impii. omne execramentum
erroris odit deus, et non erit amabile timentibus illum. deus
ab initio constituit hominem et reliquit illum in manu consilii
sui. adiecit mandata et praecepta sua: si uolueris, mandata
conseruabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere.
adposuit tibi aquam et ignem: ad quod uoles porrige manum
tuam. ante hominem uita et mors, bonum et malum: quod
placuerit ei, dabitur illi. quoniam multa sapientia dei et
fortis in potentia uidens omnes sine intermissione. oculi
dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis.
nemini mandauit impie agere et nemini dedit spatium peccandi.
non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et
inutilium. Et ne iocunderis in filiis impiis, si multiplicentur:
non oblecteris super ipsos, si non est timor dei cum illis.
non credas uitae illorum et ne respexeris in labores illorum.
melior est enim unus timens deum quam mille filii impii
et utile mori sine filiis quam relinquere filios impios. Et
post XXI uersus: Non dicas: a deo abscondar et ex summo
quis mei memorabitur ? Et paulo post: Non sunt absconsa
testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum
in conspectu dei. elemosyna uiri quasi signaculum cum ipso
om. CR a deo] om. MP\'S pfecra R 2 aCfrabir
S habundaruv
mplanabaT P1, mplanabrr CR 5 omne MPS 17 conՐM
P1C1 relinquA P\' 8 mandata conseroare cod. Am. (cf. Sab.),
feruare mandaTa R, mandata seruare v 10 pomgef S 18 omnesj
omM 14 agnufca M, agnoՐcMC
operem MPI, opuf C 15 manducauiT P* 17 et] eras. P
18 non] eT no R 20 enim] om. R 21 uTile efr Pv 22 XXV
uerfuf pofr S XXV P1, XXII P2, aliquos a 24 eorum pr.] illorum
av 25 elimoՐina M, aelimoOna P1 elemollna P2CR
et retribuet illis unicuique in caput illorum et conuertet
in interiores partes terrae. paenitentibus autem dedit uiam
iustitiae et confirmauit deficientes sustinere et destinauit illis
sortem ueritatis. conuertere ad deum et relinque peccata tua:
precare ante faciem et minue offendiculum. refers te ad
deum et auertere ab iniustitia tua et nimis odito execrationem.
Et post VIIII uersus: Quam magna misericordia dei et
propitiatio illius conuertentibus ad se! nec enim omnia possunt
esse in hominibus, quoniam non est inmortalis filius hominis.
Et post XXX uersus: Miseratur excipientes doctrinam
miserationis et qui festinant in iudiciis eius. fili, in bonis non
des querellam, et in omni dato non des tristitiam uerbi mali.
nonne ardorem refrigerabit ros? sic et uerbum melius quam
datum. nonne ecce uerbum supra datum bonum? et utraque
cum homine iustificato. stultus acriter inproperabit, et datus
indisciplinati tabescere facit oculos. ante iudicium para iustitiam
tibi et antequam loquaris disce. et ante languorem adhibe
medicinam et ante iudicium interroga te ipsum, et in
conspectu dei inuenies propitiationem. ante languorem humilia
te et in tempore infirmitatis ostende conuersationem tuam.
non inpediaris orare semper et non ueteris usque ad mortem
iustificari: quoniam merces dei manet in aeternum. ante orationem
praepara animam tuam et noli esse quasi homo, qui
temptat deum. Et post VI uersus: Homo sapiens in omnibus
MP1 2 illiՐ rembutionem P2v capITe PCa
conuerMPS 8 poenMS 4 diffcienMP1C dirnnaruT MPC 5 rehnqugre MC 6 faciem] add. eiuf P2R
et] om. P1 refer P\'CS, eT refer B, reuertere av 7 deum] dSm
Sv auertere] reuerrere S 8 VIIII]VIIIS, aliquot a 10 hommb;
M, ommb; PCR (cod. Am.) 11 XXX] aliquot a miferaTor MP1
BSa, mifereaTur C (cod. Am.) excipienՐ libri, excipientium edd.
12 fefnnaT PSav 13 quaere*lam P, querelam S 15 et] fed av
16 acriter] acharMPC 17 facit] fecC 18 et alt.] eras. P
18 et 20 langorem C 19 et alt.] om. P1 22 non pr.] ne R .
ueteris] uereris a, uerearis v 25 in omnibus] femp R
V uersus: Post concupiscentias tuas non eas et a uoluntate
tua auertere. si praestes animae tuae concupiscentiam eius,
faciet te in gaudium inimicis. ne oblecteris , in turbis, nec
inmodicis delecteris. Et post V uersus: Et qui spernit
modica, paulatim decidet. uinum et mulieres apostatare faciunt
sapientes et arguent sensatos. Et post IIII uersus: Qui
credit cito leuis corde, minorabitur: et qui delinquit in animam
suam, insuper habebitur. Et post II uersus: Et qui odit
loquacitatem, extinguit malitiam. Et post VIII uersus:
Audisti uerbum aduersus proximum: commoriatur in te fidens
quoniam non te disrumpet a facie uerbi parturit fatuus tamquam
gemitus partus infantis. sagitta infixa femori carnis,
sic uerbum in ore stulti. corripe amicum, ne forte non intellexerit
et dicat: non feci, aut si fecit, ne iterum addat facere.
corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte
iteret. corripe amicum: saepe enim fit commissio. et non
omni uerbo credas. est qui labitur in lingua sua, sed non
ex animo. quis est enim qui non deliquerit in lingua sua?
corripe proximum, antequam commineris. et da locum timori
altissimi: quia omnis sapientia timor dei et in illa timere
deum. Et post V uersus: Melior est homo, qui deficit
sapientia et deficiens sensu in timore quam qui abundat sensu
et transgreditur legem altissimi. Et post XVI uersus:
Quam bonum est arguere quam irasci! Et post XII uersus:
11 ib. 10-18 22 ib. 21 25 Eccli. 20, 1 R aTTendeT RSv 2 pofr (ofr in ras.) P uoluprare
PCSa 3 auertere] cerere MC2, nerare P1 concupiՐcenM,
concupiTcentias Rv 5 m modiciՐ RSav delecteris] oblecrena R
V] aliquos a 7 argnont a IIII] q
ax dehnqua CRS 10 ernngua S VJilJ aliquos a audiՐ
S 11 aduerՐuS prox.] add. P\'v 12 diraper i2 parrunՐ
S\' 13 ՐicuMPO, m femore R
carnis] cams PR (cod. Am.) 18 in] del. P* 19 quis] qui MP1
21 quia] er quia R 22 V] VI S, n R homo] om. CR defecir
MPl 24 XVI] XVI M, XV P1, aliquos a 25 arguere 8 S et p.
XII uersus] om. MPCRS XII scripsi, aliquos a
uersus: Sapiens in uerbis se ipsum amabilem facit. Et post
XIII uersus: Lapsus falsae linguae quasi qui pauimento cadens,
sic casus malorum festinanter uenit. homo acharis quasi fabula
uana in ore indisciplinatorum adsidua erit. ex ore fatui reprobabitur
parabola: non enim illam dicit in tempore suo. Et p ost
II uersus: Est qui perdit animam suam prae confusione, et ab
inprudenti persona perdet eam: personae autem acceptione
perdet se. est qui prae confusione promittit amico, et lucratus
est eum inimicum gratis. obprobrium nequam in homine
mendacium et in ore indisciplinatorum adsidue erit. potius
fur est quam adsiduitas uiri mendacis: perditionem autem
ambo hereditabunt. mores hominum mendacium sine honore,
et confusio ipsius cum ipso sine intermissione. sapiens in
uerbis producet se ipsum. Et post IIII uersus: Xenia et
dona excaecant oculos iudicum, et quasi mutus in ore auertit
correptiones eorum. sapientia absconsa et thesaurus inuisus,
quae utilitas in utrisque? melior est in hominibus qui abscondit
insipientiam suam quam qui abscondit sapientiam suam.
Fili, peccasti: ne adicias iterum, sed et de praeteritis deprecare,
ut tibi remittantur. quasi a facie colubri fuge peccata, et si
accesseris ad illa, suscipient te. dentes leonis dentes eius,
interficientes animas hominum: quasi romphaea bis acuta
omnis iniquitas: plagae illius non est sanitas. Et post IIII
uersus: Qui odit correptionem, uestigium est peccatoris: et
15 ib. 31—33 et Eccli. 21, 1-4 25 ib. 7 MGRS, aliquos a 3 qui] om. 8
(mitio lineae) pauimen(cod. Am.) , de paoimento a
cade|riՐ C, CadIT R 4 uemer Sav, uemT eT R 5 diTciplinatoram
a 6 illa R suo] om. R 7 pda MPv 9 promittit] plda
M 10 omme M, hominem P1, omne P* 11 erit] om. R potior
av 12 fur est] forem MP (cod. Am.), fur e 14 ipsius] llhuT Sa
15 pducMCR exema P* 16 iudicum] iudic∗um P, ducH S
mUTO! S 18 in hominibua] om. P qui abscondit] in rasura P1
abfconda MC 19 insipientiam soam quam] om. P quam] add.
homo P* abՐconda MP1C 22 leonef M\'C eius] ei C\', llliuՐ
P1 23 romphea MPR biՐcuMP\' 25 et] nam P*
uersus: Via peccantium conplantata lapidibus, et in fine
illorum inferi et tenebrae et poenae. qui custodit iustitiam,
continebit sensum eius. consummatio timoris dei sapientia et
sensus. Et post VII uersus: Verbum sapiens quodcumque
audierit scius, laudabit et ad se adiciet: audiet luxuriosus et
displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum. narratio
fatui quasi sarcina in uia: nam in labiis sensati inuenietur
gratia. os prudentis quaeritur in ecclesia, et uerba illius
cogitabunt in cordibus suis. Et post II uersus: Conpedes
in pedibus stulto doctrina et quasi uincula manuum super
manum dexteram. fatuus in risu exaltat uocem suam: uir
autem sapiens uix tacite ridebit. ornamentum aureum prudenti
doctrina et quasi brachiale in brachio dextro. Et post
VIII uersus: In ore fatuorum cor illorum et in corde sapientium
os illorum. dum maledicit impius diabolum, maledicit
ipse animam suam. susurrio inquinabit animam suam et
in omnibus odietur: et qui manserit, odiosus erit: tacitus et
sensatus honorabitur. In lapide luteo lapidatus est piger, et
omnes loquentur super aspernationem illius. Et post IIII
uersus: Filia prudens hereditas uiro suo: nam quae confundit,
in contumeliam fit genitoris. patrem et uirum confundit
quae audax est, et ab impiis non minorabitur: ab
utrisque autem inhonorabitur. musica in luctu inportuna
narratio: flagella et doctrina in omni tempore sapientia. qui
29 — 31 et Eccli. 22, 1 21 ib. 4-13 Pl finem MP1C (cod. Am.) 3 et pr. om. C poens
CS, pena R qui] eT qui R 5 VII] mi MPCB, aliquos a 6 infcraf
MPCRSa audebir MC, audiet (ier in ras.) P luionofuf MPC
7 illi] ei R illud] illd MPCS post] per Pl 8 in alt.) om.
MC 9 gratia] ՐapienS prudenTef MP1 ecleaa M
10 cogiTabanT Pl 11 super] fupra Sa 12 dex-rra PSI 18 sapiens]
om. P1 MPl 15 Vlllj aliquos a cor] om. P\' 16 dum]
ctL R diabulu M, diabulo P\' 17 er ՐuՐurrio R inquinauMPC,
comquinabiT Sav 20 loquenturj TorquenT R illius] lpfua R
21 prudene] fapiens R 23 quae et est del. P2v
non adtendenti quasi qui excitat dormientem de graui somno,
qui enumerat stulto et in fine dicit: quis est hic? super
mortuum plora, defecit enim lux eius: et super fatuum plora,
defecit enim sensus. modicum plora super mortuum, quoniam
requieuit: nequissimi enim nequissima uita super mortem fatui.
luctus mortui septem diebus: fatui autem et impii omnes dies
uitae illorum. Et post XXI uersus: Mittens lapidem in
uolatilia. deiciet illa: sic et qui conuiciatur amico dissoluit
amicitiam. ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes:
est enim regressus. ad amicum si aperuerit os triste, non
timeas: est enim concordatio, excepto conuicio et inproperio
et superbia et mysterii reuelatione et plaga dolosa: in his
omnibus effugiet amicus. Et post X uersus: Quis dabit
ori meo custodiam et super labia mea signaculum certum,
uti ne cadam ab ipsis et lingua mea perdat me. Domine
pater et dominator uitae meae, non relinquas me et ne sinas
me cadere in illis. quis superponit in cogitatu meo flagella
et in corde meo doctrinam sapientiae, ut ignorationibus eorum
non parcant mihi et non appareant delicta illorum, ne adincrescant;
ignorantiae meae et multiplicentur delicta mea et
peccata mea abundent et incidam in conspectu aduersariorum
et gaudeat inimicus meus? domine pater et deus uitae meae,
MP\'CS 3 quij cum dormiente loquitur qui av
ennmer.] narrat a, enarrat v finem R quis] qui MP1 4 defic
bis CRa et] uMC uerba: lnx - - enim om. P1 5 fenfuf
emf P1, ei ՐenՐus a 7 morruif M impii o. d. uirae in ras. al.
m. P 8 XXII P1, aliquos a lapide MC 9 decidA MPlC
confM, conficiaTur P\' diՐՐolua Sa 10 amicum] inimicum
P1 11 ad amicum- er H R, ad amica- siS aparuer
aperueris v non] ne B 18 miՐMPCRS reuelario
MPCS m ommbuf huՐ P 16 uti ne] ut non av 17 non] ne
R derebnquaf P\'C ՐineՐ P1 18 ՐupponR, fuperponet v
cogrraTo MP1 19 ut] er P1 20 parcanT P appareant] parcanT
MP, paranr C, pareanr RS illorum] eorum Rv ne] eT P*
adcrefcanr M 22 habundanT P1 mcedam MP1C
meorum ne dederis mihi et omne desiderium auerte a me.
aufer a me uentris concupiscentias, et concubitus concupiscentiae
ne adprehendat me, et animae inreuerenti et infrunitae
ne tradas me. doctrinam oris audite, filii, et qui custodierit
illam, non periet labiis suis, nec scandalizabitur in operibus
nequissimis. in uanitate sua adprehenditur peccator et superbus
et maledicus scandalizabitur in illis. iurationi non adsuescat
os tuum: multus enim casus in illa. nominatio uero. dei non
sit adsidua in ore tuo, et nominibus sanctorum non admiscearis:
quoniam non eris inmunis ab eis. sicut enim seruus interrogatus
adsidue a liuore non minuitur, sic omnis iurans et
nominans in toto a peccato non purgabitur. uir multum
iurans implebitur iniquitate et non discedet a domo illius
plaga. et si frustrauerit, delictum illius super ipsum erit, et
si dissimulauerit, delinquit dupliciter. et si in uacuum iurauerit,
non iustificabitur: replebitur enim retributione domus illius.
Et post IIII uersus: Indisciplinationi non adsuescat os
tuum: est enim in illa uerbum peccati. memento patris et
matris tuae: in medio enim magnatorum consistis: ne forte
obliuiscatur te deus in conspectu illorum, et adsiduitate tua
infatuatus inproperium patiaris et maluisses non nasci et diem
natiuitatis tuae maledicas. homo adsuetus in uerbis inproperii
in omnibus diebus suis non erudietur. duo genera abundant
in peccatis, et tertium adducit iram et perditionem. anima
om. P1 exMO, ex
prauum a 8 concupifcenTi4 S concupifcenTiaf uenTrif C
4 apprehendant v ammo C* infrunC 5 etj om. P*
6 penir S, penbiT P* verba: in operibus - - scandalizabitur om.
B 7 et] om. P1 8 luraMP\' 9 mulTo!
CS 10 amdua GBSa 12 minueP1 18 mulTuf P\'
14. difcediT C illius] ei\' R 15 frurrra lurauenT MPlCR, fruftrauerit
fratrem a fup lllfl MCR 16 dehnquA S 17 indicab
R rePla 18 indiſciplinaMSa, mdifciplinare
C, mdifciphnaxe iuraciom ui loquele R 20 conſiſreſ CS
22 infaMC, adduca S
glutiat: et homo nequam in ore carnis suae non desinet,
donec incendat ignem. Et post II uersus: Omnis homo,
qui transgreditur lectum suum, contemnens in animam suam
et dicens: quis me uidet? tenebrae circumdant et parietes
cooperiunt me et nemo circumspicit me: quem uerear? delictorum
meorum non memorabitur altissimus. et non intellegit,
quoniam uidet oculus illius: quoniam expellet a se timorem
dei huiusmodi hominis timor et oculi hominum timentes illum.
et non cognouit, quoniam oculi domini multo plus lucidiores
super solem, circumspicientes omnes uias hominum et profundum
abyssi et hominum corda intuentes in absconditas
partes. Et paulo post: Qui in iuuentute tua non congregasti,
quomodo inuenies in senectute tua? quam speciosum canitiae
iudicium et presbyteris cognoscere consilium! quam speciosa
ueteranis sapientia et gloriosis intellectus et consilium! corona
senum multa peritia et gloria illorum timor dei. Et post
X uersus: Timor dei super omnia superposuit. beatus cui
donatum est habere timorem dei. qui tenet illum, cui adsimilabitur?
Et post XX uersus: Ne respicias mulieris
speciem et non concupiscas mulierem in specie. Et post
uersus XXVIII: Mulier ebriosa ira magna: et contumelia
20 ib. 28 22 Eccli. 26, 11-14 MPS exMP* (cod. Am.) 2 degluxiar P,
cruC, gluS* (cod. Am.) ore] honore CR carn.] domuf
carmſ, (domuſ del.) C deOnaT MP1C, defuuT P 8 II uersus]
n -II. MP 4 conTempnenf MPC, conTemnef S in] om. R
m
5 mdenf P1 6 coopenenx C circūſpecM, circumſpec
uerebar R 7 morabii M inSa 8 uidet] omma uide
P2a 10 domini] dei M mulC
lnadionf MP 11 circuſpecienM 12 abiſſi PR abfconfaf
P 18 que R (cf. v) tua] ſua M.\' om. R 15 prefbnerif MPCR
quam] om. P1 18 fe fuperpofuit av cni] efr cm P* 19 tenet}
TenenT S, CRa (cod. Am.) adſimulabMP\'C 20 XX]
aliquos a respicias] add. m P 21 specie] fpeciem MP\'
22 XXXIII MCR aliquos uerfus a
oculorum et in palpebris illius agnoscitur. in filia
non auertente se firma custodiam, ne inuenta occasione abutatur
se. ab omni inreuerentia oculorum caue: et ne mireris,
si te neglexerit. Et post IIII uersus: Gratia mulieris
sedulae delectabit uirum suum et ossa illius inpinguabit
disciplina illius. datum dei mulier sensata et tacita, non est
inmutatio eruditae animae. gratia super gratiam mulier sancta
et pudorata. omnis autem ponderatio non est digna continentis
animae. Et post XII uersus: Et qui transgreditur a iustitia
ad peccatum, deus parauit eum ad romphaeam. Et post
IIII uersus: Et qui quaerit locupletari, auertit oculum suum.
Et post III uersus: Conuertetur delictum. si non in timore
domini tenueris te instanter, cito subuertetur domus tua.
si in pertusura cribri remanebit stercus, sic aporia hominis
in cogitatu illius. uasa figuli probat fornax, et homines iustos
temptatio tribulationis. sicut rusticatio de ligno ostendit
fructum illius, sic uerbum ex cogitatu hominis cordis. ante
sermonem non conlaudes uirum: haec enim temptatio est
hominum. si sequaris iustitiam, adprehendes illam et indues
quasi poderem honoris: et habitabis cum ea, et proteget te
in sempiternum, et in die agnitionis inuenies firmamentum.
uolatilia ad sibi similia conueniunt, et ueritas ad eos qui
operantur illam reuertetur. leo uenationi insidiatur semper,
8-27 a (eod. Am.) 2 agnoſce
P2SaCRv 4 miſereriſ MC, miſerif P*
6 delecrauiT MP1. 7 difciplina illius data dei ert. mulier av 8 gratiam
P* 9 conrinenf C 11 parabiT S eaMC rãpheã MCR,
rompheam P 12 locuplaare MP1, locoplaare P\' uerba: et qui
quaerit 1. a. o. s. e. p. m ueraus om. CR 13 Q- III. MP conu\'
R, conuerreraur M, con τeraur PS2av delictum] debnquenre dehcrum
P* (cf. v) 15 si] ſicut av prunfura R cribri] cn in ras. P,
cibn M stercua] puluif CRav 16 furnaz M 17 sicut] ſic P*
ruſrigaMPl 18 cor P1 20 fequenT Sa 21 podorem S,
pudorem MP1Ca (eod. Am.) 24 reuerCR uenaTione C
manet sicut sol: nam stultus sicut luna inmutatur. in medio
insensatorum serua uerbum tempori: in medio autem cogitantium
adsiduus esto. narratio peccantium odiosa, et risus
eorum in delictis peccati. loquella multum iurans horripilationem
capiti statuit, et inreuerentia ipsius obturatio aurium. effusio
sanguinis in rixa superborum, et maledictio illorum auditus
grauis. qui denudat arcana amici, perdet fidem et non inueniet
amicum ad animam suam. dilige proximum et coniungere
fide cum illo: quod si denudaueris abscondita illius, non per-.
sequaris eum. sicut enim homo qui perdet amicum suum,.
sic qui perdet amicitiam proximi sui. et sicut qui dimittit
auem de manu sua, sic reliquisti proximum tuum, et non eum
capies. non illum sequaris, quoniam longe abest. effugit
enim quasi caprea de laqueo: quoniam uulnerata est anima
eius: et ultra eum non poteris conligare. maledicti est concordatio:
denudare autem amici mysteria desperatio est animae
infelicis. adnuens oculis fabricat iniqua, et nemo eum abiciet.
in conspectu oculorum tuorum indulcabit os suum et super
sermones tuos admirabitur: nouissime autem peruertet os
suum et in uerbis tuis dabit scandalum. multa odiui et non
coaequaui ei, et dominus odiet illum. Et post II uersus:
Qui foueam fodit, in illam decidet, et qui statuit lapidem
proximo, offendet in eo, et qui laqueum alio parat, peribit in
R cogR 4 adſidiuſ S\' onofa Px 5 obnpila
MP1CRS, in marg: 1 horripila
P\\ fort: obrepilationem 6 capmf PC ſtatuet av 8 pdix P2C
Ra ν 9 ammmn fuum P2CRSa ν 10 fidem MPCa denud.] nudaneris
a pfequenf P\'CRax 11 pofr eum P2 ν 11 et 12 perdit
av 12 demMP 18 Bua] om. R fic qm PtR reliquiſri
(fn in ras. m. al.) P uerba: et non e. c. n. i. sequaris quoniam om.
MP\'CR 16 conhgan MP & maledicTa P1 17 miſ
MPCR difperaTio MP 18 umuenf oculo P* 19 condulcabiT
CRv, conculcabit a suum] mum MP\'S 20 ammirabiTur MPC
21 odiui] audim MPCRSa 28 fodrr foueam R decidet in illam
a 24 offendiT MPC (cod. Am.), offendaT R eo] illo C alii v
et non agnoscet unde adueniet illi. inlusio et inproperium
superborum et uindicta sicut leo insidiabitur illi. laqueo peribunt
qui oblectantur casu iustorum. Et post III uersus:
Qui uindicari uult, a deo inueniet uindictam, et peccata illius
seruans seruabit relinque proximo tuo nocenti te, et tunc
deprecanti tibi peccata soluentur. homo homini seruat iram
et a deo quaerit medellam! in hominem similem sibi non
habet misericordiam et de peccatis suis deprecatur! ipse dum
caro sit, seruat iram et propitiationem petit a deo! quis
exorabit pro delictis illius? memento nouissimorum et desine
inimicari: tabitudo enim et mors inminet in mandatis. memorare
timorem dei et non irascaris proximo. memorare
testamenti altissimi et despice ignorantiam proximi. abstine
a lite et minues peccata. homo enim iracundus incendit 115
litem, et uir peccator turbabit amicos et in medio pacem
habentium inmittit inimicitiam. Et post IIII uersus: Certamen
festinatum incendit ignem, et lis festinans effundit
sanguinem, et lingua testificans adducit mortem. si sufflaueris,
quasi ignis exardebit: et si expueris super illam, extinguetur: et
utraque ex ore proficiscuntur. susurrio et bilinguis maledictus:
multos enim turbauit pacem habentes. lingua tertia multos
commouit, et dispersit illos a gente in gentem. ciuitates
muratas diuitum destruxit et domus magnatorum effodit.
uirtutes populorum concidit et gentes fortes dissoluit. lingua
MP\', facienxe 8 2 ognofceT B 4 caſui a
IIII P 6 feruauiT P\' nocenti te] nocenTe MPC 7 folnunY S
reeeraat a 8 a] om. C medelam P7S 9 depcabrrur B
dum] cum v 10 sernat] ſeruaM, feruA S, referaaT PCRa ν petit)
quenr C\' a] in ras. P 11 ezoramT P1 12 imminua S
m mandarif dl Sa 18 deiJ om. S 14 ignoranTiae P1 . 15 minuiſ
P 16 tnrbabit] om. P* 17 iumS (cf. ν) 18 effonda S
19 adduca S 20 ezpauens R exſringualt.) om.
MPS ν 21 ez ore uTraq; P fufurro Ra ν 22 TnrbabiT Pv
23 commoua S a genTe MP 24 diſMPC effoduS
qui respiciet illam, non habebit requiem, nec habebit amicum,
in quo requiescat Et post uersus XXIII: Verbis tuis
facito stateram et frenos ori tuo rectos: et adtende, ne forte
labaris in lingua et cadas in conspectu inimicorum insidiantium
tibi et sit casus tuus insanabilis in mortem. Qui facit misericordiam,
faenerat proximo: et qui praeualet manu, mandata
seruat. faenera proximo tibi in tempore necessitatis illius,
et iterum redde proximo tuo in tempore suo. confirma
uerbum et fideliter age cum illo, et in omni tempore inuenies
quod tibi necessarium est. multi quasi inuentionem aestimauerunt
faenus et praestiterunt molestiam his qui se adiuuauerunt.
Et post XIII uersus: Verumtamen super humilem
animo fortior esto, et pro elemosyna non trahas illum. propter
mandatum adsume pauperem, et propter inopiam illius ne
dimittas eum uacuum. perde pecuniam tuam pro fratre
et amico, et non abscondas illam in lapidem in perditionem.
pone thesaurum tuum in praeceptis altissimi, et proderit tibi
magis quam aurum. conclude elemosynam in corde pauperis,
m et haec pro te exorabit ab omni malo: super scutum potentis
et super lanceam aduersus inimicum tuum pugnabit uir bonus
fidem facit proximo suo: et qui perdiderit confusionem,
(eod. ÃmJ, forref P2R, om. initio bneae C, uiratae
ab eica MP\', eicia P* (cod. Am.) priuabS) MCS
2 reſpicP2RSa ν haba MP1CR requiem] in marg: nec hab
cum reqme add. P* (cf. cod. Am.) 8 uRC, xxm q. R (aic),
aliqaos nera. a tuis] fmf P4 5 inimicorum Tuoram P* 6 mone
S 7 pzimQ MP puahMP1 8 faenera] eT fen\'a R, fęnerare
a (cf. v) 9 tuo] om. P1S aestim.] fnmaneronT
MP\' 12 faenos] om. P\' adiuua∗∗uerunRv
13 XIII]aliquos a 14 elimoHna M, aehmoſma P\', elemofina CR
rraaf MC er proprer R 15 mandata a paupemm P*
16 demiTTaf MP eum] illū S proprer fraTrem & amicum Sa ν
17 illa MPCR fub lapide P2M, aehmoſmam
P1, elemoſnaCR 20 exorauC
22 pro pnmo P2
pro te animam suam. repromissorem fugit peccator et inmundus.
bona repromissoris sibi adscribit peccator, et ingratus
sensu derelinquet liberantem se. uir repromittit de proximo
suo, et cum perdiderit reuerentiam, derelinquetur ab eo.
repromissio nequissima multos perdidit dirigentes et commouit
illos quasi fluctus maris. uiros potentes gyrans migrare fecit,
et uagati sunt in gentibus alienis. peccator transgrediens
mandata domini, incidet in promissionem nequam. Et post
I uersum: Recupera proximum secundum uirtutem tuam et
adtende tibi, ne incidas. Et post XVI uersus: Qui diligit
filium suum, adsiduat illi flagella, ut laetetur in nouissimo
suo. qui docet filium suum, laetabitur in illo. Et post X
uersus: Equus indomitus euadet durus, et filius remissus
euadet praeceps. lacta filium, et pauentem te faciet: lude cum
eo, et contristabit te. non conrideas illi, ne doleas: et in
nouissimo obstupescent dentes tui. non des illi potestatem
in iuuentute et ne despicias cogitatus illius. curua ceruicem
eius in iuuentute et tunde latera eius, dum infans est, ne forte
induret et non credat tibi, et erit tibi dolor animae. doce
filium tuum et operare in illo, ne in turpitudine illius confundaris.
melior est pauper sanus et fortis uiribus quam diues
inbecillis et flagellatus malitia. salus animae in sanctitate
iustitiae et melior omni auro et argento, et corpus ualidum
quam census inmensus. non est census super censum ?salutis
post gratiam distinx. BS enim] om. S
3 mgranf C, gratif P1 6 diligenref Ra 7 ∗pP\' giranf
BS faciT P\' 8 uam. pr.) S
9 pmiſſione MC, pmiſione P 10 IJ unũ S 11 intende tibi a
mcedaf MPC XIII S, aliquos a 18 laetabitorj laudabirur Sav
14 euadir Sv 15 euadiT Sa 16 eo] illo a conMP1C
non] ne S et] om. MCBa 17 eT obfrupefcenT Ba 18 diſpicieſ
MP\'C 21 MPB 22 melius B pauper] in ras. m.
al. P 23 inbeci∗liſ P, mbeallef S\', inbeciliſ S* 24 et ante mel.
om. v melior efr Rv & m menfam MP\'C, & m menfaf S
est mors quam uita amara et requies aeterna quam languor
perseuerans. bona abscondita in ore clauso quasi adpositiones
epularum circumpositae sepulchro. Et post V uersus:
Tristitiam non des animae tuae et non adfligas temet ipsum
in consilio tuo. iocunditas cordis haec est uita hominis et
thesaurus sine defectione sanctitatis, et exultatio uiri est longaeuitas.
miserere animae tuae placens deo et contine, et congrega
cor tuum in sanctitate eius et tristitiam longe expelle
a te. multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa.
zelus et iracundia minuent dies, et ante tempus senectam
adducit cogitatus. Et post X uersus: Qui aurum diligit,
non iustificabitur: et qui insequitur consumptionem, replebitur
ex ea. multi dati sunt in auri casus, et facta est in specie
illius perditio illorum. lignum offensionis est aurum sacrificantium:
uae illis qui sectantur illud et omnis inprudens
deperiet in illo. beatus diues, qui inuentus est sine macula
et qui post aurum non abiit nec sperauit in pecunia et thesauris.
quis est hic, et laudabimus eum? fecit enim mirabilia
in uita sua. quis probatus est in illo et perfectus est? et
erit illi in gloria aeterna: qui potuit transgredi et non est transgressus,
et facere mala et non fecit: ideo stabilita sunt bona
illius in deo, et elemosynas illius enarrabit ecclesia sanctorum.
Et post X, uersus: Vtere quasi homo frugi quae tibi adponuntur,
ut non, cum manducas multum, odio habearis.
\' cessa prior disciplinae causa, et noli nimius esse, ne forte
om. Pl langor P1 8 quaei] quara S\' adpoſ
S1 4 circũpoſMPC 7 sanct.] fciraf S ■ 8 miſerire M
10 τriſτιτιam MP1C \' 11 minua P1C 12 X] aliquos a - 13 con-
ſum|pM auro P1 .15 illorum] dolorum S
16 inpudenſ MPC 17 denpia (dir. P) MPC, diripie(lie) R
18 habuT P\'CS 19 laudauimuſ S 20 quis] qm MPC ν uerba:
perfectus - - transgredi et om. M 21 in] om. CBSav 23 deo]
dilo Mv elimoſinaſ (ael. P) MP, elemoflnaf CR eelefla M
24 X] aliquos a froge S quae] hif quae P2a
(cod. Am., cf. Sabat.) mulTuf P habnenf C 26 ne M I *
manum tuam, nec prior poscas bibere. quam sufficiens
est homini erudito uinum exiguum. Et post XVI uersus:
Diligentes in uino noli prouocare: multos enim exterminauit
uinum. Et post XXV uersus: Loquere maior natu: decet
enim te primum uerbum diligenti scientiam: et non inpedias
musicam. ubi auditus est, non effundas sermonem: et inportune
noli extolli in sapientia tua. Et post V uersus:
Adulescens, loquere in tua causa uix. si bis interrogatus
fueris, habeat caput responsum tuum. in multis esto quasi
inscius et audi tacens simul et quaerens. in medio magnatorum
non praesumas, et ubi sunt senes, non multum loquaris.
ante grandinem praeibit coruscatio, et pro reuerentia accedit tibi
bona gratia. praecurre autem prior in domum tuam et illic
auocare et illic lude et age conceptiones tuas, et non in delictis
et uerbo superbo. et super his omnibus benedicito deum,
qui fecit te, et inebriantem te ab omnibus bonis suis. qui
timet deum, excipiet doctrinam eius: et qui uigilauerint ad
illam, inuenient benedictionem. qui quaerit legem, replebitur
ab ea: et qui insidiose agit, scandalizabitur in ea. qui timent
dominum, inuenient iudicium iustum et iustitiam quasi lumen
accendent. peccator homo deuitabit correptionem, et secundum
MC parcar (porc. C) MC 8 XVI] X MPCR, aliquos
a 5 XXV] XV P, aliquos a maiof (aiof in litt. dblutis) M
6 diligenTi (enlitt. ablutis) M, dilige R lmpedianf muſ
B m mufici P 7 est] non efr Rav sermonem] fangune M
P1, loquelam R 8 lnoporC 9 caufa ma R uii] add: cum
necesse fuerit a 10 esto] ſM 11 magnatorum] add: loqui a
18 grandine MC coruscatio] add: er anTe uerecundiS praeib
Pax accidis C (cod. Am.), aecider jR, accedet e 14 gratia]
er hora furgendi non Te tncef (uersiculii 15 priorem partem add. aX.
m., eed non ea quae cetera addidit) P 15 aoocare] uacare M, aduocare
a delicus R 17 mebnanre C, inebriauit a . ab] in a ſuiſ
bomf 8 18 dnPS ν mgilauem .. mueniT C 19 illam Sa ν
20 qui pr] quiſ P1 nmex R 21 inueniunMCR 22 acceder
C debMP\'C\'
disperdet intellegentiam. Et post IIII uersus: Fili, sine
consilio nihil facias, et post factum non paeniteberis. Et
post VI uersus: Qui credit deo, adtendet mandatis: et qui
confidit in illo, non minorabitur. Timenti dominum non occurrunt
mala: sed in temptatione deus illum conseruabit et
liberabit a malis. sapiens non odit mandata et iustitias, et
non inlidetur quasi nauis in procella. homo sensatus credit
legi dei, et lex illi fidelis. qui interrogationem manifestat,
parabit uerbum. Et paulo post: Vana spes et mendacium
uiro insensato: et somnia extollunt inprudentes. et quasi qui
adprehendit umbram et sequitur uentum, sic et qui adtendit
ad uisa mendacia. hoc secundum hoc uisio somniorum, ante
faciem hominis similitudo hominis. ab inmundo quid mundabitur?
et a mendace quid uerum dicetur? diuinatio erroris
et auguria mendacia et somnia male facientium uanitas est.
et sicut parturientis cor tuum phantasias patitur, nisi ab
altissimo fuerit emissa uisitatio: ne dederis in illis cor tuum.
multos enim errare fecerunt somnia et exciderunt sperantes.
in illis, sine mendacio consummabitur uerbum et sapientia
in ore fideli conplantabitur. Et post V uersus: Multa uidi
enarrando et plurimas uerborum consuetudines. aliquotiens
1—8 21 ib. 12—31 et Eccli. 35, 1 et 2 et 5-18 M, poemTebenf
P, pemTebif R uerba: et post — uersns om. MPCRS VI scripsi,
paucos a 4 adC, aRo 5 confidunt P, confidenT
8 mmorabunTur PSa (cf. Sab.) des R (cod. Am.) occurrenT
PR ν 7 liberauP1 9 lex] add: di P\'
illi dd. Pl 10 parauiT P1 poft paululum a 12 apprehendenT
B 13 hoc ſedm uifionem fompmoru R 14 ſimil
P (cod. Am., cf. Sab.) mandabif MP1C1 15 uirum diciTur M
P1C1 16 male facienTii MP\'C 17 parcunenTef S fanraOaf MP
CRS paTiaur S 18 enum S in] om. Ra 21 fidelis P\'av
conTemplabif CRa, complanabitur v 22 errando S
fbper add. P\' (superborum cod. Am.)
sum gratia dei. spiritus timentium deum quaeritur, et in
respectu illius benedicentur. spes enim illorum in saluantem
illos, et oculi dei in diligentes se. qui timet dominum, nihil
trepidabit et non pauebit, quoniam ipse est spes eius. timentis
dominum beata est anima. ad quem respicit? et quis est
fortitudo eius ? oculi domini super timentes eum: protector
potentiae, firmamentum uirtutis, tegimen ardoris et umbraculum
meridianum, et precatio offensionis et adiutorium casus, exaltans
animam et inluminans oculos, dans sanitatem, uitam
et benedictionem. immolans ex iniquo, oblatio est maculata,
et non sunt beneplacitae subsannationes iniustorum. dominus
solus sustinentibus se in uia ueritatis et iustitiae. dona iniquorum
non probat altissimus, nec respicit in oblationibus
iniquorum, nec in multitudine sacrificiorum eorum propitiabitur
peccatis. qui offert sacrificium ex substantia pauperum, quasi
qui uictimet filium in conspectu patris sui. panis indigentium
uita pauperis est: qui defraudat illum, homo sanguinum est.
qui aufert in sudore panem, quasi qui occidat proximum suum.
qui effundit sanguinem et qui fraudem facit mercennario,
fratres sunt. unus aedificans et unus destruens, quid prodest
illis nisi labor? unus orans et unus maledicens, cuius uocem
exaudiet deus? qui baptizatur a mortuo et iterum tangit
illum, quid proficiet lauatione illius? sic homo, qui ieiunat in
peccatis suis et iterum eadem facit, quid proficit humiliando
se? orationem eius quis exaudiet? Qui conseruat legem,
multiplicat orationem. sacrificium salutare adtendere mandatis
MP, parachP1 4 dei] dfii
R dom.] de3 R 5 C TimenTef MPCS,
R 6 reſpicia S quis] quę S (cf. Sab.) 8 Tegmen S
9 et prec.] deprecatio v exulMPCR 10 et uitam av
11 immolanR, immolantis av 12 fubfanaTionef MP iniust]
lufror. eT R 13 iniqu.] uucorum M, inimicorũ CR 14 probat]
porrabaT C 15 inicorum M 17 uicRav sui] om. R
19 occidiT P\'CRav 21 et 22 et unus] et alter a 28 bap
morruo & ITerum in ras. M Tanga S 24 lauaTiom MPXCS,
lauaP1Ra ν 25 facienf S ν pfeciT P, pficiA S 26 conſerua
S1 27 salotare est v
recedere ab iniustitia. non apparebis in conspectu dei uacuus.
haec omnia propter mandatum domini fiunt. oblatio iusti inpinguat
altare, et odor suauitatis est in conspectu altissimi.
sacrificium iusti acceptum est, et memoriam eius non obliuiscetur
dominus. bono animo gloriam redde deo, et non minuas
primitias manuum tuarum. in omni dato hilarem fac uultum
tuum, et in exultatione sanctifica decimas tuas. da altissimo
secundum datum eius, et in bono oculo ad inuentionem facito
manuum tuarum: quoniam dominus retribuens est et septies
tantum reddet tibi. noli offerre munera praua: non enim
suscipiet illa. noli respicere sacrificium iniustum: quoniam
dominus iudex est et non est apud illum gloria personae.
non accipiet dominus personam in pauperem, et precationem
laesi exaudiet. non despiciet preces pupilli, nec uiduae, si
effundat loquellam gemitus. nonne lacrima ad maxillam descendit,
et exclamatio a maxilla ascendit propter illud quod
descendit super illam ? Et post IIII uersus: Oratio
MC\', difcedere (d alt. ex r corr. tn. pr. inter scribendum)
S iniquitate] uersus tertii priorem partem, quae est: et propitiationem
litare facrificiis (sic) fuper iniufticias add. a, in marg. inf: & p pill M
beneplaciTum eſquae signo hi respondent,
ex uersiculo quinto sumpta add. P (cf. codicis Sangermanensis testimonium
ap. Sabat.) 2 recedere] om. P iniustitia] add: et post
paucos uersus a 3 haec enun P\'Rv mandata Ra mpmgaT
M 7 manum MPl 8 da] deo R 9 et] om. M\'CR adinuen
o *
(ne in ras. m. pr.) M 10 manum (um in ras.) P (uirg.
ras.) P dominus] df Ml 11 reddet tantum a 12 respicere] m
add. P\' (ef. v) 13 et 14 dom.] deus R 14 personam] om. P\'
15 non] eT non MCR diſpicia MPC uiduaSv 16 eifunda C,
effundit a lacrimae v, add. uiduae Pv difcendir MP\', difcendunT
P1 17 eiclamatio] add: et in marg. inf. ∗∗∗∗∗∗∗∗∗∗ (erasa ad manllam)
afcendunx (corr. afcendiT al. m.) urque ad caelu & dSf eiaudiror n
delecrabiTur m llliſ P5 (cf. v) ad maxillam CR maxilla] add. ennn
Pl ascendit] difcendrr MP, defcendiT CR (cf. Sab.) 18 diſcend
MP
sancto adsiduus esto, quemcumque cognoueris obseruantem
timorem dei, cuius anima est secundum animam tuam. Et
post V uersus: Et in his omnibus deprecare altissimum,
ut dirigat in ueritate uiam tuam. Et post uersus XXI:
Fili, in uita tua tempta animam tuam, et si fuerit nequam,
non des illi potestatem. non enim omnibus omnia expediunt,
et non omni animae omne genus placet. noli auidus esse in
omni epulatione et non te effundas super omnem escam. Et
post IIII uersus: Honora medicum propter necessitatem:
etenim illum creauit altissimus. a deo est medella, et a rege
accipiet donationem. disciplina medici exaltabit caput ipsius,
et in conspectu magnorum conlaudabitur. altissimus creauit
de terra medicinam, et uir prudens non abhorrebit illi. nonne
a ligno indulcata est amara aqua? ad agnitionem hominum
uirtus illius, et dedit homini scientiam altissimus, honorari
in mirabilibus suis. in his curans mitigauit dolorem ipsorum.
Et post IIII uersus: Fili, in tua infirmitate non desperes,
sed ora dominum, et ipse curabit te. auerte a delicto et dirige
manus et ab omni delicto munda cor tuum. Et post l uersum:
Et inpingua oblationem et da locum medico, etenim
illum dominus creauit: et non discedat a te, quoniam opera
eius sunt necessaria. est enim quando in manus illorum incurras:
ipsi uero dominum deprecabuntur, ut dirigat requiem
eorum et sanitatem propter conuersationem illorum. Et post
1-7 18 ib. 9 et 10 21 ib. 11-14 om. Sav poenarabM et] om. S poft aliquantum a
uiro] uero MC\' 2 efru MP1 quèque MC 5 digerat MC
u. XXTJ aliquot u. a 7 non pr.] ne P 9 non] om. MC1 10 necceſſ
(cf. v) 12 exalTauiT P, exalCRa ν
de T\'ra creauiT B 14 uir] om. C illam Ra, illa v 15 aqua
amara av ad] & MCB agnmonem llliuſ P\' 16 illius] illorum
P7v 17 miTigabiT BSav 18 dilperef MPC 19 dominum] dm S
curauiT P1 auerte] & uerre P1 direge ** P 20 IJ unfl BS
21 locum] loculo P1 22 diTcedam P\' 28 eiua] Tua MP\'C, fua R
25 conuerſione MCR
passus incipe plorare. et secundum iudicium contege corpus
illius et ne despicias sepulturam illius. propter delaturam
amare fer luctum illius una die et consolare propter tristitiam.
a tristitia enim festinat mors et cooperiet uirtutem, et tristitia
cordis flectet ceruicem. Et post I uersum: Non dederis
in tristitiam cor tuum. Et post VIIII uersus: Sapientia
scribae in tempore uacuitatis, et qui minoratur actu sapientiam
percipiet. Et paulo post: In uoce dicito: oboedite me,
diuini fructus aquarum, et quasi rosa plantata super riuum
fructificate. quasi Libanus odorem suauitatis habete. florete
flores quasi lilium, date odorem et frondete in gratiam et
conlaudate canticum et benedicite dominum in operibus suis.
date magnificentiam nomini eius et confitemini illi in uoce
labiorum uestrorum, in canticis labiorum et citharis: et sic
dicetis in confessione: opera domini uniuersa bona ualde.
in uerbo eius stetit aqua sicut congeries et in sermone oris
eius sicut exceptoria aquarum. quoniam in praecepto ipsius
placor fit et non est minoratio in salute illius. opera omnis
carnis coram illo et non est quicquam absconditum ab oculis
eius. a saeculo et usque in saeculum respiciet et nihil est
mirabile in conspectu eius. non est dicere: quid est hoc?
aut quid est illud? omnia enim in tempore suo quaerentur.
Et paulo post: Gratia sicut paradisus in benedictionibus
17-26 24 Eccli. 40, 17 BS filii P pradac P lacrimiſ P\' 2 plorare]
■clamare B 3 ne] non an dirpiciaf MPC propter] er propTer
B fer] per Pl 4 tristitiam] uersum 18: et fac luctum secundum
meritum eius uno die uel duobus propter detractionem add. a (cf. epist.
263, 8 et Sab.) 5 tristitia enim] P1 uerba: festinat —
tristitia om. P\' 6 flecnr S ν verba: et p. I ueroum om. MPCR
1] una 8 non] ex non S 7 tuum] add. fed repelle ea a xe P* (cf.
v) ſapienMPCBS (cf. Sab.) 9 obaudiTe Bav 12 frondixe
MP1C1 graTIa S 14 nomini (-mf P1) eiuſ magnificen
Sv 15 citbaris] cynonf MP1C, cynenf P\', cmenf 8 16 confeſſionem
MPlC 19 ftr (fi in ras.) P 21 refpicier P (cf. v) 23 in] om.
MOB, in ras. P Tempora tua MCX (cf. Sept.) 24 p\' paui (u t.
lin. add. m. 2) P
Fratres in adiutorium in tempore tribulationis, et super eos
misericordia liberabit. Et post paululum: Sapientia enim
abscondita et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque?
melior est homo, qui abscondit stultitiam suam, quam homo,
qui abscondit sapientiam. Et aliquanto post: Benedicentes
dominum, exaltate illum quantum potestis: major est omni
laude. exaltantes eum replemini uirtute. Et post multa:
Adpropiate ad me, indocti, et congregamini in domum disciplinae.
quid adhuc retardatis? et quid adhuc dicetis in his?
animae uestrae sitiunt uehementer. aperui os meum et locutus
sum: conparate uobis sine argento et collum uestrum subicite
iugo, et suscipiat anima uestra disciplinam. in proximo
est enim inuenire eam. uidete oculis uestris, quoniam modice
laboraui, et inueni mihi multam requiem. adsumite disciplinam
multo numero argenti, et copiosum aurum possidete in ea.
laetetur anima uestra in misericordia eius, et non confundemini
in laude ipsius. operamini opus uestrum ante tempus, et
dabit uobis mercedem uestram in tempore suo.
De libro Tobiae ista ponenda credidimus.
Honorem habebis matri tuae omnibus diebus uitae eius.
memor enim esse debes, quae et quanta pericula passa sit
et 34 9 Eccli. 51, 81-38 28 Tob. 4, 8 et 4 ν permaneP\'Rav 8 liberauom. 8
4 oculM 6 fapientiam tuam av 7 & exalTaTe C efr enim P*,
enim est v 8 & exalranf C 9 adppiarre (la in ras.) P 10 dic
Rv 12 frne argento ſapien(cod. Am.) 13 ſub mgo S
ſuſcipieCRa pronma P\' 14 enim eft a enim] om. R
muenin S uidM ocnli urC 16 multo] m mulTo P2av.
poffedrre M, poſſidP eam MPCR 19 foo. EXPLICIT. 8
d1
20 credim\' C, fanT R, credunuf (di supra lin. minio add. m. pr.) S
22 inscript. de libro Tobiae om. MPCRSa 28 marnf P 24 paffa
ſR
diebus uitae tuae deum in mente habe, et caue ne aliquando
peccato consentias, et praetermittas praecepta dei tui. ex
substantia tua fac elemosynam, et noli auertere faciem tuam
ab ullo paupere: ita enim fit, ut nec a te auertatur facies
domini. quo modo poteris, ita esto misericors. si multum
tibi fuerit, abundanter tribue: si exiguum fuerit, etiam exiguum
libenter inpertire stude. praemium enim tibi bonum thesaurizas
in die necessitatis. quoniam elemosyna ab omni peccato
et a morte liberat, et non patitur animam ire in tenebris.
fiducia magna erit coram summo deo elemosyna omnibus, qui
faciunt eam. adtende tibi, fili, ab omni fornicatione, et praeter
uxorem tuam numquam patiaris crimen scire. superbiam autem
numquam in tuo sensu aut in tuo uerbo dominari permittas:
in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio. quicumque aliquid
tibi operatus fuerit, statim mercedem ei restitue: et
merces mercennarii aput te omnino non maneat. quod ab
alio odis fieri tibi, uide ne alteri tu aliquando facias. panem
tuum cum esurientibus egenis comede, et de uestimentis tuis
nudos tege. Et post II uersus: Consilium semper a sapiente
perquire. omni tempore benedic deum, et pete ab eo. ut uias
tuas dirigat, et omnia consilia tua in ipso permaneant. Et
post VII uersus: Noli timere, fili mi: pauperem quidem
uitam gerimus, sed multa bona habebimus, si timuerimus deum,
et recesserimus ab omni peccato, et fecerimus bene. Et post
multa: Tunc Raphahel dixit eis occulte: benedicite deum
caeli, et coram omnibus uiuentibus confitemini illi, quoniam
fecit uobiscum misericordiam suam. etenim sacramentum regis
6-10 P 4 elymoſynaM, selemoftnam (e ex i m. al.) P, elemo-
ſinaCR 5 fleT Rav 6 poruenf Sav 7 tibi] om. P1
8 imparR 9 et 11 elymoftna M, aelimofma P1, elemofina CR
10 Tenebraf Sav 13 fupbla MC 14 permittas] mMC1
16 ei om. MPCR 19 er egenis Rv commede MPl uefrinf
C 20 ſapienS 28 VII] VIII R 24 habemuf MC1, habuermraf
P1 MC (cf. Sept. et Sab.) 26 rafahel MPC 28 suam
om. P1
honorificum est. bona est oratio cum ieiunio, et elemosyna
magis quam thesauros auri condere. quoniam elemosyna a
morte liberat et ipsa est quae purgat peccata et faciet inuenire
uitam aeternam. qui autem faciunt peccatum et iniquitatem,
hostes sunt animae suae. Et paulo post: Audite
ergo me, filii, patrem uestrum: seruite domino in ueritate et
inquirite, ut faciatis quae sunt placita illi, et filiis uestris
mandate, ut faciant iustitias et elemosynas, ut sint memores
dei, et benedicant eum in omni tempore in ueritate et in tota
uirtute sua.
Iam nunc quoniam non omnes libri canonici ueteresque
huic operi nostro necessaria dederunt,
neque hi qui dederunt ex omnibus suis locis conueniebat
ut darent, sed ex his tantum ubi apertiora
morum bonorum praecepta conperimus, siue ubi
utilia iubentur, siue ubi contraria prohibentur:
ad sacras litteras euangelicas et apostolicas
transeamus. caput in canone testamenti noui notissima
et praeclarissima quattuor euangelia tenuerunt,
in quorum primo, quod secundum Matthaeum
est, ea quae nobis sunt ad hoc opus, quod
suscepimus, congrua uideamus.
et 8 elymofina M, aelimofina (.. aelem.) P, elemofma CRS
S condere} recondere v 4 uerba: peccata e. f. i. u. ae. q. a. faciunt
om. P1, in marge add. P\', sed et fac. inuenire in ras. et mifencordiam
ante uitam punctis del. facit av 5 peccarum (um in ras.) P
7 me filii] mi filii MPC, filii mei RSx 8 mquaenTe P1 9 elymofinaf
M, aelimonnaf (aelem. corr. al. m.) P, elemofinaf CRS uerba:
ut sint m. dei om. R 10 eum] dmC (dominum cod. Am.) tota]
omm MPCR 11 rua- EPXLICIT - S 12 canomce MPCR uaenfq\'|
Sa 15 conuemebanT C conuemebar UT (bar UT in ras.
pr. m.) P his] eif PSa apemora in ras. pr. m. P 17 siue
ait.) om. MPCRS 18 euuangehcaf et 20 euuangelia M 19 in] om.
P1 20 euuangeh*a (ras. c) P 21 primum MPCSa 22 maxheum
MPCS nobis sunt] om. R 28 fufcipimuf MP
Videns autem dominus turbas ascendit in montem, et cum
sedisset, accesserunt ad eum discipuli eius. et aperiens os
suum docebat eos dicens: beati pauperes spiritu, quoniam
ipsorum est regnum caelorum. beati mites, quoniam ipsi
possidebunt terram. beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur.
beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam
ipsi saturabuntur. beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam
consequentur. beati mundo corde, quoniam ipsi deum
uidebunt. beati pacifici, quoniam filii dei uocabuntur. beati
qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum
est regnum caelorum. beati estis cum maledixerint uobis et
persecuti uos fuerint et dixerint omne malum aduersum uos
mentientes propter me: gaudete et exultate, quoniam merces
uestra copiosa est in caelis: sic enim persecuti sunt prophetas
qui fuerunt ante uos. uos estis sal terrae: quod si sal euanuerit,
in quo salietur? ad nihilum ualet ultra, nisi ut mittatur
foras et conculcetur ab hominibus. uos estis lux mundi. non
potest ciuitas abscondi supra montem posita: neque accendunt
lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum,
ut luceat omnibus qui in domo sunt. sic luceat lux uestra
coram hominibus, ut uideant uestra bona opera et glorificent
patrem uestrum, qui in caelis est. nolite putare quoniam ueni
soluere legem aut prophetas: non ueni soluere, sed adimplere.
amen dico uobis, donec transeat caelum et terra, iota unum
M) M1P1 M, m
maтhm C, marh S 3 dominus] vhf Pv 4 ad eum] om. C
7 lugunr M1 9 mifencordiS (en w ras. m. pr.) M 10 conſequaen
(e ex a corr. m. pr.) S 18 uobis] uobis holes Ra (cf. Sab.)
14 dixer\' P1 18 falheTur S (cod. Am.) 20 neque] ne M1
accedunP1 28 hominibus] ommb; MC bona opera uia C, opa
nra bona Bv et] *eT P 24 est] om. E 25 legem] **le (du. Utt.
elut.) Ml admplere P
ergo soluerit unum de mandatis istis minimis et docuerit sic
homines, minimus uocabitur in regno caelorum: qui autem
fecerit et docuerit, hic magnus uocabitur in regno caelorum.
dico autem uobis, quoniam nisi abundauerit iustitia uestra
plus quam scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum
caelorum. audistis, quia dictum est antiquis: non occides, qui
autem occiderit reus erit iudicio. ego autem dico uobis, quia
omnis qui irascitur fratri suo reus erit iudicio: qui autem
dixerit fratri suo racha, reus erit concilio: qui autem dixerit
fatue, reus erit gehennae ignis. si ergo offers munus tuum
ad altare et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid
aduersum te, relinque ibi munus tuum ante altare et uade
prius, reconciliare fratri tuo et tunc ueniens offers munus tuum.
esto consentiens aduersario tuo cito, dum es in uia cum eo,
ne forte tradat te aduersarius iudici et iudex tradat te ministro
et in carcerem mittaris. amen dico tibi, non exies inde,
donec reddas nouissimum quadrantem. audistis, quia dictum
est antiquis: non moechaberis. ego autem dico uobis, quia
omnis qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam iam
moechatus est eam in corde suo. quod si oculus tuus dexter
scandalizat te, erue eum et proice abs te. expedit tibi
ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum
mittatur in gehennam. et si dextera manus tua scandalizat
te, abscide eam et proice abs te. expedit tibi ut pereat unum
M non] s. lin. add. m. pr. M pM*
3 minuf P1 4 fecerunt P* 5 autem] eni Sv 6 phanffeorum M1
regno P\' 7 occidir M1 9 uerba: qui autem d. f. s. r. r. e. concilio
om. P1 10 conlllio a 11 faM, faTuae P offref M1
12 ad] ante a 14 reconciliari M\'P1RSav uemeſ P offer R, offeres.
a 15 confenTi**enf P . 17 m carcere miranf Ml 18 donec]
antequam R 19 mechabenf CR quia] quo S 20 concupifcendam
eam P, concupifcenni C 21 mecharus R 22 erue] abfcide P
proijce eum a cxpedit] add. eni Sav 23 una peax S 24 mittatur]
eaT RS dexTra MPCXR 25 expedit enim a unua
dictum est autem: quicumque dimiserit uxorem suam, det
illi libellum repudii. ego autem dico uobis, quia omnis qui
dimiserit uxorem suam excepta fornicationis causa facit eam
moechari: et qui dimissam duxerit adulterat. iterum audistis,
quia dictum est antiquis: non periurabis: reddes autem
domino iuramenta tua. ego autem dico uobis non iurare
omnino, neque per caelum, quia thronus dei est, neque per
terram, quia scabellum pedum eius est, neque per Hierosolymam,
quia ciuitas est magni regis, neque per caput tuum
iuraueris, quia non potes unum capillum album facere aut
nigrum. sit autem sermo uester: est est, non non: quod autem
his abundantius est, a malo est. audistis, quia dictum est:
oculum pro oculo et dentem pro dente. ego autem dico
uobis non resistere malo, sed si quis te percusserit in dexteram
maxillam tuam, praebe illi et alteram: et ei qui uult
tecum in iudicio contendere et tunicam tuam tollere dimittes
ei et pallium. et quicumque te angariauerit mille passus,
uade cum illo alia duo. qui petit a te, da ei: et uolentem
mutuari a te ne auertaris. audistis, quia dictum est: diliges
proximum tuum et odies inimicum tuum. ego autem dico
uobis: diligite inimicos uestros, benefacite his qui oderunt
uos et orate pro persequentibus et calumniantibus uos, ut
sitis filii patris uestri, qui in caelis est, qui solem suum oriri
14 cf. Exod. 21, 24, Leu. 24, 20, Deut. 19, 21 20 cf. Leu. 19, 18 C, miTratur 8 2 demiſſer
mechare R dimiſaR
6 peierabif Sa (Am.) 8 Tronuf (Tr in ras.) M 9 est] om. P1
eſт pedum eiuf PSv peduQ MC hierufolimi MP 10 est] om.
C magna M\' magni regis eft R 11 lurabenf PS poTef*
(ras. \'T) S 13 hif qm M1 14 et] om. P\' 15 dexPCR
derrra manlla тua M 16 et 17 tuam] om. R dimiTTif MP,
dimiTTe RSav 18 quicumque] qui S anganzauenT М1P1 mille]
ire mille a 19 nolenTe M\', uolenTi PS υ 20 muTuare M1a, muran
C au\'R, auerrenf P\' est] eft antiquis a dihgif M1
22 uof oder Ca 23 et alt.j om. P\' ut] eT P1
si enim diligatis eos qui uos diligunt, quam mercedem habebitis?
nonne et publicani hoc faciunt? et si salutaueritis fratres
uestros tantum, quid amplius facitis? nonne et ethnici hoc
faciunt? estote ergo uos perfecti, sicut et pater uester caelestis
perfectus est. Adtendite ne iustitiam uestram faciatis
coram hominibus, ut uideamini ab eis: alioquin mercedem
non habebitis apud patrem uestrum, qui in caelis est. cum
ergo facis elemosynam, noli tuba canere ante te, sicut hypocritae
faciunt in synagogis et in uicis, ut honorificentur ab
hominibus. amen dico uobis, receperunt mercedem suam.
te autem faciente elemosynam, ne sciat sinistra tua, quid faciat
dextera tua, ut sit elemosyna tua in absconso: et pater tuus,
qui uidet in absconso, reddet tibi. et cum oratis, non eritis
sicut hypocritae, qui amant in synagogis et in angulis platearum
stantes orare, ut uideantur ab hominibus. amen dico
uobis, receperunt mercedem suam. tu autem cum orabis,
intra in cubiculum tuum et clauso ostio ora patrem tuum in
absconso: et pater tuus, qui uidet in absconso, reddet tibi.
orantes autem nolite multum loqui sicut ethnici: putant enim
quia in multiloquio suo exaudiantur. nolite ergo adsimilari
eis: scit enim pater uester, quibus opus sit uobis, antequam
petatis eum. sic ergo orabitis: pater noster, qui es in caelis,
sanctificetur nomen tuum, ueniat regnum tuum, fiat uoluntas
tua sicut in caelo et in terra, panem nostrum
RSv 2 dilig ιτιs Rav haberif P\' 4 facie
Bet] om. M\'PC eC, ehTmci S 5 UOB] & uof
P cael.] m cęlif C 6 uerba: faciatis usque ad patrem uestram om.
P1 9 elymoſinapro y pos. al. m.) M, elimoſinam P, elemoflnam
CRS ante te] om. MPCB 10 ſinagogiſ PC uiis R
honficerur P1 11 reciperunT MlP 12 facienTem P1 12 et 13
elymofmi et -na M, aehmofinam et -na P1, elemofmam (-fyni 8) et -na
CRS 18 dextra P abfcondrro MP1CR υ (cod. Am.) 14 abtcon.
diTO R υ (cod. Am.) reddiT M1 15 ſinagogiſ MlPC 17 uobis]
om. R reciperunT M1P orabent P1, orauens Ra υ 18 clufo
MP 19 abfcondiTO Rv (cod. Am. bis) 20 sicut] om. P1
21 in] om. M1 adftmulan PC 22 quibue] quId Sav 24 aduemat
PRSav tuum] om. R 25 supersubst.] cS
et nos dimittimus debitoribus nostris, et ne inducas nos in
temptationem, sed libera nos a malo. si enim dimiseritis
hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis
delicta uestra. si autem non dimiseritis hominibus, nec
pater uester dimittet peccata uestra. cum autem ieiunatis,
nolite fieri sicut hypocritae tristes. exterminant enim facies
suas, ut pareant hominibus ieiunantes. amen dico uobis, perceperunt
mercedem suam. tu autem cum ieiunas, unge caput
tuum et faciem tuam laua, ne uidearis hominibus ieiunans.
sed patri tuo, qui est in absconso: et pater tuus, qui uidet
in absconso, reddet tibi. nolite thesaurizare uobis thesauros
in terra, ubi aerugo et tinea demolitur, et ubi fures effodiunt
et furantur. thesaurizate autem uobis thesauros in caelo, ubi
neque aerugo neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt
nec furantur. ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor
tuum. lucerna corporis est oculus. si fuerit oculus tuus
simplex, totum corpus tuum lucidum erit: si autem oculus
tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit. si ergo
lumen, quod in te est, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae
erunt? nemo potest duobus dominis seruire: aut enim unum
odio habebit et alterum diliget, aut unum sustinebit et alterum
contemnet. non potestis deo seruire et mammonae. ideo dico
uobis, ne solliciti sitis animae uestrae, quid manducetis, neque
corpori uestro, quid induamini. nonne anima plus est
quam esca, et corpus plus quam uestimentum? respicite
PRSav 4 dimM\'P et] om. edd.
5 delicta] delblTa S homo peccaTa eorom P\' 6 demP,
dimC, dimSav antem] om. MCR, enim P
7 hypochnP faciaf P\' 8 appareant v recepef S, quia
receperuna ab homimb, P2S 11 et
12 abfcondiTO Rv (cod. Am.) 12 The*faun M1, PM*
14 TheffannzaTe M autem] om. P\' 15 nec erngo Ml et] om
P1 Ml 16 enim] om. CS 17 corponf P2Rav .
efr oculus P2R1v 19 fuerit totum] TOTum fueriT P1 20 quod]
quo P* ipsae] om. S (cod. Am.) quanTe **erM 22 dilig
MPC 23 conM1PC 25 corpore M1 26 plus om. S
uolaTaba P1
in horrea, et pater uester caelestis pascit illa: nonne
uos magis pluris estis illis? quis autem uestrum cogitans
potest adicere ad staturam suam cubitum unum? et de uestimento
quid solliciti estis? considerate lilia agri quomodo
crescunt: non laborant, neque neunt. dico autem uobis, quoniam
nec Salomon in omni gloria sua coopertas est sicut unum ex
istis. si autem faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum
mittitur, deus sic uestit, quanto magis uos modicae fidei?
nolite ergo solliciti esse dicentes : quid manducabimus, aut
quid bibemus, aut quo operiemur? haec enim omnia gentes
inquirunt: scit enim pater uester quia his omnibus indigetis.
quaerite ergo primum regnum dei et iustitiam eius, et haec
omnia adicientur uobis. nolite ergo solliciti esse in crastinum:
crastinus enim dies sollicitus erit sibi ipsi. sufficit diei malitia
sua. Nolite iudicare, ut non iudicemini. in quo enim iudicio
iudicaueritis, iudicabimini, et in qua mensura mensi fueritis,
metietur uobis. quid autem uides festucam in oculo fratris
tui et trabem in oculo tuo non uides? aut quomodo dicis
fratri tuo: sine, eiciam festucam de oculo tuo: et ecce trabes
est in oculo tuo ? hypocrita, eice primum trabem de oculo
tuo, et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui.
nolite dare sanctum canibus, neque miseritis margaritas uestras
ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et conuersi
disrumpant uos. petite, et dabitur uobis: quaerite, et inuenietis:
pulsate, et aperietur uobis. omnis enim qui petit accipit, et
qui quaerit inuenit, et pulsanti aperietur. aut quis ex uobis
homo, quem si petierit filius suus panem, numquid lapidem
ras. P pluref MP\' 4 uefro P1
5 quod M1P1 follicm ſM\' 6 neqae] nee S nenT M3P2CR
Sav 7 folomon M1, falamon P1 8 foenuM3PS 9 modicaej
minime Sa (cod. Am.) 10 follicrre M1 11 qao operiemur] coopenemur
P\'C 14 omma hęc S (cod. Am.) adicia\' Ml folhcrre
MIP 16 dief enl S 16 iudicemini] add: nohxe condemnare ex non
condemnabimuu P\' iudiciuM 18 me*
(ras. n) P, remenaur RSav autem] emm S 18 et 20 et 22 fifruci
MP\'C 20 xrabif MP 21 hypochnra P 23 ſanctum dare a
margaraac M1 P1 25 dirumpant Ra 26 accepiT MP\'
ei? si ergo uos, cum sitis mali, nostis bona dare
filiis uestris, quanto magis pater uester, qui in caelis est,
dabit bona petentibus se? omnia ergo quaecumque uultis ut
faciant uobis homines et uos facite eis: haec est enim lex et
prophetae. intrate per angustam portam: quia lata porta et
spatiosa uia, quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui
intrant per eam. quam angusta porta et arta uia, quae ducit
ad uitam, et pauci sunt qui inueniunt eam. adtendite a falsis
prophetis, qui ueniunt ad uos in uestimentis ouium, intrinsecus
autem sunt lupi rapaces. a fructibus eorum cognoscetis
eos. numquid colligunt de spinis uuas, aut de tribulis ficus?
sic omnis arbor bona fructus bonos facit, mala autem arbor
fructus malos facit. non potest arbor bona fructus malos
facere, neque arbor mala fructus bonos facere. omnis arbor,
quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur.
igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. non omnis qui
dicit mihi: domine, domine, intrabit in regnum caelorum, sed
qui facit uoluntatem patris mei, qui in caelis est, ipse intrabit
in regnum caelorum. multi dicent mihi in illa die: domine,
domine, nonne in nomine tuo prophetauimus et in tuo nomine
daemonia eiecimus et in tuo nomine uirtutes multas fecimus ?
et tunc confitebor illis: quia numquam noui uos, discedite a
me, qui operamini iniquitatem. omnis ergo qui audit uerba
mea haec et facit ea adsimilabitur uiro sapienti, qui aedificauit
domum suam supra petram: et descendit pluuia et
uenerunt flumina et flauerunt uenti et inciderunt in domum
illam, et non cecidit: fundata enim erat supra petram. et
verba: aut si piscem p. n. s. porriget ei om. P1 S ei] om. C
periT CRa (petet Am.) porrigetj dabit a 2 bona] bona daTa
RSav 4 poaennb; MC nnltis] om. Pl 5 enim] om. Pl
7 ma 8 (S ras.) P* 10 ueſR
16 quae] qm P1C 17 eos] om. Pl omnef qui dicanT Pl
19 facex e et ciт in ras. ab al. m.) P 8 m cęliſ S 20 dicunr
MPlC 21 nonne m tuo nomine P ex m nomine tuo RS
22 eicim\' M1C tuo] om. R 24 ergo] enI R 26 difcendiT MP
27 incidernnt] irruerunSav, mpigernnT (g ex d corr.) P (ef. Sdb.)
28 supra] ſup S petra a
uiro stulto, qui aedificauit domum suam supra arenam: et
descendit pluuia et uenerunt flumina et flauerunt uenti et
inruerunt in domum illam, et cecidit, et fuit ruina eius magna.
Et paulo post: Gratis accepistis, gratis date. nolite possidere
aurum, neque argentum, neque pecuniam in zonis uestris,
non peram in uia, neque duas tunicas, neque calciamenta,
neque uirgam: dignus enim est operarius cibo BUO. in quamcumque
ciuitatem aut castellum intraueritis, interrogate, quis
in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis. intrantes autem
in domum salutate eam. et si quidem fuerit domus digna,
ueniat pax uestra super eam: sin autem non fuerit digna,
pax uestra ad uos reuertetur. et quicumque non receperit
uos neque audierit sermones uestros, exeuntes foras de domo
uel de ciuitate excutite puluerem de pedibus uestris. amen
dico uobis, tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorraeorum
in die iudicii quam illi ciuitati. ecce ego mitto uos sicut
oues in medio luporum: estote ergo prudentes sicut serpentes
et simplices sicut columbae. cauete autem ab hominibus:
tradent enim uos in conciliis, et in synagogis suis flagellabunt
uos, et ad praesides et reges ducemini propter me in testimonium
illis et gentibus. cum autem tradent uos, nolite
cogitare quomodo aut quid loquamini: dabitur enim uobis in
illa hora quid loquamini. non enim uos estis qui loquimini,
sed spiritus patris uestri qui loquitur in uobis. tradet autem
frater fratrem in mortem et pater filium, et insurgent filii in
MCR 8 difcendrr MP 4 eius] om. M1
7 nec calciamenra Pa 8 efr emm CRa cibo] pro uaria lectione
in marg. adnot: mercede Pl (cf. Sab.) quactIq; MC 10 donec inde
R 11 in] om. S eam] add. dicentes: pai huic domui av (cf. INc.
10, 5) domus illa av 12 uenieM3P2CRav eam] illam a
sin] ai Sav 13 reuernrur P1 recep.] cepenr M1 16
M1PR 17 diem Pl ciuitare M1 18 frore M1 20 ſinagogiſ
MPR 21 ducnmm M1 23 uerba: dabitur e. u. i. i. h. q. loquamini
om. PIR 25 TradenT P1 26 insurg.] ñ ſurgen
S fili Ml
nomen meum. qui autem perseuerauerit usque in finem, hic
saluus erit. cum autem persequentur uos in ciuitate ista,
fugite in aliam. amen dico uobis, non consummabitis ciuitates
Israhel, donec ueniat filius hominis. non est discipulus
super magistrum, nec seruus super dominum suum. sufficit
discipulo, ut sit sicut magister eius, et seruus, sicut dominus
eius. si patrem familias Beelzebub uocauerunt, quanto magis
domesticos eius? ne ergo timueritis eos. nihil enim opertum
quod non reuelabitur et occultum quod non scietur. quod
dico uobis in tenebris, dicite in lumine: et quod in aure
auditis, praedicate super tecta. et nolite timere eos qui
occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: sed
potius eum timete qui potest et animam et corpus perdere
in gehennam. nonne duo passeres asse ueneunt? et unus ex
illis non cadet super terram sine patre uestro. uestri autem
et capilli capitis omnes numerati sunt. nolite ergo timere:
multis passeribus meliores estis uos. omnis ergo qui confitebitur
me coram hominibus, confitebor et ego eum coram
patre meo, qui est in caelis. qui autem negauerit me coram
hominibus, negabo et ego eum coram patre meo, qui est in
caelis. nolite arbitrari, quia uenerim pacem mittere in terram:
non ueni pacem mittere, sed gladium. ueni enim separare
hominem aduersus patrem suum et filiam aduersus matrem
suam et nurum aduersus socrum suam: et inimici hominis
domestici eius. qui amat patrem aut matrem plus quam me,
non est me dignus: et qui amat filium aut filiam super me,
C omnibus] om*mbnr P, add. hormmb, P\'Sa
2 usque] om. S initio lineae (cf. Sab. et cod. Am.) 4 consummabitis]
menforabms R 5 uema S 6 magifxn Pl 7 aeruo v 8 belzebub
MPl 9 operrum efT S, eft opertum av 10 fciatur a 11 aure]
ore 0 12 noli M1 14 et ante animam] om. CR 15 uemunT
MPl 17 ergo om. MPCR 18 uos] om. MC 19 coram **| S
et] om. C ego] om. MC 20 m csebf 5 RSv 21 m cselif g
CRav 22 miTTere pacem P2S (Am.) Terra M1 P 24 filiuf (pr.
corr. in filiof, tttm in filii) P 26 autl & MC (Am.) maTrS : fua:
8 27 me ante dign.] om. P1 uerba: et qui amat f. a. f. s. m.
n. e. m. dignus om. Pl super me] pluf qaã me S
me, non est me dignus. qui inuenit animam suam,
perdet illam: et qui perdiderit animam suam propter me,
inueniet eam. qui recipit uos, me recipit: et qui me recipit,
recipit eum qui me misit. qui recipit prophetam in nomine
prophetae, mercedem prophetae accipiet: et qui recipit iustum
in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. et quicumque potum
dederit uni ex minimis istis, calicem aquae frigidae tantum
in nomine discipuli, amen dico uobis, non perdet mercedem
suam. Et paulo post: Cui autem similem aestimabo generationem
istam? similis est pueris sedentibus in foro, qui
clamantes coaequalibus dicunt: cecinimus uobis et non saltastis,
lamentauimus et non planxistis. uenit enim lohannes
neque manducans neque bibens, et dicunt: daemonium habet.
uenit filius hominis manducans et bibens, et dicunt: ecce homo
uorax et potator uini, publicanorum et peccatorum amicus.
et iustificata est sapientia a filiis suis. Et post paululum:
Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego
reficiam uos. tollite iugum meum super uos et discite a me,
quia mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus
uestris. iugum enim meum suaue est, et onus meum
leue est. Item post aliquantum: Si autem sciretis, quid
est: misericordiam uolo et non sacrificium, numquam condemnassetis
innocentes. Et post paululum: Qui non est
mecum, contra me est: et qui non congregat mecum, spargit.
ideo dico uobis: omne peccatum et blasphemia remittetur
hominibus. spiritus autem blasphemiae non remittetur. et
23 cf. Os. 6, 6 24 Matth. 12, 30—37 pr.] om. MCR accepiT P fequaxur M1P1 3 me un u
aeternam P 4 mueniT P1 10 pauldla S 13 plancnfnr P
enim] autem P* 10hanniſ MP1C1 14 biba Ml 15 uemr enl
S 17 ruſC paulum P1 22 est om. Sa item]
MC aliq.] pauldlum S, paululum a 26 et 27 remiTTiTur MP1C
27 blaſphemia* (ras. e) M, blafphemia P2C1v
ei: qui autem dixerit contra spiritum sanctum, non remittetur
ei neque in hoc saeculo neque in futuro. aut facite arborem
bonam et fructum eius bonum, aut facite arborem malam et
fructum eius malum: siquidem ex fructu arbor agnoscitur.
progenies uiperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis
mali? ex abundantia enim cordis os loquitur. bonus homo
de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de
malo thesauro profert mala. dico autem nobis, quoniam omne
uerbum otiosum, quod locuti fuerint homines, reddent rationem
de eo in die iudicii. ex uerbis enim tuis iustificaberis et ex
uerbis tuis condemnaberis. Et aliquanto post: Audite et
intellegite. non quod intrat in os, coinquinat hominem, sed
quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. Et paulo
post: Respondens autem Petrus dixit ei: edissere nobis parabolam
istam. at ille dixit: adhuc et uos sine intellectu estis?
non intellegitis, quia omne quod in os intrat in uentrem uadit
et in secessum emittitur? quae autem procedunt de ore, de
corde exeunt, et ea coinquinant hominem. de corde enim
exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes,
furta, falsa testimonia, blasphemiae. haec sunt quae coinquinant
hominem: non lotis autem manibus manducare non
coinquinat hominem. Item post aliquantum: Tunc Iesus
dixit discipulis suis: si quis uult post me uenire, abneget
semet ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. qui
enim noluerit animam suam saluam facere, perdet eam: qui
autem perdiderit animam suam propter me, inueniet eam.
uerba: et quicumque - - non remittetur ei om. Pl 4 **mala
S 5 ei (& M1) frucMlPl arbor cognofcirur (corr. m.
al.) P cognoſcRSa 8 rheffanro M\'C 9 Theffauro M
malum B 10 de eo ranonem P 11 diem M1P1 12 condemnauenf
P poft aliquana 14 ex] de P1 hoc] om. P1, supra
lin. add. m. pr. 8 p\' pauT (n add. al. m.) P 15 petrus] om.
Pl 17 om*ne P 22 uerba: non lotia a. m. m. n. c. hominem om.
P1 23 dii ihf Ca 24 abnegar M 26 falnum P1
animae uero suae detrimentum patiatur? aut quam dabit homo
commutationem pro anima sua? filius enim hominis uenturus
est in gloria patris sui cum angelis suis, et tunc reddet unicuique
secundum opera eius. Item aliquanto post: Amen
dico uobis, nisi conuersi fueritis et efficiamini sicut paruuli,
non intrabitis in regnum caelorum. quicumque ergo humiliauerit
se sicut paruulus iste, hic est maior in regno caelorum.
et qui susceperit unum paruulum talem in nomine meo, me
suscipit. qui autem scandalizauerit unum de pusillis istis,
qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria
in collo eius et demergatur in profundum maris. uae mundo
ab scandalis! necesse est enim ut ueniant scandala: uerumtamen
uae homini, per quem scandalum uenit! si autem manus
tua uel pes tuus scandalizat te, abscide eum et proice abs
te. bonum tibi est ad uitam ingredi debilem quam duas
manus uel duos pedes habentem mitti in ignem aeternum.
et si oculus tuus scandalizat te, erue eum et proice abs te.
bonum tibi est uno oculo in uitam intrare quam duos
oculos habentem mitti in gehennam ignis. uidete, ne contemnatis
unum ex his pusillis: dico autem uobis, quia angeli
eorum in caelis semper uident faciem patris mei, qui in caelis
est. uenit enim filius hominis saluare quod perierat. Et
paulo post: Si autem peccauerit in te frater tuus, uade et
corripe eum inter te et ipsum solum. si te audierit, lucratus
es fratrem tuum: si autem non te audierit, adhibe tecum
adhuc unum uel duos, ut in ore duorum testium uel trium
fua P1 tunc in ras. M 5 pofr aliquauR 7 regno M1P1
(Am.) 9 fufapenr MPC 10 fofcepir M1 P1. 12 duuergaTur P*
14 uae homini] om. P1 15 fcandalizet a 16 et 19 efr Tibi Ba
16 debilem] add. uel claudum P\'Bv 19 cum uno M3P2CRSav ocolu*
P2 mTroire 81 20 condemnanf P\'S 21 puſſilliſP 24 p\'
la
paulum. P 26 eſ* P fu P Te non Rav 27 ut) & M1
duor\' ul\' Rv
si autem et ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et
publicanus. amen dico uobis, quaecumque alligaueritis super
terram, erunt ligata et in caelo, et quaecumque solueritis super
terram, erunt soluta et in caelo. iterum dico uobis, quia
duo ei uobis consenserint super terram de omni re, quaecumque
petierint, fiet illis a patre meo, qui in caelis est. ubi
. enim sunt duo uel tres congregati in nomine meo, ibi sum in
medio eorum. tunc accedens Petrus ad eum dixit: domine,
quotiens peccabit in me frater meus, et dimittam ei? usque
septies? dicit illi Iesus: non dico tibi usque septies, sed
usque septuagies septies. ideo adsimilatum est regnum caelorum
homini regi, qui uoluit rationem ponere cum semis
suis: et cum coepisset rationem ponere, oblatus est ei unus
qui debebat decem milia talenta: cum autem non haberet
unde redderet, iussit eum dominus uenundari, et uxorem
eius, et filios, et omnia quae habebat, et reddi. procidens
autem seruus ille orabat eum dicens: patientiam habe in me,
et omnia reddam tibi. misertus autem dominus serui illius
dimisit eum, et debitum dimisit ei. egressus autem seruus
ille inuenit unum de conseruis suis, qui debebat ei centum
denarios, et tenens suffocabat eum dicens: redde quod debes.
et procidens conseruus eius rogabat eum dicens: patientiam
habe in me, et omnia reddam tibi. ille autem noluit, sed
abiit et misit eum in carcerem, donec redderet debitum.
uidentes autem conserui eius quae fiebant contristati sunt
ualde: et uenerunt et narrauerunt domino suo omnia quae
facta fuerant. tunc uocauit illum dominus suus et ait illi:
serue nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me:
2 et pr.] om. PCS eccleſiae M1 3 qmcumque P1 6 conſenſerun
P1 quodciiq, S, quamcumque av 8 duo ſun
S 10 peccauiT M1PC me *** M 11 dmx P1 12 adſimula
M 18 uerba: cum - - ponere om. P1 14 unua] om. Pl
16 unde ****** M dominus] eius BSv uenan M1 17 et 23 pcedenf
MlPl (cod. Am.) 22 ſuffocauS 25 habnr MIC, habu
abuT i dom9 ſuaB 26 *fiebanras.) 28 illi] llle M1
P1 29 tibi] om. M1
tui misertus sum? et iratus dominus eius tradidit eum tortoribus,
quoad usque redderet uniuersum debitum. sic et pater
meus caelestis faciet uobis, si non remiseritis unusquisque
fratri suo de cordibus uestris. Et paulo post: Et accesserunt
ad eum Pharisaei temptantes eum et dicentes : si licet homini
dimittere uxorem suam quacumque ex causa? qui respondens
ait eis: non legistis, quia qui fecit ab initio masculum et feminam
fecit eos et dixit: propter hoc dimittit homo patrem
et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne
una. itaque iam non sunt duo, sed una caro. quod ergo
deus coniunxit, homo non separet. dicunt illi: quid ergo
Moyses mandauit dare libellum repudii et dimittere? ait illis:
quoniam Moyses ad duritiam cordis uestri permisit uobis
dimittere uxores uestras: ab initio autem non sic fuit. dico
autem uobis, quia quicumque dimiserit uxorem suam, nisi
ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur, et qui dimissam
duxerit, moechatur. dicunt illi discipuli eius: si ita est causa
hominis cum uxore, non expedit nubere. qui dixit: non omnes
capiunt uerbum istud, sed quibus datum est. sunt enim
eunuchi, qui de matris utero sic nati sunt, et sunt eunuchi,
qui facti sunt ab hominibus, et sunt eunuchi, qui se ipsos
eunuchizauerunt propter regnum caelorum: qui potest capere,
capiat. tunc oblati sunt ei paruuli, ut manus eis inponeret
et oraret: discipuli autem increpabant eos. Iesus uero ait
eis: sinite paruulos et nolite eos prohibere ad me uenire.
talium est enim regnum caelorum. et cum inposuisset eis
manus, abiit inde. et ecce unus accedens ait illi: magister
24, 1 et 9, 27 om. S paułł MC 6 phanffei
M1 8 qui] om. P* fecit hominem av 9 dimittet av 18 mof*ef
P mandabiT S dan PS (Am.) et] om. C 14 mofef P.
promſP1 15 fuit fic av 16 uobis] om. MCB quia] om. P
17 dimiſaM1P1 18 moecaM 19 omnif P\' 22 *ab P
23 eunucbizauerunt] at cartrauerunt a in marg. (cf. v) 25 orarenT
M1P1 eos] eif M1P uero] aure R 27 inpo*ſuiſe
dixit ei: quid me interrogas de bono? unus est bonus deus.
si autem uis ad uitam ingredi, serua mandata. dicit illi:
quae? Iesus autem dixit: non homicidium facies, non adulterabis,
non facies furtum, non falsum testimonium dices,
honora patrem tuum et matrem, et: diliges proximum tuum
sicut te ipsum. dicit illi adulescens: omnia haec custodiui,
quid adhuc mihi deest? ait illi Iesus: si uis perfectus esse,
uade, uende quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum
in caelo: et ueni, sequere me. cum audisset autem adulescens
uerbum, abiit tristis: erat enim habens multas possessiones. Iesus
autem dixit discipulis suis: amen dico uobis, quia diues
difficile intrabit in regnum caelorum. et iterum dico uobis,
facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem
intrare in regnum caelorum. auditis autem his discipuli
mirabantur ualde dicentes: quis ergo poterit saluus esse?
aspiciens autem Iesus dixit illis: apud homines hoc inpossibile
est, apud deum autem omnia possibilia sunt. tunc respondens
Petrus dixit ei: ecce nos reliquimus omnia et secuti sumus
te, quid ergo erit nobis? Iesus autem dixit illis: amen dico
uobis, quod uos qui secuti estis me in regeneratione, cum
sederit filius hominis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos
super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israhel.
et omnis qui reliquit domum, uel fratres, aut sorores, aut
patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter
nomen meum, centuplum accipiet et uitam aeternam possidebit.
multi autem erunt primi nouissimi et nouissimi primi.
Et paulo post: Sicut filius hominis non uenit ministrari,
a illi] ille S, ei a
5 furet dihgif P1 6 parrem & matrem Tuam
P\' 9 er uende R thef faur\' M 10 cum autem audiffet uerbum
adolafcens a 14 camellum M1P1 16 porefr R 17 impoſſibile 8
hoc S 19 requim\' M, relinquim\' R 21 uos] om. Ml 28 XU
S XH PS 24 reliquerit av 28 et] S et p. post et infra
et aliq. post et et alibij om. P1 ucu
multis. Et aliquanto post: Reddite ergo quae sunt Caesaris
Caesari. et quae sunt dei deo. Et alibi: Diliges
dominum deum tuum in toto corde tuo, et in tota anima tua,
et in tota mente tua. hoc est maximum et primum mandatum.
secundum autem simile est huic: diliges proximum tuum sicut
te ipsum. in his duobus mandatis uniuersa lex pendet et
prophetae. Et post paucos uersus: Tunc Iesus locutus
est ad turbas et discipulos suos dicens: super cathedram
Moysi sederunt scribae et Pharisaei: omnia ergo quaecumque
dixerint uobis seruate et facite, secundum opera uero eorum
nolite facere: dicunt enim et non faciunt. alligant autem
onera grauia et inportabilia et inponunt in umeros hominum,
digito autem suo nolunt ea mouere. omnia uero opera sua
faciunt, ut uideantur ab hominibus. dilatant enim phylacteria
sua et magnificant fimbrias. amant autem primos recubitus
in caenis et primas cathedras in synagogis et salutationes in
foro et uocari ab hominibus rabbi. uos autem nolite uocari
rabbi: unus est enim magister uester, omnes autem uos fratres
estis. et patrem nolite uocare uobis super terram: unus est
enim pater uester, qui in caelis est nec uocemini magistri,
quia magister uester unus est Christus. qui maior est uestrum,
erit minister uester. qui autem se exaltauerit, humiliabitur,
et qui se humiliauerit, exaltabitur. Et paulo post: Vae
uobis, scribae et Pharisaei hypocritae, quia decimatis mentam
. et anethum et cyminum, et reliquistis quae grauiora sunt legis:
iudicium et misericordiam et fidem. haec oportuit facere
24 ib. 23—86 P 2 p; aliqPC ceffanf ceſſari M1 3 alibi] p\' alif
P 5 tUrba: et i. t. mente toa om. C est] enl M1 6 diligif
M1P1 9 et] et ad Rav (cod. Am.) 10 moyfe M1P1 phanf fei
M (sic infra) 11 dizerint] om. Pl n\'o opa R 18 onera] opera
Ml humemt P\' 14 ea nolUnT R uero] enl C, uero** P
15 philacrena (philar. JR) MPlCRS 17 fmagogif MlPB 18 rabt
M1R 20 nobif nocare MPCRa 21 emm efr P (cod. Am.)
28,eialtat o 24 se] om. P1 humihaMPCSa 25 quia] qui a
26 anaum MPCRS ciminuMCRS rehquifn C, relinquitis a
autem glutientes. uae uobis, scribae et Pharisaei hypocritae,
quia mundatis quod de foris est calicis et parapsidis,
intus autem pleni sunt rapina et omni inmunditia. Pharisaee
caece, munda prius quod intus est calicis et parapsidis, ut
fiat et id quod de foris est mundum. uae uobis, scribae et
Pharisaei hypocritae, quia similes estis sepulchris dealbatis,
quae a foris parent hominibus speciosa, intus uero plena sunt
ossibus mortuorum et omni spurcitia. sic et uos a foris quidem
paretis hominibus iusti, intus autem pleni estis hypocrisi et
iniquitate. uae uobis, scribae et Pharisaei hypocritae, quia
aedificatis sepulchra prophetarum et ornatis monumenta iustorum
et dicitis: si fuissemus in diebus patrum nostrorum,
non essemus socii eorum in sanguine prophetarum. itaque
testimonio estis uobismet ipsis, quia filii estis eorum qui prophetas
occiderunt: et uos implete mensuram patrum uestrorum.
serpentes, genimina uiperarum, quomodo fugietis a iudicio
gehennae? ideo ecce ego mitto ad uos prophetas, et sapientes,
et scribas: et ex illis occidetis, et crucifigetis, et ex
eis flagellabitis in synagogis uestris, et persequimini de ciuitate
in ciuitatem: ut ueniat super uos omnis sanguis iustus,
qui effusus est super terram a sanguine Abel iusti usque ad
sanguinem Zachariae, filii Barachiae, quem occidistis inter
templum et altare. amen dico uobis, uenient haec omnia
super generationem istam. Et paulo post: Et quoniam
abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum: qui autem
permanserit usque in finem, hic saluus erit. Et post
P2R 2 gluP 8 quia] qui a 3 et 5
parabAdif MC 4 plene M1P1, plena M3P2CR 5 munda] om. P1
6 et pr.] in ras. M, om. S mund*u M 7 quia] qui a ſepulcriſ
et 12 -cra М1P1 11 qui RSo 15 MP1CRa & quia
MC 18 ideo dico nobis a ego] om. MP\'CR 19 et (ante ex)
om. M1 crucrfigМ1P1 et (ante ei) om. M1P1 20 ſinagogiſ
M1PC perfequemini v 23 filiu Ml 25 p\' alq P 26 habundamr. ,
M1P1 27 permanserit] pfeuerauenT Sav aliq p; MC, aliquanta
poft R \' .
uenturus est. quis putas est fidelis seruus et prudens, quem
constituit dominus suus supra familiam suam, ut det illis
cibum in tempore? beatus ille seruus. quem cum uenerit
dominus eius inuenerit sic facientem. amen dico uobis, quoniam
super omnia bona sua constituet eum. si autem dixerit
malus seruus ille in corde suo: moram facit dominus meus
uenire: et coeperit percutere conseruos suos, manducet autem et
• bibat cum ebriis: ueniet dominus serui illius in die qua non sperat
et hora qua ignorat, et diuidet eum partemque eius ponet
cum hypocritis: illic erit fletus et stridor dentium. Et post
paululum: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam.
Item post paululum: Cum autem uenerit filius hominis
in maiestate sua et omnes angeli cum eo, tunc sedebit super
sedem maiestatis suae, et congregabuntur ante eum omnes
gentes, et separabit eos ab inuicem, sicut pastor segregat
oues ab haedis, et statuet oues quidem a dextris suis, haedos
autem a sinistris. tunc dicet rex his qui a dextris eius erunt:
uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum
a constitutione mundi. esuriui enim, et dedistis mihi manducare:
sitiui, et dedistis mihi bibere: hospes eram, et collegistis
me: nudus, et cooperuistis me: infirmus, et uisitastis
me: in carcere, et uenistis ad me. tunc respondebunt ei
iusti dicentes: domine, quando te uidimus esurientem et
pauimus, sitientem et dedimus tibi potum ? quando autem
MCRv 5 eius] om. P\' muenenr mgilanrem ſic facientem
P\' nobis] om. P\' 6 conſMP\' 7 fe5 Ml 8 cepenr
MCR 9 bibir S aemr MPC sperat] fe paraT Ml 10 dioidir
MPC emn] xllum 8 eius] ei P1 12 pant MP, paulolum (bis)
8\' itaque] utique P1 18 item p. paul om. P1 paull M, aliq
P\' 16 eos] eaf S 17 frua Ml quidem ouef S ad derrnf
(his) Ml suis] eiuf PlR, om. a 18 autem] om. P\' ad ſiniſ
M1 diciT MPl 19 poffedP 20 dedifn (bis) ... coopenufn
P1 21 verba: sithii usque ad bibere om. S 22 operuiſ
28 m carcere eram P\'Sav 25 pauimns te av
aut quando te uidimus infirmum aut in carcere,
et uenimus ad te? et respondens rex dicet illis: amen dico
uobis, quamdiu fecistis uni de his fratribus meis minimis,
mihi fecistis. tunc dicet et his qui a sinistris erunt: discedite
a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo
et angelis eius. esuriui enim, et non dedistis mihi manducare:
sitiui, et non dedistis mihi potum: hospes fui, et non collegistis
me: nudus, et non cooperuistis me: infirmus et in
carcere, et non uisitastis me. tunc respondebunt et ipsi
dicentes: domine, quando te uidimus esurientem, et sitientem,
et hospitem, aut nudum, aut infirmum, uel in carcere, et non
ministrauimus tibi? tunc respondebit illis dicens: amen dico
uobis, quamdiu non fecistis uni de minoribus his, nec mihi
fecistis. et ibunt hi in supplicium aeternum, iusti autem in
uitam aeternam. Et aliquanto post: Vigilate et orate,
ut non intretis in temptationem.
Aduocans iterum turbam dicebat illis: audite me omnes et
intellegite. nihil est extra hominem introiens in eum quod
possit eum coinquinare, sed quae de homine procedunt, illa
sunt quae communicant hominem. si quis habet aures audiendi,
(g in ras.) P, collemn\' MlS (cod. Am.) cooperuimuf
te PCSv 2 aut in] et in B (Am.) 3 ad] a C reſpond
MPl 3 et 5 dic ιτ MPC 5 et] om. B a] ad MPl 6 diabulo
MP 7 mihi] om. P\' 8 potum] bibere PCB collenfnf MlPC
(Am.) 9 verba: nudus e. n. c. me om. CR operuiftds a (Am.)
10 carcerem М1P1C respondebunt ei v 11 et] au
nud.] eT nudQ R 13 refpondir P\' 14 non] om. P1 16 poft
aliquantum a 17 EXPLICIT I INCIPIT SECVNDVM MARCTM (mmio) I S
19 de] m B aeuuaNGL M, euaKGehum P1
eum discipuli eius parabolam. et ait illis: sic et uos inprudentes
estis ? non intellegitis, quia omne extrinsecus introiens
in hominem non potest eum communicare, quia non introit
in cor eius, sed in uentrem, et in secessum exit purgans omnes
escas ? dicebat, quoniam quae de homine exeunt illa communicant
hominem. ab intus enim de corde hominum exeunt cogitationes
malae, procedunt adulteria, fornicationes, homicidia,
furta, auaritia, nequitiae, dolus, inpudicitia, oculus malus,
blasphemia, superbia, stultitia. haec mala ab intus procedunt
et communicant hominem. Et alio loco: Conuocata turba
cum discipulis suis dixit eis: si quis uult post me sequi, deneget
se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. qui
enim uoluerit animam suam saluam facere, perdet eam: qui
autem perdiderit animam suam propter me et euangelium,
saluam eam faciet. quid enim proderit homini, si lucretur
mundum totum, detrimentum faciat animae suae? aut quid
dabit homo commutationem pro anima sua? qui enim me confusus
fuerit et mea uerba in generatione ista adultera et peccatrice,
et filius hominis confundetur eum in gloria patris sui
cum angelis sanctis. Et alibi: Et accipiens puerum statuit
eum in medio eorum. quem cum complexus esset, ait illis:
quisquis ex huiusmodi pueris receperit in nomine meo, me
M inpr.] prudenref MCB 4 p
in(ras. 1) M, intront (ou in ros.) P, mxroibit B, intrat av
b feceffu M exadd. aatem P\'ax communicant]
coicabanr B 7 enim] aQ S 8 inde pcedunr R hoimcida
M1P1 9 auaritiae (-cię o) av mpudicia S1 oculos malof S
10 blaſphemie Sa haec] omnia haec av 12 auis] om. Ml
qui M post] om. av 14 uerba: saluam f. p. e. q. a. p. a. suam
om. P1 15 euuangehil M 16 homine Ml, homimf C 17 &
danmenSav facia MlPl (Am.), fiat S quid] quam B
18 cM1 qui] quid P1 confeffuf CS 19 uerba mea
CR adulTena & pecca
confundeT Ba, confitebmir CZS eum] add. cu uenenT Sv 21 sanctis]
fuif Ra 22 plexfuf M1, pleiuf P1 23 quisquis] add. unum ab
recipent М2 PC, om. Ml
eum qui me misit. Et paulo post: Quisquis enim potum
dederit uobis calicem aquae in nomine meo, quia Christi estis,
amen dico uobis, non perdet mercedem suam. et quisquis
scandalizauerit unum ex his pusillis credentibus in me, bonum
est ei magis, si circumdaretur mola asinaria collo eius, et
in mare mitteretur. Et post paululum: Habete in uobis
salem, et pacem habete inter uos. Et paulo post: Et accedentes
Pharisaei interrogabant eum: si licet uiro uxorem dimittere,
temptantes eum. at ille respondens dixit eis: quid
uobis praecepit Moyses ? qui dixerunt: Moyses permisit libellum
repudii scribere et dimittere. quibus respondens Iesus ait:
ad duritiam cordis uestri scripsit uobis praeceptum istud, ab
initio autem creaturae masculum et feminam fecit eos deus.
propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem et adhaerebit
ad uxorem suam, et erunt duo in carne una. itaque iam
non sunt duo, sed una caro. quod ergo deus iunxit, homo
non separet. et in domo iterum discipuli eius de eodem interrogauerunt
eum. et dicit illis: quicumque dimiserit uxorem
suam et aliam duxerit, adulterium committit super eam: et
si uxor dimiserit uirum suum et alii nupserit, moechatur.
Et post IIII uersus: Sinite paruulos uenire ad me et ne
prohibueritis eos. talium est enim regnum dei. amen dico
uobis, quisquis non receperit regnum dei uelut paruulus, non
intrabit in illud. et complexus eos et inponens manus super
11 cf. Dent. 24, 1 15 cf. Gen. 2, 24 22 Marc. 10, 14-81 MC fafcepir Ml 3 aquq frigidę a 6 circum.
daretur] add. ei B aſinario MC 7 paul MC, paulum P1, paulolif
S paulo pofr B 8 salem] fidem R 9 phanffei M
11 uerba: qui diierunt Moyses om. MCS, qui dixerunt om. P, ar illi
dixeru(om. Moyses) R (cf. Sab.) 13 fcnbiT S 14 autem]
om. S 15 rehnqmd M\'P homo] om. Pl adhere**b
16 ad uxorem suam] uxon ſuae CBa 17 coniunxit av 18 feparar
P1 lB 21 nubfenr PS 23 enim]
om. P1 dei] celor, Ra 24 quifq, S 25 mrroibiT S\' c
Pl, compleianf P\'sav
quidam genu flexo ante eum rogabat eum: magister
bone, quid faciam, ut uitam aeternam percipiam? Iesus autem
dixit ei: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi unus deus.
praecepta nosti: ne adulteres, ne occidas, ne fureris, ne
falsum testimonium dicas, ne fraudem feceris, honora patrem
tuum et matrem. et ille respondens ait illi: magister, haec
omnia seruaui a iuuentute mea. Iesus autem intuitus eum
dilexit eum et dixit illi: unum tibi deest: uade, quaecumque
habes uende et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo:
et ueni. sequere me. qui contristatus in uerbo abiit maerens:
erat enim habens multas possessiones. et circumspiciens Iesus
ait discipulis suis: quam difficile qui pecunias habent in regnum
dei introibunt! discipuli autem obstupescebant in uerbis eius.
at Iesus rursus respondens ait illis: filioli, quam difficile est
confidentes in pecuniis in regnum dei introire! facilius est
camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in
regnum dei. qui magis admirabantur dicentes ad semet ipsos:
et quis potest saluus fieri? et intuens illos Iesus ait: apud
homines inpossibile est, sed non apud deum: omnia enim
possibilia sunt apud deum. coepit Petrus ei dicere: ecce nos
dimisimus omnia et secuti sumus te. respondens Iesus ait:
amen dico uobis, nemo est qui reliquerit domum, aut fratres,
aut sorores, aut matrem, aut patrem, aut filios, aut agros
propter me et propter euangelium, qui non accipiat centies
MCR pcurrens R, pcturSs a 8 faciam (a poster. in ras.)
P 4 dicit MCR ei] om. P dicef P1 5 ne pr.] non S
adulrenf MP\' occidef S 6 dicas] dizenf Sav fraude S
faceref М1P1, facief S1 7 et aZt.] at av 8 in
M 10 M 12 circummſpicienſ MPX 14 introibunt]
imroire R 15 deficile P1 16 est] om. MP1C1S 17 camel|lum
I P prtferamen P 18 qui] quia P ammirabanMPC
ad feipfos a 19 poTeriT P1 illo M1 20 uerba: omnia e. p. s. a.
deum om. MPC 21 deum] eT add. Pav cepit PR dic\'e ei
R 22 dimiſſimuſP, reliquimus a 24 auT prem auT maTrem R
aut fllios] om. R 25 euuangeliu M1 accipiun
cenTiaf G
et matres, et filios, et agros, cam persecutionibus, et in saeculo
futuro uitam aeternam. multi autem erunt primi nouissimi
et nouissimi primi. Et paulo post: Scitis quia hi qui
uidentur principari gentibus dominantur eis et principes eorum
potestatem habent ipsorum. non ita est autem in uobis: sed
quicumque uoluerit fieri maior, erit uester minister, et
quicumque uoluerit in uobis primus esse, erit omnium seruus.
nam et filius hominis non uenit, ut ministraretur ei, sed ut
ministraret et daret animam suam redemptionem pro multis.
Et aliquanto post: Et respondens Iesus ait eis : habete
fidem dei! amen dico uobis, quicumque dixerit huic monti:
tollere et mittere in mare! et non haesitauerit in corde suo,
sed crediderit quia quodcumque dixerit: fiat! fiet ei. propterea
dico uobis: omnia quaecumque orantes petitis credite quia
accipietis, et uenient uobis. et cum stabitis ad orandum,
dimittite, si quid habetis aduersus aliquem, ut et pater uester,
qui in caelis est, dimittat uobis peccata uestra. quod si uos
non dimiseritis, nec pater uester, qui in caelis est, dimittet
uobis peccata uestra, Item post aliquantum: Respondens
autem Iesus dixit illis: reddite igitur quae sunt Caesaris
Caesari, et quae sunt dei deo. Et alio loco: Et accessit
unus de scribis, qui audierat illos conquirentes, et uidens quia
bene illis responderit interrogauit eum, quod esset primum
omnium mandatum. Iesus autem respondit ei: quia primum
22 ib. 28—34 M2CR 8 eront] er* (r\' in ras.) P ∗∗nouiffimi P
4 hu MPCR 6 pR 7 ttumfrer
9r C 8 uoluerit] om. P1 m nobis pum\' če nolnenr B seruuf
ommuC 10 reddempTionem P1 11 ahquanttf R Iesns] om.
MPCB eie ] ilhf PCv 18 mrrere P efrM 14 fiat] om.
S1 ei] om. MPlCR 19 dennsennf M* drmMP, dumrraT
CS 20 uerba: item post aliquantum om. MPC, er pofr R 21 eefsaris
cessari M1 22 uerba: et alio loco om. P1 28 audierC
cRa 24 ilbs bene R refpondera P2S 25 mandatum]
add. efT P1 ei] om. C
dominus unus est, et diliges dominum deum tuum ex toto
corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et ex
tota uirtute tua: hoc est primum mandatum. secundum autem
simile illi: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. maius
horum . aliud mandatum non est et ait illi scriba: bene,
magister, in ueritate dixisti, quia unus est, et non est alius
praeter eum: et ut diligatur ex toto corde, et ex toto intellectu,
et ex tota anima, et ex tota fortitudine, et diligere proximum
tamquam se ipsum maius est omnibus holocaustomatibus et
sacrificiis. Iesus autem uidens quod sapienter respondisset
dixit illi: non es longe a regno dei. et nemo iam audebat
eum interrogare. Et paulo post: Cauete a scribis, qui
uolunt in stolis ambulare, et salutari in foro, et in primis
cathedris sedere in synagogis, et primos discubitus caenis:
qui deuorant domus uiduarum sub obtentu prolixae orationis,
hi accipiunt prolixius iudicium. et sedens Iesus contra gazophylacium
aspiciebat quomodo turba iactarent in gazophylacium:
et multi diuites iactabant multa. cum uenisset autem
una uidua pauper, misit duo minuta, quod est quadrans. et
conuocans discipulos ait illis: amen dico uobis, quoniam uidua
haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazophylacium.
omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt, haec uero
Rav 2 dominas] deuf P2Rav diligis MP
dominum] om. P taam] om. R 4 pnmS ***** M 5 illi] illi 5
P1, eft illi P2av, efr huic R tamquam] sicuR 7 unus est] add.
denf M3Crv alius] illius P1 8 corde * ex (corr. m. pr.) M
10 holocautomat. v 12 S 18 eum] om. MC
15 flnagogif MP discabM1P 16 domos Rav opTenxa
RS1 17 Iesas] m rtU. M gazofilaciQ (a ait. ex 1 corr. m. 3)
M 17 et 18 et 22 gazofilacium CS, gazophilacium PR 18 et 22 gazophylanS
M1 18 ante aspiciebat rasura est uiginti septem litterarum
in P quomodo] quę modo a ɾacPRSav; add.
aes P2Rro 19 lacrabunr MC mulra] plnnma Sa 20 una] om.
8 28 abandauM, habundamx CR, habundabar (ba ex m corr. m.prJ
P uero] uo∗∗ P
E t paulo post: Et cum duxerint uos tradentes, nolite praecogitare
quid loquamini, sed quod datum fuerit uobis in illa
hora id loquimini. non enim estis uos loquentes, sed spiritus
sanctus. Et post paululum: Et eritis odio omnibus propter
nomen meum. qui autem sustinuerit in finem, hic saluus erit
Et alio loco: Videte, uigilate orantes: nescitis enim quando
tempus sit. sicut homo, qui peregre profectus reliquit domum
suam et dedit seruis. suis potestatem cuiusque operis, et ianitori
praecipiat, ut uigilet. uigilate ergo: nescitis enim quando
dominus domus ueniat: sero, an media nocte, an galli cantu,
an mane: ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes.
quod autem uobis dico, omnibus dico: uigilate.
Gloria in altissimis deo, et in terra pax hominibus bonae
uoluntatis. Et aliquanto post: Et interrogabant eum turbae
dicentes: quid ergo faciemus? respondens autem dicebat illis:
qui habet duas tunicas, det non habenti: et qui habet escas,
similiter faciat uenerunt autem et publicani, ut baptizarentur,
et dixerunt ad illum: magister, quid faciemus? at ille dixit
ad eos: nihil amplius quam quod constitutum est uobis faciatis.
17 Lnc. 8, 10—14 om. P1 duxerint] hęt dixenrS\'
P1R 8 uerba : sed q. d. f. u. i. i. h. i. loquimini om. I* 4 loquimini]
loquanum CRS enim] om. MCB 5 pant MC, paulolu
m aho S, alio in a orantes] oranre M1, oraTe C, er oraTe Rv
enim] om. B 9 iam∗C, pМ2Rav
mgilar P1 11 ueniet a 12 inneniet a 18 nobis dico] uob C
15 EXPLICITSECVNDVM MARCVM (atramento scr.) | INCIPIT SECVNDVM
LVCAM (minio) I 8 aeuuaNGeeLio M 16 hominibus] ommb; C
17 ahco M1, aliquo C eum] rasura trium litterarum, in margine:
iohanneadd. ai. m. P 20 bab
MC faciaif MCR
et nos? et ait illis: neminem concutiatis, neque calumniam
faciatis, et contenti estote stipendiis uestris. Et post aliquantum:
Beati pauperes, quia uestrum eat regnum dei.
beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. beati qui nunc
fletis, quia ridebitis. beati eritis, cam uos «derint homines
et cam separauerint uos et et exprobrauerint et eiecerint nomen
uestrum tamquam malum propter filium hominis. gaudete
in illa die et exultate: ecce enim merces uestra multa in
caelo. secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum.
uerum tamen uae uobis diuitibus, quia habetis consolationem
uestram. uae uobis qui saturati estis, quia esurietis. uae
uobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. uae cum
bene uobis dixerint omnes homines: secundum haec faciebant
prophetis patres eorum. sed uobis dico qui auditis: diligite
inimicos uestros, benefacite his qui uos oderunt. benedicite
maledicentibus uobis. orate pro calumniantibus uos. et qui
te percutit in maxillam praebe et alteram, et ab eo qui
aufert tibi uestimentum tuum etiam tunicam noli prohibere
omni autem petenti tribue, et qui aufert quae tua sunt
ne repetas et prout uultis, at faciant uobis homines, facite
illis similiter. et si diligitis eos qui uos diligunt, quae uobis
eat gratia? nam et peccatores diligentes se diligunt et si
alt.] om. C 3 fxore M\' ɾ
in rasura S et post aliquantum] om. P1 4 panperer ɾpu P
7 uos] om. P1 9 mercif MP mulTa eɾ
11 quia] qm P1CRa 12 eftmnf M*, efuermf P 18 uae] ft uobiɾ
P 14 bene nob dixermMF* (eod. Am.): uob benedixennr C,
benedixern τ uob RSav, benedixen(sic, om. nobis) P1 onmes] ∗∗∗omf
(aob eras.) M hommef omɾ S 15 prophetis] 8. lm. pfendo add.
m. 3 M, erbia est correctura,quae olim extaibat m margine P,
pfeudopphaif CRv parnf P* 16 uor (8. lin. m. pr.) M oderu
uof JRv 18 pb∗e P ab eo qui] habeo quae P1 19 auferet a
tuum] om. P1av M M
21 prolUT (UT m marg. add. al. m.) S facite] & uof fac
siquidem peccatores hoc faciunt et si mutuum dederitis
his a quibus speratis recipere, quae gratia eat uobis? nam
et peccatores peccatoribus faenerant, ut recipiant aequalia.
uerum tamen diligite inimicos uestros: benefacite et mutuum
date nihil desperantes: et erit merces uestra multa, et eritis
filii altissimi: quia ipse benignus est super ingratos et malos.
estote ergo misericordes, sicut et pater uester misericors est.
nolite iudicare, et non iudicabimini. nolite condemnare, et
non condemnabimini. dimittite, et dimittemini date, et
dabitur uobis. mensuram bonam, et confertam, et coagitatam,
et supereffluentem dabunt in sinum uestrum. eadem quippe
mensura, qua mensi fueritis, remetietur uobis. dicebat autem
illis et similitudinem: numquid potest caecus caecum ducere?
nonne ambo in foueam cadunt? non est discipulus super
magistrum: perfectus autem omnis erit sicut magister eius.
quid autem uides festucam ia oculo fratris tui, trabem autem,
quae in oculo tuo est, non consideras ? et quomodo potes
dicere fratri tuo: frater, sine eiciam festucam de oculo tuo,
ipse in oculo tuo trabem non uidens? hypocrita, eice primum
trabem de oculo tuo, at tunc perspicies, ut educas festucam
de oculo fratris tui non est enim arbor bona quae facit fructus
malos, neque arbor mala faciens fructum bonum. unaquaeque
arbor de fructu suo cognoscitur. neque enim de spinis colligunt
ficus, neque de rubo uindemiant uuas. bonus homo de
bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de
Sx 4 faeneranadd. al m.) P, fmeranTur
Sa 6 mhil mde ɾperanP2 Rav, ne hiɾ| deparanS mercis P
9 et} at P\' iudicamum P1 conTemnaM P\\ condempnare et infra
condempnab. M1C 10 dim ιτιmini MPC 11 etpr.] om. P1S conuerfi
M1P1, confersam M3P2S coagM1P1 18 meoɾu
remi M1, remeP 16 cadenT S\' 16 eriT
ɾi. 6 C, enr a fcit R, enr II ɾSa* 17 inrMP1S 18 et]
aat Pav 10 fifMP1CS2 S0 undeɾ CRa hypocr
eioe (ei in rat.) P prumum sice S 21 pfpecief M1P1 fif
MPCS 23 frucB 24 arbarj om. Pl, enna arbuor P2S2v
de] ex B 25 uuam P\'v 26 Theffauro M1
quid autem uocatis me: domine, domine, et non facitis quae
dico? omnis qui uenit ad me et audit sermones meos et facit
eos, ostendam uobis cui similis est. similis est homini aedificanti
domum, qui fodit in altum et posuit fundamenta super
petram. inundatione autem facta inlisum est flumen domui
illius, et non potuit eam mouere : fundata enim erat super
petram. qui autem audit et non facit, similis est homini aedificanti
domum suam super terram sine fundamento: in quam
inlisus est fluuius, et continuo cecidit, et facta est ruina domus
illius magna. Et post aliquantum: Cui ergo similes dicam
homines generationis huius? et cui similes sunt? pueris sedentibus
in foro et loquentibus ad inuicem et dicentibus:
cantauimus uobis tibiis et non saltastis, lamentauimus et non
plorastis. uenit enim Iohannes baptista neque manducans
panem neque bibens uinum, et dicitis: daemonium habet.
uenit filius hominis manducans et bibens, et dicitis: ecce
homo deuorator et bibens uinum, amicus publicanorum et peccatorum.
et iustificata est sapientia ab omnibus filiis suis. Item
post aliquantum: Est autem haec parabola: semen est
uerbum dei. qui autem secus uiam sunt qui audiunt: deinde
uenit diabolus et tollit uerbum de corde eorum, ne credentes
MPlCB, de malo P\'avenimj om. edd.
r
cordif ei\' (of 8. Un. add. al. m.) S 4 fumile C est pr.] fit av
uerba: aimilia est altero loco om. MC 5 fundamenta] ɾup, fundam
C saper] fapra Sa 7 illins] ilh PlSav super] fapra S
9 super] fopra a fudamМ1P1. qua M1S 10 filu flumuf
P ceadiT (I alt. tn rae.) P 12 homines] omnef MC, hommɾ
P\' generaTionef C pueris] fimilef funP2 υ 18 ɾeden
C 14 canMCS1 ras.) S, om. B 15 10 hanɾ
M, lohanmf C 16 uerba: et dicitis usque ad bibens uinum om. M1
(in marg. add. sub signis hd et hp m. 2) dicaif M\' (eorr. m. 3)
demoma R 18 deuoraM (corr. m. 3) ∗∗publicanorum (& eras.)
P 19 omnibus] honmub; P1 20 post] om. C ahquanTO pofr
B parabnla MP 21 uiam] add. hn P\', 8. lin. add. hi C7, mam
XunT hii (hi a) fonr Ba (cf. v) 22 diabuluɾ MP
gaudio suscipiunt uerbum, et hi radices non habent, qui ad
tempus credunt et in tempore temptationis recedunt. quod
autem in spinis cecidit, hi sunt qui audierunt et a sollicitudinibus
et diuitiis et uoluptatibus uitae euntes suffocantur
et non referunt fructum. quod autem in bonam terram, hi
sunt qui in corde bono et optimo audientes uerbum retinent
et fructum adferunt in patientia. nemo autem lucernam accendens
operit eam uaso aut subtus lectum ponit, sed supra
candelabrum ponit, ut intrantes uideant lumen. non enim est
occultum quod non manifestetur, nec absconditum quod non
cognoscatur et in palam ueniat. uidete ergo quomodo audistis.
qui enim habet, dabitur illi, et quicumque non habet, etiam
quod putat se habere auferetur ab illo. Et post aliquantum
: Conuocatis autem duodecim apostolis dedit illis uirtutem
et potestatem super omnia daemonia et ut languores
curarent. et misit illos praedicare regnum dei et sanare infirmos,
et ait ad illos: nihil tuleritis in uia, neque uirgam
neque peram neque panem neque pecuniam neque duas tunicas
habeatis, et in quamcumque domum intraueritis, ibi manete
et inde ne exeatis. et quicumque non receperit uos, exeuntes
de ciuitate illa etiam puluerem pedum uestrorum excutite in
testimonium super illos. Item post aliquantum: Dicebat
autem ad omnes: si quis uult post me uenire, abneget semet
ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. qui enim
uoluerit animam suam saluam facere, perdet illam. nam
S\'a
3 in] om. P1 quod] qui P1 4 a] om. MPl 5 foffocanr M
6 non] om. S1 refernnt] fef C tri bonaC hn MC 7 in] om
P1 obnmo M\' 8 pacientiam P* aCcendent Ml 9 uase RS2a υ
supra] fup R 10 ut] & P1 12 palla M1 audifnf P
16 langoref C 18 Tollennf MP\' 20 habaif MCS1 . quacumq;
M\'C 21 non] om. M* recipenr P, recepennx R υ 22 pedem
MO, peduxtm P1 24 eemet] fe P1S (cod. Am.) 25 suam] add. condie
P*, coTTidie S, quotidie ab 26 illam] eam B
quid enim proficit homo, si lucretur totum mundum, se autem
ipsum perdat, et detrimentum sui fiat ? nam qui in* erubuerit
et meos sermones, hunc filius hominis erubescet, cum uenerit
in maiestate sua et patris et sanctorum angelorum. Et alio
loco: Intrauit autem cogitatio in eos, quis eorum maior esset.
at Iesus uidens cogitationes cordis illorum, adprehendens
puerum statuit eum secus se et ait illis: quicumque susceperit
puerum istum in nomine meo, me recipit; et quicumque me
receperit, recipit eam qui me misit. nam qui minor est inter
omnes uos, hic maior est. Et post aliquantum: Ait autem
ad alterum: sequere me. ille autem dixit: domine, permitte
mihi primum ire sepelire patrem meum. dixitque Iesus:
sine ut mortui sepeliant mortuos suos: tu autem uade, adnuntia
regnum dei. et ait alter: sequar te, domine, sed primum
permitte mihi renuntiare his qui domi sunt. ait ad illum Iesus:
nemo mittens manum suam in aratrum et aspiciens retro
aptus est regno dei. Et paulo post: Ecce ego mitto uos
sicut agnos inter lupos, nolite portare sacculum, neque peram,
neque calciamenta, et neminem per uiam salutaueritis. in
quamcumque domum intraueritis, primum dicite: pax huic
domui. et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illam pax
uestra, sin autem, ad uos reuertetur. in eadem autem domo
manete edentes et bibentes quae apud illos sunt: dignus enim
est operarius mercede sua. nolite transire de domo in domum
et in quamcumque ciuitatem intraueritis et susceperint uos,
P2R υ 4 erubesc
(eod. Am.) 6 cogrraTionem P 7 illorum] eorum R 8 susciperit
MP1C 9 et 10 reoeprr M1 10 reciperit M3P1C(recepit cod.
Am.) 18 ire] add. er Rav 14 uade & (u m ras.,
& add. al m.) P 16 qui] quae M3P2C υ 17 aspiciens] respiciens
18 ap∗∗rus P regna М1C pofr paui (n add. ai. m.) P, poft paululum
a 20 saluraueris Pl 21 quacuMC uerba: huic domui
- - super illam pax om. S1 22 requiesc ιτ M1P1 illam] illa Ml.
illam BSav 23 reuertitur a 24 efr emm CS υ 25 mercedem. suà
C 26 fafcipermT MP\'C
qui ia illa sunt, et dicite illis: adpropinquauit in uos regnum
dei ia quamcumque ciuitatem intraueritis et non receperint
uos, exeuntes in plateas eius dicite: etiam puluerem, qui adhaesit
nobis de ciuitate uestra, extergimus uos: tamen hoc
scitote, quia adpropinquauit regnum dei. dico uobis: quia
Sodomis in die illa remissius erit quam illi ciuitati. E t post
paululum: Verum tamen in hoc nolite gaudere, quia spiritus
uobis subiciuntur: gaudete autem, quod nomina uestra scripta
sunt in caelis. Et paulo post: Ecce quidam legis peritus
surrexit temptans illum et dicens; magister, quid faciendo
uitam aeternam possidebo? at ille dixit ad eam: in lege quid
scriptum est? quomodo legis? ille respondens dixit: diliges
dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua
et ex omnibus uiribus tuis et ex omni mente tua, et proximum
tuam sicut te ipsum. Et paulo post; Quis horum trium
uidetur tibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? at
ille dixit: qui feeit misericordiam in illum. et ait illi Iesus:
uade et fac similiter. Et post paululum: Martha, Martha,
sellieita ea et turbaris erga plurima: porro unum est necessarium.
Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab
ea. Item post paululum: Cum oratis, inquit, dicite:
pater, sanctificetur nomen tuum: adueniat regnum tuum:
19, 18 16 Lnc. 10, 86 et 37 19 ib. 41 et 42 22 Luc. 11, 2-18 C quamcomq.] quaciIq;
C, add. auR υ reapermr MP 4 plateas eius] plareif eif P*
6 adppmquabir M3P2CRSa7 remiOaf M1P18 paul (a in ras.)
P in hoc] om. It 9 quod] qrna S 10 pofr pattf (n add. al. m.)
P ecce (cce in ras) P 12 verba: posflidebo usque ad scriptum
eat om. P 18 diligis WP, dihgef (dili in ras. m. pr.) S 14
a. lin. add. m. pr. S 15 uiribus] mrrurib; М1P1 16 tuumJ om.
S paulo post] p\' pt P 17 fuffe (fiu in ras.) P ille M1 P1
*
mced M 18 illo (pro Q 8. lin. V pos. m. pr.) MC 19 et 22
paulolu S1 21 ab] om. initio lineae S 22 poet] om. C
oranf***** P diciTe in ras. P
peccata nostra, siquidem et ipsi dimittimus omni debenti nobis :
et ne nos inducas in temptationem. et ait ad illos: quis
uestrum habebit amicum et ibit ad illum media nocte et dicet
illi: amice, commoda mihi tres panes, quoniam amicus meus
uenit de uia ad me et non habeo quod ponam ante illum:
et ille de intus respondens dicat: noli mihi molestus esse:
iam ostium clausum est, et pueri mecum sunt in cubili: non
possum surgere et dare tibi. dico uobis, etsi non dabit illi
surgens eo quod amicus eius sit, propter inportunitatem tamen
eius surget et dabit illi quotquot habet necessarios. et ego
uobis dico: petite, et dabitur uobis: quaerite, et inuenietis:
pulsate, et aperietur uobis. omnis enim qui petit accipit, et
qui quaerit inuenit, et pulsanti aperietur. quis autem ex
uobis patrem petit panem, numquid lapidem dabit illi? aut
piscem, numquid pro pisce serpentem dabit illi? aut si petierit
ouum, numquid porriget illi scorpionem? si ergo uos,
cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris, quanto
magis pater uester de caelo dabit spiritum bonum petentibus
se? Et paulo post: Factum est autem cum haec diceret,
extollens uocem quaedam mulier de turba dixit illi: beatus
uenter, qui te portauit, et ubera, quae suxisti. at ille dixit:
immo beati qui audiunt uerbum dei et custodiunt. Et paulo
post: Et cum loqueretur, rogauit illum quidam Pharisaeus,
ut pranderet apud se: et ingressus recubuit. Pharisaeus autem
S, quondianQ B demet demMlP
4 diciT MPC ille P 7 dicat] om. MP\'C 8 pueri] add. mei
Ra υ cubile M1P1S1 9 tibij aeU. et ille si perseueranerit pulsans
a (cf. v) afi (& 8. lin. add.) M 10 inporM: inprob
(impr.) PCBSav 11 furgir P qdqd M, qudquoT C uerba : et
ego — — aperietur nobis om. P1 18 accepiT MlP* et alt.] om. C
14 et] om. PC apenarur S. 15 dabit] om. 81 17 porregir М1P
(porrigit cod. Am.) ſcorpi∗∗oneM uos] om. Pla 20 paulM,
pofr paului P, pauJt (om. post) C 22 uerba: at ille dixit om. MPC
28 immo] qui Imo Bx beati] om. S custodiunt] add. lllud Rav
24 illum] ea B phanjreuf (sic etiam infra) M 25 autem] om. init.
lin. S
ante prandium. et ait dominus ad illum: nunc uos, Pharisaei,
quod de foris est calicis et catini mundatis, quod autem intus
est uestrum plenum est rapina et iniquitate. stulti, nonne
qui fecit quod de foris est, etiam quod de intus est fecit?
uerum tamen quod superest date elemosynam, et ecce omnia
munda sunt uobis. sed uae uobis, Pharisaei, qui decimatis
mentam et rutam et omne holus, et praeteritis iudicium et
caritatem dei. haec autem oportuit facere, et illa non omittere.
uae nobis, Pharisaei, quia diligitis primas cathedras in synagogis
et salutationes in foro. uae nobis, quia estis ut monumenta
quae non parent, et homines ambulantes supra nesciunt.
respondens autem quidam ex legis peritis ait illi: magister,
haec dicens etiam nobis contumeliam facis. at ille ait: etiam
nobis legis peritis uae, quia oneratis homines oneribus, quae
portari non possunt, et ipsi uno digito uestro non tangitis
sarcinas. Et alio in loco: Adtendite a fermento Pharisaeorum,
quae est hypocrisis. Et paulo post: Dico autem
nobis amicis meis: ne terreamini ab his qui occidunt corpus
et post haec non habent amplius quod faciant. ostendam
autem nobis quem timeatis: timete eum qui, postquam occiderit;
habet potestatem mittere in gehennam: ita dico uobis,
hunc timete. nonne quinque passeres ueneunt dipondio? et
unus ex illis non est in obliuione coram deo. sed et capilli
capitis uestri omnes numerati sunt. nolite ergo timere:
R 3 de] om. Ml est] om. init. lits. S
4 est alt.] om. M1P1S rapmam M1P1 5 qui] quid P1 de ante
intta] om. P1CRSa est alt.] eras. C 6 elymoſina(eipro y s. lin.
pos. m. 3) M, ehmoflnam (I pr. m e mut. m. al.) P, elemofmi
CB elem. daTe R 7 sed] om. CB phanfeif Pa (cf. v)
qui] quia om. C 10 quia] qm P1R
(cod. Am.) diligaiſ 8 fmagogif M 11 quia] qm PlCR
18 perıP1 14 at] & PC 16 porrare Sav poſſum P1
17 in] om. R 18 quae est] quod efr P1Rav verba: et paulo
post om. MPCR 20 qaod] quid CRSav 21 quem] qui P1
2S uemunMPXC
confessus fuerit me coram hominibus, et filius hominis
confitebitur in illo coram angelis dei: qui autem negauerit
me coram hominibus, denegabitur coram angelis dei et omnis
qui dicit uerhum in filium hominis, remittetur illi: ei autem
qui in spiritum sanctum blasphemauerit non remittetur. cum
autem inducent uos in synagogas et ad magistratus et potestates,
nolite solliciti esse, qualiter a. quid respondeatis,
aut quid dicatis: spiritus enim sanctus docebit
uos in ipsa hora quae oporteat dicere. ait autem quidam ei
de turba: magister, dic fratri meo, ut diuidat mecum hereditatem.
at ille dixit ei: homo, quis constituit iudicem aut
diuisorem supra uos? dixitque ad illos: uidete et cauete ab
omni auaritia, quia non in abundantia cuiusquam uita eius
est ex his quae possidet. dixit autem similitudinem ad illos
dicens : hominis cuiusdam diuitis uberes fructus ager attulit,
et cogitabat intra se dicens: quid faciam, quod non habeo quo
congregem fructus meos? et dixit: hoc faciam: destruam
horrea mea et maiora faciam, et illuo congregabo omnia quae
nata sunt mihi et bona mea, et dicam animae meae: anima,
habes multa bona posita in annos plurimos: requiesce, combibe,
epulare. dixit autem illi dans : stulte, hac nocte animam
tuam repetunt a te: quae autem parasti cuius erunt? sic est
omnia qui sibi thesaurizat et non est in deum diues dixitque
ad discipulos suos: ideo dico uobis, nolite solliciti esse animae
1 pluref P\'JS 3 in illo] illum P1illi] ei B
6 blaſſemauerMPB remittetur] add ei R 7 fmagoguf M, ſina-
gogaſ PR, ſynagiſ C 8 ſollicire P1 quid] add. lequamini au τ quıd MP1
CB 10 uerba: in ipsa hora om. S oporteat (rear in ras.) P,
oporrer B ei quidam B, ∗quidaS 11 hered
mecQ B 12 ei] ad eum S conſ
14 non] om. Ml P1 (add. M2) eius] om. B 15 poſſedeaM1,
poffeda P1 16 ubera C 17 quod] quia v 18 Sgregam N,
ogerem B 19 cougregabo ılluc S 10 anima] add. mea B
21 commede MP 22 ille MxPl hac] ac 81 28 coioa erunt|
eram P1 est] erıdei. P1v deum] dõ 8
25 ideo] ıB ſollicM\'PI animae] add. ure B (cf. v)
est quam esca, et corpus quam uestimentum. considerate
corues, quia non seminant neque metunt, quibus non est cellarium
neque horreum, et deus pascit illos: quanto magis uos
pluris estis illis? quis autem uestrum cogitando potest adicere
ad staturam suam cubitum an
minimum est potestis, quid de ceteris solliciti estis? considerate
lilia quomodo crescunt: non laborant, non neunt.
dico autem uobis: nec Salomon oumi gloria sua uestiebatur
sicut unum et istis. si autem faenum agri quod hodie in
agro est et cras in clibanum mittitur, deus sie uestit
magis uos pusiillue fidei? et uos nolite quaerer, quld manducetis,
aut quid bibatis, et nolite in sublime tolli. haec enim
omnia gentes mundi quaerunt: pater autem uester scit, quoniam
his indigetis. uerum tamen quaerite regnum dei, et haec omnia
adicientur uobis. nolite timere, pusillus grex, quia complacuit
patri uestro dare uobis regnum. uendite quae possidetis et
date elemosynam. facite uobis sacculos, qui non ueterescunt,
thesaurum non deficientem in caelis, quo fur non adpropiat,
neque tinea corrumpit. ubi enim thesaurus uester est, ibi et
cor uestrum erit. Et post paululum: Et uos estote parati,
quia qua hora non putatis filius hominis uenit. ait autem ei
Petrus: domine, ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes ?
dixit autem dominus: quis putas est fidelis seruus et prudens,
R
4 paTcA M* 5 pluref MP1 pP1 7 p
8 Jilia] add. agri a non alt] neque M3CRSav nemxT MI, MenT P1;
neaT MзP2CRSav 9 nec] quod nec a ſalamon P 10 foenum 8
11 mıM1P1 12 uerba: perere q. m. A. q. b. e. nolite om.
P1 18 M1P1 14 inquirunt a 15 hıſ quı P1 ındıgerıſ
(di in ras.) P 16 puſſilluſ MP quia at nobis otn. P1 18 aelimoſına
M1P2. aelemoſınaM\', elemoſınaCR ueteraſcunt
ab 19 (bis) M quo (no in ras.) P adpropıan
20 estj om. C1Ra91 eP pant P, paulolumS1paulo polt
3 22 nensePav28 paraulam MP ∗∗an P et] om. R
24 seruus] diſpenſa
tritici mensuram? beatus ille seruus, quem, cum uenerit
dominus, inueniet ita facientem. uere dico uobis, supra omnia
quae possidet constituet eum. quod si dixerit seruus ille in
corde suo: moram facit dominus meus uenire, et coeperit
percutere pueros et ancillas, et edere, et bibere, et inebriari:
ueniet dominus serui illius in die, qua non sperat, et hora,
qua nescit, et diuidet eam partemque eius cum infidelibus
ponet. ille autem seruus, qui cognouit uoluntatem domini
sui et non praeparauit et non fecit secundum uoluntatem eius,
uapulabit multis: qui autem non cognouit et fecit digna plagis,
uapulabit paucis. omni autem cui multum datum est multum
quaeretur ab eo, et cui commendauerunt multum, plus repetent
ab eo. Item paulo post: Hypocritae, faciem terrae
et caeli nostis probare, hoc autem tempus quomodo non probatis?
quid autem et a uobis ipsis non iudicatis quod iustum
est? Et aliquanto post: Contendite intrare per angustam
portam: quia multi, dico uobis, quaerunt intrare et non poterunt.
Et alio loco: Dicebat autem ad inuitatos parabolam
intendens, quomodo primos accubitus eligerent, dicens ad
illos: cum inuitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo
loco, ne forte honoratior te sit inuitatus ab eo, et ueniens is
qui te et illum uocauit dicat tibi: da huic locum, et tunc
MP1CRav dominus] dnP (Am.)
det] add. illif M3P2CRav 8 dominus] add. suus P1 inueniet]
muenenT Rav ita] sic R uobis] add. qma P* (cod. Am.), quoniam
v 4 constituit P1 eum] illum Sav 5 facia S 6 mebnare
M1 8 eius] om. P1 9 seruus] ferl M, ferui Cl 11 uapulamr
MPCS1 mulraf MPC et] er n5 B 12 uapulatur MPC,
uapulabis R paucif (lf in ras) P omni] omma M, omim C, hol
R, omaSl 18 querit C, queS* repeTunT P\', paenr
Sav 15 hoc autem] hoc *** S 16 non] om. R 17 aliquanto]
ahc6 M2,, alio q P1 18 quaerenT M3P3av in*rare P
poxuef C 19 auTem & PSv ad uitatif P1 parabulam M\'P
20 acubirof M1, accubiTOf P\' dilegerent Ml, diligerent P1O2, ehgenat
P1 22 oneraTior M\', honeratior 8 is] hif M1, 1f in ras.
m. pro S
uocatus fueris, uade, recumbe in nouissimo loco, ut cum
uenerit qui te inuitauit, dicat tibi: amice, ascende superius:
tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. quia omnis
qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur.
dicebat autem et ei qui se inuitauerat: cum facis prandium
aut caenam, noli uocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque
cognatos, neque uicinos diuites, ne forte et ipsi te reinuitent
et fiat tibi retributio. sed cum facis conuiuium, uoca
pauperes, debiles, claudos, caecos, et beatus eris, quia non
habent retribuere tibi: retribuetur enim tibi in retributione
iustorum. Et post paululum: Si quis uenit ad me et non
odit patrem suum et matrem, et uxorem, et filios, et fratres,
et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus
discipulus esse. et qui non baiulat crucem suam et uenit
post me, non potest meus esse discipulus. quis enim ex uobis
uolens turrem aedificare non prius sedens conputat sumptus,
qui necessarii sunt, si habet ad perficiendum, ne, posteaquam
posuerit fundamentum et non potuerit perficere, omnes qui
uident incipiant inludere ei dicentes: quia hic homo coepit
aedificare et non potuit consummare? aut qui rex iturus
committere bellum. aduersus alium regem non sedens prius
cogitat, si potest cum decem milibus occurrere ei qui cum
uiginti milibus uenit ad se ? alioquin adhuc illo longe agente
legationem mittens rogat ea quae pacis sunt. sic ergo omnis
S robore M\' sed om. C 2 fuerir M1
loco] om. P* S te] add. eT illuP\' 4 glonam
P\' 6 autem et] om. S 7 aut] vel a 10 paupes uoca er debilef
B 11 retribuere] ratibue C\', quod ranbuanr C retributione]
refurrec-none P2RSv 12 post] om. C pavt P, palolum S 14 et
alt.] om. P\' 15 effe discipulus av baiular *** P, batolar M\'S
16 Se meuf difcipuluf C, meus difcipulus se R 17 turrim Sa
\' 18 habeaT M3CRSav 20 hic * P cepIT C 21 qui rex iturus)
qmf enxuruf MPI, quif rex imruf P2CRSav, qmf rez exituruf M3
22 pn\' fedens R 28 potest] poffit Sav 24 XX S 25 rogant
C
meus esse discipulus. Et post aliquantum: Et ego uobis
dico: facite uobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum
defeceritis, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis
eat in minimo, et in maiori fidelis est. et qui in modico ini-
quus est, et in maiori iniquus est. si ergo in iniquo mammona
fideles non fuistis, quod uerum est quis credet uobis? ei
si in alieno fideles non fuistis, quod uestrum est quis dabit
uobiв? nemo potest duobus dominis seruire: aut enim unum odiet
et alterum diliget, aut uni adhaerebit et alteram contemnet.
non potestis deo seruire et mammonae. audiebant autem
haec omnia Pharisaei, qui erant auari, et deridebant illum.
et ait illis: uos estis qui iustificatis uos coram hominibus,
deus autem nouit corda uestra: quia quod hominibus altum
est abominatio est ante deum. Et post paucos uersus:
Omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram moechatur.
Et post paululum: Inpossibile est at non ueniant scandala:
uae autem illi per quem ueniunt. utilius est illi, si lapis
molaris inponatur circa collum eius, et proiciatur in mare,
quam ut scandalizetur unum de pusillis istis. adtendite uobis:
si peccauerit frater tuus, increpa illum, et si paenitentiam
egerit, dimitte illi. et si septies in die peccauerit in te et
si septies in die conuersus fuerit ad te dicens: paenitet me,
dimitte illi. Et alio loco: Dixit autem ad quosdam qui in
se confidebant tamquam iusti et aspernabantur ceteros
18, 9-80 М1p1 2 ahqua R 4 deficeP recipiam P1
5 maiore P5 eſ
maiori iniquns est add. av in] om. P\' miaoone M1P1 7 fiuſ
qaod fuiſ
fideles non fuistis add. v 9 nemo ſerum P1Sav porenT P
(sed eorr. m. pr.) 10 conMPC, condemna 8 11 autemJ
om. C 12 pbanfTei M (tic etiam infra) ruſC
13 paucof** P, paucisS 16 daoa S1 20 ſcandaliza RSav,
fcandahza** P 21 poemM 2S si] om. Rav pebatM1,
paeniTiT P\' 24 ad] & ad Sv 25 parabulã M
unus Pharisaeus et alter publicanus. Pharisaeus stans
haec apud se orabat: domine, gratias ago tibi, quia non sum
sicut ceteri homines, raptores, iniusti, adulteri, uelut etiam
hic publicanus: ieiuno bis in sabbato, decimas do omnium
quae possideo. et publicanus a longe stans nolebat nec oculos
ad caelum leuare, sed percutiebat pectus suum dicens: deus,
propitius esto mihi peccatori. dico uobis, descendit hic iustificatus
in domum suam ab illo: quia omnis qui se exaltat
humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. adferebant autem
ad illum et infantes, ut eos tangeret. quod cum uiderent
discipuli, increpabant illos. Iesus autem conuocans illos dixit:
sinite pueros uenire ad me et nolite eos uetare. talium est
enim regnum dei. amen dico uobis, quicumque non acceperit
regnum dei sicut puer, non intrabit in illud. et interrogauit
eum quidam princeps dicens: magister bone, quid faciens
uitam aeternam possidebo? dixit autem Iesus: quid me dicis
bonum? nemo bonus nisi solus deus. mandata nosti: non
occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum
testimonium dices, honora patrem tuum et matrem. qui ait:
haec omnia custodiui a iuuentute mea. quo audito Iesus ait
ei: adhuc unum tibi deest: omnia quaecumque habes uende
et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni,
sequere me. his ille auditis contristatus est, quia diues \'erat
ualde. uidens autem illum Iesus tristem factum dixit: quam
difficile qui pecunias habent in regnum dei intrabunt! facilius
est enim camelum per foramen acus transire quam diuitem
intrare in regnum dei. et dixerunt qui audiebant: et quis
potest saluus fieri? ait illis: quae inpossibilia sunt apud
R 8 domine] deus Sav 4 ſicu
. RSv nelnti a etiam] aeM 8 dico] ideo dico S difcendiT
MP1 18 pueros] paranlos a 14 enim] om. B accipenr
MPC 15 inom. P\' \' 21 custodiui] feraani
a 22 ei] illi R **** (elut. nbl) unuM, tibi unum a
28 MC 26 dificile Ml 27 camellQ
M1P1 28 aucberuR
nos dimisimus omnia et secuti sumus te. qui dixit eis: amen
dico dico uobis, nemo est -qui relinquit domum, aut parentes, aut
fratres, aut uxorem, a<it filios propter regnum dei, et non
recipiat multo plura in hec tempore et in saeculo uenture
uitam aeternam. Et alibi: Stans autem Zachaeus dixit ad
dominum: ecce dimidium bonorum meorum, domine, do
pauperibus, et si quid aliquem defraudaui, defraudaui quadruplum.
ait Iesus ad eum: quia hodie salus domui huic facta est,
eo quod et ipse filius est Abrahae. uenit enim filius hominis
quaerere et saluum facere quod perierat. Et post aliquantum:
Reddite ergo quae Caesaris sunt Caesari, et
quae dei sunt deo. Et alio loco: Audiente autem omni
populo dixit discipulis suis: adtendite ab scribis, qui uolunt
ambulare in stolis et amant salutationes in foro et primas
cathedras in synagogis et primos discubitus in conuiuiis, qui
deuorant domus uiduarum simulantes longam orationem: M
accipient damnationem maiorem. Respiciens autem uidit
eos qui mittebant munera sua in gazophylacio diuites : uidit
autem at quandam uiduam pauperculam mittentem aera minuta
duo, \'et dixit: uere dico uobis, quia uidua haec pauper plus
quam omnes misit. nam et omnes hi ex abundanti sibi miserunt
in munera dei: haec autem et eo quod deest illi omnem
uictum suum, quem habuit, misit. Item alio loco: Ponite
21 1-4 84 ib. 14—19 om. P1 dimiſſimuſ MP eis]m
P 8 relinqmd M1, rehnqua S, rehqmr Rv aat ante parentes]
uel 8 4 uxoref P1 8 aliquem] aliqmd P1 P quia faltis domoi
hnic facra efr (uerba facta est miwio obducta) hodie facTa efr R
10 \'et] \'om. C enim] om. 8 12 ceſſatiſ et ceffart M1P1 ſunt
ceCav 18 ſunt dei uM: sd P1, a P1ORSav
15 ambulare uoluiit a 16 ſinagogiſ MP diſcub
M7CRSav uiduartun] dimtiat, M1 hn MPC 19 gazoplulacio
(—M1C) MP1CR, gazophilaciuS, —phylacium atl) P*
Sac 21 duo] om. R 22 et] ras. P hn MPC ex habundan
MPlC (h del. al. m. in M)
respondeatis. ego enim dabo uobis os et sapientiam, cui non
poterunt resistere et contradicere -omnes aduersarii uestri.
trademini autem a parentibus, et fratribus, et cognatis, et
amicis, et morte adficient ex uobis, et eritis odio omnibus
propter nomen meum: et capillus de capite uestro non peribit
in patientia uestra possidebitis animas uestras. Et post aliquantum:
Adtendite autem uobis, ne forte grauentur corda
uestra a crapula et ebrietate et curis huius uitae, et superueniat
in uos repentina dies illa. tamquam laqueus enim
superueniet in omnes qui sedent super faciem omnis terrae.
uigilate itaque omni tempore orantes, ut digni habeamini
fugere ista omnia quae futura sunt et stare ante filium hominis.
Item post aliquantum: Facta est autem contentio inter
eos, quis eorum uideretur esse maior. dixit autem eis: reges
gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super
. eos benefici uocantur. uos autem non sic, sed qui maior est,
in uobis fiat sicut iunior, et qui praecessor est sicut ministrator.
nam quis maior est, qui recumbit, an qui ministrat? nonne
qui recumbit? ego autem in medio uestrum sum sicut qui
ministrat. Et alio in loco: Orate, ne intretis in temptationem.
Quomodo potestis uos credere, qui gloriam ab inuicem
accipitis, et gloriam quae a solo est deo non quaeritis?
26 Ioh. 6, 44 om. initio lineae S 4
M1 9 a] m P\'& ſupuenie
ab iſMPC omnia ista edd. 18 in nobis] inter uos
a iunier] minor av miniſM1 19 quis] qui M1P1C1
uerba nonne — — ministrat om. MPCR 30 sum] om. ra 21 in
ante loco] om. PlR 24 EXPLICIT-SECVNDVM LVCAM (atram. scr.) I EN-
CIPIT SECD IOHANNEM (miAio) | S ęuuneM, enangelium P
26 accepiſR a folo deo eft RSav
Et paulo post: Dixit autem Iesus: nec ego te condemnabo.
uade et amplius iam noli peccare. Et paulo post: Si uos
manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis, et cognoscetis
ueritatem, et ueritas liberabit uos. Et post paululum :
Amen, amen dico uobis, quia omnis qui facit peccatum seruus
est peccati. Et alibi: Amen, amen dico uobis, si quis
sermonem meum seruauerit, non uidebit mortem in aeternum.
Et post aliquantum : Qui amat animam suam, perdet eam:
et qui odit animam suam in hoc mundo, in uitam aeternam
custodit eam. si quis mihi ministrat, me sequatur: et ubi
sum ego, illic et minister meus erit. si quis mihi ministrauerit,
honorificabit eum pater meus. Et alio- loco: Dilexerunt
enim gloriam hominum magis quam gloriam dei. Et
alibi: Vos uocatis me magister et domine, et bene dicitis,
sum enim: si ergo ego laui uestros pedes dominus et magister,
et uos debetis alter alterius lauare pedes. exemplum enim
dedi uobis, ut quemadmodum ego feci uobis, ita et uos faciatis.
Et paulo post: Mandatum nouum do uobis, ut diligatis
inuicem, sicut dilexi uos, ut et uos diligatis inuicem.
in hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem
habueritis ad inuicem. Et paulo post: Si diligitis
me, mandata mea seruate. Et post paululum : Qui habet
mandata mea et seruat ea, ille est qui diligit me: qui autem
diligit me, diligetur a patre meo, et ego diligam eum et
.8 loh. 12, 25 et 26 12 ib. 48 14 loh. 18, 18-15 18 ib. 84
et 85 21 IoL 14, 15 22 ib. 21om. P\', poft aliquantum Sa 2 iam] om. P
8 cognofcmf S 4 hberamt М1P1 paut MPC, paulolQ S 7 mor-
Tem non uidebPRSv 8 perdaT P 11 enx er m
R miniſS 12 hononficauir M1P1 uerba dilexerunt-
— et alibi om. R 18 enim] om. P\' 14 alibi] alta MG, aho
loco (al. in ras., cetera spatio uacuo inserta sunt. nescio an ab al. man.)
P uocaPnf Pl 15 enim] ererum PCRSav pedes uestros an
et ante magister om. Ml 19 ex UT R uos et inuicem om. R
20 eſR 21 p\' paf P dihgarif M 22 panl MP1,
paull P*, paulolum S paul p; C .24 dilegМ1P, dilig8
diligit me, sermonem meum seruabit, et pater meus diligit
eum et ad eum ueniemus et mansionem apud eum faciemus.
qui non diligit me, sermones meos non seruat. Et paulo
post: Manete in me, et ego in uobis. sicut palmes non
potest facere fructum a semet ipso, nisi manserit in uite, sic
nec uos, nisi in me manseritis. ego sum uitis, uos palmites:
qui manet in me et ego in eo, hic fert fructum multum.
quia sine me nihil potestis facere.. si quis in me non manserit,
mittetur foras sicut palmes et aruit, et colligent eos et in.
ignem mittunt, et ardent. si manseritis in me, et uerba mea
in uobis manserint: quodcumque uolueritis petetis, et fiet
uobis. in hoc clarificatus est pater meus, ut fructum plurimum
adferatis et efficiamini mei discipuli. sicut dilexit me pater,
et ego dilexi uos: manete in dilectione mea.. si praecepta
mea seruaueritis, manebitis in dilectione mea: sicut et ego
patris mei praecepta seruaui et maneo in dilectione eius.
haec locutus sum uobis, ut gaudium meum in uobis sit et
gaudium uestrum impleatur. hoc est praeceptum meum, ut
diligatis inuicem, sicut dilexi uos. maiorem hac dilectionem
nemo habet, ut animam suam quis ponat pro amicis suis.
Et paulo post: Haec mando uobis, ut diligatis inuicem.
Haec de quattuor euangeliis in hoc opere ponenda
existimaui: ubi intellegi potest, tres euangelistas,
Marcum scilicet et Marcum et Lucam, ideo
plura nobis dedisse praecepta uiuendi, quia eam
maxime secuti sunt partem, quae actiua dicitur.
quia uero Iohannes contemplatiuam magis tenuit,
ideo. cum eius euangelium superemineat ceteris,
1 ei] om. C III] IIII R 2 dil. alt.] diligeT M2Rav 4 pault
MG 10 arefcer Rav eosj eum JRav 11 miTTenT RSav ardeT
Rav 12 paiTif S2 17 m exuf dilecSav 20 hanc M1P1
21 ut] quam ut a 28 euangeliſP2R euuangeliif et euuangehftaf
et euuangehd (et sic infra) M 25 maTheum MPCS 26 nobis
plura dediffe Sa, dediffe nobis plura R 29 supR
Hinc iam de illo libro, cui titulum dederunt
Actus apostolorum, commemorabimus quae inuenimus
omnino paucissima. eo quippe rerum gestarum
continetur historia, quibus aedificatur fides,
magisque ibi exempla quam praecepta conscripta
sunt. \'