Iam uero in Africa constitutus scripsi duos libros de Genesi
contra Manicheos. quamuis enim superioribus libris quidquid
disputaui, unde ostenderem deum summe bonum et inmutabilem
creatorem esse omnium mutabilium naturarum nec ullam esse
naturam malum siue substantiam, in quantum natura est atque
substantia, aduersus Manicheos nostra uigilaret intentio, isti
tamen duo libri apertissime aduersus eos editi sunt in defensionem
ueteris legis, quam uehementi studio uaesani erroris
oppugnant, in primo ab eo, quod scriptum est: in principio
fecit deus caelum et terram, donec septem peraguntur dies.
18 Gen. 1, 1 ClNOV, quicquid cet. jnde om. P in om. HM
2 destabili 81 inp.udentia (r rcu.) D 3 fuerint OIDl apostolo N
5 scriptura∗∗∗∗ (tura; ras.) D aceipere* (i ex e, t ras.) C, acciperit D1
profitentur (fi tn. 2 in ras.) C, propbitentur D1 8 Xv 9 genesis ,CD1
aduersum FGBOY, contra E raanicheus D1 libri duo om. CD
10 affirica BFGQR conscripsi a duos libros om. Q 11 manicbeus
D1 superioribus CD1, in soperioribus cet. v quidquid C1V,
quicquid cet. 12 summum B1F1V et om. N , immotabilem H1
13 ulla D1 esse B* 8. L 14 malam BD*EFGM2QRSVv aiue
subst. malam esse nat. Qnat s. subet. m. e. Q2 15 aduersum H
manicheus C1D1, manich*aeos (i rms.) M uigiJaret BaIDFGNQ, uigilarit
B, inuigilarit HM inuigilaret eet. v ista El 16 apertissimae 01
aduersum V aduersus. eos B2 s. I., adu. eus D1 editi (d raa.) C, *editi
(8 raa.) D defensione EO-P 17 wehimenti H1 18 oppuQgnant (nt
m. 2) G 19 peragactur BEFGHOPSVa
ab eo, quod scriptum est: hic liber creaturae caeli et
terrae, donec Adam et mulier eius dimissi sunt de paradiso
et custodia posita est ligno uitae. deinde in fine libri errori
Manicheorum fidem catholicae ueritatis opposui, quid illi dicant
et quid dicamus, breuiter aperteque conplectens.
Quod uero dixi: illud autem lumen non inrationabilium auium
oculos pascit, sed pura corda eorum, qui deo credunt et ab amore
uisibilium rerum et temporalium se ad eius praecepta inplenda
conuertunt; quod omnes homines possunt, si uelint, non putent noui heretici Pelagiani secundum eos esse dictum. uerum est enim
omnino omnes homines hoc posse, si uelint. sed praeparatur
uoluntas a domino et tantum augetur munere caritatis,
ut possint. quod hic ideo dictum non est, quoniam praesenti
necessarium non erat quaestioni.
quod uero ibi legitur, benedictionem
domini, de qua dictum est: crescite et multiplica
mini, in carnalem fecunditatem post peccatum conuersam
Man. I, 3, 6 12 Prou. 8, 35 sec. LXX 15 De Gen. adu. Man. I,
19, 30 16 Gen. 1, 28 BFG pr. in om. Q 2 hic] hic est B 3 mulier] uxor B
dimisi EH paradyso BCEFG 4 ligno] in 1. B errorum Hl,
erroris 01 5 fide D1 catolicae B ueritas CDl 6 et quid
CD1NR, et quid nos Ea, et nos quid cet. m breuiter om. E
- aperte∗∗∗ (que add. m. 2) D, et aperte (om. que) F conplectes Dl
7 inrationabilium CDEQ, inrationalium cet. animalium a 9 im-
.-plernla F7 in mg., af seruanda a in mg. 10 omnia Y homines
.om. 0 possunt (po m. 2 in ras.) D uellint Dl non-12 si uel
add. F2 in mg. inf. putent C2D2ENQR, potent ClDl, eihistiment
V, existiment cet. v 11 pelagiani B2 8. l., giani D2 in ras., p.elagiani
Ca ras.) C esse (pr. e ex s) M dictum esse B dictum.. (ee ras.) M
12 omnis Y si] se C1H1. uellint Dl praeparatur] pepatur Cl, .
praepattir D1 -13 uolun C1, uolon D1 augitur C1D1 munere
(re s. I. m. 2) H 14 ut] et H1, non est dictum H, non dictum
est B, dictam est F1 15 benedictionem] de benedictione EOPa
16 dfii CD1, dei cet. v de qua CDEFGNQR, qua cet. v; an scribendum:
domini dei, qua? fecunditatem] eam f. E2 s. l.
ut putentur illi homines non habituri fuisse filios homines,
nisi peccassent, omnino non adprobo.
illud etiam non est consequens,
ut ideo intellegatur in allegoria tantummodo esse
accipiendum, quod herbae uirides et ligna fructifera omni generi
bestiarum et omnibus auibus et omnibus serpentibus in libris
Geneseos dantur ad cibum, quia sunt et quadrupedia et uolatilia,
quae solis carnibus uiuere uideantur. fieri enim posset,
ut alerentur ab hominibus etiam de fructibus terrae, si propter
oboedientiam, qua ipsi homines deo sine ulla iniquitate seruirent,
mererentur omnes bestias et aues omni modo habere
seruientes.
item mouere potest, quomodo dixerim de populo
Israhel: adhuc corporali circumcisione et sacrificiis tamquam
in mari gentium populus ille legi seruiebat, quandoquidem
apud gentes sacrificare non poterat, sicut eos et nunc uidemus
sine sacrificiis remansisse, nisi forte, quod per pascha immolant
ouem, hoc in sacrificio deputetur.
Gen. adn. Man. I, 23, 40 16 Aug. c. litt. Petil. II, 37, 87. Hieron.
ep. 52, 10 (ad Nepotianum). cf. Dent. 16, 6 sq. 18 De Gen. adu.
Man. II, 3, 4 credendum B2EFHP uidere C1D1, inueniri a 2 potentur Ql fuisse
F2 in ras. filius C1D1 3 adprobo∗∗ (o in ras.) H 4 alligoria MP
tantummodil E1 5 erbae (a ras.) P uirides] uideret Hl, uidelicet
H1 s. Z. et om. HN genera U1, genere Bl 6 libris CDlR, libro
cet. v; cf. CSEL XXVIII, 229, 22 7 geneseus ClDl quadrapedia
Fl 8 posset enim M1 possit GS, posse a 9 *alerentur (h
ras.) E ominibus D si* F 10 hobedientiam Q sine (n ex u) H
seruire CIDi 11 mererentur (ren m. 2) C, merentur D1, mererent 81
omnis V 12 seruituti B2 s. I. 13 corporali] de c. BE1FGM2OPSV
de corp. adhuc B circumcisioni C3 14 mari] manu E2, magi Dl
populos Hx ille om. a legis C 15 poterat BICD1, poterant cet. v
sic B eos] in eos Hl uidimus D\' 16 quod] apud q. Ql, quosdam
Q2 in mg. pasca B1R, pascha* (m ras.) E 17 ****ouem H sacrifitio
D, sacrificiis a deputentur N 18 pabuli (p in ras.) M, pa*buli D
significari posse uitam — melioris interpretationis codices non
habent pabulum, sed faenum — non satis apte dictum
uidetur. non enim congruit faeni nomen significationi uitae
quomodo pabuli. item non uideor recte appellasse uerba prophetica,
quibus scriptum est: quid superbit terra et cinis? quia non in eo libro legitur, quem certi simus appellandum
esse prophetam.
nec illud apostoli, ubi adhibet testimonium
de Genesi dicens: factus est primus homo Adam in
animam uiuentem, sicut ille uoluit exponi, intellexi, cum
exponerem, quod scriptum est: insufflauit deus in faciem
eius flatum uitae, et factus est homo in animam
uiuam uel in animam uiuentem. apostolus enim ad hoc
adhibuit illud testimonium, ut probaret esse corpus animale;
ego autem hinc putaui esse monstrandum animalem factum
prius hominem, non corpus hominis solum.
quod autem dixi
nulli naturae nocere peccata nisi sua, ideo dixi, quoniam iusto
qui nocet, non ei uere nocet, quandoquidem mercedem eius
8 I Cor. 15, 45 10 Gen. 2, 7 16 De Gen. adu. Man. II, 29, 43
17 Matth. 5, 12. Luc. 6, 23 F uitam CtDR, uitam quin OPlV, uitam cum cet. v
meliores Cl interpraetationia DMP cudices V, codicis C1D1
2 habent CDQ\'R, habeat Sl, habeant cet. v sed] et 0 apte B
• 3 uideretur 0 enim] sic Q2 s. I. nom∗∗∗ (ine ras.) Dx, nomine EOPVa
significatio EOPVa 4 pabuli (p m. 2 in ras.) M, pa*buli D idem
CD1, itё. E, itemque 01 uideor non v uideo CER recta QI
uerba om. 0 profetica H 5 dictum F 6 in om. Ql eo CDtB,
eius cet. v legit 8\' certi simus C2, certissimus ClD, certi sumus cet.
appellasse a 7 profetam H nec] hec 0 adhibet CDtEOPB,
adhibuit cet. 8 gesi H1 9 ille om. a exponi, intellexi scripsi,
exponi CD1, poni FHS2 (mg.), intelligi NQ2, intellexi posui Ql, uel intellexi
sic non est ibi posui Q3 mg., intellexi (om. exponi) cet. v 10 facie Dl
11 uitae Cl in ras. factum M, factis Ql est om. G homo
om. B\' amam Dl 12 ad hoc om. P, adhuc 01 13 istud F
ut M2 s. l. corpus esse Ba, corpus (om. esse) N 14 autem om. V
putaui hinc B esse] hoc e. a animale a 15 solum corp. hominis
B hominem QI 17 uere nocet ei B nocit ClDl mercedem
BlClD, etiam mercedem cet. v
propter ipsam uoluntatem nocendi recipiet id, quod nocuit.
possunt sane Pelagiani ad suum dogma trahere istam sententiam
et ideo dicere paruulis aliena non nocuisse peccata, quia.
dixi nulli naturae nocere peccata nisi sua, non intuentes ideo
paruulos, qui utique pertinent ad humanam naturam, trahere
originale peccatum, quia in primis hominibus natura humana
peccauit, ac per hoc naturae humanae nulla nocuerunt peccata
nisi sua. per unum quippe hominem, in quo omnes peccauerunt,
peccatum intrauit in mundum; non enim nulli
homini, sed nulli naturae dixi peccata nocere nisi sua.
item in
eo, quod paulo post dixi, nullum esse malum naturale, possunt
» quaerere similem latebram, nisi hoc dictum ad naturam talem
referatur, qualis sine uitio primitus condita est. ipsa enim uere
ac proprie natura hominis dicitur, translato autem uerbo utimur,
ut naturam dicamus etiam, qualis nascitur homo, secundum
quam locutionem dixit apostolus: fuimus enim et nos aliquando
natura filii irae sicut et ceteri.
Hoc opus sic incipit: Si eligerent Manichei, quos
deciperent..
C\\ autget D sibi] siue ClDl quoniam CDNR, quia
cet. v 3 pelageali Ql \' docma OlD, dogma (do m. 2 s. l.) H
ista D 4 iueo B paruolis ClDl nocuisse (is ex u) E 5 nulli
(i in ras.) C 6 paruolus C1D1 pertinent (ent m. 2) G 7 in
om. R 8 peccat C1Rl nocuere v 9 hominē∗ D omnis V
11 homines et H1 nocere peccata BFGS iterum Ol 12 naturae
QR 13 semilem V ad naturam add. C2D2 in mg. 14 referat
81 sine] nisi Hx 15 ac] et ENB propriae ClDMS
e e
naturae D homines H1 translatun* (u m. 2) C 16 quali
GNQS, quali. D 17 locutione D\', loquutionem EHPlQ2 dicit 0
apostulus M enim om. M et nos aliq. enim F aliquando**
(do ras.) M 18 naturaliter BEFGNQS1 fili II1 coeteri D
19 elegerent C1D1E1M1P manichaei M deceperent ClV, decoeperint
D, decepissent BXFGS