scriberem aduersus eos qui dicunt Adam, etiamsi non peccasset,
fuisse moriturum nec ex eius peccato quicquam ad eius posteros propagando
transisse maxime propter baptismum paruulorum, quem
more piissimo atque materno uniuersa frequentat ecclesia, et quod
in hac uita sint, fuerint futurique sint filii hominum nullum habentes
omnino peccatum, iam duos prolixos absolueram libros. quibus
1 temperatuPml tempcrataV 2qua(as.ras.)Lm2 assertiaVml 3auc-
toritatu C scripturarum zd,bin mg. 4 debat Kml praesumtio V 7 huncGm1
hicC 8 id] illud b possit K 9 habere laboratum (elab. V) LmlSrm1 PG
habet se laboratu Kml plixum V 10 uiribus meis K illud b 11 prollxus
VmlGml prolixitate Explicit liber secundus sci augustini episcopi ad marcellinum.
Incip tertius LSG Explicit lib II Incipit liber tercius (litl. unc.JV Finit
liber secundus de perfectione institiae. Incip epystola de causa baptismi paruulorum
K Explicit lib scds sci augustini de bapt paruulorum. Incipit liber tertius
eiusdem A Explicit lib II sci agustini epi ad marcellinii. Incipit liber tertius
(litt. mai.) P Finit lib -II- Incip lib III 111 Per Leo \'1\' Per Finum. liber *II*
Incipit epistola de causa baptismi paruulorum (liti. unc.) C 16 discribcrem A 17 ne Kml
peccato (0 ex u) V qqua ̄Gm1 quidquam Md 18 transisset A baptismos
LmlSGml baptismu (ū in ras.)V 19 frequentct LmlSPG frequentat (tat
in ras.) V quid b 20 pro sint om. z; ct. pag. 71, 16 futuri quae S nullu s.l.m2G
21 lib*ros K
causa motibus animorum, quod uel a me uel a quoquam utrum fieri
possit ignoro, immo fieri non posse non dubito, sed tamen egisse aliquid,
quo de his rebus a maioribus traditae fidei defensores contra
nouitates eorum qui aliter sentiunt non inermes usquequaque consisterent.
uerum post paucissimos dies legi Pelagii quaedam scripta,
sancti uiri, ut audio, et non paruo prouectu Christiani, quae in Pauli
apostoli epistolas expositiones breuissimas continerent, atque ibi
conperi, cum ad illum uenisset locum, ubi dicit apostolus per unum
hominem peccatum intrasse in mundum et per peccatum mortem
atque ita in omnes homines pertransisse, quandam eorum argumentationem
qui negant paruulos peccatum originale gestare, quam, fateor,
in illis tam longis uoluminibus meis non refelli, quia in mentem
mihi omnino non uenerat quemquam posse talia cogitare uel dicere.
quapropter quoniam illi operi, quod iam certo fine concluseram, nihil
addere uolui, et ipsam eisdem uerbis quibus cam legi et quid mihi
contra uideatur huic epistolae inserendum putaui.
hi autem, inquit,
qui contra traducem peccati sunt, ita illam impugnare nituntur: si Adae,
inquiunt, peccatum etiam non peccantibus nocuit, ergo et Christi iustitia
etiam non credentibus prodest, quia similiter, immo et magis dicit per
unum saluari, quam per unum ante perierunt. huic ergo, ut dixi, argumento
in illis duobus libris, quos ad te scripsi, nihil respondi neque
183, 13). Operis impcrf. I 56 (XLV 1078 M). Hicron. opera XXX 695. 696 M.
Mercatoris Comm. super nom. Cael. (XLVIII 86 M). Zimmer, Pclagius in Irlaiul
p. 296. Souter, The Commentary of Pelagius (Proccedings of the British
Academy II) p. 3 sqq. 1 honiinibus Pml 2 quod s.l.m2L,om. SVtalG pr. uel om. P 4 quod
z ACM traditac 5 qui alitcr (ipr. s.l.)Lml VmlKm2 qualiteri\'C/1
consisteret Kml 6 paucos A ulagii Lm1 pelagiSVml 7 uiri ut audio
sancti bd parui Km2 pro paruo M profectu (u b. f ml)L,A prouectum C
prouectusK in eras. V 8 apostoliom. A epistolã LC epistolaSPJI
aepystolas A\',ow. V preuissimas Kml 11 quadam Kml 12 gestare om..N
quam om. V 13 non refclli] n respondiq: F quaSml quia in mg. m2 V
14 uenerat] nouerant S posset alia GmlCM possit alia Kml 15 quapter Kml
quo illic opcm Kml quo LmlSG ccrtc Vml 16uolui*G eidein KmlM quibus
s.l.m3V,om.M mihi (hisJ.n»2)L 18 hii SA hi∗G 19quiom. A peccati*!\'
illaJi aede £ a*dae VG 20inquity 22perier(er s.l.ml)G et(us. e)T dLxi. r
quemadmodum, cum dicunt: si Adae peccatum etiam non peccantibus
nocet, ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest,
absurdissimum utique et falsissimum iudicant, ut Christi iustitia
etiam non credentibus prosit. unde putant confici nec primi hominis
peccatum paruulis non peccantibus nocere potuisse, sicut Christi
iustitia prodesse ullis non credentibus non potest. dicant itaque,
iustitia Christi quid baptizatis paruulis prosit, dicant omnino quod
uolunt. profecto enim, si se Christianos esse meminerunt, aliquid
prodesse non ambigunt. quodlibet igitur prosit, prodesse, sicut etiam
ipsi adserunt, non credentibus non potest. unde coguntur paruulos
baptizatos in credentium numero deputare et auctoritati sanctae ubique
ecclesiae consentire, quae fidelium eos nomine non censet indignos,
quibus iustitia Christi etiam secundum istos prodesse non nisi credentibus
posset. sicut ergo eorum per quos renascuntur iustitiae spiritus responsione
sua traicit in eos fidem, quam uoluntate propria nondum
habere potuerunt, sic eorum per quos nascuntur caro peccati traicit
in eos noxam, quam nondum uita propria contraxerunt. et sicut eos
uitae spiritus in Christo regenerat fideles, sic eos corpus mortis in
Adam generauerat peccatores; illa enim carnalis generatio est. haec
spiritalis; illa facit filios carnis, haec spiritus; illa filios mortis, haec
filios resurrectionis; illa filios saeculi, haec filios dei; illa filios irae,
haec filios misericordiae; ac per hoc illa peccato originali obligatos,
ista omnis peccati uinculo liberatos.
Postremo ad id quod intellectu perspicacissimo adsequi non
ualemus, auctoritate diuina consentire cogamur. bene, quod ipsi nos
non ea: uunc nuncS 3 ergo om.bd
4 absordissimum Lml absurdissimum—prosit om.A utique ex atque P
6 paruolis Lmlpassim potuisse om.b sicut] add. et zbd 7 nullis
(n s.l.m2) V illis Mb fin. non om.z dicant om.A 8 Christi iustitia bd
9 xpianus Lm1 meminerint VM 10 prode ee(5is)S 11 ipsi s.l.m2G
12 et s.l.mlL,om.SVPG auctoritatis Krn2, om.z 13 fid. nomine eos censet
indo b non censet] nocens etLmlVmlPG non cessetKmlAC dignos A
14 secundum] scm (d s.l.m2add.)V 15 possit K expositio quastionisa<W.A
ante sicut 16 traiecitKACT 20*«generaucratG generatb enim s.l.m2G
regeneratio G 21 carnalisSTwil pr.hacc] add. filios bd 23 * ac G
24 liberatus A 25 asequiLwI 26 ualuimusJ. cogimurXntS
prodesse aliquid paruulis confitentur. unde, ut diximus, necesse est
eos baptizatos in credentium numero sine ulla tergiuersatione constituant.
consequenter igitur, si non baptizentur, inter eos qui non
credunt erunt ac per hoc nec uitam habebunt, sed ira dei manet super
eos, quoniam qui non credit filio, non habebit uitam,
sed ira dei manet super eum, et iudicati sunt, quoniam qui
non credit, iam iudicatus est, et condemnabuntur, quoniam
qui crediderit et baptizatus fuerit, saluus erit, qui autem
non crediderit, condemnabitur. iam nunc uideant isti, qua
iustitia temptent uel conentur adserere non ad uitam aeternam, sed
ad iram dei pertinere et iudicari diuinitus atque damnari homines,
qui sine peccato sunt, si quemadmodum proprium ita nullum in eis
est etiam originale peccatum.
Iam ceteris, quae Pelagius insinuat eos dicere, qui contra
originale peccatum disputant, in illis duobus prolixi mei operis libris
satis, quantum arbitror, dilucideque respondi. quod etsi quibusdam
uel parum uel obscurum uidebitur, dent ueniam et conponant cum eis,
qui fortasse illud non quia parum est, sed quia nimium reprehendunt;
et qui ea, quae pro natura quaestionum dilucide dicta existimo, adhuc
non intellegunt, non mihi calumnientur pro neglegentia uel pro
meae facultatis indigentia, sed deum potius pro accipienda intellegentia
deprecentur.
istum, sicut cum qui nouerunt loquuntur, bonum ac praedicandum
uirum hanc argumentationem contra peccati propaginem non ex
propria intulisse persona, sed quid illi dicant qui eam non adprobant
ee S prod*essc V ut4 3 numeros Km2 numeru A iilaS
constituere (ere in ra$.m2)V 5 nec onuV non habebunt(non in ras.s.l.m2)V
6 per eos et judicati sunt (eos m2 ex eu) K 11 iusti a temnent Kml 12 ad
s.l.m2K diuinitusiudicaribd diuinatusKml 14eet etia(etia inmg.m2)K
lSIam-peccatum om. Vml; in mg.m3 add. sed eis qui talia 18 componunt Kml
20 qui*ea quç L quia aequae (aeque PG) SVmlPG quia ea quae (quae om.A) KA
pro natura] ponatur a LSVmlPG extimo A 21 intelligunt (in s.l.m2)G
22 indientiaKml 24 ueruntamen A negligenter Km2 aduertere] adten-
dere Pd 25iustQ(u pr.s.l.)L locuntur PK bonum om.z ac] ad V
26 propaginem peccati V 27 intulisse posuisse in ras.m3V eu.4
etiam cetera quibus me in illis libris iam respondisse recolui. nam cum
dixisset: si Adae, inquiunt, peccatum etiam non peccantibus nocuit,
ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest — quod in his quae
respondi cernis quam non solum non expugnet quod dicimus, sed
etiarn nos admoneat quid dicamus -, secutus adiunxit: deinde aiunt:
si baptismus mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis
nati fuerint debent hoc carere peccato; non enim potuerunt ad posteros
transmittere quod ipsi minime habuerunt. illud quoque accedit, inquit,
quia, si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem
peccati et ipsa sola poenam meretur, iniustum esse dicentes, ut
hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet
alienum. dicunt etiam, inquit, nulla ratione concedi, ut deus qui propria
peccata remittit imputet aliena.
Videsne, obsecro, quemadmodum hoc totum Pelagius non
ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis usque adeo
sciens hanc nescio quam esse nouitatem, quae contra antiquam
et ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut uerecundatus aut ueritus
fuerit. et forte hoc ipse non sentit,
quod sine peccato nascatur homo, cui fatetur necessarium esse baptismum,
in quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur
homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari,
quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua
apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur;
postremo quod sine peccato imago dei non admittatur ad regnum
dei, quoniam nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu,
24 Marc. 16, 16 26 Ioh. 3, 5 V respodisse Kml 3 si ml ex sed L sed SVG adeae S
adQ**G inquiunt] equi dicunt V 4 et eras.V eis K hiis A iis d
5 alt. non om.A expugne∗t L expugnent SVPG 6 admonea*tL admoneant
SVPG ammoneatX sequutusLSVG 7 baptissimus Pm2 munda
tanti.. (s.l.ml quū)L munda tanticumSG anticu Vml illu A 8 poterunt/i
9 accidit LmlSVPGA 10 quia si] quasi LmlSVmlG 11 esset V 12 Adae
tam] adętiã V adae etam K adae**ta (e et t s.l.m2) G 14 remittat VwJPG
15 hoc totum om.P 17 esset V 18 etom.zMl\'bd 19iautG uerucundatusG
20 baptissimum Pm2 21 et quod bd peccato] baptismo b 22 quem] cu A
23 fellereluS fallere (a in ras.) V iaaqua Pm2 25 posttremo V peccato]
baptismo b amittatur (d s. a m2) K ammittatur C amittatur M committatur T
mortem sine peccato praecipitetur aut, quod est absurdius, extra
regnum dei habeat uitam aeternam, cum dominus praedicens quid
suis in fine dicturus sit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite
regnum quod uobis paratum est ab initio mundi,
manifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat ita concludens:
sic ibunt illi in ambustionem aeternam, iusti
autem in uitam aeternam. haec ergo et alia, quae hunc sequuntur
errorem, nimium peruersa et christianae repugnantia ueritati
credo quod uir ille tam egregie christianus omnino non sentiat. sed
fieri potest, ut etiam istorum argumentis, qui contra peccati traducem
sentiunt, adhuc fortasse ita moueatur, ut audire uel nosse quid contra
eos dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem
sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur,
et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur
uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima,
ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae
possit ea uel demonstrata cernere uel abstrusa uestigare, sine ulla
haesitatione credantur. quid autem apertius tot tantisque testimoniis
diuinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet nec praeter
Christi societatem ad uitam salutemque aeternam posse quemquam
hominum peruenire nec diuino iudicio iniuste aliquem posse damnari,
hoc est ab illa uita et salute separari? unde fit consequens, ut, quoniam
nihil agitur aliud, cum paruuli baptizantur, nisi ut incorporentur
ecclesiae, id est Christi corpori membrisque socientur, manifestum
sit eos ad damnationem, nisi hoc eis conlatum fuerit, pertinere.
non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. hoc
zbd absordius A 3 praedicaens V qui AM 6 sit ipsum] sit
etia suum (u alt. s.l.m2) V 7 ambustionem (co s. a ni2) V 8 hunc] istum zd
secunturz 9 perucrscjLmlSVPG repugnantia* L repugnantiaeSFmfPO
12 quid (d s.l.m. rec.)P 13 eos] nos V 15 ne∗ L nec Km2 16 refelle Vml
lshiisyliis<2 aut] ut A e ̄∗∗G 19obstrusa A inucstigarezbd 21 dilicidissime
Kml lucidissime A 22 aeternam (a jin. ex u) V possit Vml
quenquam Lm2A 23 iniuste post aliquem praeb. Kb posse aliquem KJlbd
24 et] ac Kb saparariG 25 fiua (cu?.m2)A quamSTG baptizantur (e s.a)F
26 xpi id est V 27 hoc om. z 28 possint Kml
uel, si hoc nondum possumus, saltim credere trahere paruulos
originale peccatum.
Ac per hoc si ambigui aliquid habent uerba apostolica, quibus
dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum
et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit,
possuntque in aliam duci transferrique sententiam, numquid et illud
ambiguum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu,
non potest introire in regnum dei? numquid et illud: uocabis
nomen eius Iesus; ipse enim saluum faciet populum
suum a peccatis eorum? numquid etiam illud, quia non
est opus sanis medicus, sed aegrotantibus, hoc est quia non
est necessarius Iesus eis qui non habent peccatum, sed eis qui saluandi
sunt a peccato? numquid etiam illud, quia nisi manducauerint
homines carnem eius, hoc est participes facti fuerint corporis eius,
non habebunt uitam? his atque huiusmodi aliis, quae nunc praetereo,
testimoniis diuina luce clarissimis, diuina auctoritate certissimis
nonne ueritas sine ulla ambiguitate proclamat non solum in regnum
dei non baptizatos paruulos intrare non posse, sed nec uitam aeternam
posse habere praeter Christi corpus, cui ut incorporentur sacramento
baptismatis inbuuntur? nonne ueritas sine ulla dubitatione testatur
eos non ob aliud ad Iesum, hoc est ad saluatorem et ad medicum Christum,
piis gestantium manibus ferri, nisi ut per medicinam sacramentorum
eius possint a peccati peste sanari? quid ergo cunctamur apostoli
uerba, de quibus forte dubitabamus, etiam ipsa sic intellegere,
ut his congruant testimoniis, de quibus dubitare non possumus?
Quamquam toto ipso loco, ubi per unius peccatum multorum
condemnationem et per unius iustitiam multorum iustificationem
Ioh. 6, 54 27 cf. Rom. 5,18 (u s. a m2) L nullaSVPGd restet Tr 2 saltemCMbd 4 hac LSV
6 edita exp. et in mg. add. et ita Km2 7 in] et (in mg. m21 ad) T\' et om.z
9 intrare zd 10 ihm Kbd hiesum M 11 etiam] add. et LSPG 13 Iesus om.z
14 sint Gml etiam bis K 17 pr. diuina P 19 paru. non bapt. KC 20 praeter]
propter LmlSVP 22 eos om.z 24 peste m2 ex perte r uoce quid
noui capituli init. sumit b 25 forte] uerba r dubitamus GmlACJI deputamus
V 27 quanqua (n s.l.m2) L
formam futuri\'. hoc enim reuera non solum huic sententiae conuenit,
qua intellegitur futuros eius posteros ex eadem forma cum
peccato esse generatos, sed etiam in alios et alios intellectus possunt
haec uerba deduci. nam et nos aliud inde aliquando diximus
et aliud fortasse dicemus, quod tamen huic intellectui non sit
aduersum, et ipse Pelagius non uno modo id exposuit. cetera uero
quae ibi dicuntur, si diligenter aduertantur atque tractentur, sicut
in primo duorum illorum libro utcumque conatus sum, etiamsi
subobscurum pariunt rerum ipsarum necessitate sermonem, non
tamen poterunt alium sensum habere, nisi per quem factum est. ut
antiquitus uniuersa ecclesia retineret fideles paruulos originalis
peccati remissionem per Christi baptismum consecutos.
hoc ab initio creditum et intellectum seruet ecclesia. qui cum paruulos
a materno utero recentissimos iam idoneos ad percipiendum
Christi baptismum adsereret, quoniam consultus fuerat, utrum hoc
ante octauum diem fieri deberet, quantum potuit, conatus est eos
demonstrare perfectos, ne quis ipso numero dierum, quo octauo
antea circumcidebantur infantes, eos adhuc perficiendos existimaret.
sed cum magnum eis defensionis patrocinium praestitisset, ah originali
tamen peccato eos inmunes non esse confessus est, quia, si
hoc negaret, ipsius baptismi causam, propter quem percipiendum
eos defendebat, auferret. potes ipsam epistolam memorati martyris
De nuptiis ct conc. II 46 (CSEL XLII 300). Contra Iulianum VI 9 (XLIV 826 M)
7 cf. Ilieron. opera XXX 694 M 14 cf. Cypriani epist. 64 ad Fidum
(CSEL III pars I 362). 1 uidetur LmlSYGA 3 qu*a L quia SVPG ex] et b 5 diu duci K
diduci C 9 quodcunque A lOsuboscurum Lml ipsorum 5 12 tenet m2s.
exp.pertineret A\', b fidelis Kml 13 peccati (cati aa ras. m2) T 14 cipri-
anus KA 15 hocmw/.P ob S 16 ideneos Ltnl id non eos M a Gm 1
17 asseret LmlSG, (i s. fin. e m2) l\' consul*tus K 19 ne qui si pro numero
LmlSPG nequi* pro num. V ne quis quasi numero bd quia (a s.l.1II1) L,bd
qui SYG 20 circuncidebantur A ęstimare A existimarent M 22 non
immuncsfr confisus (i ex u corr.) V quasiST 23 qua P 24 auferre liiul
postes (pr. s pacne eras.) P epistulam LS
Karthagini. uerum in hanc etiam nostram, quantum praesenti
quaestioni satis nisum est, pauca inde transferenda arbitratus sum,
quae prudenter adtende: quantum uero, inquit, ad causam
infantium pertinet, quos dixisti intra secundum ueltertium
diem quo nati sunt constitutos baptizari non oportere
et considerandam esse legem circumcisionis antiquae,
ut intra octauum diem eum qui natus est baptizandum
et sanctificandum non putares, longe aliud in
concilio nostro uisum est. in hoc enim, quod tu putabas
esse faciendum, nemo consensit; sed uniuersi potius
iudicauimus nulli hominum nato misericordiam dei et
gratiam denegandam. nam eum dominus in euangelio
suo dicat: \'filius hominis non uenit animas hominum
perdere, sed saluare\', quantum in nobis est, si fieri potuerit,
nulla anima perdenda est. aduertisne quid dicat, quemadmodum
sentiat non tantum carni, sed animae quoque infantis
exitiabile esse atque mortiferum sine illo salutari sacramento exire
de hac uita? unde, si iam nihil aliud diceret, intellegere nostrum fuit
sine peccato animam perire non posse. sed uide paulo post defendens
innocentiam paruulorum quid tamen de illis apertissime fateatur:
ceterum si hominesinquit, inpedire aliquid ad consecutionem
gratiae possetmagis adultos et prouectos et maiores
natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si
etiam grauissimis delictoribus et in deum multum ante
peccantibus, eum postea crediderint, remissa
720,14 sqq. LV PG cartagini KM carthagine A carthagini Cb hac etiam nra z
hunc nrm M 5 tercium L 6 quam Cypr. sint Gypr. 7etsic A,om.M
considerando Lm2 esse exp. L antiq: LSP sutom. 2 10 nostro] suoF
nostro (in mg. al sancto) b tu om. M 11 consentit3/ 13 gratia di negandam
(negandum S)LS gratia di ec (esse om. TG) neganda VPG 14 suo om. b
15 poterit iCM potest Cypr. 16 quod SV 17 carni. L carnis SV PGACM
18 ullo zAM; sed cf. 137,21 19 dicere A 20 animę A nide] inde 6
22 impedire (im s.l.m2) G aliquod K ad s.l.m2S 23 possit G possent M
profectos V 26 remissa (in mg. 1 a remiss parte folii resc.) V remissio C\'
quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens
natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam carnaliter
natus contagium mortis antiquae prima natiuitate
contraxit! qui ad remissam peccatorum accipiendam
hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur non propria,
sed aliena peccata.
Vides quanta fiducia ex antiqua et indubitata fidei regula
uir tantus ista loquatur. qui haec documenta certissima ideo protulit,
ut illud quod erat incertum, unde consuluerat ille cui rescribit et unde
concilii decretum constitutum esse commemorat, ut scilicet etiam
ante octauum diem, ex quo die natus esset infans, cum, si afferretur,
baptizare nemo dubitaret, per haec firmamenta probaretur. neque
enim hoc tunc quasi nouum aut quasi aliqua cuiusquam contradictione
pulsatum concilio statuebatur scu firmabatur, quod ob?tricti
originali peccato tenerentur infantes, sed cum illic illa consultatio
uersaretur et disceptaretur, propter legem carnalis circumcisionis
utrum eos et ante octauum diem baptizari oporteret. ideo ei qui hoc
negabatnemo consensit, quia iam non consulendum necdisceptandum,
sed firmum certumque habebatur animam saluti aeternae pcrituram,
si hanc uitam sine illius sacramenti consecutione finiret, quamuis
ab utero recentissimi paruuli solo reatu essent peccati originalis obstricti;
quare illis etsi multo facilior, quod alienorum, sed tamen esset
necessaria remissio peccatorum. his certis illa incerta de octauo die
quaestio dissoluta est atque in concilio iudicatum homini nato, ne in
z dantur A a om.zd prohibere uocatur corr. m2 in pro-
hibetur nec uocatur K prohibere uocatur 6 3 pecc.] peccatum P 4 antiq: LSP
5 ad remissa peccatorum accipienda iSVPGKml ACM 6 in hoc ipso codd. b
7 pcccata s.l.m2S 9 iste (in ras. m2)K,ACMb quia L quia SrGKCJlb
10 consuleritS consulerat VmlG describit (sic) V 11 cciliis A consentitum
esse z 12 octauom Vml offerretur/1 13 dubitaretmlex baptizaretS
15 conciliuvl 16 illa] alia zd 17 conuersaretur Sm2 circuncisionis A
18 baptizares.iTd ei om. P 19 nagabat Gml negat K consentit KmlA
20 habeatur Kb saluti*L salutis VPGM 21 ullius VA conscquutione Ijml
et quauis L Et quauis BV PJI 22 paruulis oloreatu Kml 23 quare] quia et
ex corr. Km2 qui A quae CKml T facilior] add. quam A sed tamen etiam
nec. (om. esset) b 25 desoluta A iudicatur V
circumcisione ratio redderetur, quod umbra esset futuri, non quo
intellegeremus etiam baptismum octauo ex quo natus est homo die
dari oportere, sed nos in Christi resurrectione spiritaliter circumcidi,
qui tertio quidem post diem passionis, in diebus tamen ebdomadum,
quibus tempora prouoluuntur, octauo, hoc est post sabbatum primo
die, a mortuis resurrexit.
nobis facere conantur incertum, quod maiores nostri ad
dissoluenda quaedam, quae nonnullis uidebantur incerta, tamquam
certissimum proferebant. quando enim primitus hoe disputari
coeperit nescio; illud tamen seio quod etiam sanctus Hieronymus,
qui hodieque in litteris ecclesiasticis tam excellentis doctrinae
fama ac labore uersatur, ad quasdam soluendas in suis libris
quaestiones etiam hoe certissimum adhibet sine ulla disceptatione
documentum. nam in eo quod in Ionam prophetam scripsit, cum
ad eum uenisset locum, ubi commemorantur etiam paruuli ieiunio
castigati: maior, inquit, aetas incipit, usque ad minorem
peruenit. nullus enim absque peccato nec si unius
quidem diei fuerit uita eius et numerabiles anni uitae
illius. si enim stellae non sunt mundae in conspectu
dei, quanto magis uermis et putredo et hi qui peccato
offendentis Adam tenentur obnoxii! hunc doctissimum
uirum si facile interrogare possemus, quam multos utriusque
linguae diuinarum scripturarum tractatores et christianarum
14, 4. 5 21 cf. Iob 25, 5. 6 zd, b in mg. subcurrere V succedere M succurri d cum
deterioribus codd. 2 non quo∗ L non quod VPGb non qua Km1 ACM 3 octauū A
4 dare A in xpo resurrectionem V 5 tamen om.z ebdomadarum zKm2T
6 et tempora M pos V 8 noua LmlSPG noua ex nona T* 10 uidebebautur Iml
11 hic in mg. m1P 12 tamens.2.m2A\' etiam om. b hieronimusLSPKAC
hyeronymus M 13 hodieq: inter litteris ecclesiasticis L hodieq: inter litteris
ecclesiasticisSymlPmiCr hodieque (quae V) inter littcras ecclesiasticas Ym2Pni2
14 fama in mg.m2 A elabore (om. ac) C 15 quaestionis A disputatione
(cep s. pu)4 18 inc.] add. et Mbd 20 quidem] inquid (in m2 in mg., d s.l.) r
die Vml innnmerabiles Ab 21 mundae n s sbd munda LmlSVml
22 hiiVAM 23 offnndentis Vml 24 possimus K 25 christianorum A
Christi ecclesia est constituta, senserunt, non aliud a maioribus acceperunt,
non aliud posteris tradiderunt! ego quidem quamuis longe
pauciora legerim, non memini me aliud audisse a Christiani, qui
utrumque accipiunt testamentum, non solum in catholica ecclesia,
uerum etiam in qualibet heresi uel schismate constitutis, non memini
me aliud legisse apud eos, quos de his rebus aliquid scribentes
legere potui quiscriptura. canonicas sequerentur uel sequi se crederent
crediue uoluissent. unde nobis hoc negotium repente emerserit nescio.
nam ante paruum tempus a quibusdam transitorie conloquentibus
cursim mihi aures perstrictae sunt, cum illic apud Carthaginem
essemus, \'non ideo paruulos baptizari, ut remissionem accipiant peccatorum,
sed ut sanctificentur in Christo.\' qua nouitate permotus et
quia oportunum non fuit, ut contra aliquid dicerem, et non tales
homines erant, de quorum essem auctoritate sollicitus, facile hoc in
transactis atque abolitis habui. et ecce iam studio flammante defenditur,
ecce scribendo etiam memoriae commendatur, ecce res in
hoc discrimen adducitur, ut hinc etiam a fratribus consulamur. ecce
contra disputare atque scribere cogimur!
qui sanctimonialibus etiam aetate iam prouectioribus nuptias persuasisse
dicatur non inliciendo, quo earum aliquam ducere uellet
uxorem, sed disputando uirgines sanctimonio dicatas nihil amplius
fidelibus coniugatis apud deum habere meritorum. numquam tamen
hoc ei commentum uenit in mentem, ut asserere conaretur sine originali
peccato nasci hominum filios. et utique si hoc astrueret. multo
1 disputatione A disputatio C 2 alio Vml a s.l.m2K 4 memini
me] me minime SPGCM audiuisse d a om. K 5 utrunque A 6 haeresiGC
scismate LPGA scismate SK constitutos/wlC constituti* T\' me ininime
SPM SpotuttV 9 credil A negotio V lOparnuliV transitoriae SOKM
11 cartaginem zKA carthagine M 12 uideo K post ideo eras. apud L 13 qua
in mg. K 16 oblitis K etom. K ecce iam] ecclam Vml posl ecceadia
contra ecclesiam bd 18 discriminis zTbd discrimcn A a om. LSr PJIT
consuiamus Lm2Vm2 20 existit Kml iuuinianus Lml 22 dicitur CMd
23 uirginibus sanctimonio dicatis A 24 fidebus Kml coniugatis in mg. m2L
meritorem Lml 25 ei hoc bd commenta Vml
sane scripta — nam et scribere ausus est — cum fratres adHieronymum
refellenda misissent, non solum in eis nihil tale conperit, uerum etiam
ad quaedam eius uana refutanda hoc tamquam certissimum de hominis
originali peccato, unde utique nec ipsum dubitare credebat,
inter multa sua documenta deprompsit. id agentis haec uerba sunt:
\'qui dicit se\', inquit, \'in Christo manere, debet sicut ille ambulauit
et ipse ambulare\'. eligat aduersarius e duobus
quod uult; optionem ei damus. manet in Christo an
non manet? si manet, ita ergo ambulet ut Christus. si
autem temerarium est similitudinem uirtutum domini
polliceri, non manet in Christo, quia non ingreditur ut
Christus. ille peccatum non fecit neque inuentus est
dolus in ore eius; qui cum malediceretur, non remaledixit
et tamquam agnus coram tondente sic non aperuit
os suum; ad quem uenit princeps mundi istius et
inuenit in eo nihil; qui cum peccatum non fecisset, pro
nobis peccatum eum fecit deus. nos autem iuxta epistolam
Iacobi\'multa peccamus omnes\' et \'nemo mundus a
peccatis, nec si unius quidem dieifuerit uita eius\'. \'quis
enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis
confidet mundum se esse a peccatis?\' tenemurque rei
in similitudine praeuaricationis Adam. unde et
Dauid: \'ecce\', inquit, \'in iniquitatibus conceptus sum et
in delictis concepit me mater mea.\'
Esai 53, 9.7. I Pctr. 2, 22. 23 16 cf. Ioh. 14,30 17 cf. II Cor. 5, 21 18 lac. 3, 2
19 Iob 14,4.5 20 Prou. 20,9 23 cf. Rom. 5, 14 24 Ps. 50, 7 1 letos LmlSVmlPGM parturire A 2 nam et si sqq. b *ausus G hieronimum
LSPKC hieronima V gieronimum G hyronymum M 3 conpedit (in mg.
I r) V 5 peccato unum utique quod nee sqq. b itaque V 6 depromsit LSV
agendis LmlSVmlPG 7 in Christo] in ipso Hier. debere A 8 eligataX
10 ambulat KGM 11 autem errarium L autem erariumSG autem aerarium V
14 non maledixit. VK 15 condente Vml apperuitG 16 atSml lSepistulam
LSV 19 multa peccata (om. peccamus) V 20 un\' V 21 se castum habere A
posl aut erat. eV 22 confidit M seom.PG teneamurque K rei (r s.l.m2)S
23 similitudinem Ad adae K et om. M 24 ecce, inquit] dicit ecce zd
ecce ait AM 25 concoepit A peperit C
Haec non ideo commemoraui, quod disputatorum quorumlibet
sententiis tamquam canonica auctoritate nitamur, sed ut appareat
ab initio usque ad praesens tempus, quo ista nouitas orta est, hoc
de originali peccato apud ecclesiae fidem tanta constantia custoditum,
ut ab eis, qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur
ad alia falsa refutanda quam id tamquam falsum refutari
ab aliquo temptaretur. ceterum in sanctis canonicis libris uiget
huius sententiae clarissima et plenissima auctoritas. clamat apostolus:
per unum hominem peccatum intrauit in mundum et
per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit,
in quo omnes peccauerunt. unde nec illud liquide dici potest,
quod peccatum Adae etiam non peccantibus nocuit, cum scriptura
dicat: in quo omnes peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena
peccata, tamquam omnino ad paruulos non pertineant — si quidem
in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eius natura illa insita
ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed
dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid
erat in futura propagino uita unius hominis continebat.
Nulla, inquiunt, ratione conceditur, ut deus, qui propria
peccata remittit, inputet aliena. remittit, sed spiritu regeneratis, non
carne generatis; inputat uero non iam aliena, sed propria. aliena
quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent nondum erant;
nunc uero carnali generatione iam eorum sunt, quibus nondum spiritali
regeneratione dimissa sunt.
Sed si baptismus, inquiunt, mundat antiquum illud delictum,
qui de duobus baptizatis nati fuerint debent hoc carere peccato. non enim
potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. ecce
2G cf. Contra Iulianum Pel. VI 7,18 (XLIV 833 M) A horta LSGml 5 proferetur S G talia L talia SV PO alia M
falsas /\' causa M refutandaAf 7 alico Vml temtaretur LS 9hunuL
11 liquide L quidem JI 12 adeae V 13 dicit Lml sic (c sol.) LP
15 tunc omnes A insitaui quaos LmlGml insita ui qua os SV insitaui quae
eos M insita ui in qua eos Pml uis insita fuit qua eos A insita e uis in qua eos (sic
corr. m. rec.) P insita in qua eos b 16 illi omnes A illi Ktii2 17 quidquid
LmlSGCM 18 insituraSwi nita*K uita A 19 traditione Kml 20 dimittit A
aliena om. Vml remittit eras. V regenerationis M 22 hii r A post ea exp. qui
pro K propagati Lm2 25 Sed] Si A 26 fuer K
interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei. cui enim auditori
uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa
primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati
sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam non obsunt, ex
eisdem uitiosis primordiis generauerint? quomodo id intellegat
homo, cuius tardiusculam mentem inpedit etiam suae sententiae praeiudicium
et peruicaciae grauissimum uinculum? uerum tamen si aduersus
eos mihi esset causa ista suscepta, qui omnino paruulos baptizari
prohiberent aut superfluo baptizari contenderent dicentes eos
ex fidelibus natos parentum meritum necessario consequi, tunc deberem
ad hanc opinionem conuincendam laboriosius fortassis et
operosius excitari, tunc, si mihi apud obtunsos et contentiosos
propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et
persuadendi uera resisteret, ad haec forte quae in usu atque in
promptu essent exempla confugerem uicissimque interrogarem, ut,
quia eos moueret quomodo peccatum quod mundatur per baptismum
maneat in eis quos genuerint baptizati, ipsi explicarent
quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur maneat in
eis quos genuerint circumcisi, quomodo etiam palea quae opere
humano tanta diligentia separatur maneat in fructu qui de purgato
tritico nascitur.
hominibus, qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum
crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum paruuli
baptizentur quamque fieri possit, ut homini habenti utrumque
semen, et mortis in carne et inmortalitatis in spiritu, non obsit regenerato
per spiritum, quod obest eius filio generato per carnem, sitque
in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione
om. Kml sint Km2A 2 cui (i s.l.m2) V 4 primordis Vml
incoati Pa.c. 5 iam] etiam V 6 id om. KmlM 7 tardiuncula M
etiam] et sic h et d 8 grauissimac sbd uincula Vml 10 prohibent L prohibent
eel. d superfluuio L contenduntd 11 necestario Lml 12 cOnllincendaSp.c.
conuincenda C 13 obtunsosL obtusos PKCbd 14 rererumO
16 proptu LSml promtu V promptum C coniugerem Lml cufugerem A 17qui
Lml moueret et S 19 auferetur K 20 quae om. M operaGml 23conare
Kml 24 superfluuio Lml V mandatorum Pml 26 baptizantur VM
quaqua Lm2l quamquae M posse PG posset M 29 remissionem VmlG
mundato VmlKml illo*G
nunc ucro, quando quidem cum cis agimus, qui confitentur baptizatorum
filios baptizandos, quanto melius sic agimus, ut dicamus:
\'uos, qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato
nasci filios debuisse, cur non adtcnditis eo modo uobis posse dici de
christianis parentibus christianos nasci filios debuisse? cur ergo eos
Christianos fieri debere censetis? numquid in eorum parentibus corpus
christianum non erat, quibus dictum est: nescitis quia corpora
uestra membra sunt Christi? an forte corpus quidem christianum
de christianis parentibus natum est, sed non christianam
animam accepit? hoc uero multo est mirabilius; namque utrumlibet
de anima sentiatis, quia profecto cum apostolo non eam creditis, antequam
nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta
est et similiter ut corpus de Christianis christianum anima etiam christiana
esse debuit aut a Christo creata, uel in christiano corpore uel
propter christianum corpus, christiana debuit seu creari seu mitti.
nisi forte dicetis christianos homines christianum corpus gignere
potuisse et ipsum Christum animam christianam non potuisse procreare.
cedite itaque ueritati et uidete, sicut fieri potuit, quod et uos
fatemini, ut de Christianis non Christianus, de membris Christi non
membrum Christi atque — ut occurramus etiam omnibus, qui licet
falso, tamen quocumque religionis nomine detinentur de consecratis
non consecratus, ita etiam fieri, ut de mundatis non mundatus nascatur.
quid respondebitis, quare de Christianis non Christianus
nascatur, nisi quia non facit generatio, sed regeneratio Christianos?
hanc igitur uobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo
nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc de hominibus
ideo mundatis, quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, ut
1 pr. uel K uentiliatione K mundatum LmlA 2 cogimusSml 4 mun-
datus Vml 5. 6 quurLSF qurG 7 consentisLml in om.G eorum]neutrum
LmlSVPG 9suntom. Kml 10de]ex2 non]add. et LG/nl 13 abstracta
14 christianumJ add. sic b anima LmlSVGmlC 17 diceretis LmlSVPG
19 credite PA uidete] add. quia Pd 21 nienhrum K succurramus Lml
22 relegionis A 23 mundatis (mun in ras. m2)V 24 quid-nascatur om. Kml
25 nascitur Lml fecit K christianus Vml 27 hac L 28 renati sunt P
de renatis .1/
quod ipsi minime habuerunt, non solum sicut frumenta
paleam et praeputium circumcisus, sed etiam, quod et uos dicitis,
fideles infidelitatem in posteros traieiunt; quod non est iam illorum
per spiritum regeneratorum, sed, quo in carne generati sunt, mortalis
seminis uitium. nam utique quos paruulos per sacramentum fidelium
fideles faciendos esse iudicatis, infideles natos ex parentibus fidelibus
non negatis'.
si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa
tantum habet traducem peccati et ipsa sola poenam meretur — hoc enim
sentiunt — iniustum esse dicentes, ut hodie nata anima non ex massa
Adae tam antiquum peccatum portet alienum. adtende, obsecro te,
quemadmodum uir circumspectus Pelagius — nam ex eius libro haec
quae modo posui uerba transcripsi — sensit quam in difficili de anima
quaestione uersetur. non enim ait, quia anima non est ex traduce,
sed \'si anima uon est ex traduce\', rectissime faciens de re tam
obscura, de qua nulla in scripturis sanctis certa et aperta testimonia
possumus inuenire aut difficillime possumus, cunctanter loqui potius
quam fidenter. quapropter ego quoque huic propositioni non praecipiti
assertione respondeo: \'si anima non est ex traduce, ergo quae
ista iustitia est, ut recens creata et ab omni delicto prorsus inmunis, ab
omni peccati contagione penitus libera, passiones carnis diuersosque
cruciatus et, quod est horribilius, etiam daemonum incursus in paruulis
sustinere cogatur? neque enim aliquid horum caro sic patitur,
ut non ibi anima potius, quae uiuit ac sentit, poenas luat. hoc enim
si iustum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua iustitia in carne
quoque peccati subeat originale peccatum baptismatis sacramento
2 quod ipsi] quod si Lm1SVm1PG 3 paleu A palea CM 4 trahiciunt KM
5 quot G quod Lm2SVPAM regenerati L mortale P mortales M 8 negatos
Sa.c. 10 habeatL habeatSFPG solam poenamft 11 odieCmi 12 antiqumG
13 circumspectus uirM haec om. K 14 sentit KACb, om. M
15 non enim] nonne anima A est om. K 16sed—traduce om.z 18 inuenirepossnmus
om. r 19 quipropter L a.c. quoque] opto r prepositioni
LmlSmlP 20 est om. LVPGM, post traduce add. Sm2 22 contagione peccati z
carnes Sml carnales M diuersusque G 23 orribilius G doemonum A 24 cogitatur
Sml aliquid aliqua eorum A oru Lml 25 uidit Lml 26 si] sic Sm2
quia VPA 27 originali Vml
neque hoc posse arbitror. aut ergo utrumque occultum feramus et
nos homines esse meminerimus aut alias aliud de anima opus, si
necesse uidebitur, cautela sobria disputando moliamur\'.
hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum
mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo
omnes peccauerunt, sic accipiamus, ne tot tantisque apertissi-
Illis diuinarum scripturarum testimoniis, quibus docemur praeter
Christi societatem, quae in illo et cum illo fit, cum sacramentis eius
inbuimur et eius membris incorporamur, uitam salutemque aeternam
adipisci neminem posse, nimis insipienter atque infeliciter repugnare
iudicemur. neque enim alio sensu dictum est ad Romanos: per
unum hominem peccatum intrauit in mundum et per
peccatum mors atque ita in omnes homi nes pertransiit,
quam illo quo dictum est ad Corinthios: per hominem mors et per
hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam
omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur.
nemo quippe ambigit hoc ibi de morte corporis dictum, quoniam
de resurrectione corporis magna apostoli intentione quaestio
uersabatur. et ideo uidetur ibi de peccato tacuisse, quia non erat
quaestio de iustitia; hic autem ad Romanos utrumque posuit et
utrumque diutissime commendauit, peccatum in Adam, iustitiam in
Christo et mortem in Adam, uitam in Christo; quae omnia uerba
sermonis apostolici, quantum potui satisque uisum est, in primo, ut
iam dixi, duorum illorum libro perscrutatus aperui.
2 hoc-memine- ora. V 4 neccesse 5 caute V disputandi M 5 apls
add. III2 S 8 tantis V 9 docemus Sml V 12 hominem (ho in ras.) V
14u*nianL in mnndum intrauit d 15 ita otn. LmlSYPG qua*illud exquam
illo L quam alio b 16 quod (d s.l.)L,GmlKA chorintiosV pr. por] add.
unum A 18 uiuicabuntur K uiuificantnr M 19 hoc ex ac L hacSml ac VG
de corpore mortis z de corporis morte bd 20 apostoli] amplius V 21 ibi]
tibi V 22 posuit (exposuitLm2) et utrumque posuit LV et utrumque posuit
exp. S et om. KA 23 diutissime] iustisslme K iustitiam-Adam in tng. G
24 et mortem bis K et uitam P et uitam d 25 posui V ut iam dixi] etiam P
Quamquam etiam ibi ad Corinthios locum ipsum de resurrectione
diu tractatum sic in fine concluserit, ut nos dubitare non
sineret mortem quoque corporis merito accidisse peccati. cum
enim dixisset: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem
et mortale hoc induere inmortalitatem. cum
autem corruptibile hoc indutum fuerit incorruptionem
et mortale hoc inmortalitatem, tunc fiet, inquit, sermo
qui scriptus est: absorta est mors in uictoriam. ubi est,
mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? deinde
subiecit: aculeus autem mortis est peccatum, uirtus uero
peccati lex. quia ergo, sicut apostoli apertissima uerba declarant,
10 absorbebitur mors in uictoriam, quo corruptibile et mortale hoc
induet incorruptionem et inmortalitatem, id est quo uiuificabit
deus et mortalia corpora nostra propter inhabitantem spiritum eius
in nobis, manifestum est et huius mortis corporis, quae resurrectioni
corporis contraria est, aculeum fuisse peccatum, aculeum autem,
quo mors facta est, non quem mors fecit; peccato enim morimur, non
morte peccamus. sic itaque dictum est \'aculeus mortis\', quomodo
lignum uitae, non quod hominis uita faceret, sed quo uita hominis
fieret, et quomodo lignum scientiae, per quod scientia fieret hominis,
non quod per suam scientiam fecerit homo. sic ergo et aculeus mortis, ,
quo mors facta est, non quem mors fecit. sic enim dicimus et
1 quanquam Lm2 ibi etiam b chorintios V 2 diu] dni b tractum F
4 opportet L 5 induere om. ml G mortalitatem LmlSV cum auteminmortalitatem]
cu au mortale hoc inquit induet inmortalitatem KAC, om. Gmlil
7 hoc] add. induet b inquidGV, om. A, exp. L 8 absorpta A uictoria
LSVGm2PA31b; post uictoria eras. tua G 9 uictoria] contentio z, b in mg.
aculus L 10 est om. L autem uero LmlS autem ueroF aute*u
(u in ras.) G autem P 11 declarant uerbaK 12 obsorbebitur Pml absor-
betur A uictoria zCb curriptibile V 13 mortalitatem Lml idem (tn mg. 1 e) V
quod z qui Kml uiuificabit (bi s.l.) L uiuificauit CM 14 habitantcm ACMb
15 et om. A resurrectione LmlSmlVml PGKml resurrectionis C 16 corporis]
carnis b 17 quem] quHLml quaeG quae S p.c. peccatu Vtnl 18 mortis]
mors A 19 dignum LmlSml PmlG quo Lm1SVm1PG uita ̄ Sp.c.A
quod KAJI hominis uita P hominis om. A 20 ct om. PGKAM dignum Vtnl
quo SmlVtnlGml 21 siGml etom.A 22 feccrit Km2AMb
mortuusue confecerit. aculeus itaque mortis peccatum est, peccato
punctum mortificatum est genus humanum. quid adhuc quaerimus
cuius mortis, utrum animae an corporis? utrum primae, qua nunc
omnes morimur, an secundae, qua tunc impii morientur? nulla causa
est est exagitandi quaestionem, nullus tergiuersandi locus; apostoli uerba,
quibus id agebat, interrogata respondent.. cum mortale hoc, inquit,
induerit inmortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus
est: absorta es.t mors in uictoriam. ubi est, mors, uictoria
tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeus autem mortis
peccatum, uirtus uero peccati lex. de resurrectione corporis
agebat, quod absorbebitur mors in uictoriam, cum mortale hoc induerit
inmortalitatem.. tunc ipsi morti insultabitur, quae in uictoriam resurrectione
corporis absorbebitur. tunc ei dicetur: ubi est, mors,
uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? morti ergo corporis
hoc dicetur. hanc enim absorbebit uictoriosa inmortalitas,
cum mortale hoc inmortalitate induetur. morti, inquam, corporis tunc
dicetur:\' ubi est mors, uictoria tua, qua hic omnes sic uiceras, ut
etiam dei filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo
superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria
tua, qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit, uictoria
nostra, qua in corporibus absorta es resurgentium, aeterna constabit.
ubi est aculeus tuus? hoc est peccatum, quo puncti et uenenati
sumus, ut etiam in nostris corporibus fieres et ea tam longo saeculo
KA que C 2 pcccato] peccati Vm2Pm2bd 3 punctu Vbd
puncto Pm2 5 monentur L p.c. 6 apostoli] amplius V 7 interroganti ni2 ex
interroga S quu Lml mor*tale L 8 induitur C 9 absorpta A
mors mn.Gml uictoriazAA 10 mortis] add. est d laqua Lm2Sm2bd
absoluebiturS uictoria zMb quu Lml V qua G induerit om. Gml
13 uictoria £ m2& resurrectionis 6 14 dicitur SVml 15 uictoria] contentio z
tua om. M 16 hoc om. S dicitur M, om. S absorbebitur V absoruebit M
17 mortalitate A hoc-indlleturom. A immortalitatem Md induitur Jf
tunc] hoc zd 18 ubi est om. V mors om. zd hic om.zMTd uieras Sml
19 uitando] uitam donando LSVmlPG 20 uictes (om. es)T\' 22 uestra V
constauitSmlVtnlC constititSmJ? 23 benenatiLm1Sm1Vm1Gm1uenerati M
24 figeres P, d addiw te ante etiam saeculo] tempore zbd
uero peccati lex. peccauimusin uno omnes, ut moreremur in uno
omnes; accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum,
sed ut transgressione augeremus. lex enim subintrauit, ut abundaret
peccatumet: conclusit scriptura omnia sub peccato.
sed deo gratias, qui dedit nobis uictoriam per dominum
nostrum legum Christum, ut, ubi abundauit peccatum,
superabundaret gratia atque ut promissio ex fide Iesu Christi
daretur credentibus et uinceremus mortem per inmortalem resurrectionem
et aculeum eius peccatum per gratuitam iustificationem\'.