Neque enim audienda sunt deliramenta hominum, qui
nihil hoc loco aliquid intellegendum putant et ad huiusmodi
uanitatem propterea putant cogi posse aliquem. quia ipsum
nihil in fine sententiae positum est. ergo, inquiunt, factum
est et ideo, quia factum est, ipsum nihil aliquid est; sensum
enim perdiderunt studio contradicendi nec intellegunt nihil
interesse, utrum dicatur "sine illo factum est nihil," an
sine illo nihil factum est," quia etsi illo ordine diceretur
18 Ioh. 10, 30 15 Ioh. 1, 1 sqq. A 7 ipsa om. Ab omnia
ipsa b unde om. b paulus (sec u 8. 1. a m. 11 P paulus apostolus b
8 et incorruptibili A 11 transmutatio AV 12 hoc] hoc est (eat
superscr. m. 2) Sb 14 autem non est VLb illum] ipsum A illa P1
sint] sunt G 15 sic enim A 18 id non est A 21 ob huiusmodi
nentate Gl 22 ipsum om. G123 positum est sententie b 25 prediderunt
(s. I. a m. 1) P perdiderant A 26 illo] ipso LV (bis) 27 quia—est om. b
ipsum nihil aliquid esse, quia factum est. quod enim reuera
est aliquid, quid interest, utrum ita dicatur "sine illo facta
est domus" an "sine illo domus est facta," dum intellegatur
aliquid sine illo factum, quod aliquid domus est? ita quia
dictum est: sine illo factum est nihil, quoniam nihil
utique non est aliquid, quando uere et proprie dicitur, siue
dicatur "sine illo factum est nihil" siue "sine illo
nihil factum est* uel "nihil est factum" nihil interest.
quis autem uelit loqui cum hominibus, qui hoc ipsum, quod
dixi "nihil interest". possunt dicere: ergo interest aliquid,
quia ipsum nihil aliquid est ? hi autem, qui sanum habent
cerebrum, rem manifestissimam uident hoc idem intellegi,
cum dixi „nihil interest," quod intellegeretur si dicerem
"interest nihil." at isti si alicui dicant: quid fecisti? et ille
respondeat nihil se fecisse, consequens est ut ei calumnientur
dicentes: fecisti ergo aliquid, quia nihil fecisti; ipsum enim
nihil aliquid est. habent autem et ipsum dominum in fine
sententiae ponentem hoc uerbum, ubi ait: et in occulto
locutus sum nihil. ergo legant et taceant.
Quia ergo deus omnia, quae non de se genuit, sed per
uerbum suum fecit, non de his rebus, quae iam erant, sed
de his, quae omnino non erant, hoc est de nihilo fecit, ita
dicit apostolus: qui uocat ea, quae non sunt, tamquam
sunt. apertius autem in libro Machabaeorum scriptum est:
oro te, fili, respice ad caelum et terram et omnia,
quae in eis sunt; uide et scito, quia non erant, ex
SLP1G dici O 3 ita om. V 4 eat facta] facta est V
. 5 factum sine illo b 6 quoniam] quod G 7 propriae P1 8 est
factum PVAL 9 alt. factum est SPLVG 10 qui autem uelint A
quia A 12 aliquid om. A 14 intellegeres G 15 at istij ita fit A
16 se om, b calumnietur P1 calampnientur A 21 omnia om. b
de ae non b non om. V per uerbum suumj uerbo suo G 23 qua P1
84 tamquam ea que sunt b 27 uide] unde b
scriptum est: ipse dixit, et facta sunt, manifestum, quod
non de se ista genuerit, sed in uerbo atque imperio fecerit;
quod autem non de se, utique de nihilo. non enim erat aliud,
unde faceret. de quo apertissime apostolus dicit: quoniam
ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia.
"Ex ipso" autem non hoc significat quod „ae ipso."
quod enim de ipso est, potest dici "ex ipso;" non autem
omne, quod" ex ipso" est, recte dicitur "de ipso;" ex ipso
enim caelum et terra, quia ipse fecit ea, non autem de ipso,
quia non de substantia sua. -sicut aliquis homo si gignat
filium et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus, sed
filius de ipso, domus de terra et de ligno. sed hoc quia homo
est, qui non potest aliquid etiam de nihilo facere; deus
autem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, non
opus habebat aliqua materia, quam ipse non fecerat,. adiuuari
omnipotentiam suam.
Cum autem audimus "omnia ex ipso et per ipsum
et in ipso," omnes utique naturas intellegere debemus, quae
naturaliter sunt. neque enim ex ipso sunt peccata, quae ua.
turam non seruant. sed uitiant. quae peccata ex uoluntate
esse peccantium multis modis sancta scriptura testatur, praecipue
illo. quo dicit apostolus: existimas autem hoc, o
homo, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea,
quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis
et patientiae eius et longanimitatis contemnis,
ignorans, quoniam patientia dei ad paenitentiam
te adducit? secundum duritiam autem cordis tui et
b 2 manifestom est PV manifestissimu 6 b 3 ista (a. t.
a m. 1) P genuerit (cotr. m. 1 ex genuit) P genuerint b 4 erat
enim VL ó fecerat PiLI 8 dici] dici etiam V 13 de ante ligno
o
om. PVGb 14 etiam om. b 15 in que∗ (m er; corr. m. 1) P
16 habet b 17 potentiam A 23 illo quod (a m. 2 superacr..s. modo
quo) G quod A 25 iuditium P 26 contempnis (exp. m. t) S
27 ignoras Gb patiencia P
et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique
secundum opera sua.