de qua loquor confessiones, quas audiant aures templi tui,
aures fraternae ac piae, ut concludamus temptationes concupiscentiae
carnis, quae me adhuc pulsant ingemescentem et
habitaculum meum, quod de caelo est, superindui
1 mihi dictum B CGHOPQ VWedd., mihi dictum est M qui* (d ras.) P
tam modo (DW m. rec.) V 2 pronuntiati MxWl 4 cantus C ecclesiae]
ecclesiae tuae BCGHMPQedd. 5 ipso Q* edd. quod moueor]
oum moueor BMOQ\'U, cum mouear G, commoueor CPQlVWb, moueor
H 6 a liquida Eug. 7 cantatur V magna W 9 retractabilem
VW1 fententiam S 10 adprobare* (m ras.) H ecclesiam V
11 assurgit V 15 boni om. W unde-agitis om. V 17 respice (om.
pr. et) BCGHMOPQVEug. edd. uide (om. et) V 18 mihi] mei M
19 langor VWI, languos W1 20 tuorum M1 21 loquar BCHOPQ
m.
Wbm audient B OPQ Vb 22 conclaudamus W 23 quem (me a m. 3)
W, quae (om. me) V adhuno P
amant oculi. non teneant haec animam meam; teneat eam deus,
qui fecit haec bona quidem ualde, sed ipse est bonum meum,
non haec. tangunt me uigilantem totis diebus, nec requies ab
eis datur mihi, sicut datur a uocibus canoris, aliquando ab
omnibus, in silentio. ipsa enim regina colorum lux ista perfundens
cuncta, quae cernimus, ubiubi per diem fuero, multimodo
adlapsu blanditur mihi aliud agenti et ad eam non
aduertenti. insinuat autem se ita nehementer, ut si repente
subtrahatur, cum desiderio requiratur; et si diu absit, contristat
animum.
0 lux, quam uidebat Tobis, cum clausis istis oculis filium
docebat uitae uiam et ei praeibat pede caritatis nusquam
errans; aut quam uidebat Isaac praegrauatis et opertis
carneis luminibus, cum filios non agnoscendo benedicere,
sed benedicendo agnoscere meruit; aut quam uidebat Iacob,
cum et ipse prae grandi aetate captus oculis in filiis praesignata
futuri populi genera luminoso corde radiauit. et nepotibus suis
ex Ioseph diuexas mystice manus, non sicut pater eorum foris
corrigebat, sed sicut ipse intus discernebat, imposuit. ipsa est
lux, una est et unum omnes, qui uident et amant eam. at
ista corporalis, de qua loquebar, inlecebrosa ac periculosa dulcedine
condit uitam saeculi caecis amatoribus. cum autem et
Gen. 48 et 49.
2 teneaf W 3 haec fecit PQ 4 tangunt] et tangunt BCGHMO
PQVW, Eug., edd. uigillantem V 5 mihi - datur a om. S canori*s
(i ras.) P 6 oculorum CG, cflorum W 7 ubi HW 8 adlabsu
0XS, adlapsum HP1 egendi F ad eam] eam BCGHOPQV
WEug. edd., iam M 9 aduertendi V \' ita om. V 10 contristant V,
contristet PIQ 12 tobias GIM\'PIQ edd. oculis istis edd., oculis
(istis om.) W docebat filium V 14 quam] quando b isaac -1.16
uidebat om. M et opertis om. W 15 benediceret CGSUxVb 17 captis
C in filiis om. W, in filios V 18 futuri add. 81 a. I. 19 deuexas
G, diuex has H, diues has W 21 una est] una est et alia non
%
est BPQb 28 condit uit W uitem C cum OSIJ: qui cet. et edd.
autem om. V
eam in hymno tuo, non assumuntur ab ea in somno suo: sic
esse cupio. resisto seductionibus oculorum, ne inplicentur pedes
mei, quibus ingredior uiam tuam, et erigo ad te inuisibiles
oculos, ut tu euellas de laqueo pedes meos. tu subinde
euelles eos, nam inlaqueantur. tu non cessas euellere, ego
autem crebro haereo in ubique sparsis insidiis, quoniam non
dormies neque dormitabis, qui custodis Israel.
Quam innumerabilia uariis artibus et opificiis in uestibus,
calciamentis, uasis et cuiuscemodi fabricationibus, picturis etiam
diuersisque figmentis atque his usum necessarium atque moderatum
et piam significationem longe transgredientibus addiderunt
homines ad inlecebras oculorum, foras sequentes quod
faciunt, intus relinquentes a quo facti sunt et exterminantes
quod facti sunt. at ego, deus meus et decus meum, etiam
hinc tibi dico hymnum et sacrifico laudem sacrificatori meo,
quoniam pulchra traiecta per animas in manus artificiosas ab
illa pulchritudine ueniunt, quae supra animas est, cui suspirat
anima mea die ac nocte. sed pulchritudinum exteriorum operatores
et sectatores inde trahunt adprobandi modum, non
autem inde trahunt utendi modum. et ibi est et non uident
eum, ut non eant longius et fortitudinem suam ad te custodiant
nec eam spargant in deliciosas lassitudines. ego
autem haec loquens atque discernens etiam istis pulchris
V 2 eam om. G pr. in om. V ymno BMPIQS tuo
om. M absumuntur GOPQVWedd. suo] tuo QIWl 6 enellis BC
GHMPQVWedd. 7 in om. HV quoniam] i quaqua G* in mg.
8 dormiens W israhel BGU, ifil HO 9 artibus om. V 10 huiuscemodi
BHM*Ob, *uiuscemodi V 11 hiis W 12 addiderant V 14 et om. V
15 at] et V meum] meus M 16 dico tibi CMVm ymnum BFM
P*QSV sacrificabo M sanctificatori BFOPQVW Eug. b 17 in
manus per animas V artificiosis G 18 quae] qlfi W supra] super
BCGHMOPQVW Eug. edd. anima UV1, anima V* 19 pulchritudinem
F1 20 et sectatores om. Q1 adprobandi] utendi M non-\'
modum add. 0% in mg. 21 utendi} uiuendi M\' s. l. 22 ut] et W
24 haec] eo O1..
misericordia tua ante oculos meos est. nam ego capior
miserabiliter, et tu euelles misericorditer aliquando non sentientem,
quia suspensus incideram, aliquando cum dolore, quia
iam inhaeseram.
praeter enim concupiscentiam carnis, quae inest in
delectatione omnium sensuum et uoluptatum, cui seruientes
depereunt qui longe se faciunt a te, inest animae per eosdem
sensus corporis quaedam non se oblectandi in carne, sed experiendi
per carnem uana et curiosa cupiditas nomine cognitionis
et scientiae palliata. quae quoniam in appetitu noscendi
est, oculi autem sunt ad noscendum in sensibus principes,
concupiscentia oculorum eloquio diuino adpellata est. ad
oculos enim uidere proprie pertinet. utimur autem hoc uerbo
etiam in ceteris sensibus, cum eos ad cognoscendum intendimus.
neque enim dicimus: audi quid rutilet, aut: olefac quam
niteat, aut: gusta quam splendeat, aut: palpa quam fulgeat:
uideri enim dicuntur haec omnia. dicimus autem non solum:
uide quid lucet, quod soli oculi sentire possunt, sed etiam:
uide quid sonet, uide quid oleat, uide quid sapiat, uide quam
durum sit. ideoque generalis experientia sensuum concupiscentia,
sicut dictum est, oculorum uocatur, quia uidendi
1 pr. euellis BOGHMOPQVWedd. alt. euelles] euellis BCFGHMO
PQUVW edd. 2 ego] et ego m 3 euelles S: euellis cet. et edd.
sensientem S, sentiente V 4 suspensus SW: suspensius cet. et edd.
alt. ui* (a ras.) V 5 iam om. W, iã cum V 6 accidit V temptationes
Wl 7 praeter] praetereo V, praeter eam H m 8 delectationem C
9 se longe V 10 quidam W 11 per (er e corr. post ras. m. 1) S
uane (om. et) W curiosa] cupiosa V 12 in om. F, et in BPQb
13 cognoscendum BPQ edd. 14 appellata (ta ex tur corr.) P 15 uidere
proprie S: proprie uidere cet. et edd. repertinet W hec W 16 sensibus]
in sensibus S ad] de W 11 audi quid rutilet dicimus G
quod M utilet H1, rutile W1 olfac HIMQ edd. quam] quod M,
quia V 19 autem] sane V 20 luceat BFGHPQVWedd. 21 pr.
quid] quod F alt. uide om. W 22 concupiscentia* (m ras.) 0 23 quia].
quod V audiendi V
de similitudine usurpant, cum aliquid cognitionis explorant
Ex hoc autem euidentius discernitur, quid uoluptatis, quid
curiositatis agatur per sensus, quod uoluptas pulchra, canora,
suauia, sapida, lenia sectatur, curiositas autem etiam his contraria
temptandi causa non ad subeundam molestiam, sed experiendi
noscendique libidine. quid autem uoluptatis habet
uidere in laniato cadauere quod exhorreas? et tamen sicubi
iaceat, concurrunt, ut contristentur, ut palleant. timent etiam,
ne in somnis hoc uideant, quasi quisquam eos uigilantes uidere
coegerit aut pulchritudinis ulla fama persuaserit. ita et in
ceteris sensibus, quae persequi longum est. ex hoc morbo
cupiditatis in spectaculis exhibentur quaeque miracula. hinc
ad perscrutanda naturae, quae praeter nos non est, operata
proceditur, quae scire nihil prodest et nihil aliud quam scire
homines cupiunt. hinc etiam, si quid eodem peruersae scientiae
fine per artes magicas quaeritur. hinc etiam in ipsa religione
deus temptatur, cum signa et prodigia flagitantur non
ad aliquam salutem, sed ad solam experientiam desiderata.
In hac tam immensa silua plena insidiarum et periculorum
ecce multa praeciderim et a meo corde dispulerim, sicuti donasti
me facere, deus salutis meae; attamen quando audeo
dicere, cum circumquaque cotidianam uitam nostram tam multa
F sens**us (ib ras.) P sibi om. -W 2 de
similitudine sibi Q cum-explorant om. S cognotionis P1 5 sapida]
sapienda F, splendida M sectantur ClF 6 causam M ad om. MV
di
suendam V sed] sed ad V experienda F 7 libine G, libidinem BF
:
HMPQb autem S: enim cet. et edd. habet M 8 uidere] habere M*
laniato om. M, laniat* (0 euanuit) S exorreas FMl 9 iaceat (a alt.
ex i corr.) S et contristantur V 10 quisq. P 11 coegerit uidere M,
u. quo egerit W, u. cogerit FH1 12 ceteris add. V in mg. quae]
qm W persequi] per se S ex] et ex BPQWb hoc om. C modo M
18 in om. V exibentur G 14 perscrutanda natura V, perscrutanda
naturae secreta b *praeter (cP ras.) M, p V non est S: est cet. et
edd. operta CFHMOVWmo, opera BQ*, operam Q1 15 potest V
16 quid] quidem V 17 maicas F in om. C 19 desideratam F
21 multa] tam multa BPQb dispuerim S sicut CHVW 22 & tamen
Y 28 cum om. M
re tali me intentum fieri ad spectandum et uana cura capiendum?
sane me iam theatra non rapiunt, nec curo nosse transitus
siderum, nec anima mea umquam responsa quaesiuit umbrarum:
omnia sacrilega sacramenta detestor. a te, domine deus
mens, cui humilem famulatum ac simplicem debeo, quantis
mecum suggestionum machinationibus agit inimicus ut signum
aliquod petam! sed obsecro te per regem nostrum et patriam
Hierusalem simplicem, castam, ut quemadmodum a me longe
est ad ista consensio, ita\' sit semper longe atque longius. pro
salute autem cuiusquam cum te rogo, alius multum differens
finis est intentionis meae, et te faciente quod uis das mihi et
dabis libenter sequi.,
Verum tamen in quam multis minutissimis et contemtibilibus
rebus curiositas cotidie nostra temtetnr et quam saepe labamur,
quis enumerat? quotiens narrantes inania primo quasi toleramus,
ne offendamus infirmos, deinde paulatim libenter aduertimus.
canem currentem post leporem iam non specto, cum
in circo fit; at uero in agro, si casu transeam, auertit me fortassis
et ab aliqua magna cogitatione atque ad se conuertit
illa uenatio, non deuiare cogens corpore iumenti, sed cordis
inclinatione, et nisi iam mihi demonstrata infirmitate mea cito
admoneas aut ex ipsa uisione per aliquam considerationem in
te adsurgere aut totum contemnere atque transire, uanus
quid cum me domi sedentem stelio muscas captans
3 sa S1, sanae B, sana MW teathra GS nosset W 4 umquam]
hunc quam W 5 a] ad BW 6 ac] hac W 7 suggessionum F
ait F 8 petat V 9 iherusalem FV, ihrt H simplicem add. S\' s. I.
longe est a me GV 10 ad om. BGPQ edd., ab CIFM, at V confensione
M, confessione F semper] sed p V 11 cum om. W defferens
F 12 facientem BCOPQW edd. quo W 15 nostra cotidie
FY temptatur BCFMPQVedd. labimur V 16 quoties BPQmo
17 offendimus B 18 laporem G specto] expecto HS, excepto F
19 circum W ad W si casu. in agro F casu ut W auerti SV
20 et om. V aliqua] illa qui V . 21 corpore] corripere V iumentis
CF \' cordis] mentis F 23 admoneas G aut] ut W\' per aliqua
consideratione F 24 uanos W ebesco M1 25 sthelio S, stellio
C*FM*P edd., stilio GM1 muscas] mulcans F.
facit? num quia parua sunt animalia, ideo non res eadem geritur?
pergo inde ad laudandum te, creatorem mirificum atque
ordinatorem rerum omnium, sed non inde intentus esse incipio.
aliud est cito surgere, aliud est non cadere. et talibus uita
mea plena est et una spes mea magna ualde misericordia tua.
cum enim huiuscemodi rerum conceptaculum fit cor nostrum
et portat copiosae uanitatis cateruas, hinc et orationes nostrae
saepe interrumpuntur atque turbantur, et ante conspectum
tuum, dum ad aures tuas uocem
unde
aut aliquid nos redducet in spem nisi nota misericordia tua,
quoniam coepisti mutare nos? et tu scis, quanta ex parte mutaueris,
qui me primitus sanas a libidine uindicandi me, ut
propitius fias etiam ceteris omnibus iniquitatibus meis
et sanes omnes languores meos et redimas de corruptione
uitam meam et corones me in miseratione et misericordia
et saties in bonis desiderium meum, qui conpressisti
a timore tuo superbiam meam et mansuefecisti iugo tuo ceruicem
meam. et nunc porto illud, et lene est mihi, quoniam
sic promisisti et fecisti; et uere sic erat et nesciebam, quando
id subire metuebam.
(
S: otri. cet. et edd. 2 num quia
ex numquam eorr. V parua] per arua F idoneo W 3 ad] aut F
laudanda W mirificum om. M 4 inde esse intentus BCFHMOPQ
Wo, intentus inde esse V 5 alt. est om. V 6 una] uana 8 7 in
huiusmodi rebus BPQb sit 11 noatrum] meum W 8 copiose S,
cupiosae W orationis Wl 10 ad om. V tuas onl. B uoce BCP
QVb, uoces W 12 hoc] inter hoc F deputauimus MP, dubitabimus
F 13 reducet BCFGHMOPQVWedd. nota] uota O1, tota
Q edd. 14 mutaberis F 15 primitus me M libine F 16 oeterib; F
17 sanas P langores BFVW de] a F 18 me] mee F misericordia
et (in add. AI) miseratione MQV 19 tuum F quia BCPQb 20 inansuetam
fecisti FGW1 22 pr. sic] si H uera F 23 id om. H*1\'
Sed nuraquid, domine, qui solus sine tyfo dominaris, quia
solas uerus dominas es, qui non habes dominam, numquid
hoc quoque tertiam temtationis genas cessauit a me aut cessare
in hac tota uita potest, timeri et amari uelle ab hominibus,
non propter aliud, sed ut inde sit gaudium, quod non
est gaudium? misera uita est et foeda iactantia. hinc fit uel
maxime non amare te nec caste timere te, ideoque tu superbis
resistis, humilibus autem das gratiam et intonas
super ambitiones saeculi,
itaque nobis, quoniam propter quaedam humanae societatis officia
necessariam est amari et timeri ab hominibus, instat aduersarius
uerae beatitudinis nostrae ubique spargens in laqueis
"euge, euge", ut dum auide colligimus, incaute capiamur et a
ueritate gaudium nostrum deponamus atque in hominum fallacia
ponamus, libeatque nos amari et timeri non propter te,
sed pro te, atque isto modo sui similes factos secum habeat
non ad concordiam caritatis, sed ad consortium supplicii qui
statuit sedem suam ponere in aquilone, ut te peruersa et distorta
uia imitanti tenebrosi
domine, pusillus grex tuus ecce sumus, tu nos posside. praetende
alas tuas, et fugiamus sub eas. gloria nostra tu esto;
propter te amemur et timeamur in nobis. qui laudari uult
ab hominibus uituperante te, non defenditur ab hominibus
14, 13 sqq. \' 20] Luc. 12,32.r. GHM, tifo YW, tipo F 2 uerus es dominus M, ds es
uerus V quia V domnumquid W 3 cessabit GH .4 ab timeri
incipit § 59 m uel W omnibus MlW 5 inde] de S 7 nec] et
ne F 8 dat ex das corr. W 9 super-contremunt om. W ambitione
V contremescunt GM (e alt. in i corr. MI) 11 timere F
hominibus] omnibus W 13 auidim Q 14 ueritate S: ueritate tua
cd. et edd. 17 alt. ad om. F 18 aquilonem BFMPQVb ut] et S
te] de BPQb 19 imitandi M, imitati BF, in tanti (I add. m, rec.) V
n
tenebrosa F 20 domine om. F pusillis C, pusillius W rex F
21 sub eis G Y, ab eis M 22 amemor W et timeamur S: et uerbum
tuum timeatur cet. et edd. in] a b 23 uituperante-hominibus
bis seripta exhibet 8, con-iudicante te om. VW defendetur
CFGHMOQ edd.\'\'
laudatur in desideriis animae suae, nec qui iniqua
gerit benedicitur, sed laudatur homo propter aliquod donum,
quod dedisti ei, at ille plus gaudet sibi laudari se quam ipsum
donum habere, unde laudatur, etiam iste te uituperante laudatur,
et melior iam ille, qui laudauit, quam iste, qui laudatus
est. illi enim placuit in homine donum dei, huic amplius placuit
donum hominis quam dei.
cessatione temtamur. cotidiana fornax nostra est humana lingua.
imperas nobis et in hoc genere continentiam: da quod
iubes et iube quod uis. tu nosti de hac re ad te gemitum
cordis mei et flumina oculorum meorum. neque enim
facile colligo, quam sim ab ista peste mundatior, et multum
timeo occulta mea, quae norunt oculi
enim qualiscumque in aliis generibus temtationum mihi facultas
explorandi me, in hoc paene nulla est. nam et a uoluptatibus
carnis et a curiositate superuacuanea cognoscendi uideo
quantum assecutus sim posse refrenare animum meum, cum
eis rebus careo uel uoluntate uel cum absunt. tunc enim
me interrogo, quam magis minusue mihi molestum sit non
habere. diuitiae uero, quae ob hoc expetuntur, ut alicui trium
istarum cupiditatium uel duabus earum uel omnibus seruiant,
cf. Ps. 89, 8., W non peccator] non peccator non S 2 nec] et nec G,
non M 3 ierit F benedicetur FOS bonum FMV 4 ad W
laudare FW 5 bonum F 6 meliora (iam om.) V laudat V iste]
istae O1, ille HM, ille sit G 7 enim om. M homine] nobis H
huic] huic enim F 9 temtatur S, temptantur M cotie S 10 temt
tamur] dampnamur H cotidiana (c et t a m. 2) 0 est om. V
11 in om. V 12 iubes] iube F gemitus C 14 mundatior] purgatior
V 15 occulta ea W nouerunt M 17 est om. M . 18 superuacanea
BFGHMOPQVWedd. 19 adsequutiis GP 20\' **liintate F,
uoluptate MS alt. uel om. F assunt V 21 mihi om. P1 molestus F
22 istarum trium Gbm 28 cupiditat*um (i ras.) 0, cupiditatwn BCF
GHMPQVWedd. omniu V.
possunt et dimitti, ut se probet. laude uero ut careamus
atque in eo experiamur, quid possumus, numquid male
uiuendum est et tam perdite atque immaniter, ut nemo nos
nouerit, qui non detestetur? quae maior dementia dici aut cogitari
potest? at si bonae uitae bonorumque operum comes et
solet et debet esse laudatio, tam comitatum eius quam ipsam
bonam uitam deseri non oportet. non autem sentio, sine quo
esse aut aequo animo aut aegre possim, nisi cum afuerit.
Quid igitur tibi in hoc genere temptationis, domine, confiteor?
quid, nisi delectari me laudibus? sed amplius ipsa ueritate
quam laudibus. nam si mihi proponatur, utrum malim
furens aut in omnibus rebus errans ab omnibus hominibus
laudari an constans et in ueritate certissimus ab omnibus
augeret mihi gaudium cuiuslibet boni mei suffragatio oris alieni.
sed auget, fateor, non solum, sed et uituperatio minuit. et cum
ista miseria mea perturbor, subintrat mihi excusatio, quae
qualis sit, tu scis, deus; nam me incertum facit. quia enim
nobis imperasti non tantum continentiam, id est a quibus rebus
amorem cohibeamus, uerum etiam iustitiam, id est quo eum
conferamus, nec te tantum noluisti a nobis uerum etiam proximum
diligi, saepe mihi uideor de prouectu aut spe proximi
delectari, cum bene intellegentis laude delector, et rursus eius
malo contristari, cum eum audio uituperare quod aut ignorat
aut bonum est. nam et contristor aliquando laudibus meis,
F, per se disoere BGH*P*QW 2 se om. F laude
uera (a M. 2) M, laudauero W 3 possimus MW num (om. quid) PQ
5 qui ex quod corr. M detestatur P 6 ad W 8 sine quo] si nequeo
V 9 alt. aut] ut F egre V, egere W abfuerit C*GQ*mo,
affuerit BHQlb, adfuerit FMlp, afuerim W, affuerim V 11 delectare
FH ueritate ipsa V 12 proponatur (ur in ras. m. 2) 0, praeponatur H
malis H1, male F, malum P1 14 hominibus W 15 que diligam W
uerum tam F uel om. F, uellet V 16 augere V, augerem W suffragratio
0, suffragati M, suffragio PlQt, suffragium BPQ 17 pr. et om. C
18 ita W quae] hique F 20 imperasti nobis F (et 21) id est] id
M, sic saepe 21 quo eum] coeum W 23 profectu edd. aut] haud M*
spe] saepe M 24 laudem W 25 uituperari M_
uel etiam bona minora et leuia pluris aestimantur, quam aestimanda
sunt. sed rursus unde scio, an propterea sic afficior,
quia nolo de me ipso a me dissentire laudatorem meum, non
quia illius utilitate moueor, sed quia eadem bona, quae mihi
in me placent, iucundiora mihi sunt, cum et alteri placent?
quodam modo enim non ego laudor, cum de me sententia mea
non laudatur, quandoquidem aut illa laudantur, quae mihi displicent,
aut illa amplius, quae mihi minus placent. ergone de
hoc incertus sum mei?
Ecce m te, ueritas, uideo non me laudibus meis propter me,
sed propter proximi utilitatem moueri oportere. et utrum ita
sim, nescio. minus mihi de hac re notus sum ipse quam tu.
obsecro te, deus meus, et me ipsum mihi indica, ut confitear
oraturis pro me fratribus meis, quod in me saucium conperero.
iterum me diligentius interrogem. si utilitate proximi moueor
in laudibus meis, cur minus moueor, si quisquam alius iniuste
uituperetur quam si ego? cur ea contumelia magis mordeor,
quae in me quam quae in alium eadem iniquitate coram me
iacitur? an et hoc nescio? etiamne id restat, ut ipse me seducam
et uerum non faciam coram te in corde et lingua mea?
insaniam istam, domine, longe fac a me, ne oleum peccatoris
mihi sit os meum ad inpinguandum caput meum.
gemitu displicens mihi et quaerens misericordiam tuam, donec
om. F ipse mihi mo displitio F 2 plures F aestimentur
(corr. m. 2) 0, aestimatur F, extimantur V extimanda V 5 ullius M
6 iucundiora—placent add. S* s. l. iocundiora BctGOQWb sunt
mihi 0 et cum M 8 quae] qm W 9 ergo me H 10 meii G,
ei W 11 uideo om. M meis om. P1 propter om. H 12 utilitate H
mouere FPQ oporteret (om. et) V 13 sim] sit BHPQbm de] in BCF
GHMOPQVWedd. tu] tibi CHMQ* 14 te] et te V 15 oracuris
S, araturis W 17 in om. M 18 uituperatur V, uituperet F
aae
moueor W 19 im me O1, me (om. in) F quamq* (aae add. m. 2) 0
eandem F, me ad eam F iniquitatem FV 20 seduceam F 21 in
d
lingua CW 22 dSE ne W, sne 0 ne] dne F 24 sum ego PQ V
nescit arrogantis oculus. sermo autem ore procedens et facta,
quae innotescunt hominibus, habent temptationem periculosissimam
ab amore laudis, qui ad priuatam quandam excellentiam
contrahit emendicata suffragia: temtat et cum a me in me
arguitur, eo ipso, quo arguitur, et saepe de ipso uanae gloriae
contemptu uanius gloriatur ideoque non iam de ipso contemptu
gloriae gloriatur: non enim eam contemnit, cum gloriatur.
malum, quo inanescunt qui placent sibi de se, quamuis
aliis uel non placeant uel displiceant nec placere affectent ceteris.
sed sibi placentes multum tibi displicent non tantum de
non bonis quasi bonis uerum etiam de bonis tuis quasi suis,
aut etiam sicut de tuis, sed tamquam de meritis suis, aut etiam
sicut ex tua gratia, non tamen socialiter gaudentes, sed aliis
inuidentes eam. in his omnibus atque in huius modi periculis
et laboribus uides tremorem cordis mei, et uulnera mea magis
subinde a te sanari quam mihi non infligi sentio.
et quid appetam, cum ad te referrem inferiora uisa mea,
quae potui, teque consulerem? lustraui mundum foris sensu,
quo potui, et adtendi uitam corporis mei de me sensusque ipsos
meos. inde ingressus sum in recessus memoriae meae,
F pace GV 2 arogantis ex erogantis H \\\'JP.Qłt].Ş oculus
H ab sermo autem incipit cap. XXXVIII GH (m. rec.) bm
3 periculosam M 4 qui] quid W, quia V 5 contrahere b 6 saepe
OS: saepe homo cet. et edd. 7 ideoque] idque S ideoque -8 pr. gloriatur
add. Fa in mg. 8 ea BPQWl 9 pr. intus ad priorem sententiam trahunt
bm aliud] illud G 10 quo] qua V inanescit M 11 non
otn. BPQb alt. uel ex sed corr. S* affectesit W 13 non bonis]
nobis V, bonis (om. non) H suis] de suis F 14 de meritis] ex meritis
OFGHMOQVWedd., et meritis BP 15 sic (ut om.) M gratia
tua Q post gratia add. BPQb: sed non sua merita 16 eam] tam F,
ea bm atque in] atque BCGHMOPQVWedà. huiuscemodi BCFH
MOPQVWb 17 alt. et] sed et CFo 18 senari W quam] quo B
19 non ubi F 20 interiora (t ex f corr.) 0 uasa B, uiscera (cera
in ras.) W 21 consulere V sensus W 22 potuit et adtendit W
23 secessn F
et consideraui et expaui et nihil eorum discernere potui
sine te et nihil eorum te esse inueni. nec ego ipse inuentor,
qui peragraui omnia et distinguere et pro suis quaeque dignitatibus
aestimare conatus sum, excipiens alia nutantibus sensibus
et interrogans, alia mecum conmixta sentiens ipsosque
nuntios dinoscens atque dinumerans iamque in memoriae latis
opibus alia pertractans, alia recondens, alia eruens: nec ego
ipse, cum haec agerem, id est uis mea, qua id agebam, nec
ipsa eras tu, quia lux es tu permanens, quam de omnibus consulebam,
an essent, quid essent, quanti pendenda essent: et
audiebam docentem ac iubentem. et saepe istuc facio; hoc me
delectat, et ab actionibus necessitatis quantum relaxari possum,
ad istam uoluptatem refugio. neque in his omnibus, quae percurro
consulens te, inuenio tutum locum animae meae nisi in
te, quo colligantur sparsa mea nec a te quicquam recedat ex
me. et aliquando intromittis me in affectum multum inusitatum
introrsus ad nescio quam dulcedinem, quae si perficiatur
in me, nescio quid erit, quod uita ista non erit. sed reccido
in haec aerumnosis ponderibus et resorbeor solitis et teneor et
multum fleo, sed multum teneor. tantum consuetudinis sarcina
digna est! hic esse ualeo nec uolo, illic nolo nec ualeo, miser
utrubique..
W, amplectudines M modis] modico W copiarumet
ex (paui) om. W 2 expaui] expectaui F, **spectaui H 3 esse te
BCFGHMOPQVWedd. 3 inuentor] inuenior 0 4 distinxiq. (om.
et) V 5 extimare V exipiens V, excipientes F nutantibus] nuntiantibus
BOFGHMOPQVWedà. 7 innumerans V memoria elatis
BGOPQlb, memoriae elatis MW, memoriae laetis C, memoriae laxis F,
memoria collatis Q* 8 pertranctans P percondens W, recordans
FMa, recordens M1 9 uis] tuis W 11 qui W pendendae V
12 audiebant (om. et) V dicentem PQb ac] et F istud CGMQI
edd. me delectat] demelatat F 18 iectionibus F quantum om. F
14 percurrens H 15 totum FV 16 pr. te ex to(?) corr. 0 quo]
qua S, quod H1 17 intromittit C affectu FV 18 intorsus M quae]
qm W 19 recido CGHMO*VxWedd., recedo BFPQV* 22 digna
est] digna* est (m uel ra ras.) P, degrauat mo 23 utrobique BCFG
HM02P*Wedd., ubique Q
in cupiditate triplici et dexteram tuam inuocaui ad salutem
meam. uidi enim splendorem tuum corde saucio et repercussus
dixi: quis illuc potest? proiectus sum a facie oculorum
tuorum. tu es ueritas super omnia praesidens. at ego per
auaritiam meam
mendacium, sicut nemo uult ita falsum dicere, ut nesciat
ipse, quid uerum sit. itaque amisi te, quia non dignaris cum
mendacio possideri.
mihi fuit ad angelos? qua prece? quibus sacramentis?
multi conantes ad te redire neque per se ipsos ualentes, sicut
audio, temtauerunt haec et inciderunt in desiderium curiosarum
uisionum et digni habiti sunt inlusionibus. elati enim te quaerebant
doctrinae fastu exserentes potius quam tundentes pectora
et adduxerunt sibi per similitudinem cordis sui conspirantes
et socias superbiae suae potestates aeris huius, a quibus
per potentias magicas deciperentur, quaerentes mediatorem, per
quem purgarentur, et non erat. diabolus enim erat transfigurans
se in angelum lucis. et multum inlexit superbam
carnem, quod carneo corpore ipse non esset. erant enim illi
mortales et peccatores, tu autem, domine, cui reconciliari uolebant,
immortalis et sine peccato. mediator autem inter deum
et homines oportebat ut haberet aliquid simile deo, aliquid
simile hominibus, ne in utroque hominibus similis longe
om. V 4 illud V 5 meorum F 6 uolui te M 8 itaqm W
u
amisi F com M 9 posidere F 10 inuenire F, inuenerim F reconciliaret
me tibi M, tibi me reconciliaret G ambiendum] an eundum
b 11 fuerit V prece] parte M de quibus H 12 ad] a H
ualentes] uidentes G 13 audi H 14 indigui W 15 doctrina F
factu P exherentes W pectore G 16 pspirantes H 17 socias]
solacia V potestatis MlVW 18 quaerentes-purgarentur om. M
20 inluxit F superbiam MIS 21 quo F ipse om. Q1 essent W
22 reconciliare O1, conciliari V uolebant S: superbe quaerebant cet., Eug.,
i M
edd. 23 immortales G 25 ne om. F simile hominibus H
atque ita mediator non esset. fallax itaque ille mediator, quo
per secreta iudicia tua superbia meretur indui, unum cum hominibus
habet, id est peccatum, aliud uideri uult habere cum
deo, ut, quia carnis mortalitate non tegitur, pro inmortali se
ostentet. sed quia stipendium peccati mors est, hoc habet
conmune cum hominibus, unde simul damnetur in mortem.
demonstrasti hominibus et misisti, ut eius exemplo etiam
ipsam discerent humilitatem, mediator ille dei et hominum,
homo Christus Iesus, inter mortales peccatores et inmortalem
iustum apparuit, mortalis cum hominibus, iustus cum
deo, ut, quoniam stipendium iustitiae uita et pax est, per iustitiam
coniunctam deo euacuaret mortem iustificatorum inpiorum,
quam cum illis uoluit habere conmunem. hic demonstratus
est antiquis sanctis, ut ita ipsi per fidem futurae passionis eius,
sicut nos per fidem praeteritae, salui fierent. in quantum enim
homo, in tantum mediator, in quantum autem uerbum, non medius,
quia aequalis deo et deus apud deum et simul unus deus.
In quantum nos amasti, pater bone, qui filio tuo unico non
pepercisti, sed pro nobis inpiis tradidisti eum! quomodo
nos amasti, pro quibus ille non rapinam arbitratus esse
1 a deo-longe eaaet om. V alt. deo] modo Q 2 non esaet-mediator
add. 81 8. I. ille om. V 3 mereretur BGHMPQmo indui S:
inludi BCGMOPQVWedd., imbui ex inludi corr. H 4 uideri om. F
habere uult F, uult habere uult M 5 mortalitate* (m ras.) 0 noninmortali
om. F 6 ostendet HI Ml habet om. V 7 cum om. C
damnentur BPW, damnatur C morte H 9 hominibus FS: humilibus
BCGHMOPQVW Eug., edd. huius F exemplum F 10 discernerent
MV 11 peccatores] et peccatores MIV et inter mortalem iustum
V, immortalis et iustus M* s. I. 15 hinc CFMlW, hunc G
16 es V antiquus S futurae-fidem add. H* in mg. 17 praeterita V
in quantum-mediator add. S* in mg. 19 deum] dffifi V simul]
simul cum spu sco BPQbm 20 in quantum] quomodo BCFGHMO
PQVW Eug. edd. 22 rapina CGHMV arbitratus esse] arbitratus
est esse BHOPQVb, arbitratus est esse se F.
crucis, unus ille in mortuis liber, potestatem habens
ponendi animam suam et potestatem habens iterum sumendi
eam, pro nobis tibi uictor et uictima, et ideo uictor,
quia uictima, pro nobis tibi sacerdos et sacrificium, et ideo sacerdos,
quia sacrificium, faciens tibi nos de seruis filios de te
nascendo, tibi seruiendo. merito mihi spes ualida in illo est,
quod sanabis omnes languores meos per eum, qui sedet ad
dexteram tuam et te interpellat pro nobis: alioquin desperarem.
multi enim et magni sunt idem languores, multi sunt
et magni; sed amplior est medicina tua. potuimus putare
uerbum tuum remotum esse a coniunctione hominis et desperare
de nobis, nisi caro fieret et habitaret in nobis.
Conterritus peccatis meis et mole miseriae meae agitaueram
corde meditatusque fueram fugam in solitudinem, sed prohibuisti
me et confortasti me dicens: ideo Christus pro
omnibus mortuus est, ut et qui uiuunt iam non sibi
uiuant, sed ei qui pro omnibus mortuus est. ecce, domine,
iacto in te curam meam, ut uiuam, et considerabo
mirabilia de lege tua. tu scis inperitiam meam et infirmitatem
meam: doce me et sana me. ille tuus unicus, in quo
sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi,
redemit me sanguine suo. non calumnientur mihi superbi,
quoniam cogito pretium meum et manduco et bibo et erogo et
16] II Cor. 5, 15. 19] Ps. 118, 18. 21] Col. 2, 3. add. P* in mg., ad mortem mortem autem H 2 inter
mortuos F 3 suam ex meam corr. P* 4 et ideo-uictima om. F
7 tibi S: nobis BCFGHMOPQVW Eug. edd. 8 sedit Ml 9 alioqui
ClWl disperarem W 10 idem] id ~ F languores] languores mei
BCFMPQW edd. 11 ampliores (om. est) S 12 uerbum tuum pu-
U
tare V esse add. S* s. l. disperare W 14 conterritis Q, conterritus
*** (est ras.) P mol5 G, mole peceatoru et b 15 in corde BPQWbm
solitudine GW 16 confortasti] confirmasti BCFGHMOPQW edd.
pro omnibus Christus bm 17 ut et S: gt C, ut BFGHMOPQVW edd.
18 omnibus S: ipsis cet. et edd. 19 in te iacto V 22 tesauri F
23 me om. Ml calumniantur M 24 cogito ex cogitatio corr. P
_uiuo F rogo V, erigo M
et laudabunt dominum qui requirunt eum.