uirtus tua et sapientiae tuae non est numerus. et laudare
te uult homo, aliqua portio creaturae tuae, et homo circumferens
mortalitatem suam, circumferens testimonium peccati
sui et testimonium, quia superbis resistis: et tamen
laudare te uult homo, aliqua portio creaturae tuae. tu excitas,
ut laudare te delectet, quia fecisti nos ad te et inquietum
est cor nostrum, donec requiescat in te. da mihi, domine,
scire et intellegere, utrum sit prius inuocare te an laudare te
et scire te prius sit an inuocare te. sed quis te inuocat nesciens
te? aliud enim pro alio potest inuocare nesciens. an
5, 5 et Iac. 4, 6. minio depicta S 3 uirtus (r ex s corr.) B
est] est et BPQ 6 superbis ds H 7 aliqua] et a. P tu enim b exitas
Vsic saepe 8 quia] qui C a te QVl 9 domine] deus b 10 scire]
t
scire te V intelligere FV, intellere P si (t add. m. 2) M 11 et
saire-ait supra Im. add. 8 sit prius B sit om. W an inuocare te]
om. S; fort. erant addita in mg. nunc deleta set F 12 aliut S sic
semper nesciens] nesciens te BMqPQ edd.
in quem non crediderunt? aut quomodo credent sine
praedicante? et laudabunt dominum qui requirunt
eum. quaerentes enim inueniunt eum et inuenientes laudabunt
eum. quaeram te, domine, inuocans te et inuocem te
credens in te: praedicatus enim es nobis. inuocat te, domine,
fides mea, quam dedisti mihi, quam inspirasti mihi per humanitatem
filii tui, per ministerium praedicatoris tui.
meum, quoniam utique in me ipsum eum inuocabo, cum
inuocabo eum? et quis locus est in me, quo ueniat in me
deus meus? quo deus ueniat in me, deus, qui fecit caelum
et terram? itane, domine deus meus, est quicquam in
me, quod capiat te? an uero caelum et terra, quae fecisti
et in quibus me fecisti, capiunt te? an quia sine te non esset
quidquid est, fit, ut quidquid est capiat te? quoniam itaque
et ego sum, quid peto, ut uenias in me, qui non essem, nisi
esses in me? non enim ego iam inferi, et tamen etiam ibi
es. nam etsi descendero in infernum, ades. non ergo
essem, deus meus, non omnino essem, nisi esses in me. an
potius non essem, nisi essem in te, ex quo omnia, per
quem omnia, in quo omnia? etiam sic, domine, etiam sic.
19] Ps. 138, 8. 21] Rom. 11, 36. F01VW 4 inuenient BCFMOSPQW edd. 5 quaeram]
**eram F et] ut Mi supra lin. 6 es enim nobis BFHMPb, enim n.
es Q inuocat] i. enim V 7 humanitatem] humilitatem M* supra lin.
9 inuocabunt Ml dum meum V 10 eum uocabo BCFHOPbm eum
a
inuocabo cum om. GP 11 eum inuocabo Q et] ut V quo] in quo F
ueniad F sic saepe, uenat M in me] F s. I. 12 quo dens - in me
deus] add. 81 s. l. quo] qui pIV, et quis Q ueniat deus BM ue-\'
niat in me om. Q 13 ita P meus] add. F2 est] e F 14 terram W1
15 quia] S s. I. esset] sed V 16 quidquit S sic plerumque, quicquid;
cett. te add. VI 17 quid] qui BHMiPQ, qui i. qmodo 0* s. I.\',
C rn no
18 enim] om. BW iam inferi] i. inferi (f ra m. 2) 0, iam inferi (iam
in et no a m. 2) P, i. in inferis edd. 19 etsi] si F discendero W1
20 dne ds (om. meus) Q non omnino] qui n. o. BPQ esses-nisi om. H ;
22 pr. sic] om. FlQ
enim recedam extra caelum et terram, ut inde in me ueniat
deus meus, qui dixit: caelum et terram ego impleo?
ea* an imples et restat, quoniam non te capiunt et quo
refundes quidquid impleto caelo et terra restat ex te? an
non opus habes, ut quoquam continearis, qui contines omnia,
quoniam quae imples continendo imples? non enim uasa,
quae te plena sunt, stabilem te faciunt, quia etsi frangantur
non effunderis. et cum effunderis super nos, non tu
iaces, sed erigis nos, nec tu dissiparis, sed colligis nos. sed
quae imples omnia, te toto imples omnia. an quia non possunt
te totum capere omnia, partem tui capiunt et eandem partem
simul omnia capiunt? an singulas singula et maiores maiora,
minores minora capiunt? ergo est aliqua pars tua maior, aliqua
minor? an ubique totus es et res nulla te totum capit?
deus? quis enim dominus praeter dominum? aut quis
deus praeter deum nostrum? summe, optime, potentissime,
omnipotentissime, misericordissime et iustissime, secretissime
et praesentissime, pulcherrime et fortissime, stabilis
et inconprehensibilis, inmutabilis, mutans omnia, numquam
F ueniad in me F 3 terra F 5 eam S
•ria
impleris F* 6 refundis BOHMOPQVmo, refund (erio a m. 2) F
terrae F 7 quoquam] a q. BFGH0*PQS*Wb 9 plana M faciunt]
fecerunt aut f. Q quia] quę F 10 et cum effunderis] om. M1; *aut
effunuris M\' in mg., et c. effuderis G 11 eriges W1 dissiparis] dis-
ų
pergeris BOtPQb 12 quae] qui GM1 edd. to toto (corr. m. 2) M
te
13 totum S, te toto W1 capiunt] c. omnia V 15 minores] & m. W
est] om. F aliqua] alia M tua] tui BW\'iłmo 16 capit totum G
17 quid] qui W es ergo BGFGHMPQW edd., es ergo 0 rogo] ergo W
dńñl dm V 18 dominum] dm V 19 deum] diIS Ppr. V 20 omnipotentissime]
om. F iustissime (om. et) Q secre***tissime (tis ras.) F
secretissime et praesentissime om. Q 21 stabilis et fortissime V 22 et]
om. Q inconpraehensibilis OPS (sic saepe)
superbos et nesciunt; semper agens, semper quietus,
colligens et non egens, portans et implens et protegens, creans
et nutriens, perficiens, quaerens, cum nihil desit tibi.
amas nec aestuas, zelas et securus es, paenitet te et non
doles, irasceris et tranquillus es, opera mutas nec mutas
consilium; recipis quod iuuenis et numquam amisisti; numquam
inops et gaudes lucris, numquam auarus et usuras
exigis. supererogatur tibi, ut debeas, et quis habet quicquam
non tuum? reddens debita nulli debens, donans debita nihil
perdens. et quid diximus, deus meus, uita mea, dulcedo mea
sancta, aut quid dicit aliquis, cum de te dicit? et uae tacentibus
de te, quoniam loquaces muti sunt.
uenias in cor meum et inebries illud, ut obliuiscar mala mea
et unum bonum meum amplectar, te? quid mihi es? miserere,
ut loquar. quid tibi sum ipse, ut amari te iubeas a me
et, nisi faciam, irascaris mihi et mineris ingentes miserias?
paruane ipsa est, si non amem te? ei mihi! dic mihi per
miserationes tuas, domine deus meus, quid sis mihi. dic ani-mae meae: salus tua ego sum. sic dic, ut audiam. ecce
aures cordis mei ante te, domine; aperi eas, et dic animae
meae: salus tua ego sum. curram post uocem hanc et
SW: et in cett. et edd. in uetustate FGW superbos perducens
Q 2 agens] a. et F 3 colligens] et c. W 4 perficiens SW: et p.
s e
cett. et edd. 5 amans V aestuM V gelas M 6 dolos W tranquillos
01 op. mutans BPQ motas V1 7 consilia M recepis W1
quod non H ammisisti F 8 inobs FGHQW1 et] om. M1 gaudens
BFGPQ 9 debes V (■ m. 2) 10 reddis BGFGHMOPQV edd.,
n
reddes U debens W donas SW, donas cett. et edd. 12 aut quiddicit
et] om. SW 13 quoniam] quo B 14 dabit mihi 0, mihi da-I
bit BF, m. dabid JV2, dauid W1 acquiescere BO\'ił, adquiscere M 15 inhebries
V illut S; sic semper 16 quiT QW es] om. H1 18 mirl\'łis
0, minarls G, memineris SW1 19 est] sed G hei GV, eu FW
0
22 aperias M
ne moriar, ut eam uideam.
Angusta est domus animae meae, quo uenias ad eam: dilatetnr
abs te. rninosa est: refice eam. habet quae offendant
oculos tuos: fateor et scio. sed quis mandabit eam? aut cui
alteri praeter te clamabo: ab occultis meis manda me,
domine, et ab alienis parce seruo tuo? credo, propter
quod et loquor. domine, tu scis. nonne tibi prolocutus sum
aduersum me delicta mea, deus meus, et tu dimisisti
inpietatem cordis mei? non indicio contendo tecum, qui
ueritas es; et ego nolo fallere me ipsam, ne mentiatur iniquitas
mea sibi. non ergo indicio contendo tecum, quia,
si iniquitates obseruaueris, domine, domine, quis sustinebit?
terram et cinerem, sine tamen loqui, quoniam ecce misericordia
tua est, non homo, inrisor meus, cui loquor. et tu fortasse
inrides me, sed conuersus misereberis mei. quid enim
est quod uolo dicere, domine, nisi quia nescio, unde uenerim
huc, in istam dico uitam mortalem an mortem uitalem? nescio.
et susceperunt me consolationes miserationum tuarum, sicut
9, 3. 11] Ps. 26,12. 13] Ps. 129, 3. 16] cf. Gen. 18, 27. 17] cf.
Ier. 12, 15. FS, apprehendam BGtOtp, apprahendam V moriar
om. C, moriarne MV 2 ea F 3 est] e. m Q quo] qd V dilatest
F 4 offendat GWU 5 oculis tuis F mundauit FW 6 oculo
tis FV 8 loquar 0 dnS ex dm 0* tu scis] om. M 9 aduersus
OV meus] om. M 10 inpietates G non] non ergo V qui ueritas
-contèndo tecum] om. V 11 ego] hec W 12 contendo ex condendo F
13 si add. Ws. I. obseruaberis CIHIOlpl, obserbaueris ex obserbaberis F
qui Px; corr. m. 2 15 aput tfW sic semper 16 sine] sine me BPQVb
T r
loqui tamen B 17 inrisor GO, irrisor BCMV 18 i. pri.des Ol, i.rri.des
BFGMV 19 domine] d. deus meus BPQ edd. quia] quia dnS H
20 dico] om. Q, dico* HW mortalem uitam PQ, mortalem uitam:
tall an
mortalem dicam uitam b an morts, uitalB 10 add. m. 3 swpr. lin.) 0
21 susciperunt W
in tempore; non enim ego memini. exceperunt ergo me consolationes
lactis humani, nec mater mea uel nutrices meae
sibi ubera implebant, sed tu mihi per eas dabas alimentum
infantiae secundum institutionem tuam et diuitias usque ad
fundum rerum dispositas. tu etiam mihi dabas nolle amplius,
quam dabas, et nutrientibus me dare mihi uelle quod eis dabas:
dare enim mihi per ordinatum affectum nolebant quo abundabant
ex te. nam bonum erat eis bonum meum ex eis,
quod ex eis non, sed per eas erat: ex te quippe bona omnia,
deus, et ex deo meo salus mihi uniuersa. quod animaduerti
postmodum clamante te mihi per haec ipsa, quae tribuis intus
et foris. nam tunc sugere noram et adquiescere delectationibus,
flere autem offensiones carnis meae, nihil amplius.
Post et ridere coepi, dormiens primo, deinde uigilans.
hoc enim de me mihi indicatum est et credidi, quoniam sic
uidemus alios infantes; nam ista mea non memini. et
ecce paulatim sentiebam, ubi essem, et uoluntates meas nolebam
ostendere eis, per quos implerentur, et non poteram,
quia illae intus erant, foris autem illi nec ullo suo sensu ualebant
introire in animam meam. itaque iactabam et membra
1 quo] qua b formasti me B edd. 2 exeperunt V me ergo F
alibi neo
3 humane M uel] nec BOIV, uel G 4 implebant (a ex u corr.)
ubera C, implebant (p ex b corr.) ubera M mihi] m. dng PQ dabus
per eas Vb, p. eas dñã d. B aliment*um (i ras.) W 5 usque fundamentum
ad fundum H 6 etiam] enim W dabus mihi F nolle (e
ex 0 corr.) G 7 et nutrientibus-dabus] om. F uelle mihi dare b
eis] ex eis V, illis b 8 adfectum (d in f corr. m. 2) 0 quo] quod
SVW habundabant MIQW, abundabunt F 9 ex te abundabant edd.
eis erat V 10 ex eis non] eis non M1 W; non ex eis edd. per eos GM
omnia bona M, omnia ds b. Q 12 clamante V, clamante (e in ras. a
ae t
m. 2) 0 qua aribuis (corr. m. 2) P 13 suggere V, su*gere (g ras.) H,
d
surgere Q noram] n. aliter noueram H aquiescere C, acquiescere BV
14 offensionis FW 15 post et] post haec GFMb redere corr. ex
i
redire V primo dormiens F primo Ol, pmo 02 s. lin. 17 uidimus F,
uidemus agere Q alios] et alios B 0 9PQ edd. 19 eis] om. V quod 0
20 illae] om. F foris (i ex e corr.) W 21 et membra iSW: membra
cett. et edd.
qualia poteram: non enim erant ueri similia. et cum mihi
non obtemperabatur uel non intellecto uel ne obesset, indignabar
non subditis maioribus et liberis non seruientibus et
me de illis flendo uindicabam. tales esse infantes didici, quos
discere potui, et me talem fuisse magis mihi ipsi indicauerunt
nescientes quam scientes nutritores mei.
Et ecce infantia mea olim mortua est et ego uiuo. tu autem,
domine, qui et semper uiuis et nihil moritur in te, quoniam
ante primordia saeculorum et ante omne, quod uel ante
dici potest, tu es et deus es dominusque omnium, quae creasti,
et apud te rerum omnium instabilium stant causae et rerum
omnium mutabilium inmutabiles manent origines et omnium
inrationalium et temporalium sempiternae uiuunt rationes, dic
mihi supplici tuo, deus, et misericors misero tuo, dic mihi,
utrum alicui iam aetati meae mortuae successerit infantia mea.
an illa est, quam egi intra uiscera matris meae? nam et de
illa mihi nonnihil indicatum est et praegnantes ipse uidi feminas.
quid ante hanc etiam, dulcedo mea, deus meus? fuine alicubi
aut aliquis? nam quis mihi dicat ista, non habeo; nec pater
nec mater potuerunt nec aliorum experimentum nec memoria
mea. an irrides me ista quaerentem teque de hoc, quod noui,
laudari a me iubes et confiteri me tibi?
F 2 qualia poteram] om. SW uere CFGHOlSW
3 intellectu W ne] cnon F 4 subditis] subdit\' Q, s. sed b 5 quos]
qd W 6 mihi magis 0, magis (mihi om.) Ml ipsi] om. FV 7 non
scientes b 8 mea**olim 0 olim infantia mea B 9 nil B qM*
ante P 11 potest. P tu es] tu es ds F et] ras. V es] eras. V
e W & dominus* (q. eras.) W, dHsquae D 12 ** stabilium (in ras.)
V, stabilium G istant SW 13 immotabiles V origenes C1, origin**es
(al ras.) P 14 irrationalium O\'iłW, inrationabilium BCBF
GMPV edd. temporarium F 16 alicui ae. m. iam B, iam alicui mo
aliquid Q 1 iam aet. meae V* in ras. 17 egi] ex ego corr. G\'ił et]
et ea Q 19 ante hanc] ante hac DM, a. huc C, haec V f:ui*na P
20 nec mater nec pater BPQ 21 nec mater W*, & m. W1 nec aliorum]
potuitne a. G 22 teque] tequ* H, te qui Fb, **qui M (te ras.) noui]
te
noli C1; corr. m. 2 n. quod b 23 laudari] 1. te Mb iubeas F, iubes
(te add. m. 2) H, iubes a me Q me] om. V tibi 01 in ras.
Confiteor tibi, domine caeli et terrae, laudem dicens tibi de
primordiis et infantia mea, quae non memini; et dedisti ea
homini ex aliis de se conicere et auctoritatibus etiam muliercularum
multa de se credere. eram enim et uiuebam etiam
tunc et signa, quibus sensa mea nota aliis facerem, iam in
fine infantiae quaerebam. unde hoc tale animal nisi abs te,
domine? an quisquam se faciendi erit artifex? aut ulla uena
trahitur aliunde, qua esse et uiuere currat in nos, praeterquam
quod tu facis nos, domine, cui esse et uiuere non aliud atque
aliud est, quia summe esse atque summe uiuere id ipsum est?
summus enim es et non mutaris, neque peragitur in te hodiernus
dies, et tamen in te peragitur, quia in te sunt et ista
omnia: non enim haberent uias transeundi, nisi contineres ea.
et quoniam anni tui non deficiunt, anni tui hodiernus dies:
et quam multi iam dies nostri et patrum nostrorum per hodiernum
tuum transierunt et ex illo acceperunt modos et utcumque
extiterunt, et transibunt adhuc alii et accipient et
utcumque existent. tu autem idem ipse es et omnia crastina
atque ultra omniaque hesterna et retro hodie facies, hodie
fecisti. quid ad me, si quis non intellegat? gaudeat et ipse
dicens: quid est hoc? gaudeat etiam sic et amet non inueniendo
inuenire potius quam inueniendo non inuenire te.
M caeli] pater celi V laudens (corr. m. 2) D 2 ea
c
0, ea M 3 autoritatibus (° add. m. 2) 0, auctori*tatibus (b; ras.) W
4 uidebam FH etiam] iam G 5 aliis nota F fecerim F in finem
GHSW; F2 in mg. 6 infantiae] i. mee OV1, in facie W 8 traitur F
. qua] quae SW, qua V curat STT praeter quam 0, preter que F
f
9 a*c*is V aliut S; sic semper 10 est] om. CDGMI0IW; est aliud
atq. aliud F quia] qua D atque] ac DGHMOPQW, et V id]
om. M est] es BCDFM*OaP edd., es* (t ras.) W 11 in te** W
hodiernus dierI4 F 12 pr. et] eras. V 13 haberent] h. dies G 14 qm*
anni P deficient FaGaOaPQb hodiernus] h. e V 15 iam] om. F
nostri* P 16 acciperunt W et] add. 02 in mg.; & t F utquumque
Q 17 et transibunt—existent] om. V athuc S; sic semper, adduc
Qs 18 exsistent C, extent M 19 omnia quae CDXGHM2PS,
omniaqlu 0 esterna 0, esterna FQIW, aeterna G, externa PV
odie F 20 intellegit FM 22 non inuenire te] inuenias te V
et misereris eius, quoniam tu fecisti eum et peccatum non
fecisti in eo. quis me commemorat peccatum infantiae meae?
quoniam nemo mundus a peccato coram te, nec infans, cuius
est unius diei uita super terram. quis me commemorat? an
quilibet tantillus nunc paruulus, in quo uideo quod non memini
de me? quid ergo tunc peccabam? an quia uberibus
inhiabam plorans? nam si nunc faciam, non quidem uberibus,
sed escae congruenti annis meis ita inhians, deridebor atque
reprehendar iustissime. tunc ergo reprehendenda faciebam,
sed quia reprehendentem intellegere non poteram, nec mos reprehendi
me nec ratio sinebat. nam extirpamus et eicimus
ista crescentes. nec uidi quemquam scientem, cum aliquid
purgat, bona proicere. an pro tempore etiam illa bona erant,
flendo petere etiam quod noxie daretur, indignari acriter non
subiectis hominibus liberis et maioribus hisque, a quibus genitus
est, multisque praeterea prudentioribus non ad nutum
uoluntatis obtemperantibus feriendo nocere niti quantum potest,
quia non oboeditur imperiis, quibus perniciose oboediretur? ita
1 dicet 8 2 misereris (be add. m. 2) M qfim*** (qñm ras.) P
peccato W1 3 me] i mihi M* supr. lin., mecum b conmemoret
CDM infantiae] in facie W1 4 qñiñ* P ne infans D
e
5 unius est uita diei uita M, est diei unius u. G commemorat (corr.
V
m. 2) D 6 quilibet (T m. 2) C, quislibet M nunc] non D 1 7 peccabam]
p. plorans G an] hanc W huberibus G, uberius M1 8 iniabam
SV, inhibam H1 plorans] om. G si] et si V nunc] c eras. H
9 congruendi W1 inians SV, inhiens G, & inhians H, ut hians F
deriderabor S, deribor M adque 001 10 repraehendar SW; sic semper
reprehendenda* (s ras.) W 11 reprehendentem] nte in ras. GW reprehendendi
DaFGaHOaPaQVW 12 nam] naro et H eiciamus D,
iecimus F 13 crescentes add. G m mg., crescendo FG 1 aliquit S,
sic semper; aliqua V, aliud M 14 purgabat CDM illa bona-etiam]
om. F 16 liueris D, sed liberis B et maioribus liberis F 18 uoluptatis
W optemperantibus 0*Q nititur W potest (st add. m. 2) M
19 oboedietur O1, oboediretur FO* perneciose M\'J, pernetiose B oberiretur
Fl
infantium. uidi ego et expertus sum zelantem paruulum: non-\'
dum loquebatur et intuebatur pallidus amaro aspectu conlac-i
suum suum. quis hoc ignorat? expiare se dicunt ista matres
atque nutrices nescio quibus remediis. nisi uero et ista
innocentia est, in fonte lactis ubertim manante atque
opis egentissimum et illo adhuc uno alimento uitam ducentem\'
consortem non pati. sed blande tolerantur haec, non quia
nulla uel parua, sed quia aetatis accessu peritura sunt. quod
licet probes, cum ferri aequo animo eadem ipsa non possunt,
quando in aliquo annosiore deprehenduntur.
Tu itaque, domine deus meus, qui dedisti uitam infanti et ;
corpus, quod ita, ut uidemus, instruxisti sensibus, conpegisti
membris, figura decorasti proque eius uniuersitate atque incolumitate
omnes conatus animantis insinuasti, iubes me laudare
te in istis et confiteri tibi et psallere nomini tuo,
altissime, quia deus es omnipotens et bonus, etiamsi sola
ista fecisses, quae nemo alius potest facere nisi tu, une, a
quo est omnis modus, formosissime, qui formas omnia et lege
tua ordinas omnia. hanc ergo aetatem, domine, qua me
B 2 uidi] u. enim F paruulum] puerum B 4 ista]
om. W; istę 01 5 remediis] modis G1, af remediis G\'ił in mg. 6 ubertl
a
ex ubera corr. 0* manente M; corr. m. 2; manantS W *abundante
i v
(h ras.) M 7 opis (0 in ras.) 0, opes C, opibus PQ, opus G, opus opelentissimum
M 8 blandae S, ualde V tolerantur 0% in ras. 9 accensu
F, accesu W sint Q 10 probet probes D cum ferri] con-
\' V
ferri DIM, tamen ferri b 11 depraehenduntur PS, deprehendantur
D 12 ab tu itaque incipit liber Parisinus no. 12191 (E) ine
fantia (om. et; e add. m. rec.) V, infantia et D 13 ut] et F, om. W
intruxisti S, instrucsisti CD1 14 decoronasti F atque incolumitate
add. D2 in mg., incolomitate FGHMPlVW 15 conatos W **sinuasti
a
(in ras.) F iubet M1 16 tibi om. M 17 \'e (8 add. m. 2) M, es D\' s. I.
18 alius] om. D fecere Ml une] aq une F, une in un\' corr. P\'j,
uno D 19 quo ex qua corr. F est] om. M modus ex mundus
c
corr. F formosissim\'e P formans W 20 ordinans W aełatem P
quam me GGOVm, de qua me D
ex aliis infantibus conieci, quamquam ista multum fida coniectura
sit, piget me adnumerare huic uitae meae, quam uiuo
in hoc saeculo. quantum enim adtinet ad obliuionis meae
tenebras, par illi est, quam uixi in matris utero. quod si et
in iniquitate conceptus sum et in peccatis mater mea
me in utero aluit, ubi, oro te, deus meus, ubi, domine, ego,
seruus tuus, ubi aut quando innocens fui? sed ecce omitto
illud tempus: et quid mihi iam cum eo est, cuius nulla uestigia
recolo?
potius ipsa in me uenit et successit infantiae? nec discessit illa:
quo enim abiit? et tamen iam non erat. non enim eram infans,
qui non farer, sed iam puer loquens eram. et memini
hoc, et unde loqui didiceram, post aduerti. non enim docebant
maiores homines praebentes mihi uerba certo aliquo ordine
doctrinae sicut paulo post litteras, sed ego ipse mente, quam
dedisti mihi, deus meus, cum gemitibus et uocibus uariis et uariis
membrorum motibus edere uellem sensa cordis mei, ut uoluntati
pareretur, nec ualerem quae uolebam omnia nec quibus uolebam
omnibus. pensabam memoria: cum ipsi appellabant rem
om. D exegisse (ex, ut uidetur, eras.) 8
2 multum ista Q 3 qua BCFPQb 4 enim] om. F 5 qua E utero
matris D si et] ** et (si raa.) V, et si FQb, si M, et si et W 6 iniquitatib;
F 7 in utero me BFGHPQ me mater mea in utero edd.
aluit] habuit G ubi domine-tuus] om. W 8 aut] et Q ommitto
EiH, omitte M 9 illut S; sic semper eo] add. 0 s. l., illo F 13 habiit
FW non erat] onerat W 14 fars F, fa**rer P memini (om. et) E
15 loqui didiceram] didiceram 1. W, 1. didicerim BCGHPVmo post tam
aduerti M auerti G pr. 17 lit*eras M, litter§ V mentem CDIMW
et i r
qua V 18 iemitibus F pr. et om. E uariis om. M *uaris memborum
(a eras. corr. m. 2) M 19 uoluntate W 20 paretur D181; corr.
m. post. omnia-uolebam] add. M\' in mg. 21 omnibus] omnia BPQ
pensabam] pensabo H1, prensabam (rgns m. 2 in ras.) 0, praesonabam
EGmo, psonabam M, praesentabam V, praestabam BP, praestabat Q
memoriam G BY cum] quod W-
uidebam et tenebam hoc ab eis uocari rem illam, quod
sonabant, cum eam uellent ostendere. hoc autem eos uelle
ex motu corporis aperiebatur tamquam uerbis naturalibus omnium
gentium, quae fiunt uultu et nutu oculorum ceterorumque
membrorum actu et sonitu uocis indicante affectionem
animi in petendis, habendis, reiciendis fugiendisue rebus. ita
uerba in uariis sententiis locis suis posita et crebro audita,
quarum rerum signa essent, paulatim colligebam measque iam
uoluntates edomito in eis signis ore per haec enuntiabam. sic
cum his, inter quos eram, uoluntatum enuntiandarum signa
conmunicaui et uitae humanae procellosam societatem altius
ingressus sum pendens ex parentum auctoritate nutuque maiorum
hominum.
ludificationes, quandoquidem recte mihi uiuere puero id proponebatur,
obtemperare monentibus, ut in hoc saeculo florerem
et excellerem linguosis artibus ad honorem hominum et falsas
diuitias famulantibus. inde in scholam datus sum, ut discerem
litteras, in quibus quid utilitatis esset ignorabam miser. et
tamen, si segnis in discendo essem, uapulabam. laudabatur
enim hoc a maioribus, et multi ante nos uitam istam agentes
S, meam W ad] eras. 0,
om. E aliquod 0 monebant (0 ex e corr.) F 2 et tenebam] om.
SW 3 *uellent (v ras.) M, uellem F eos] s. l. add. F; eis P1
4 aperiebaritur E 5 ceteroque HOIW 6 actu] s. 1. Da indicantem
EV affectationem G 7 penden*dis W fugendisue rebus M, fugien-
0V
dis faciendisue r. H, fugiendib; uirib; W 8 sententiis 0 9 qaru V
10 in] & in F hore W per] post M enuntiabam 0, enuntiabant D1
h
11 is C *eram W 13 auctoritate parentum B nutuque] natuque
EFGMOPQb 15 ibi] add. 02 s. 1. miserias om. Q1 16 mihi recte
onen
BPQ b 17 optemperare 08 mentibus E 18 exellerem V, excellentiorem
S, excellen**tiorem W linguiosis M artib; artibus F hominu
add. E* s. 1. & add. D3 s. 1. 19 scolam FHMOPQSVW, scola F
i
ut] om. W1 20 literas B 21 si] ex se corr. M2 segnes C bapulabam
D 22 hoc enim C hoc] om. F, hec W.
multiplicato labore et dolore filiis Adam. inuenimus autem,
domine, homines rogantes te et didicimus ab eis, sentientes
te, ut poteramus, esse magnum aliquem, qui posses etiam non
adparens sensibus nostris exaudire nos et subuenire nobis.
nam puer coepi rogare te, auxilium et refugium meum,
et in tuam inuocationem rumpebam nodos linguae meae et
rogabam te paruus non paruo affectu, ne in schola uapularem.
et cum me non exaudiebas, quod non erat ad insipientiam
mihi, ridebantur a maioribus hominibus usque ab ipsis parentibus,
qui mihi accidere mali nihil uolebant, plagae meae,
magnum tunc et graue malum meum.
Estne quisquam, domine, tam magnus animus, praegrandi
affectu tibi cohaerens, estne, inquam, quisquam — facit enim
hoc quaedam etiam stoliditas — est ergo, qui tibi pie cohaerendo
ita sit affectus granditer, ut eculeos et ungulas atque huiuscemodi
uaria tormenta, pro quibus effugiendis tibi per uniuersas
terras cum timore magno supplicatur, ita parui aestimet,
diligens eos, qui haec acerbissime formidant, quemadmodum
FPQb, perstruxerant W cogebatur W pr. 3 dote
mine] om. F rogantes E, te rogantes Q didicimus] uidimus V1, corr.
m. 2 4 aliquid EGM possis FQ, posset ElH etiam] iam H 5 exte
audire] et ex. F, exuaudire Q nos et] nec non et E 6 rogarae P
aarislium F 7 inuocationem tuam (om. in) F 8 rogaba* W scola
BFHMOPQSVW, scolis Fa, in mg.: scolae pluraliter efferunt bapularem
D; corr. in mg. 9 exadiebus (d ex u corr.) F insipientiam] i. meam F
n
10 rideba*tur P, ridebatur FGQSW usque Ml, atq; M9 s. l. ab]
ad D1FW. 11 accedere MIW mali* D,! mali aliquid BPQxb
nihil] non B uoleba M1 plagae meae Q 12 mal*um (i ras.) G
..t
meum 6. Ne quisquam CEH 13 esne M 14 quoherens W 15 etiam
quaedam V e*tiam M, enim W ergo qui] enim F pie] p V quoherendo
W 16 affectus sit B, s. adfectus O1, affectus (om. sit) W1
equuleos M, eculeus EW huius modi V 17 pro] p Ml effugendis
M, efiugugiendis F 19 diligens mss.: deridens M* s. l., mo, irridens b
haec] om. M aceruissime DaFPaVW quemammodum GMS (sic
semper)
affligebamur? non enim aut minus ea metuebamus aut minus
te de his euadendis deprecabamur, et peccabamus tamen minus
scribendo aut legendo aut cogitando de litteris, quam exigebatur
a nobis. non enim deerat, domine, memoria uel ingenium,
quae nos habere noluisti pro illa aetate satis, sed delectabat
ludere et uindicabatur in nos ab eis qui talia utique agebant.
sed maiorum nugae negotia uocabantur, puerorum autem talia
cum sint, puniuntur a maioribus, et nemo miseratur pueros
uel illos uel utrosque. nisi uero adprobat quisquam bonus
rerum arbiter uapulasse me, quia ludebam pila puer et eo ludo
inpediebar, quominus celeriter discerem litteras, quibus maior
. deformius luderem. aut aliud faciebat idem ipse, a quo uapulabam,
qui si in aliqua quaestiuncula a condoctore suo uictus
esset, magis bile atque inuidia torqueretur quam ego, cum in
certamine pilae a conlusore meo superabar?
rerum omnium naturalium, peccatorum autem tantum ordinator,
domine deus meus, peccabam faciendo contra praecepta parentum
et magistrorum illorum. poteram enim postea bene uti
F pueri** W 2 afligebamur C1, afficiebamur G eam S
metuebamur F 3 te de his] tediis W depraecabamur PS (sic semper),
deprecamur F peccamamus Fl 4 exiebatur W 6 uoluisti* G
9
satis] om. H dele*tabat (c ras.) 0 d. nos satis H 7 et-agebant]
om. Q 1 in nos] aliter in nobis H, a nobis F utique qui talia G
gerebant GM 8 nucae O1, nuiae F necotia El uocantur BCFG
HMOPQ edd. 9 miserator F, misereatur 0, misere*tur (a ras.) M
pueros] om. E1 pueris u. illis u. utrisque M* 10 approbet C edd.
11 arbitier F uapulassem (om. me) E quia] quo 01 pilo add.
M* s. l. eo] ego (g in ras. m. 2) W 13 aut] at D* in mg., haud b
faciebaijt E idem] add. M* s. l., id 6 Ml 14 quondoctore (om. a) W,
condiacipolo
condoctore Q uicta V 15 bile] in ras. D, uile EG1, zelo CM inuitus
torqueretur G, inuidiator (inuitator E) queritur (quaeretur W) EFW
ego cum] ego sum c. E, ego qui Q 16 con*lusore P, conlusere (om. a) W
superabor M1 17 meus om. BCFGHMOPV edd. et creator] ac c.
GM, atq. dispositor F 18 omnium rerum DHO autem] add. S s. I.
ordinator] non ordinator BxGMPQlb 19 praecepta Q 20 bene
postea Q uti] ut W litteras G 1 Ml
non enim meliora eligens inoboediens eram, sed amore ludendi,
amans in certaminibus superbas uictorias et scalpi aures meas
falsis fabellis, quo prurirent ardentius, eadem curiositate magis
magisque per oculos emicante in spectacula, ludos maiorum;
quos tamen qui edunt, ea dignitate praediti excellunt, ut hoc
paene omnes optent paruulis suis, quos tamen caedi libenter
patiuntur, si spectaculis talibus inpediantur ab studio, quo eos
ad talia edenda cupiunt peruenire. uide ista, domine, misericorditer
et libera nos iam inuocantes te, libera etiam eos qui
nondum te inuocant, ut inuocent te et liberes eos.
nobis per humilitatem domini dei nostri descendentis ad superbiam
nostram et signabar iam signo crucis eius et condiebar
eius sale iam inde ab utero matris meae, quae multum sperauit
in te. uidisti, domine, cum adhuc puer essem et quodam
die pressu stomachi repente aestuarem paene moriturus, uidisti,
deus meus, quoniam custos meus iam eras, quo motu
animi et qua fide baptismum Christi tui, dei et domini mei,
flagitaui a pietate matris meae et matris omnium nostrum,
ecclesiae tuae. et conturbata mater carnis meae, quoniam et
1 uolebam F quoquumque Q me* (i ras.) V, me. B 2 elegens
W 4 f*abellis (1 ras., b in ras.) M, fauellis W eadem] ea EM
5 per oculos] o pr. in ras. 0, p. occulos F, per oc. periculosa BPQb,
periculose CD emicante] te m ras. 0, micante CDPQb, micantem F
ludos] ludosque BODEFGMIPQV edd., ludisque M* 6 ędunt HIV,
aut F praedicti W exellunt V, sic saepe 7 obtent GQ, exoptent V1
mv
quod M caedi] ceu H1 8 patiunt F inpediantur D a CPQ edd.
eas W 9 Vide ex Vnde corr. M3 domine ista V 11 nondum (om.
aet na
te) M 12 uita aerna P, uita eaerna F, u. aeter D (na m. 2) nobis
promissa edd. 13 nobis] b ex u corr. 0%, a n. Q humanitatem V dei]
om. W1 descendentes F 14 isgno F 15 inde] in die W speraui W1
17 praessu DXHXSW, pressus BFGIMPIQb, pressura Pa stomachi]
sthomaci S, stomaci GlDxH, sthomachi GH, st. dolore BFQb, st. infirur
mitate M\'ił estuare W moritus (it m. 2 in ras.) V, morituros W1,
mortuus F 18 custus W iam eras meus M, meus eras (om. iam) F
modotu W, moto F 19 et] om. EM tui] tu G* in ras. dei domini
om. et) F 20 a] om. W nostrorum FO1 21 matris W
fide tua, iam curaret festinabunda, ut sacramentis salutaribus
initiarer et abluerer, te, domine Iesu, confitens in remissionem
peccatorum, nisi statim recreatus essem. dilata est itaque
mundatio mea, quasi necesse esset, ut adhuc sordidarer, si
uiuerem, quia uidelicet post lauacrum illud maior et periculosior
in sordibus delictorum reatus foret. ita iam credebam
et illa et omnis domus, nisi pater solus, qui tamen non euicit
in me ius maternae pietatis, quominus in Christum crederem,
sicut ille nondum crediderat. nam illa satagebat, ut tu mihi
pater esses, deus meus, potius quam ille, et in hoc
eam, ut superaret uirum, cui melior seruiebat, quia et in hoc
tibi utique id iubenti seruiebat.
Rogo te, deus meus, uellem scire, si tu etiam uelles, quo
consilio dilatus sum, ne tunc baptizarer, utrum bono meo
mihi quasi laxata sint lora peccandi an non laxata sint. unde
ergo etiam nunc de aliis atque aliis sonat undique in auribus
nostris: "sine illum, faciat; nondum enim baptizatus est." et
tamen in salute corporis non dicimus: sine uulneretur amplius;
nondum enim sanatus est. quanto ergo melius et cito sanarer
et id ageretur mecum meorum meaque diligentia, ut recepta
salus animae meae tuta esset tutela tua, qui dedisses eam.
1 parturiebat BGBEFGHMOPQV edd. 2 curare 0, curret Vi, curc
rêret M2 3 intiarer W1, iniciarer H *te P, a te FV in] & F
remissione* (m ras.) V 4 est] om. H pr. 5 mudatio D1 sordidarer]
ordinarer E1 6 uiuenirem M lauachrum GH illud] om. V,
illum M 7 cordibus V ita] om. V1 credebat FO* (cre)debam etI
illa add. M* s. I. 9 me ius] eius SW, melius F xpo EGMW1
t
credere FSW 10 satagebam E tu] om. B1 11 adiuuabat W
12 superaretur W seruiebat melior F quia - seruiebat] om. 01
13 utique *** (quae ras.) D iuuenti W, iubente F 14 si] sci W 15 dila**tus
H nec W ne tunc] add. PS 16 sunt BGPVW1 lora]
uincula Q sunt BOGHOIPQWl 17 ergo] om. B, erge F1 de
aliis F sonant 0 utique 01 18 nostris] add. 02 in ras. faciat]
faciat quod uult BO* in mg. PQ edd. 19 salutem H 20 ergo] enim W
e
et cito] ut cito G 21 id ageretur] id agaretur C, indignaretur SW
meorum] me rum F meaque] atque W
post pueritiam uidebantur, nouerat eos iam illa mater et terram
potius, unde postea formarer, quam ipsam iam effigiem
conmittere nolebat.
metuebatur, non amabam litteras et me in eas urgeri
oderam; et urgebar tamen et bene mihi fiebat nec faciebam
ego bene: non enim discerem, nisi cogerer. nemo enim inuitus
bene facit, etiamsi bonum est quod facit. nec qui me
urgebant, bene faciebant, sed bene mihi fiebat abs te, deus
meus. illi enim non intuebantur, quo referrem quod me
discere cogebant, praeterquam ad satiandas insatiabiles cupiditates
copiosae inopiae et ignominiosae gloriae. tu uero, cui
numerati. sunt capilli nostri, errore omnium, qui mihi
instabant ut discerem, utebaris ad utilitatem meam, meo autem,
qui discere nolebam, utebaris ad poenam meam, qua plecti
non eram indignus tantillus puer et tantus peccator. ita non
de bene facientibus tu bene faciebas mihi et de peccante me
ipso iuste
sua sibi sit omnis inordinatus animus.
EM quod FO*PSVW temtationum CV, temtationem F
2 uidebatur W pr. eos] illos QV terram potius scripsi, t. per eos mss.,
territa p. eos 0* s. I, terram p\' eos Q1, tibi tam eos Bb 3 ipsa W 5 adolescentia
C*FGO%Q 6 in* eas] om. Q1 urgueri et 7 urguebar OI.EFI
GHP1VW 8 enim] autem BOEFGMOPQV edd. 9 ne H 10 urguebant
CFGHPVW f**iebat V te] te dffif Q 11 intuebatur O\'Wl
d
quo] qui (d m. 2) H, quid M, quomodo E referem G1, referren* (t ras.)
r
O1, *errem M, ferrem E quod] quid H, qui Mil s. l., quo W 12 praet
et
#erquam P saciendas F 13 copiosae (et a m. 2) C tui F 14 capilli]
et c. (et add. m. 2) 0 nostri] capitis nostri BCFH edd. 15 ut
discerem om. Q utebatis F meo] me* (o ras.) P, me OQ 16 flecti V
de
17 peccator** (um ras.) Q ita non de codd., ita non de (corr. m. 2) H,
i. de non edd. 18 tu] ras. V tu bene faciebus S1 s. I. precante F
19 retribuas M1 enim] e. dna F poena. (s ras.) W
puerulus imbuebar, ne nunc quidem mihi satis exploratum
est. adamaueram enim latinas, non quas primi magistri, sed quas
docent qui grammatici uocantur. nam illas primas, ubi legere
et scribere et numerare discitur, non minus onerosas poenalesque
habebam quam omnes graecas. unde tamen et hoc nisi
de peccato et uanitate uitae, qua caro eram et spiritus ambulans
et non reuertens? nam utique meliores, quia certiores,
erant primae illae litterae, quibus fiebat in me et factum
est et habeo illud, ut et legam, si quid scriptum inuenio, et
scribam ipse, si quid uolo, quam illae, quibus tenere cogebar
Aeneae nescio cuius errores oblitus errorum meorum et plorare
Didonem mortuam, quia se occidit ab amore, cum interea me
ipsum in his a te morientem, deus uita mea, siccis oculis ferrem
miserrimus.