et adsuerunt
inquit folia ficus et fecerunt sibi subcinctoria.
ficum hoc loco pro qua specie debeamus accipere diuinarum
nos docet series lectionum, quandoquidem sanctos esse qui
sub uite et ficu requiescunt scriptura memorauerit et Solomon
dixerit: quis plantat ficum et de fructu eius
non manducat? et dominus ad ficum uenerit, sed ideo
sit offensus, quia non inuenerit fructum, sed folia tantum.
docet ergo me Adam quid sint folia, qui posteaquam peccauit,
de foliis ficus fecerit sibi subcinctorium, qui de fructibus
magis eius gustare debuerit. iustus fructum eligit, folia
peccator. qui est fructus? fructus inquit spiritus est caritas
gaudium pax patientia benignitas modestia
continentia dilectio. non habebat fructum qui gaudium
.R (cotT. m2) V\' 3 quibus (eras.) quibus A delectationes
ow. 7!V 4 delectionibus A mundi... obumbrarent
om. RV\' 5 foliis P (i alt. ex a) quibumbrarent (m2 que obumbrarent)
P 6 clausos (a a. M.) M cluaos .BF\' 7 ita om. RV\' inponerent
A 10 succinctoria RMSCDV\' 11 debeamus (a s. M.) R debemus
BV\' 12 docens)eries (corr. m2) P 13 uitae APMS et
ficu om. jB, in mg. m1 S fico RV\' requiescant RV\' scriptura
rA solomon PM aulemon V\' salomon cet. 14 quis...
manducat OMt. RV\' fructuj 6ca AV et (corr. graphio) P ueniens
(om. scd) C\' 16 tantum (n s. M.) A eius tantum B 17 me ergo RV\'
f}olia (1 exp. m2) A folia ficus B 18 folia R (o N. a m2) V\' auccinct<nium
RMBCC\'V\' 19 eius magis RMBP\'V\' fractum (r s. M.) A
eligit PVMC elegit c<\'<- flolia A 20 qui AP quid VCx quis cet.
22 habebat SP\'CC\' habeat B habent F\' habet cet. fructum (r s. M.) A
dei, non habebat continentiam qui de interdicto sibi
gustauerat ligno.
ergo quicumque praeuaricatur mandatum
dei spoliatur atque nudatur et fit ipse sibi turpis. uult se
operire quibusdam ficus foliis, fortasse quibusdam inanibus
uel umbratilibus sermonibus, quos conpositis mendaciis adsuens
et uerbum de uerbo struens ad operiendam conscientiam
suae mentis factique uelamen peccator intexit, ut pudenda
sua contegat. iacit enim supra se folia qui culpam uelare desiderans
aut diabolum delicti memorat auctorem aut carnis
praetendit inlecebras aut alium quempiam persuasorem prodit
erroris. et de scripturis diuinis frequenter promit exempla,
quibus iustos in culpam perhibet incidisse dicens, si forte
in stupris fuerit deprehensus: (et Abraham cum ancilla concubuit
et Dauid alienam adamauit et sibi adsciuit uxorem\':
adsuit enim quaedam sibi exempla de propheticarum serie
scripturarum, fructum earum non putat requirendum.
nonne
tibi uidentur etiam Iudaei folia adsuere, dum legis spiritalis
uerba corporaliter interpretantur? quorum interpretatio
omnem uiriditatis amittit damnata maledicto ariditatis
aeternae. bona igitur interpretatio, hoc est spiritalis ficus, est
fructuosa, sub qua iusti sanctique requiescunt. quam qui plantauerit
in animis singulorum, sicut Paulus ait: ego
sqq. Reg. II 11, 4 et 27 22 Mich. 4, 4 23 I Cor. 3. 6 APRVDV\' non habet non habebat M non
habeat non habeat B praeaaricatus (r pr. s. M.) A erat] est B
2 habet V habeat B 3 post praeuaricatur add. iudicia, sed er<M. A
5 quibasdam] quibua RMV\' 7 operiendam A 9 iacit (t s. M.) A
culpam (1 in ras.) A desiderat RV\' 10 delicti diabolum B
12 promittit A 13 iustos om. RV\' 14 habraham A (h j?r. exp.) J!
16 adaait] adscVM quaedam sibi quaedam AP
quaedam sibi folia quaedam D sibi quaedam SBP\'C\'C quaedam RV\'
17 earam (a a. M.) A *€arum (a a. M.) P putant (n er<M.) A 20 omnem .
fructum B uiriditatis eA (i pr. in ras. 2 litt.) P (en
a. i alt.) dampnata 6 (6 s. tt.) P 21 est pr.] esse AVC\' est ai Jf
est et M est de R (de exp.) V\'
autem interpretatio fructum ferre, uiriditatem seruare non poterit.
quod igitur grauius est hac se Adam interpretatione succinxit
eo loci, ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset.
in lumbis enim quibus praecingimur quaedam semina
generationis esse dicuntur: et ideo male ibi succinctus est
Adam foliis inutilibus, ubi futurae generationis non fructum
futurum, sed quaedam peccata signaret, quae manserunt usque
in aduentum domini saluatoris. ceterum posteaquam dominus
aduenit, ficum inuenit incultam. rogatus ne eam iuberet excidi
ut coleretur permisit. et ideo iam non foliis, sed diuino
sermone succingimur, quia ipse dominus ait: sint lumbi
uestri praecincti et lucernae ardentes. unde etiam
pecuniam in zonis nostris portari prohibet; non enim saecularia,
sed aeterna debet zona nostra seruare.
ad uesperum. quae est ambulatio dei, qui ubique semper
est? sed puto deambulationem quandam esse dei per diuinarum
seriem scripturarum, in quibus dei quaedam uersatur praesentia,
cum audimus quia ipse aspicit omnia et oculi
domini super iustos, cum legimus quia Iesus sciebat
signaret); cf. Baeda Hex. I (II 55 D Jf.) 10 Matth. 21, 19 Luc. 13, 6
pqq. 12 Luc. 12, 35 14 Matth. 10, 9 16 Gen. 3, 8 20 Psalm.
XXXIII 16 21 Lac. 6, 8 A manducauit ACV\' et (-bit corr.) PRM 2 fructum
ferre RSBCC\'V\' et (in quibus ferre et) M-P\' forma AD forme PV
3 grauius (ni a. M.) -4 haęc A saccincxit M 4 loci P (o m2 s.
t) VCx Augustinus Baeda loco A (i N. o alt.) ce<. fructu PMP\'
fractus (magis est) D fructum cet. 5 praecingitur APVC\'D praecingimua
(r s. a m2) M semina (i postea o<M.) J. 6 sibi SBP\' est
om. Baeda 9 salutaris RV\' postquam Cx postea. cum M 10 iuberet
(t add. m. rec.) P iubere A et (tm quo excidi... Bermoue in mg.
sup. m2) F 12 sint (t s. M.) A 13 eunccincti P succincti RVSP\'V\',
cy. in ZMC. FJT 132 14 portare RSBV\' 16 domini uocem B
domini dei C 17 uesperam RBCV\' uespera S (-& m2) P\' deambulatio
C 18 deabulationem (& a. M.) A 20 audiuimus A et (m e.cp.) R
in cordibus uestris? ergo dum haec recensemus, quasi
deambulantem cognoscimus deum. fugerat ergo peccator,
non quo dei posset latere conspectum, sed intra conscientiam
suam latere cupiebat, opera sua lucere nolebat. iusti enim
faciem ad faciem uidere, quia iusti mens non solum deo praesens
est, sed etiam cum deo disputat, sicut scriptum est: iudicate
pupillo et iustificate uiduam et uenite disputemus,
dicit dominus. ergo cum legit peccator has
scripturas, audit uocem dei quasi ambulantis ad uesperum.
quid est ad uesperum nisi quia culpam suam sero cognoscit
et sero uenit quaedam erroris praeteriti uerecundia, quae
errorem praeuenire debuerat? nam dum culpa feruet in corpore
et anima exagitatur corporis passionibus, non cogitat deum
sensus errantis, hoc est non audit deum ambulantem in
scripturis diuinis, ambulantem in mentibus singulorum. dicit
enim deus: quoniam inhabitabo in illis et inter eos
ambulabo et ero illorum deus. ergo cum in animae
sensum redierit potestatis formido diuinae, tunc erubescimus,
tunc nos gestimus abscondere, tunc peccatorum nostrorum
positi cogitationibus in medio ligni paradisi, ubi peccauimus,
deprehendimur latere cupientes et arbitrantes quod deus non
requirat occulta. sed scrutator animorum et cogitationum
7 Esai. 1, 17 sq. 17 Leuit. 26, 12 23 Sap. 1, 6 M 4 latere ... suam ow. A (add. in mg, t?t/* w.f otH. latere)
latere] efFugere D conspectum ... opera on!. R, add. in mg. m1 S
5 nolebat (e ex i) A enim APVD est enim -A\'\'C\' enim est Cx Uindob.
779 Monac. 2549 6 faciem pr. ARVMV\' facie P (e ex 6) cct. nou
(n alt. 8. M. m2) A 8 et uenite et disputemus R 9 has om. B
10 scripturas diuinas N audiuit APC uesperam NC 11 uesperum
Cx uespera (om. ad) V\' uesperam ce<. quia. <. M. A 12 erroris (r
pro a. M.) A uerecundia (e pr. ex &) A 14 anima (a alt. &. M.) A
ds ante deum eras. A 15 dum M 17 in illis] inter illos RMV\'
in eis B 18 illorum A (o ex u) 19 senstl ex sensus A 21 ligni suspectem
22 cupientibus A 23 animarum M
Adam, ubi
es? quomodo loquitur deus? numquid uoce corporea? non
utique, sed uirtute quadam praestantiore quam uox corporis
potest esse fundit oracula. hanc uocem eius prophetae audierunt,
hanc uocem fideles audiunt, impii non intellegunt. denique
in euangelio habes quia audiuit euangelista dicentem patrem:
et clarificaui et iterum clarificabo, sed Iudaei non
audierunt. denique dicebant: tonitruum factum est. illic
ergo sicut supra habes quia sentiebatur deambulans deus qui
non deambulabat, sic audiebatur loquens deus qui non loquebatur.
sed quid loquatur consideremus: Adam ubi es?
adhuc in his remedium sanitatis est qui audiunt dei uerbum.
denique Iudaei, qui sibi clauserunt aures ne audirent, hodieque
non merentur audire. deinde habent remedium qui se
nam qui absconditur erubescit, qui erubescit conuertitur,
sicut scriptum est: confundantur et conuertantur
omnes ualde uelociter. deinde hoc ipsum quod uocat
indicium sanaturi est, quia dominus quos miseratur et uocat.
dicendo autem: ubi es? non locum quaerit qui nouit arcanum;
neque enim deus clausos oculos habebat, ut non uideret
latentem. denique ideo dixit: factus est Adam unus ex
nobis, quia aperuit oculos. et hic quidem aperuit oculos, ut
culpam suam uideret, quam uitare non potuit; magis enim
81oh.l2.29 16Psa.lm.VIll 21 Gen. 3, 22 M. m2 M) 7 et pr. om. SBP\'
interum A 8 illic P (c s. M.) illi AVCC\'D ille BF\', om. RMV\',
tM S est ras. 4 litt. 9 deambulans A (n s. M.) 12 in liis om RV\'
scitatia n qui JKY\', OM. jR F\', quia cct. dei s. M. m2 M uerbum
dei FCx 15 qui alt.J et qui B conuertantur] reuereantur RB
reueantur V\' 17 denique h. i. quia u. est inditium sanandi B 18 quos
PRP\'V\' quo J. quibus cet. miseretur MBPx miser.atur S 19 nouit
(u ex b) A arcanum PVM archanum cet. 20 enim ow. APVD
21 ideo infra M. m. ant. A ideoque ait fotn. denique) B tamquam
unus N (tamquam a. M. m2 Jf) 22 et... oculos s. w mg. m1 A
et tunc peccatum esse intellegimus, quod antequam
peccaremus non putabamus esse peccatum, certe non quasi
peccatum putabamus esse damnandum; nam si damnaremus,
non admitteremus. deus autem omnium uidet culpas et
omnium delicta cognoscit; super omnium animam, super omnium
occulta oculos habet. quid ergo Adam ubi ea? id est non
in quo, sed in quibus es? non interrogatio ergo est, sed increpatio.
de quibus, inquit, bonis, de qua beatitudine, de qua
gratia in quam miseriam recidisti? dereliquisti uitam aeternam
et adtumulatus es morti, consepultus errori. ubi est illa tua
bene sibi conscia confidentia? timor iste culpam fatetur,
latebra praeuaricationem. ubi ergo es? hoc est non in quo
loco quaero, sed in quo statu. quo te perduxerunt peccata
tua, ut fugias deum tuum. quem ante quaerebas? fortasse
moueat cur ante increpatur Adam, cum mulier ante gustauerit?
sed a praeuaricatione sexus infirmior coeperit, a uerecundia
et excusatione fortior, ut femina erroris causa fuerit, uir
pudoris.
Et dixit mulier: serpens decepit me, et manducaui.
ueniabilis culpa, quam sequitur professio delictorum. ideo non
desperata mulier, quae non reticuit deo, sed magis confessa
peccatum est, quam medicabilis secuta sententia est. bonum
Qua.est.I4o 20Gen.3,13 aM. m2 et s. <cr. o) A 4 damnando. (& M* a. m2) A
dampnandum PBC\'V\' dampnaremus PBC\'V\' 5 aatem] enim M
6 onmiumpf.] omnem Costerius animas MB 7 quid est B (est <. M.
m2) MSBP\'C id est (est N. M.) A 8 in p)\'. OM. CC", quo sed in om.
APVD estet est ow. JSC" 9 bonis
inquit C 11 adtumula A consepultus (se N. M.) A ea AP 12 confidentia
(v w. ant. s. op) A timoris in (in s. M.) te P timoris (om.
iste) B (in quo is exp.) V\' 13 praeuancationem (v m2 s. e alt.) A
non a. M. JL 14 quo (alt.) ... moueat <M mg. tM/*. m1 A 16 te moueat B
car] quare RV\' 22 desperat R et (t postea add.) B non s. M.
m2 JX, oMt. F\' 23 sententia (tcn N. M.) A
hominibus flagellemur. denique Cain quia uoluit crimen negare
indignus iudicatus est qui puniretur m peccato, sed remissus
est sine praescripto poenae, fortasse non tam maiori crimine..
parricidii — illud enim conmisit in fratrem — quam sacrilegii,
quod deo credidit mentiendum dicens: nescio:numquid
ego custos fratris mei sum? et ideo accusatori diabolo eius
accusatio reseruata est, ut cum eius angelis flagelletur, qui
cum hominibus noluit flagellari. denique de talibus dictum:
non est declinatio mortis eorum, et cum hominibus
non flagellabuntur. alia ergo ratio mulieris, quae licet
culpam praeuaricationis inciderat. tamen de paradisi lignis
habebat adhuc uirtutis escam et ideo dixit peccatum suum, et
reputatum est ei ad ueniam. iustus enim accusator est
sui in principio sermonis; neque enim potest quisquam
iustificari a peccato, nisi fuerit peccatum ante confessus. unde
dominus ait: dic iniquitates tuas, ut iustificeris.
:
ergo quia Eua ipsa confessa est delictum, mitior sequitur
et profutura sententia, quae condemnaret errorem et ueniam
non negaret, ut ad uirum suum conuersa seruiret. primum ne
eam facile delectaret errare, deinde ut sub fortiore uase locata
non transduceret uirum, sed magis uiri consilio et ipsa regeretur.
in quo quidem mysterium Christi et ecclesiae euidenter
17 Esai. 43, 26 21IPetr.3,7 M.) jA maiore Ji & tratrem
(r alt. a. M.) A aacnlegQ P\' et (-gi m2) S 7 custos (s alt. m2 s.
«.) A custus V\' et (-oe m2) PR 8 acusato JL accusatio (i 8. M.) Mjf P
m2 V angelis eius B Bagellptur AP aagellaretur B 9 dictum
est MBC\' et (ow. non est) C 10 non a. M. A 11 ratio] gratia RMV\'
13 uirtutẹs (i 8. $) -4 ideo .... ei OM. J!V 14 est N. «. M. ant. A,
om. Px 16 qụạṃfessus (con a. quam m2) P 18 ipsa a. u. A con*
fessa m2 post delictum est R, OMt. V est delictum AP\'D delictum
est ce<. sequitur a. M. A 19 condempnaret PBC\' 21 uase
(e ex a m2) F 22 transduceret (s s. M.) -4 traduceret F uiro (i
s. o) J.
et religiosa seruitus subdita dei uerbo, quae multo sit
melior quam saeculi huius Hbei-tas. denique scriptum est:
dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies.
haec igitur seruitus dei donum est. denique inter benedictiones
numeratur huius seruitutis obsequium; nam et Isaac iii loco
benedictionis eam dedit Esau filio suo, ut seruiret fratri suo.
denique benedictionem ille poscebat. etsi unam sibi cognouisset
esse praereptam, tamen aliam postulabat dicens:
numquid una. benedictio tibi est, pater? per hanc
igitur seruitutem ille qui per gulam primitias suas ante
uendiderat et studio uenationis agrestis gratiam benedictionis
amiserat credidit se ipsum futurum esse meliorem, si typum
Christi ueneraretur in fratre. hac enim seruitute pollet populus
Christianus, sicut et dominus ad discipulos suos ait: qui
uult inter uos primus esse sit omnium seruus.
denique hanc seruitutem operatur caritas, quae spe maior et
fide est. unde scriptum est: per caritatem seruite
inuicem uobis. hoc est ergo mysterium quod ait apostolus
in Christo et in ecclesia. haec enim uere in praeuaricatione
ante fuit, sed salua erit per filiorum generationem in fide et
caritate et sanctificatione cum castitate, praeuaricata utique
in patribus generatio hominum salua per filios, ut quod m
Iudaeis offenderat in Christiana posteritate corrigeret
11 Gen. 25, 27 et 30 15 Matth. 20, 27 17 1 Cor. 4, 13 18 Galat.
5, 13 19 Ephes. 5, 32 20 I Tim. 2, 15 A et ecclesiae VY\' 4 ipsi APRP\'CV\' illi
cet. 6 nominatur RV\' uirtutis V 8 agTiouiaaet M 9 ereptam JRF\'
postolabat A 11 igitur OMt. RV\' ille .BF\' iUQ (e 8. Q m2) PM
Ulum cet. per gula BJx pro gula (u in f<M.) S 12 uendiderat P
(di s. M.) uenderat 6\' 13 credit APVD ipsum B ipso M (& N. o m2) M<.
tipum A 14 hasc (a s. sp) A haec (e er<M.) J! 15 sicut OM. J!7\'
et (e eras.) J. 16 aouoa A 17 et spe R (et s. M.) SBP\'V\' est
et fide RBP\'C\'V\' et fide est (est w mg. mJ) S 18 unde et B 20 in
pr. APVD esse in cet. praeuaricationem J.PC 23 salnata MP\'
saluat C (t s. M. m3) saluatur D