sed haec minus nocere possunt, illud quod
magis, nisi prouideatur, nocere possit aduerte. gentilis quidam
est, ad fidem tendit: catechumenus est, uult maiorem
accipere doctrinae et fidei plenitudinem: caueat ne dum uult
discere male discat et discat a Photino, discat ab Ario, discat
a Sabellio, tradat se huiusmodi magistris, quorum quaedam eum
trahat auctoritas. et inductus quadam magistrorum praesumptione
teneris sensibus inpressa diiudicare non nouerit. prius igitur
oculis mentis perspiciat quid sequatur, uideat ubi uita sit,
tangat denique diuinarum uitalia lectionum, ut nullo prauo
offendatur interprete. legit illi Sabellius: ego in patre et
pater in me et dicit unam esse personam. legit Photinus
quia mediator dei et hominum homo Christus
ex c) A 4 manducauerit R (uc exp. m2) V (uc exp.) V
(in mg.) Px 6 aurire APS haurire (h s. u.) C 7 de potu SB quippe
(p pr. 8. u.) A 8 amarum (nia s. u.) A induis RIJfp\'V\' et om. R V
9 induis RP V et (is m2 ex es) M 10 te* P (r eras.) profuturam APV( "
11 cognouerit AV(." et (s s. t) P 12 haec] et RV possint R V 13 aduertere
P 14 cathicuminus A VD et ml P cathecuminus Pm2 M catecuminus
CC caticuminua cet. est N et II 15 accipere om. V et
fidei om. PCCPx 16 fotino libri arrio libri semper 17 quorum quae A
(hocsigno X adiecto; in quo eum ... qua[ dam ] in mg. inf.) 18 tradat P (h
8.$) AVD teneat cet., cf. p. 318 u. 5 inducetur SBP\' praesumtione A
20 qui APVC 23 me est B personam esse P\' fotinus libri
legit etiam Arius quia dixit: quoniam pater maior me
est. legitur quidem manifestum, sed qua ratione dictum
sit debet ante pertractare secum, ut rationem dictorum
possit aduertere. ducitur quadam magistrorum auctoritate, et
profuisset ei non quaesisse quam talem inuenisse doctorem.
sed etiam gentilis si quis scripturas accipiat, legit: oculum
pro oculo, dentem pro dente, legit etiam: si scandalizauerit
te dextera tua, abscide illam: non intellegit
sensum, non aduertit diuini sermonis arcana, peius
labitur quam si non legisset. et ideo docuit quemadmodum
dei uerbum inuestigare deberent, non perfunctorie, non inprouide,
sed diligenter atque sollicite. quod erat inquit ab
initio, quod audiuimus et quod uidimus oculis
nostris, perspeximus et manus nostrae perscrutatae
sunt de uerbo uitae: et uidimus et testamur et
adnuntiamus uobis. uides quod ante manibus quibusdam
perscrutatus sit dei uerbum et postea adnuntiauerit.
et ideo nihil Adam et Euam fortasse nocuisset uerbum, si
pertractantibus diligenter mentis quibusdam manibus ante
tetigissent; infirmi enim pertractando et diligentius requirendo
uniuscuiusque quam non intellegunt possunt inuestigare naturam.
13 I Ioh. 1, 1 sq. fort. manifesto 4 rationum A 5 dicitur ABSB V\' discitur D
quidam APV et quodam HV quidem Px 6 profuisset (t 8. «.) P
quaesisset A 7 quia om. HV 10 auertit BP1 et (corr. m2) S
animaduertit (d a. u.) B sermonis archana A (r alt. 8. u.) D archana
(arcana M) sermonis cet. 13 atque] ac B 14 et ante oculis trans-
. ponat C oculis noatris perspeximus om. N 15 et manus ... sunt
in mg. inf. A et quod manus SP1 17 manibus APVD uelut manibus
cet. 18 adnuntiaret BV adnuntiarit M 19 adam et euam II
adae et euae N noeuiss.et (e eras.) A 20 dilienter A quibusdam
(s 8. u.) A 21 infirmas. a) A requirrendo A 22 post inuestigare
add. sententiam inuestigare N, inuestigare sententiam add. post
requirendo C inuestigare sententiam (om. inuestigare nataram) C
ante quemadmodum tangerent, debuerant perscrutari.
nam et mali saepe nobis potest prodesse cognitio. et ideo
diaboli fraudes uel in hac legimus lectione uel prophetia, ut
discamus quemadmodum artes eius cauere possimus; cognoscenda
sunt enim temptamenta eius non ut sequamur, sed ut
docti instructique caueamus.
Sunt hoc loco qui dubitationem habeant utrum ex omni
ligno ita dixerit deus esse gustandum, ut cum de omni ligno
ita de scientiae boni et mali ligno gustaretur, an uero de
omni ligno gustandum, de solo ligno scientiae boni et mali
dixerit non esse gustandum? qui ne id quidem putant inutilis
esse rationis quod, quamuis noxia esca huius ligni fuerit,
tamen si cum ceteris ederetur, noxia esse non posset, quandoquidem
antidotum theriacum de corpore serpentis confici
solere dicatur, quod utique uirus corpusque serpentis,
cum solum sumitur, nocet, cum admiscetur aliis, sanitati est
et saluti. scientia quoque boni et mali, si quis sapientiam
habeat, si quis uitae semper intendat, si quis cetera uirtutum
genera consequatur, nequaquam inutilis aestimatur. hac igitur
ratione plerique putauerant posse etiam illud intellegi, ut
uideatur deus id inhibuisse, ne absque ceteris solum lignum
scientiae boni et mali gustaretur, non prohibuisse cum ceteris.
et hoc ideo putant dictum. quia ait deus ad Adam: quis
tibi indicauit quoniam nudus es, nisi de ligno a
BP cognooerint C 2 tangere SB et perscrutari
SB 5 discamus (a pro 8. u.).A 6 taemptamenta (te ex a).A 9 ut]
aut AVD et (a exp.) P 10 scientia dPY mali (Ii 8. u.).A 11 de
solo ... gustandum om. dPYD 14 possit N post quandoquidem
add. etiam N 15 antidotum BOP\' anthidotum eet. thiriacum PVM
teriacum R teraicum V\' tiricum C tyriacum P\'C\' de corpore om. R V\'
16 utique (uti in ras. m2) P 17 sanitatis est et salutis SBl 18 quoque
om. RV\' mali9 P quis APVMD quid cet. sapientiA P (a ex
ae) D sapientia Y sapientiae cet. 19 fort. iustitiae 22 ne ... prohibuisse
om..APYD 24 dns BV\' 25 quoniamJ quod SBP quod iam M nuşdus
est (t eras.) A ea] esses SBP a quoJ de quo ItM de quo de V quod SBP
manducasti? quod uideretur dare aliquem interpretandi
locum, nisi mulier in superioribus dicente serpente: quid
utique dixit deus, ne edatis ab omni ligno quod
est in paradiso? respondisset: quod est in medio paradisi,
dixit deus: non manducabitis ex eo. in quo
quamuis mulieris praeuaricaturae fides uideatur infirmior,
tamen non omnibus Adam spoliabo uirtutibus, ut uideatur in
paradiso nullam adsecutus fuisse uirtutem, nihil de ceteris
gustauisse lignis priusque culpam incidisse quam fructus esse
aliquos consecutus. non spoliabo ergo Adam, ne genus humanum
omne dispoliem, quod innocens est, antequam sensum
accipiat scientiae boni et mali. neque enim otiose dictum
est: nisi conuersi fueritis et efficiamini sicut
puer iste, non intrabitis in regnum caelorum.
puer enim cum maledicitur, non remaledicit, cum percutitur,
non repercutit, ambitionum et rapinarum temptamenta non
nouit.
ergo uerius puto quod ne cum aliis quidem fructibus
lignum edendum esse praeceperit. nam etsi bona scientia perfecto,
inperfecto tamen inutilis est. inperfectum auserim omnem
hominem dicere, quando ipse Paulus quasi inperfectus dicat:
non quo iam acceperim aut iam perfectus sim,
sequor autem si conprehendam, et ideo inperfectis dicit
dominus: nolite iudicare, ut non iudicemini. ergo
B manducaris VI rnanducasses S (-ares m2) BP
2 aliquem dare BD interptanti CClp 3 quod B et (corr. ml) PM
5 paradisi] paradiso NC 6 manducabis RC 10 priusquem Ca. s. e) A
priusquam P (quam del.) MCGI incidisset P (e s. et) CC 11 consccutus
tacite Muurini consecutum libri ne s. u. d 12 disonine
dispoliens A 13 occiosum A ociosum D odiose RV\' 17 temtamenta
A 18 poto (v 8. o pr., o alt. ex a) A 19 preceperit (epe s. tł.) A
21 quandoquidem N quasi in mg. S, om. BP1 22 non ... conprehendam
om. B quo iam APV quoniam R V quod iam cet. aut
iam IIAf aut qili li V\' aut quo iam S aut quod (d s. tt. m2) iam P4
23 et om. RBP\' V\', post ideo collocat M
nisi lex diceret: non concupisces et infra: sine lege
enim peccatum mortuum est. quid enim mihi proderat
scire quod uitare non poteram? quid mihi proderat scire quod
lex carnis meae inpugnaret? inpugnatur Paulus et uidet legem
carnis suae repugnantem legi mentis suae et captiuari
se in lege peccati, nec de conscientia sua praesumit,
sed per Christi gratiam confidit se a mortis corpore
liberandum : et tu quemquam opinaris scientem non posse peccare?
Paulus dicit: non enim quod uolo facio bonum,
sed quod nolo malum hoc ago: et tu arbitraris homini
prodesse scientiam, quae delicti augeat inuidiam? esto tamen
ut perfectus peccare non possit: in Adam deus omnes homines
praeuidebat et ideo promisce generi non conueniebat
humano habere scientiam boni et mali, quam per carnis uitia
ut oportebat exercere non poterat.
diaboli plena esse mendacii; uix enim unum uerum uidetur
ex iis quae pollicitus est, reliqua falsa conposuit. sic enim habes:
et dixit serpens mulieri: non morte moriemini.
ecce unum falsum; nam morte mortuus est homo, qui secutus
est promissa serpentis. deinde addidit: sciebat enim inquit
deus quia quacumque die manducaueritis ex eo
adaperientur oculi uestri. hoc solum uerum, quia infra
habes quia manducauerunt ambo et aperti sunt oculi
Jul. Pelag. n 5, 13 (inpugnatur... innidiam) 8 Rom. 7, 24 sq.
10 Rom. 7, 19 19 Gen. 3, 4 21 Gen. 3, 5 24 Gen. 3, 6 sq. in mg. info A, om. P 6 repugnantem
(n 8. u.).A 7 consdentię (a 8. ę) A praesumpsit (praesumsit
d) 11 8 set (t in ras., non satis certum) A de Ch. gratia
R V\' confidet B (corr.) V\' a om. RV\' 9 opinarea A et (corr.
m1) PY opinare BV\' 12 auget R augit V\' 13 omnes (s 8. u.) A
14 promisee A V promise.. (uo 8. ras.) P promisse RV\' promiscue
fet. non] ut P 18 his libri 19 mortem APS et (m exp.) V
21 scit SBP\'CC\' enim inquid (inquid 8. u.) Ã enim inquit I), euim
om. cet.
aperire oculos utile, quia scriptum est: uidebunt et non
uidebunt sed statim adglutinatum mendacium est, quia
adiunxit:et eritis sicut dii scientes bonum et malum.
in quo licet aduertere idolatriae auctorem esse serpentem, eo
quod plures deos induxisse in hominum uideatur en-orem quaedam
serpentis astutia. et hoc fefellit, quia homo sicut dii; non solum
enim sicut dii esse homines desierunt, sed etiam qui quasi dii
erant, quibus dictum est: ego dixi: dii estis, sui gratiam
perdiderunt.
Et uidit mulier quia bonum est lignum ad
et quia gratum oculis ad uidendum et
speciosum est ad intuendum. infirma auctor iudicii.
quae de eo quod non gustauerat iudicabat. et ideo non facile
nisi quod diligentius pertractauerimus, quod interiore probauerimus
affectu uidetur ad opus aliquod esse sumendum. accipiens
inquit de fructu eius manducauit et dedit uiro suo
simul. et manducauerunt ambo. bene praetermissum est ubi
decipitur Adam, quia non sua culpa, sed uitio lapsus uxorio est.