posuit tamen te contra paradisum, ne memoriam eius posses
abolere. denique iusti in paradisum rapiuntur, sicut Paulus
est in paradisum et audiuit uerba ineffabilia. et tu si a primo
12, 2-6 u., t erus. A habet A 6 reptilium SUlr
uideor (s 8. or) A 4 tibi s. u. A tu s. u. A 5 singulorumque
B 6 esse om. BCI 7 similis (m2 disimilia, om. minime)
R 8 certu ̃ RP\'V\' quol ut M 9 cogitatibus J2 10 es
otn. RY\' 11 te MSBJP4 & B, om. cet. 13 quia in ras. P
sciebat SBPC intirmante esse A et (v s. am2) P et (infiimfl te
in mg. m2) Y 14 noluit V uoluit te RB obedientem te C obedientê.
(s eras.) A 15 es.ses (e eras.) A 16 iudicis BV\' inciderel
iudicare A itaque om. BYI noluisti APVD 17 quisi A (a 8. i)
quasi CD, om. PVM, tamquam cet. 18 scias .APYMC\' sciebat (eb
eras.) P4 sciat B (t s. u.) cet. 20 te tamen SBP, tamen om. B
21 rapiuntur APVD saepe rapiuntur cet. sicut et SBP1 22 ineffabilia
A (a alt. ex fl), que non licet homini loqui add. pol
uigore rapiaris, hoc est quia primum unusquisque homo est
corporalis, secundo animalis, tertio spiritalis, si ita rapiaris
ad tertium caelum, ut uideas fulgorem gratiae spiritalis —
animalis enim homo quae sunt spiritus nescit, et ideo tertii
caeli ascensio tibi est necessaria, ut rapiaris in paradisum —
rapieris iam sine periculo, ut possis diiudicare omnia, quia
spiritalis diiudicat omnia, ipse autem a nemine diiudicatur,
et fortasse quasi adhuc fragilis audies uerba ineffabilia,
quae non liceat homini loqui, et tunc quod acceperis reseruato
et quod audieris custodi. Paulus apostolus custodiebat, ne
laberetur uel alios certe faceret errare. aut fortasse ideo dixit Paulus:
quae non licet h omini loqui, quia erat adhuc in corpore
constitutus, hoc est uidebat istius corporis passiones, uidebat
legem carnis suae repugnantem legi mentis suae. hoc enim
malo intellegi, ne uideamur quendam adhuc futuri periculi
iactare terrorem; sit enim uel propter hanc uitam securitas,
ut nullos praeuaricationis posthac futurae laqueos formidemus.
ergo quicumque fuerit in paradiso ascensione uirtutis
audiet mysteria dei arcana illa atque secreta, audiet dicentem
dominum tamquam latroni illi a scelere ad confessionem et ad
fidem a latrocinio reuertenti: hodie mecum eris in paradiso.
II 5, 13 (fortasse... mentis suae) 13 II Cor. 12, 4 14 Rom. 7, 23
20 Luc. 23, 43 om. R caelum RVI, caelo om. C 2 liunusquisque A
(h eras.) 4 fulgore P 5 spiritus dei N (ra ro5
6 rapieris (om. ut) APVD 7 rapieris APVD rapiaris cet. 8 autem]
enim R iudicatur RMCVI 9 fragilis A (r 8. u.) 11 custodito X
12 dicit C 13 quae Augustinns qui V quia cet. 14 passiones AI
(e ex i) 15 car**nis A (ci eras.) repugnantem ... suae om. hoc
siglo * adscripto A ( fuit in mg. inf. nunc absciso) 16 iutellegi malo B
17 siç\\lt A sic RC 18 posthac SBP\'V\' post hanc cet. 19 fverit
fuerit A ascensionjs (e s. ag m2) A 20 audiet pr. ] audit AP/J
arcana M archana cet. dicente domino M 21 dum in ras. A
a] ab RMSBVI et ad fidem a latrocinio m2 PP", om. C. et ad
fidei latrocinium ml PP" eet. 22 peruertenti R reuerti B
Serpens autem erat sapientior omnium
quae erant super terram, quas fecit dominus
deus. et dixit serpens mulieri: quid utique dixit
deus, needatis ab omni ligno quod est in paradiso?
cum dicit sapientiorem serpentem, intellegis quem loquatur,
id est illum aduersarium nostrum, qui tamen habet huius
sapientiam mundi. sed et uoluptas atque delectatio bene
sapiens dicitur, quia et carnis appellatur sapientia, sicut habes
quia sapientia huius carnis inimica est deo et ad
exquirenda delectationum genera astuti sunt qui adpetentes
sunt uoluptatum. siue ergo delectationem intellegas, quaedam
est diuino aduersa mandato et inimica sensibus nostris, unde
sanctus Paulus ait: uideo aliam legem m membris
meis repugnantem legi mentis meae et captiuantem
me in lege peccati, si autem ad diabolum referas, uerus
inimicus est generis humani. quae causa autem inimicitiarum
nisi inuidia? sicut Solomon ait quia inuidia diaboli mors
introiuit in orbem terrarum. inuidiae autem causa
beatitudo hominis in paradiso positi et ideo, quoniam ipse.
diabolus acceptam gratiam tenere non potuit, inuidit homini
eo quod figuratus e limo, ut incola paradisi esset, electus est.
considerabat enim diabolus quod ipse, qui fuisset superioris
... lege peccati); cf. III 21, 48 9 Rom. 8, 7 13 Rom. 7, 23
17 Sap. 2, 24 om. RV\' 2 erant] repunt R V quas RSBP\'C\'V\' quam
cet. 5 quemJ quae RV\' loquebatur BC et eb exp. S 6 illum]
ilico SB et (e. m2 illfl) P\' sapientiam huius RCC\'V\' 7 uoluntas
RMV 8 et II et sapientia M sapientia cet. 9 quia A (i 8. u.)
huius om. SBPCC, fort. recte in dell R, om. Y\' 11 sunt s. m.
m2 M 12 aduersata RV mandato A (n in ras., da 8. u.) 13 paulus
AC\'D et 8. u. m2 S apfs 8. u. M apostolus Paulus P\', om. cet. menbris
A 15 me om. RV 16 autem causa SBP\' 17 solomon M salemon
V\' salomon cet. 18 introiuit A (i alt. 8. u.) introuit (m2 intrauit)
S introibit (v a. b) R autem] enim M 19 beatitudo est B
siti RV et ipse BP\' 21 est om. PVCC
inferioris creaturae sperabat aeterna. hoc est ergo quod inuidit
dicens: \'iste inferior adipiscetur quod ego seruare non potui?
iste de terris migrabit ad caelum, cum ego de caelo lapsus
in terras sim? multas uias habeo quibus hominem decipere
possim. de limo factus est, terra ei mater est, coruptibilibus
inuolutus est. etsi anima superioris naturae, tamen et ipsa
lapsui potest esse obnoxia in corporis carcere constituta,
quando ego lapsum uitare non potui. est igitur uia prima, ut
decipiatur. dum condicione sua maiora desiderat. hic enim
quidam est conatus industriae. deinde carnis est quod non
habeat desiderare. postremo in quo uideor ego omnibus esse
sapientior, nisi circumscribam hominem et uersutia et fraude
contendam?1 itaque machinatus est ut non primo Adam
adoriretur, sed Adam per mulierem circumscribere conaretur.
non adorsus est eum qui coram acceperat caeleste mandatum.
sed eam adorsus est quae a uiro didicerat, non a deo quid
obseruaret acceperat. neque enim habes quia mulieri dixit deus,
sed quia Adae dixit, et ideo per Adam cognouisse mulier
aestimanda est.
cognoscens igitur hoc loco temptamenti genus
plurima etiam aliis locis temptamenti genera repperies. alia sunt
per principem istius mundi, qui quaedam uenena sapientiae in
hunc mundum euomuit, ut uera putarent homines esse quae
falsa sunt et specie quadam hominum caperetur affectus. APRYMVI, fort. inferior creatura, quod est in P" aeterna
(r 8. u.) A inuidit RPVI inuidens (dicit) C inuidet P (i s. e) cet.
3 adipiscetur SBP\'C\' adipiscitur cet. 4 e terris RVI migrauit Rl"
et (corr. m2) 8 migrabit A (b ex u) ergo P caelis B 5 terra
ARSD terram MBP1 6 poaspm A (i 8. Q) possum C est (pr.) et RP1
ei terra P1 7 etsij si enim B anima est MP\' 10 conditione
libri 11 quiadam P 13 nisi om. RMV\' 14 est om. RV 15 adoletur
R (v s. o m2, adoriretur in mg. m2) V 16 eat om. BVI curant
AD 17 quid (d a. u.) A 18 et acceperat SBP\'C\' 19 ideoque
(om. et) B per] ab RV 20 tsemtamenta (ae ex a. i a. a alt.) A
21 reperies A reperiris R (e 8. i pr. m2) V repperiens M 23 euomui1:
V l e 8. u. m2) esse om. R VI 24 quedam A
quaedam potestates quae amorem simulent gratiamque praetendant,
ut paulatim cogitationibus nostris uenenum suae iniquitatis
infundant, a quibus oriuntur illa peccata, quae uel ex delectatione
uel ex quadam mentis facilitate nascuntur. sunt
etiam aliae potestates, quae ueluti conluctantur nobiscum.
unde et apostolus ait: quia non est nobis conluctatio
aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus
. principatus et potestates et rectores huius mun di,
tenebrarum harum, aduersus nequitiam spiritalium,
quae sunt in caelestibus; uolunt enim hac quadam
contentione nos frangere et ueluti quoddam animae nostrae
corpus elidere. unde et Paulus quasi bonus athleta non solum
ictus aduersantium potestatum uitare cognouerat, uerum etiam
aduersantes ferire. unde et ait: percutio pugnis, non ut
aera caedens. et ideo quasi bonus athleta ad coronam
meruit peruenire. ergo multiplicia temptamenta sunt diaboli.
et ideo bilinguis serpens habetur atque letalis, eo quod diaboli
minister aliud lingua loquitur aliud corde meditatur. sunt
et alii ministri, qui et cordis et uocis suae infectas ueneno
ueluti uerborum suorum iactant sagittas, quibus dominus
ait: generatio uiperarum, quomodo potestis bona
loqui, cum sitis mali?
12, 34 ostis A 2 praetentdant A 3 suae a. u. m2 M infundant B (n 8. łI.
m2) infundat MP\'V\' 5 quedam A noscuntur B V 7 et om. BCDV
est om. BV\' 8 et aduersus R aduersua et V\' aduersus (ad 8. u.) A
9 rectores (S 8. M.) A 13 eludere MV\' eludere P\' ludere R (e 8. u
m2) atleta AV et (corr. ml) C\' adleta PB 15 aduersitates B et
om. BMV ut om. RMDV\' 16 aera (e 8. u.) .1 aerem SBP1 atleta
APV 17 multiplicia (i ult. 8. u.) P 18 laetalis A et ml S loetalis P
(o 8. u.) B et m2 S 19 loquatur N meditetur RMSP\' meditemur V
20 suae om. BV\' infectos P 21 uelut PCC sagittns iactantiJV
22 potestis (s alt. 8. u.) A
Et dixit serpens mulieri: quid utique dixit deus:
ne edatis ex omni ligno quod est in paradiso? et
dixit mulier serpenti: ex omni ligno paradisi manducabimus,
de fructu autem ligni quod est in
medio paradisi dixit deus: non manducabitis ex
eo neque tangetis ex eo, ne moriamini. cum audieris
sapientiorem bestiis omnibus esse serpentem, hic eius iam
quaere uersutiam. simulat se uerba dei dicere et proprios
intexit dolos. cum enim dixisset deus: ex omni ligno quod
est in paradiso edetis ad escam, de ligno autem
quod est scientiae boni et mali non edetis, qua
die autem manducabitis ex eo, morte moriemini,
serpens quasi interrogans mulierem, cum dixisset deus: ex
omni ligno quod est in paradiso edetis, de ligno autem uno
non edetis\', inseruit mendacium, ut diceret: (ab omni ligno
non edetis\', cum de uno tantum ligno scientiae boni et mali
praeceperit deus non esse gustandum. qua ratione autem
fefellerit nihil mirum, quia iis qui aliquem circumscribere
conantur consuetudo est fallere. non est igitur interrogatio
otiosa serpentis. sed ut scias in mandato nullum uitium esse
potuisse, respondit mulier et ait: ex omni ligno paradisi
manducabimus, de fructu autem ligni quod est in
medio paradiso dixit deus: non manducabitis ex
om. C\' (in quo deinde hic iam quaero serpentis
uers.) 2 ex] ab RV in medio p. SBP\'C\' paradisi P
4 ligni om. BP\' 5 deus om. APVD 6 neque] nec B ne V audieritis
II (ti eras. D) RV\' 8 queuero A quaero PYC 10 ad
escam edetis N, ad escam om. CC\' 11 quod est om. MCC\' et (in quo
de ligno ... boni in ras.) P* est 8. u. P edatis II et qua C\'
12 autem] enim 0, om. C 14 paradoso (i s. 0 pr.) A 16 ano]
ligno (g 8. u.) A, om. D 17 esęse (e pr. 8. u.) A 18 iis C\' is B sis S
(u eras.) his M (h in ras.) cet. 19 conantur (n s. u.) AC conator
RSBC et (a ex &) Y\' est otn. BV\' 20 uitiosa R post
otiosa add. responsio (om. ante interrogatio) B 21 et ait n ut
habes N
mandato quidem nullum uitium est, sed in relatione mandati.
etenim quantum praesens lectio docet. discimus nihil uel cautionis
gratia iungere nos debere mandato. si quid enim uel addas
uel detrahas, praeuaricatio quaedam uidetur esse mandati. pura
enim et simplex mandati forma seruanda uel testimoni series
intimanda est. plerumque testis dum aliquid ad seriem
gestorum ex suo adicit, totam testimonii fidem partis mendacio
decolorat. nihil igitur uel quod bonum uidetur addendum
est. namque hic quid offensionis habet prima specie quod
addidit mulier: neque tangetis ex eo quicquam? —
tangetis enim deus non dixerat, sed non edetis — sed
tamen lapsus incipit esse principium. nam quae addidit uel
superfluum addidit uel addendo de proprio semiplenum intellexit
dei esse mandatum. docet igitur nos praesentis series
lectionis neque detrahere aliquid diuinis debere mandatis neque
addere. nam si Iohannes hoc micam ae suis scriptis: si
quis adposuerit inquit ad haec, adiciet in illum deus
plagas, quae scriptae sunt in libro isto, et qui
dempserit de uerbis his prophetiae huius, delebit
deus partem illius de libro uitae, quanto nihil
diuinis mandatis est detrahendum! hinc ergo coepit praeuaricatio
prima esse mandati. et plerique putant non mulieris
hoc uitium esse, sed Adae fuisse. ita Adam dixisse mulieri,
B, ab eo (a. ex eo) pi, in 8 ras. 4 litt. ea BV
morte om. BMV 2 mandatum R VI reuelatione BV\' mandato
(i 8. o) A 8 dicimus R (corr. m2) V 4 quid (d ex t) P 5 detraas
A esse uidetur P\' 6 enimJ malim ergo testimoni R (i m2 s.
a) testimonii A (i ult. s. u.) cet. 7 gestorum seriem BV\' 9 uidetur
esse bonum B 11 addidit (i pr. postea add.) A addit R ea A
12 tengetis (a s. ę) A sed alt.] et BSBV 13 addit SBP\' 16 detraere
A mandatis debere B 19 scriptae A (ae ex a) scripta SP\'
et om. BV 20 delebit illum dfis B 21 quantum II quanto magis
B diuinis mandatis nihil est subtrahendum B 22 coepit P (o
s. u.) VMCP cepit AC cppit cet. 23 mandati om. B
neque tangetis ex eo quicquam. habemus enim quia
Adam, non Eua mandatum acceperit a deo; non enim mulier
formata fuerat. ipsa quidem uerba Adae, quibus mulieri dicit
formam seriemque mandati, non prodit lectio, sed intellegimus
per uirum ad mulierem seriem transisse mandati. uidero tamen
quid alii sentiant; mihi tamen uidetur a muliere coepisse
uitium, inchoasse mendacium. nam etsi de duobus uideatur
incertum, tamen sexus prodit qui prius potuerit errare. adde
quia praeiudicio illa constringitur, cuius et postea prior error
inuentus est. uiro enim mulier, non mulieri uir auctor erroris
est. unde et Paulus ait: Adam inquit non est deceptus,
mulier autem seducta in praeuaricatione fuit.
Nunc uideamus utrum praeter adiectionem, quae mandato
est adplicata, quod additum est obfuisse uideatur. nam re
uera si bonum est neque tangetis ex eo et ad cautionem
proficiebat, cur deus hoc minime interdixerit, immo non
permisisse uideatur? itaque utrumque quaerendum,
qua ratione nec permiserit nec interdixerit. sunt enim qui
dicant: qua ratione quod fecit uideri non iussit et tangi?
uerum cum in eo ligno audieris naturam fuisse scientiae boni
et mali, potest aestimari quia noluit te malum tangere. satis
enim nobis uidere Satanan sicut fulgur de caelo cadentem
M facere uellet Cx 3 adam (a pro s. u.) A non (altJ
APVD necdum RV\' nondum cet. 4 fuerat] erat RMV\' uera de
quibus mulier II V\' 6 uidero (r del. m2) 8 tamen post uidero secludetidum
esse uidetur utpote ex altero tamen, quod sequitur, ortum; fort.
scriptum erat uidero <quidem> 7 coepisse MSP1 incipisse R incepisse V
cppisse BP]) cepisse cet. 8 inchoasse C (h 8. u.) incoasse M 10 praestringitur
SP\' que praestringitur B 12 et om. RC\'V\' 15 est alt. om. BV\'
uidetur a uera si bonus BV\' 16 et om. II 18 permississe P
20 dicunt N uideriJ ederi A et (er eras.) P edere V edi D 21 natura
A et (-1 m. rec.) P fuisset A et (t exp.) V 22 satia enim
*cripsi satis est AVBD et (est in ras.) P satis enim est BC satis est
anim M (est s. u. m2) cet. 23 fulgor RJIV\'
noctis et tenebrarum filiis, quia scriptum est: dedit eum
in escam populis Aethiopum. hoc igitur de eo dictum
est quod non mandauerit tangi; quod autem non prohibuerit,
quid intellegam accipe. sunt multa quae noceant, si ante
uoluerimus haurire quam quae sint illa cognoscere. nam et
de cibis et potu plerumque usu uenit, quippe si id quod
amarum est ante cognoscas, indues patientiam et si intellegas
illa quae sunt amara prodesse, indues tolerantiam, ne offendat
amaritudo te repentina et incipias reicere profutura. prodest
ergo ante cognoscere, ut ex eo quod cognoueris profuturum
nec amara fastidias.