<GetPassage xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns="http://chs.harvard.edu/xmlns/cts">
            <request>
                <requestName>GetPassage</requestName>
                <requestUrn>urn:cts:latinLit:stoa0022.stoa042.opp-lat1:37-45</requestUrn>
            </request>
            <reply>
                <urn>urn:cts:latinLit:stoa0022.stoa042.opp-lat1:37-45</urn>
                <passage>
                    <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:latinLit:stoa0022.stoa042.opp-lat1"><div n="37" subtype="section" type="textpart"><p> item <lb/>
            accipe: non frustra lignum scientiae boni et mali productum <lb n="15"/>
            est in medio paradiso, et si cuicumque homini productum <lb/>
            esset, superflua interdictio. sed neque frustra factum est <note type="margin"> u </note> <lb/>
            neque alii nisi homini factum est, qui mandatum accepit, <lb/>
            ut non solo eo, sed eo cum ceteris uteretur. nam si multa <lb/>
            discutias, conplura repperies et plane innumera, quae ei <lb n="20"/>
            qui uti nesciat possint nocere. nec ipsas diuitias inuenies <lb/>
            fructuosas, si habens diues subsidia largitatis neget alimenta

<note type="footnote"> 8 Luc. 12, 47 sq. </note>

<note type="footnote"> 1 custodiam <hi rend="italic">M</hi> custodire <hi rend="italic">B</hi> cautiorem <hi rend="italic">M</hi> (r <hi rend="italic">ex</hi> n) cautionis <hi rend="italic">RV</hi> <lb/>
            cautione <hi rend="italic">B</hi> 2 eumj quod <hi rend="italic">BY\'</hi> scieris M est nescire <hi rend="italic">R</hi> (est <hi rend="italic">exp. <lb/>
             m2) V\'</hi> sciens <hi rend="italic">cet</hi>. 3 est <hi rend="italic">om. M</hi> igiturJ utique <hi rend="italic">B</hi> ut <hi rend="italic">SBP\'(;\'. <lb/>
             om. cet</hi>. 4 utraque <hi rend="italic">M</hi> norimus <hi rend="italic">(m2</hi> nosci) <hi rend="italic">P</hi> 6 referamus <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            debes] prodest <hi rend="italic">BV\'</hi> utraque <hi rend="italic">M</hi> 7 auctorque <hi rend="italic">SB et (s</hi>. actusque) <hi rend="italic">pi</hi> <lb/>
            congruat <hi rend="italic">V</hi> 9 qui] si <hi rend="italic">V</hi> perfunctoriae <hi rend="italic">ASB et</hi> (n <hi rend="italic">s. u.) P <lb/>
            perfunctoria BV\' cognouerit RV</hi> 10 quod uelj t quod <hi rend="italic">H (f postea<lb/>
             additum uidetur) V</hi> possit <hi rend="italic">M</hi> 11 absque <hi rend="italic">APV, fort</hi>. atque absque <lb/>
            denique obest <hi rend="italic">M</hi> (denique <hi rend="italic">s. u.) SBPCC</hi> obest se <hi rend="italic">A</hi> (t <hi rend="italic">exp. m2)</hi> <lb/>
            obè.* <hi rend="italic">P</hi> obesse <hi rend="italic">V</hi> obesset <hi rend="italic">Px</hi> 18 aegroto <hi rend="italic">ND</hi> ea cognitione <hi rend="italic">B</hi> <lb/>
            14 item] iterum <hi rend="italic">SBP\'</hi> 16 paradysi <hi rend="italic">R</hi> 17 est <hi rend="italic">om. SB</hi> 18 neque... <lb/>
            factum est tM <hi rend="italic">mg. info m,2 A. om. D</hi> hoc factum <hi rend="italic">B</hi> 19 solO. <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            solus <hi rend="italic">P1</hi> 20 <hi rend="italic">conplura AVSBCC et</hi> (quil <hi rend="italic">m2 s</hi>. con) <hi rend="italic">P,</hi> (qua <hi rend="italic">ex</hi> co <lb/>
            <hi rend="italic">m2) P\'</hi> 21 possit <hi rend="italic">RV</hi> possint M (n <hi rend="italic">s. u.)</hi> 22 necet <hi rend="italic">RV</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="294"/>
            pauperibus, excludat inopem subsidio destitutum. aliena extorqueat, <lb/>
            quia praeualet potestate. pulchritudo ipsa et gratior <lb/>
            corporis forma frequenter in uitium quam deformitas trahit. <note type="margin"> D </note> <lb/>
            numquid igitur quisquam deformiores quam pulchriores filios <lb/>
            habere «lesiderat et inopes potius liberos suos cupit esse<lb n="5"/>
            quam diuites? plura sunt huiusmodi quae non ad inprudentiam <lb/>
            largientis referenda sunt, sed ad male utentis errorem. <lb/>
            et ideo utentem accusandum potius quam donantem. 
</p></div><div n="38" subtype="section" type="textpart"><p><milestone n="8" unit="altchapter"/> Iterum quaestio: sciebat praeuaricaturum deus Adam <note type="margin"> E </note> mandata  <lb/>
            sua an nesciebat? si nesciebat, non est ista diuinae<lb n="10"/>
            potestatis adsertio, si autem sciebat et nihilominus sciens <lb/>
            neglegenda mandauit, non est dei aliquid superfluum praecipere. <lb/>
            superfluo autem praecepit primoplasto IJU Adae quod <note type="margin"> F </note> <lb/>
            eum nouerat minime seruaturum. nihil autem deus superfluo <lb/>
            facit; ergo non est scriptura ex deo. hoc enim obiciunt qui<lb n="15"/>
            uetus non recipiunt testamentum et has interserunt quaestiones. <lb/>
            uerum hi sua sententia et opinione uincendi sunt. cum <lb/>
            enim noui testamenti non refutant fidem, exemplo sunt arguendi, <lb/>
            ut uetus credant, quoniam cum sibi diuina praecepta <lb/>
            et facta conueniunt, unius auctoris testamentum utrumque<lb n="20"/>
            liquet esse credendum. discant igitur non superfluum, non <lb/>
            iniustum etiam praeuaricaturo praescriptum esse mandatum. <lb/>
            nam et ipse dominus Iesus elegit Iudam, quem proditorem <lb/>
            sciebat. quem si per inpiudentiam electum putant, diuinae <note type="margin"> 161 A </note> <lb/>
            derogant potestati. sed hoc aestimare non possunt, cum scriptura<lb n="25"/>
            dicat quia sciebat Iesus qui eum proditurus <lb/>
            esset. conticescant igitur repugnatores isti ueteris testamenti.

<note type="footnote"> 9 ex Apelle, cf. Harnack 1. c. 26 Ioh. 6, 64 </note>

<note type="footnote"> 1 destitutum <hi rend="italic">A</hi> (tu <hi rend="italic">pr. 8. 1t. mS)</hi> 3 deformitatis <hi rend="italic">(om</hi>. quam) RV\' <lb/>
            6 inpudentiam <hi rend="italic">APCCD</hi> prudentiam <hi rend="italic">RТx</hi> 8 potius] magis <hi rend="italic">RV</hi> 11 autein] <lb/>
            enim <hi rend="italic">BV</hi> 12 superfluam <hi rend="italic">A</hi> 13 superfluo <hi rend="italic">Y (v</hi> m2 s. o) superfluum <lb/>
            <hi rend="italic">BSBP\'V\'</hi> primoplasmato <hi rend="italic">M</hi> plasto <hi rend="italic">S (in mg</hi>. primo: psalto) <lb/>
            14 deus <hi rend="italic">in ras. S</hi> superfluo deus <hi rend="italic">YB</hi> superfluum <hi rend="italic">M</hi> 15 exj a C\' <lb/>
            16 accipiunt <hi rend="italic">BV\'</hi> 19 sibi <hi rend="italic">om. RVI</hi> 20 testamentum testamentum <lb/>
            <hi rend="italic">A V et (pr. e.rp.) P</hi> 21 discat II 22 <hi rend="italic">praeuaricatoriR</hi> praeuaricaturi r\' <lb/>
            26 qui 1131 quis <hi rend="italic">cet</hi>. 27 erat <hi rend="italic">N</hi> istius <hi rend="italic">R P et</hi> (us 8. fl.) <hi rend="italic">M</hi> </note> 
<pb n="295"/>
            
</p></div><div n="39" subtype="section" type="textpart"><p>
            sed quoniam etiam gentilibus, si forte istud obiecerint, <lb/>
            respondendum uidetur, qui exemplum non accipiunt, rationem <lb/>
            exigunt, accipiant etiam ipsi qua ratione dei filius uel praeuaricaturo <lb/>
            mandauerit uel elegerit proditurum. uenerat <note type="margin"> B </note> dominus  <lb/>
            Iesus omnes saluos facere peccatores; etiam circa impios <lb n="5"/>
            ostendere suam debuit uoluntatem. et ideo nec proditurum <lb/>
            debuit praeterire, ut aduerterent omnes quod in electione <lb/>
            etiam proditoris sui seruandorum omnium insigne praetendit <lb/>
            nec in eo laesus est uel Adam, quia mandatum accepit, uel <lb/>
            Iuda, quia electus est. non enim necessitatem deus uel illi <lb n="10"/>
            praeuaricationis uel huic proditionis inposuit, quia uterque, <lb/>
            si quod acceperat custodisset, a peccato potuit abstinere. <note type="margin"> C </note> denique  <lb/>
            nec ludaeos omnes credituros sciebat et tamen ait: <lb/>
            non ueni nisi ad oues perditas domus Istrahel. <lb/>
            ergo non in mandante culpa est, sed in praeuaricante peccatum <lb n="15"/>
            est, et quod in deo fuit ostendit omnibus quod omnes <lb/>
            uoluit liberare. nec tamen dico quia praeuaricationem nesciebat <lb/>
            futuram, immo quia sciebat adsero, sed non ideo pereuntis <lb/>
            proditoris inuidiam in se debuit deriuare, ut adscriberetur <lb/>
            deo quod uterque sit lapsus. nunc autem uterque <note type="margin"> D </note> redarguitur  <lb n="20"/>
            atque reconuincitur, quia et ille mandatum ne laberetur <lb/>
            accepit et hic etiam in apostolatus munus adscitus est, <lb/>
            ut uel beneficio reuocaretur a proditionis affectu, simul ut <lb/>
            dum alii reuincuntur, prodesset omnibus. non enim consisteret <lb/>
            peccatum, si interdictio non fuisset; non consistente autem <lb n="25"/>
            peccato non solum malitia, sed etiam uirtus fortasse non

<note type="footnote"> 4 Luc. 19, 10 14 Matth. 15, 24 </note>

<note type="footnote"> 4 <hi rend="italic">et</hi> 6 proditorem <hi rend="italic">B</hi> 4 &lt;si) nenerat <hi rend="italic">Henricus Schenkl</hi> 10 iudas <hi rend="italic">NC(\'I</hi> <lb/>
            12 potuit se <hi rend="italic">SBC\'</hi> potuit (-is <hi rend="italic">corr.)</hi> set (t 8. <hi rend="italic">u.) C</hi> potuisset <hi rend="italic">(eras., in <lb/>
            mg. ml potuisset) se Pi 14 is.ahel APP* isrt cet. 15 est om. RMSBV\'</hi> <lb/>
            16 est <hi rend="italic">om. P</hi> omnes <hi rend="italic">m2 s. ras. V</hi> 18 futorum <hi rend="italic">A</hi> (a s. u <hi rend="italic">tert.)</hi> r <lb/>
            19 deriuare <hi rend="italic">AMSB</hi> diriuare <hi rend="italic">P\'</hi> (i <hi rend="italic">pr. ex</hi> e) <hi rend="italic">cet</hi>. 21 atque <hi rend="italic">in mg. ml S, <lb/>
            om. P4, atque reconuincitur om. B conuincitur BVMSP\'V\'</hi> 2.3 beneficio <lb/>
            dei <hi rend="italic">N</hi> (dei <hi rend="italic">8. u. M)</hi> ad <hi rend="italic">A</hi> (d <hi rend="italic">exp.), fort</hi>. ab 24 dum] cum <hi rend="italic">B</hi> (ut <lb/>
            <hi rend="italic">s. u.)</hi> 26 fortasse <hi rend="italic">om. B</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="296"/>
            esset, quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, uel subsistere <lb/>
            uel eminere non posset. quid est enim peccatum nisi <note type="margin"> E </note> praeuaricatio  <lb/>
            legis diuinae et caelestium inoboedientia praeceptorum? <lb/>
            non enim auribus corporis de mandatis caelestibus <lb/>
            iudicamus, sed cum esset dei uerbum, opiniones quaedam<lb n="5"/>
            nobis boni et mali pullulauerunt, dum id quod malum est naturaliter <lb/>
            intellegimus esse uitandum et id quod bonum est <lb/>
            naturaliter nobis intellegimus esse praeceptum. in eo igitur <lb/>
            uocem domini uidemur audire, quod alia interdicat, alia praecipiat. <lb/>
            si quis non oboedierit illis quae semel a deo praecepta<note type="margin"> F </note> <lb n="10"/>
            credimus, poenae obnoxius aestimatur. dei autem praeceptum <lb/>
            non quasi in tabulis lapideis atramento legimus inscriptum, <lb/>
            sed cordibus nostris tenemus inpressum spiritu dei uiui. ergo <lb/>
            opinio nostra sibi legem facit. si enim gentes quae <lb/>
            legem non habent naturaliter ea quae legis sunt<lb n="15"/>
            faciunt, eiusmodi legem non habentes ipsi sibi sunt <lb/>
            lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus <lb/>
            suis. opinio igitur humana sibi tamquam dei lex est. 
</p></div><div n="40" subtype="section" type="textpart"><p rend="script"> \' Iterum hinc aliam faciunt quaestionem, ut ad uicem mandati <lb/>
            eius, quod diximus in hominis opinione consistere, hanc <lb n="20"/>
            ipsam opinionem inpressam a deo nobis tamquam <note type="margin"> 162 A </note> praescriptum  <lb/>
            diuinae legis accusent. norat, inquit, hominem peccaturum <lb/>
            qui creauit eum et has opiniones ei boni et mali inpressit <lb/>
            an non nouerat? ut si dixeris quia non nouerat, <lb/>
            alienum a maiestate dei sentias; si autem dixeris quia sciens<lb n="25"/>
            deus peccaturum hominem communes tamen opiniones ei <lb/>
            boni et mali inpressit, ut propter admixtionem malorum uitae <lb/>
            perpetuitatem seruare non posset, sicut in illo non

<note type="footnote"> 12 II Cor. 3, 3 14 Rom. 2, 14 sq. 19 ex Apelle, cf. Harnack 1. c. </note>

<note type="footnote"> 3 inoboedientiae <hi rend="italic">A</hi> mandatorum <hi rend="italic">B</hi> 6 pullularunt <hi rend="italic">MB</hi> 10 et <lb/>
            ideo si <hi rend="italic">NGC, fort. recte</hi> 12 lapideis <hi rend="italic">om. B fort</hi>. &lt;uel&gt; atramento <lb/>
            <hi rend="italic">14 ipsa sibi S 15 ea om. RVI 16 huiusmodi BVI</hi> 17 quae P <lb/>
            19 ad inuicem P (in s. <hi rend="italic">u.)</hi> M (in <hi rend="italic">exp.)</hi> 20 hominibus <hi rend="italic">RM</hi> 22 norat <lb/>
            <hi rend="italic">A 1111 PRVI</hi> nouerat <hi rend="italic">Am2 cet</hi>. peccatorum P (v s. 0) 23 ei <hi rend="italic">scripsi</hi> <lb/>
            et <hi rend="italic">libri</hi> 25 deus aciens <hi rend="italic">P4</hi> 26 deus p<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>a<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>t<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>r<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>e<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>(p<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>a<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>t<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>r<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>e<foreign xml:lang="grc">̣</foreign> <hi rend="italic">eras.) A</hi> 27 ut <lb/>
            <hi rend="italic">om. R P</hi> 28 <hi rend="italic">post</hi> praesagum <hi rend="italic">add</hi>. fuit <hi rend="italic">RY\' et 8. u. M</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="297"/>
            praesagum futuri ita in hoc non bonum deum significare uidearis. <note type="margin"> B </note> <lb/>
            atque hinc argumentantur quia non est creatura hominis a <lb/>
            deo facta. nam sicut supra ostendimus eos dicere quia non <lb/>
            est -mandatum dei, sic et hic dicunt: non ergo creatura hominis <lb/>
            a deo, quia deus malum non fecit, homo autem opinionem <lb n="5"/>
            accepit mali, dum a malis praecipitur abstinere. hoc <lb/>
            autem genere alium bonum deum, alium operatorem hominis <lb/>
            conantur adserere. quibus respondendum est ilico secundum <note type="margin"> C </note> <lb/>
            opinionem suam. si enim hominem nolunt a deo factum, quia <lb/>
            peccator est homo. et hoc refugiunt, ne bonus deus peccatorem <lb n="10"/>
            fecisse uideatur, quia non putant bonum qui fecerit peccatorem, <lb/>
            dicant utrum operatorem hominis a deo factum <lb/>
            putent. si enim a deo factus ille, ut dicunt, operator est hominis, <lb/>
            quomodo bonus deus operatorem mali fecit? utique <lb/>
            non bonus. nam si qui peccatorem fecit non bonus, cauendum <lb n="15"/>
            ne grauius sit operatorem peccatoris fecisse; debuit enim <note type="margin"> D </note> bonus  <lb/>
            deus prohibere natiuitatem eius qui peccati substantiam <lb/>
            haberet inducere. quodsi dicunt non esse genitum operatorem, <lb/>
            requirendum utrum bonus deus potuerit inhibere quoquo <lb/>
            modo incipientem malitiam an non potuerit. si enim non potuit, <lb n="20"/>
            infirmus; si potuit et non fecit, non bonus. ergo si sibi <lb/>
            ista non congruunt nec suae sibi haereticorum conueniunt <lb/>
            opiniones, requiramus ne forte rationis fuerit qua causa deus <note type="margin"> E </note> <lb/>
            siue geniti siue non geniti illius operatoris siuerit malitiam  <lb/>
            introire in hunc mundum, cum posset inhibere. 
</p></div><div n="41" subtype="section" type="textpart"><p> itaque seruantes <lb n="25"/>
            unum et eundem deum bonum atque operatorem id <lb/>
            si possumus adstruamus quod gratiae utrique conueniat nec

<note rend="script" type="footnote"> 1 hunc <hi rend="italic">(ona</hi>. in) <hi rend="italic">RV\'</hi> dum <hi rend="italic">SBP\'</hi> 15 si <hi rend="italic">N</hi> (qui <hi rend="italic">om. M), om</hi>. II . <lb/>
            fecit <hi rend="italic">CP\'</hi> facit <hi rend="italic">R</hi> (a <hi rend="italic">ex</hi> e) <hi rend="italic">cet</hi>. 16 peccatorem operatoris <hi rend="italic">R</hi> peccatores <lb/>
            <hi rend="italic">APV</hi> peccatorem <hi rend="italic">M, oni. C (in quo</hi> operatorê, 8 <hi rend="italic">ex</hi> is) 18 habebat <lb/>
            <hi rend="italic">N</hi> operatorem &lt;mali&gt; <hi rend="italic">Costerius</hi> 19 potuit <foreign xml:lang="grc">ΠΜ</foreign> 20 potuerit <lb/>
            oinnino <hi rend="italic">B</hi> 21 si <hi rend="italic">(pr.)</hi> enim <hi rend="italic">RSBV\'</hi> si uero (uero <hi rend="italic">m2 ex</hi> enim) <hi rend="italic">P\'</hi> 24 sinent <lb/>
            <hi rend="italic">Costerius</hi> sic uelit <hi rend="italic">SBCC et</hi> (i <hi rend="italic">alt. ex</hi> u) <hi rend="italic">P\'</hi> si uelit <hi rend="italic">cet</hi>. introire <lb/>
            malitiam <hi rend="italic">N</hi> 25 posset <hi rend="italic">scripsi</hi> possit <hi rend="italic">libri</hi> 2ti bonum deum <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            dum <hi rend="italic">B et (om</hi>. bonum) P4 27 si <hi rend="italic">(s. u.)</hi> possumus <hi rend="italic">(ex</hi> pusuimus) <hi rend="italic">A</hi> <lb/>
            nec non <hi rend="italic">MP1</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="298"/>
            accusationis eorum declinemus inuidiam qui ita dicunt: quomodo <lb/>
            deus bonus, qui non solum passus est introire in <lb/>
            hunc mundum malitiam, sed etiam in tantam confusionem <lb/>
            uenire permisit? uerum haec accusatio tunc locum haberet. <note type="margin"> F </note> <lb/>
            si ita animae uim et intimae secreta mentis inficeret, ut<lb n="5"/>
            . nullo pacto posset aboleri et inmedicabilium uulnerum <lb/>
            menti atque animae nostrae uirus insideret; esset enim aptior <lb/>
            huius querellae locus, quod cum omnia possit deus, hominem <lb/>
            tamen perire sit passus. uerum cum deus nostri misericors <lb/>
            respuendi erroris remedia reseruauerit abolendique omnia contagii<lb n="10"/>
            non aboleuerit facultatem, quomodo inrationabile uel <lb/>
            iniustum est, si permisit nostrum materiale temptari quadam <lb/>
            trepidatione fragilitatis humanae, ut faeneratior postea gratia <lb/>
            per paenitentiam delictorum in hominis rediret affectum et <lb/>
            fragilitatis suae conscius, quod tam facile a diuinorum mandatorum <lb n="15"/>
            serie deuiando trepidauerit, tamquam clauum animae <note type="margin"> 163 A </note> <lb/>
            fluctuantis mandata caelestia timeret amittere, diuinaeque misericordiae <lb/>
            plus tribuens quod recepit amissum et sibi aliquid  <lb/>
            usurpans gratiae quod reuertit? 
</p></div><div n="42" subtype="section" type="textpart"><p><milestone n="9" unit="altchapter"/> nunc quae sit illa ratio <note type="margin"> B </note> consideremus,  <lb/>
            quid sit istud quod cum mandatum daret homini<lb n="20"/>
            de illa admirabili beataque uita praescribens, ne contra faciens <lb/>
            morte moreretur, de manducando et non manducando putauerit <lb/>
            esse mandandum. sunt enim qui putant nequaquam

<note type="footnote"> 1 ex Apelle, cf. Harnack 1. c. 6 Onid. Met. I 190 </note>

<note type="footnote"> 1 quia <hi rend="italic">APVD</hi> 2 bonus deus <hi rend="italic">RBC\'V\'</hi> 3 confeseionem RP <lb/>
            5 intima <hi rend="italic">11-1</hi> (-ae <hi rend="italic">m2) SP"</hi> ut <hi rend="italic">om. APV, 8. u. ml M</hi> 6 nullo] in <lb/>
            illo <hi rend="italic">R</hi> (in i <hi rend="italic">in ras.) V\'</hi> pacto 8. u. <hi rend="italic">C", om. B</hi> possit <hi rend="italic">MSBP1 et<lb/>
             (corr.) C\'</hi> 7 insiderit <hi rend="italic">R</hi> insederit <hi rend="italic">SB</hi> enim] ergo <hi rend="italic">M</hi> abtior <hi rend="italic">AR</hi> <lb/>
            8 quaerellae <hi rend="italic">PM</hi> querejlae <hi rend="italic">VI</hi> quaerelae <hi rend="italic">R</hi> querelae <hi rend="italic">cet</hi>. posset II <lb/>
            10 reseruauerit <hi rend="italic">P</hi> (ue 8. u.) abolendiquae (n 8. <hi rend="italic">It.) A</hi> abolendi.que <hi rend="italic">P</hi> <lb/>
            omnes (i s. e) <hi rend="italic">P</hi> 11 <hi rend="italic">post</hi> inrationabile <hi rend="italic">add</hi>. temtari, <hi rend="italic">sed exp. A</hi> <lb/>
            13 fragilitas (tis 8. s) <hi rend="italic">A</hi> gratie <hi rend="italic">A</hi> 16 deuitando <hi rend="italic">A</hi> 17 diuinae <lb/>
            <hi rend="italic">(om</hi>. que) <hi rend="italic">RCD</hi> 18 plus tribuens <hi rend="italic">om. RV tribuens A</hi> (b <hi rend="italic">ex</hi> u) <lb/>
            tribuit <hi rend="italic">SBP1</hi> recipit <hi rend="italic">RP\'DV\' 8</hi>. &amp; <hi rend="italic">add</hi>. 11 m3 <hi rend="italic">P</hi> 19 reuertit <lb/>
            <hi rend="italic">ARVCC\'P"V\' et M tlil</hi> reuertitur <hi rend="italic">M m2 SBP\'</hi> 21 mirabili RV\' <lb/>
            ammirabili <hi rend="italic">P DP"</hi> 22 morteiii <hi rend="italic">M</hi> iTipmoreretur <hi rend="italic">A</hi> mereretur <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            23 mandatum <hi rend="italic">A</hi> (nd <hi rend="italic">m2 8</hi>. t) manducandum <hi rend="italic">Y</hi> (uc <hi rend="italic">eras.) l\'</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="299"/>
            mandatum istud conuenire caeli et terrae atque omnium creatori <lb/>
            nequaquam dignum incolis paradisi, eo quod illa uita similis <lb/>
            angelorum sit. et ideo non terrenum et corruptibilem hunc <note type="margin"> C </note> <lb/>
            cibum esui fuisse possumus aestimare, quia qui non bibunt <lb/>
            neque manducant erunt sicut angeli in caelo. cum igitur in <lb n="5"/>
            cibo neque praemium sit, quia esca nos non commendat deo, <lb/>
            neque magnum periculum sit, quia non quod intrat in os <lb/>
            coinquinat hominem, sed quod exit de ore, uideatur sine dubio <lb/>
            tanto auctore ..... praeceptum, nisi hunc cibum ad illum <lb/>
            propheticum referas, quia pro magno praemio dominus de <note type="margin"> D </note> <lb n="10"/>
            sanctis pollicetur suis: ecce qui seruiunt mihi manducabunt, <lb/>
            uos autem esurietis. hic est enim cibus, in <lb/>
            quo uita definitur aeterna, quo quisque fuerit defraudatus <lb/>
            morte morietur, quandoquidem panis uiuus atque caelestis <lb/>
            ipse dominus est, qui uitam dat huic mundo. unde et ipse <lb n="15"/>
            ait: nisi manducaueritis carnem meam et biberitis <lb/>
            sanguinem meum, non habebitis uitam aeternam. <lb/>
            erat ergo panis aliqui, de quo praescripserat edendum paradisi <lb/>
            incolis. quis ille? accipe quem dicat. panem inquit <note type="margin"> E </note> <lb/>
            angelorum manducauit homo; est enim bonus panis, <lb n="20"/>
            si facias uoluntatem dei. uis scire quam bonus panis? ipse

<note type="footnote"> 5 Matth. 22, 30 7 Matth. 15, 11 11 Esai. 65, 13 14 Ioh. <lb/>
            6, 50 sq. 16 Ioh. 6, 53 sq. 19 Psalm. LXXVII 25 </note>

<note type="footnote"> 2 lignum <hi rend="italic">SBP\'</hi> 3 sit <hi rend="italic">SBP\', om. cet., fort</hi>. \\sit) similis 7 nonl <lb/>
            neque <hi rend="italic">RSBFV</hi> in s. u. <hi rend="italic">m. ant. A</hi> 8 coinquinat <hi rend="italic">A (m. ant. ex</hi> <lb/>
            communicat) <hi rend="italic">MC\'D</hi> coinmunioat <hi rend="italic">cet</hi>. qfl <hi rend="italic">ex</hi> co P uidetur <hi rend="italic">N</hi> 9 a <lb/>
            tanto <hi rend="italic">SBP\'CC\' lacunam significaui;</hi> non <hi rend="italic">esse post</hi> auctore <hi rend="italic">add. SBP\', <lb/>
            melius post</hi> praeceptum <hi rend="italic">m2</hi> 8. <hi rend="italic">u</hi>. indignum <hi rend="italic">M idemque ante</hi> tanto <hi rend="italic">liber s. <lb/>
             Theoderici apud Bemos; fort</hi>. plane indignum <hi rend="italic">uel</hi> perindignum, <hi rend="italic">quod <lb/>
            coniecit Henricus Schenkl, supplendum</hi> 10 referes JK refrens V. <lb/>
            qui" <hi rend="italic">P</hi> (5 <hi rend="italic">m3 s</hi>. <foreign xml:lang="grc">ι̣</foreign>a<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>) <hi rend="italic">P\' (m2</hi> quem) quem P" de <hi rend="italic">(exp.) P</hi> 12 est s. «. <lb/>
            <hi rend="italic">Å. om. BV\'</hi> 13 ita <hi rend="italic">A V et (corr.)</hi> C «ta (i <hi rend="italic">eras. et</hi> ui s. <hi rend="italic">ras. m2) P</hi> <lb/>
            14 quandoque <hi rend="italic">BSBY\'</hi> ninus <hi rend="italic">A</hi> (i s. <hi rend="italic">u.)</hi> 15 ipse est dominus <hi rend="italic">B est</hi> <lb/>
            ipse dominus <hi rend="italic">C\'</hi> 17 eternam aerna <hi rend="italic">(alt. del. m2) A</hi> 18 aliqui <hi rend="italic">scripsi</hi> <lb/>
            aliquid <hi rend="italic">ARD</hi> aliquis <hi rend="italic">M</hi> (a <hi rend="italic">ex</hi> d <hi rend="italic">m2) cet</hi>. perscripserat <hi rend="italic">R</hi> praescripserit <lb/>
            <hi rend="italic">B</hi> edenfum (d <hi rend="italic">s. q) A</hi> 20 angelorum <hi rend="italic">om</hi>. II manducabit <lb/>
            (v <hi rend="italic">ex</hi> b m. <hi rend="italic">ant.) A</hi> es* P es <hi rend="italic">R</hi> 21 ipse... ait <hi rend="italic">om. RV\'</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="300"/>
            filius manducat hunc panem, de quo ait: meus cibus est <lb/>
            ut faciam uoluntatem patris mei, qui in caelis est. 
</p></div><div n="43" subtype="section" type="textpart"><p><lb/>
            Iterum uideamus qua ratione dominus deus Adae dixerit <lb/>
            morte moriemini, quid intersit utrum aliquis dicat moriemini <lb/>
            an addat morte moriemini; ostendere enim debemus<lb n="5"/>
            nihil superfluum in dei esse mandato. itaque hoc <note type="margin"> F </note> arbitror.  <lb/>
            cum duo sibi sint contraria mors et uita, secundum <lb/>
            simplicem sermonem a uita uiuere dicimus, a morte mori. <lb/>
            si autem geminare uelis utrumque, quia uita uitam facit, dicitur <lb/>
            uita uiuit, sicut habes in lege, et quia mors mortem facit,<lb n="10"/>
            dicitur morte morietur. non est autem superflua ista <lb/>
            geminatio; est enim uita ad mortem et est mors ad uitam, <lb/>
            quia et quicumque &lt; uiuit dum&gt; uiuit moritur et dum moritur <note type="margin"> 164 A </note> <lb/>
            uiuit. fiunt ergo quattuor distinctiones: uita uiuere, morte <lb/>
            mori, uita mori, morte uiuere. cum igitur haec se ita habeant,<lb n="15"/>
            usus et consuetudinis praeiudicium debemus excludere, <lb/>
            quia usus hoc habet, ut communiter dicatur uiuere et qui <lb/>
            uita uiuit et qui morte uiuit et communiter dicatur mori uel <lb/>
            ille qui morte moritur uel ille qui uita. itaque ex quattuor <lb/>
            illis duos significat, ut dicat uiuentem uiuere nec melius deteriusque <lb n="20"/>
            distinguat et dicat morientem mori nec inter malam <note type="margin"> B </note> <lb/>
            et bonam mortem uideatur esse discretio. nam indiscreta

<note type="footnote"> 1 Ioh. 4, 34 3 cf. Philo Legg. alleg. I 33 (64, 46; I 88, <hi rend="italic">20 C.)</hi> <lb/>
            Quaest. I 16 10 Ezech. 33, 14 sq., cf. 18, 13 </note>

<note type="footnote"> 1 de quo II denique <hi rend="italic">cet</hi>. 5 morte <hi rend="italic">s. u. m2 A</hi> 9 uitę (a <hi rend="italic">s. &lt;;) A</hi> <lb/>
            12 uitama (&amp; <hi rend="italic">eras.) A</hi> 13 et quicumque &lt;uiuit dum&gt; <hi rend="italic">scripsi</hi> et qui <lb/>
            eumque <hi rend="italic">APVMD</hi> quia dum <hi rend="italic">RVI</hi> et quis dum <hi rend="italic">cet</hi>. 15 uita mori morte <lb/>
            uiuere <hi rend="italic">RSB VI</hi> morte uiuere <hi rend="italic">(om</hi>. uita mori) <hi rend="italic">AP*</hi> morte uiuere uita <lb/>
            moti <hi rend="italic">P</hi> (uita mori <hi rend="italic">s. u. m2) P\'D</hi> morteiji uiuere uitaiii mori <hi rend="italic">M</hi> morti <lb/>
            uiuere uito mori <hi rend="italic">CC</hi> 16 usum <hi rend="italic">AVD</hi> usus (s <hi rend="italic">alt. in ras. ex</hi> m <hi rend="italic">m2) P</hi> <lb/>
            17 dicatur <hi rend="italic">ona. P</hi> dicatur... communiter <hi rend="italic">om. RCVI</hi> 18 uita <hi rend="italic">M</hi> <lb/>
            uitae <hi rend="italic">cet</hi>. morto <hi rend="italic">P</hi> (e <hi rend="italic">ex</hi> i) M morti <hi rend="italic">D</hi> (ti <hi rend="italic">in ras.) cet</hi>. 19 morte <lb/>
            ... qui <hi rend="italic">om. Y</hi> morte <hi rend="italic">RMV</hi> morti <hi rend="italic">D</hi> (ti <hi rend="italic">in ras.) cet</hi>. uita <hi rend="italic">scripsi</hi> <lb/>
            uita moritnr po uita uiuit <hi rend="italic">RJIVI</hi> uitae uiuit P uitae <hi rend="italic">cet</hi>. 20 signin <lb/>
            <lb/>
            tioant <hi rend="italic">JRMV</hi> dicant <hi rend="italic">MV\'</hi> nec (c <hi rend="italic">eras.) P</hi> 21 distinguat et <lb/>
            dicat <hi rend="italic">M</hi> </note> 
<pb n="301"/>
            
            quaedam uita significatur qualis inrationabilium aut etiam <lb/>
            paruulorum et indiscreta mors aeque. 
</p></div><div n="44" subtype="section" type="textpart"><p> sequestrato igitur <lb/>
            usu communi quid sit uita uiuere et quid sit morte mori <lb/>
            et quid sit uiuere morte et mori uita consideremus. puto <lb/>
            enim secundum scripturas quia uita uiuere admirabilem <lb n="5"/>
            quandam illam uitam beatamque significet et hunc uiuendi <note type="margin">c</note> <lb/>
            usum spirandique munus cum beatae uitae gratia ueluti <lb/>
            coniunctum et quadam participatione permixtum demonstrare <lb/>
            uideatur. hoc est enim uita uiuere, uirtute uiuere, beatae <lb/>
            uitae actus habere in istius corporis uita; contra autem <lb n="10"/>
            morte mori quid est aliud nisi cum morte corporis deformitatem <lb/>
            significare morientis, cuius et caro communi uiuendi <lb/>
            munere defrudetur et anima uitae aeternae usum habere <lb/>
            non possit? est etiam qui uita moritur, ut qui uiuit corpore, <note type="margin">I) </note> <lb/>
            sed actu moritur suo, quales 1111 sunt qui, ut ait propheta, <lb n="15"/>
            descendunt in infernum uiuentes et illa de qua <lb/>
            apostolus dicit quoniam uiuens mortua est. quartum <lb/>
            superest, quod sunt qui etiam morte uiuunt, ut martyres <lb/>
            sancti, qui utique moriuntur ut uiuant. moritur caro, sed uiuit <lb/>
            gratia mortuorum. ergo absit a nobis, ut participes mortis <lb n="20"/>
            uiuamus, sed contra participes uitae moriamur; sanctus enim <lb/>
            nec uitae istius se uult esse participem, ut ait: dissolui <note type="margin"> E </note> <lb/>
            et cum Christo esse; multo enim melius et alius: <lb/>
            heu me quod incolatus meus prolongatus est, dolens <lb/>
            utique cum consortia uitae speret aeternae, istius uitae

<note type="footnote"> 16 Psalm. LIIII 16 17 I Tim. 5, 6 22 Philipp. 1, 23 24 Psalm. <lb/>
            CXVIIII 5 </note>

<note type="footnote"> 1 quaedam] quae <hi rend="italic">BV\', om. M</hi> 4 uiuere morte et mori uita <hi rend="italic">scripsi</hi> <lb/>
            uiuere morti et mori uitae <hi rend="italic">libri</hi> 5 uito <hi rend="italic">B</hi> 6 significat <hi rend="italic">RCV</hi> etl <lb/>
            ut <hi rend="italic">AD</hi> 9 est s. <hi rend="italic">u</hi>. m. <hi rend="italic">ant. A</hi> uirtute uiuere <hi rend="italic">s. u. CI, om. M</hi> <lb/>
            13 defrudetur <hi rend="italic">A V et ml P</hi> defraudetur <hi rend="italic">P m2 eet</hi>. anime (a s. e) <hi rend="italic">A</hi> <lb/>
            14 ut qui uiuit <hi rend="italic">om. RV\'</hi> 15 moriatur <hi rend="italic">N</hi> qui nt II quibus <hi rend="italic">N</hi> 16 descendant <lb/>
            <hi rend="italic">BMV</hi> 17 quartum (t <hi rend="italic">s. u.) P</hi> 18 quod (quid <hi rend="italic">m3) P</hi> uiuant K <lb/>
            21 moriagtor (m <hi rend="italic">s</hi>. nt <hi rend="italic">vi2) P</hi> 22 ut] quia <hi rend="italic">R V\'</hi> qui ut a qui <hi rend="italic">Erasmus <lb/>
            ait apJs B dissolui enim RSBP\'V 23 enim om. RPxV</hi> 24 quodj <lb/>
            quia <hi rend="italic">VB</hi> 25 fjragilitate (i <hi rend="italic">pr. s. u.) A</hi> </note> <lb n="25"/>
             
<pb n="302"/>
            fragilitate se contineri. et ideo possum e contrario dicere quia, <lb/>
            etsi uita uiuere bonum est, uitae tamen uiuere ambiguum sit. <lb/>
            potest enim dici quis uitae uiuere, hoc est uitae aeternae istius <lb/>
            uita corporis militare, potest etiam dici uitae uiuere, hoc est <lb/>
            uel quemcumque uel sanctum istius uitae habere desiderium<lb n="5"/>
            corporalis, uti uerbi gratia si quis ideo honeste putet esse <note type="margin"> F </note> uiuendum,  <lb/>
            ut is longaeuitatem uitae bonis actibus consequatur,  <lb/>
            quales plerique infirmiores sunt quos haec uita delectat.</p></div><div n="45" subtype="section" type="textpart"><p>sicut <lb/>
            ergo uitae uiuere quid sit accepimus, quid sit morti mori <lb/>
            accipiamus uel morti uiuere. possunt enim esse qui moriantur<lb n="10"/>
            morti et qui uiuant uitae. nam qui non ita uiuit, <lb/>
            ut secundum mortem animae suae uiuat, is morti moritur. <lb/>
            quia non est obnoxius morti, id est nexus eum aerumnosae <note type="margin"> 165 A </note> <lb/>
            mortis amisit, non constringitur uinculis mortis aeternae. <lb/>
            mortuus est morti, hoc est mortuus est peccato, mortuus est<lb n="15"/>
            poenae. cui contrarium est poenae uiuere, hoc est quando qui <lb/>
            uiuit ad poenam uiuit ad mortem. qui autem moritur ad <lb/>
            poenam moritur ad mortem. est etiam qui in hac uita positus <lb/>
            moriatur ad uitam, sicut ille qui ait: uiuo autem iam non <lb/>
            ego, uiuit autem in me Christus; peccato enim mortuus <note type="margin"> B </note> <lb n="20"/>
            est, deo uiuit, hoc est mors in eo mortua est, sed uita uiuit, <lb/>
            qui est dominus Iesus. ergo bona uita eorum qui deo uiuunt,

<note type="footnote"> 19 Galat. 2, 20 22 loh. 14, 6 </note>

<note rend="script" type="footnote"> 1 conteneri <hi rend="italic">R</hi> conteri <hi rend="italic">PVMCCI</hi> et <hi rend="italic">om. RV\'</hi> 3 uitae uiuere hoc <lb/>
            est 8. <hi rend="italic">u. m2 M</hi> aeternae] &amp;<foreign xml:lang="grc">̢</foreign>atę (ato in <hi rend="italic">ras. m2) A</hi> 6 uti <hi rend="italic">ACCI</hi> <lb/>
            ut. <hi rend="italic">PF</hi> ut <hi rend="italic">cet</hi>. 7 his <hi rend="italic">PSBC</hi> 9 accipimus <hi rend="italic">APVCD</hi> 10 morti <hi rend="italic">M</hi> <lb/>
            morte <hi rend="italic">cet</hi>. uiuere <hi rend="italic">Monac. 2549</hi> mori <hi rend="italic">cet</hi>. 11 uiuant (n s. 14.) A <lb/>
            uite (te <hi rend="italic">ira ras. m3) P</hi> 12 ut] et <hi rend="italic">M (8</hi>. ut) <hi rend="italic">A V</hi> &amp; <hi rend="italic">P</hi> uiuit <hi rend="italic">PV</hi> <lb/>
            13 qui, <hi rend="italic">P</hi> morti (ti <hi rend="italic">s. u.) A</hi> eum <hi rend="italic">om. R VI</hi> aeriQno.se (s <lb/>
            <hi rend="italic">eras.) A</hi> 14 mortis (is <hi rend="italic">ex</hi> em) <hi rend="italic">A</hi> aeternae (r <hi rend="italic">ex</hi> n) <hi rend="italic">A</hi> 16 quis <lb/>
            m <lb/>
            <hi rend="italic">RSBP\'C(V\' et</hi> (quando quis <hi rend="italic">in ras.) D</hi> 17 uiuit ad portem qui autem <lb/>
            <hi rend="italic">m ras. minoris spatii ml A</hi> moritur... ad mortem <hi rend="italic">om. A, in quo<lb/>
             post</hi> autem <hi rend="italic">legitur</hi> f <hi rend="italic">(scripta erant haec uerba eodem signo adiecto in wg. <lb/>
            inf. nunc absciso)</hi> 18 etiam] autem <hi rend="italic">RV4</hi> 19 qui <hi rend="italic">om. RV</hi> 20 intern] <lb/>
            uero <hi rend="italic">CC\'P\'</hi> enim] autem <hi rend="italic">SBP1</hi> 22 ihsi (i <hi rend="italic">alt. add. m2) P</hi> deus <lb/>
            <hi rend="italic">B duo RV\'</hi>\' </note> <lb/>
             
<pb n="303"/>
            mala uita eorum qui peccato uiuunt. est etiam media uita <lb/>
            ut animantium ceterorum, sicut habes scriptum: producat <lb/>
            terra animam uiuentem secundum genus. est uita etiam <lb/>
            mortuorum ut deus Abraham et deus Isaac et deus <lb/>
            Iacob, quia deus mortuorum non est, sed uiuorum. sunt <lb n="5"/>
            etiam quibus communitas est quaedam mortis et uitae, de quibus <note type="margin"> C </note> <lb/>
            ait apostolus dicens: si conmortui estis, et conuiuetis. <lb/>
            si enim conplantati inquit sumus similitudini mortis <lb/>
            eius, simul et resurrectionis erimus, scientes <lb/>
            quia uetus homo noster simul confixus est cruci, <lb n="10"/>
            ut destruatur corpus peccati, ut ultra non seruiamus <lb/>
            peccato; qui enim mortuus est iustificatus <lb/>
            est a peccato. sicut autem figuras multas uitae diximus, <lb/>
            ita etiam mortis inueniemus. dicitur enim mors mala secundum <lb/>
            illud: anima quae peccat ipsa morietur. dicitur <lb n="15"/>
            mors communiter, sicut habes uerbi gratia quia [Adam] uixit <note type="margin"> D </note> <lb/>
            tot annos et mortuus est et adpositus est ad patres suos. <lb/>
            dicitur etiam mors per baptismatis sacramentum, sicut habes: <lb/>
            consepulti enim sumus cum illo per baptismum <lb/>
            in mortem et alibi: si autem mortui sumus cum <lb n="20"/>
            Christo, credimus etiam quia simul uiuemus cum <lb/>
            illo. uides quia mors quidem appellatione dicatur, sed haec <lb/>
            uita sit nostra.

<note type="footnote"> 2 Gen. 1, 24 4 Exod. 3, 6 Luc. 20, 37 sq. Marc. 12, 26 sq. <lb/>
            7 n Tim. 2, 11 8 Rom. 6, 5-8 15 Ezech. 18, 20 17 Act. 13, 36 <lb/>
            19 Rom. 6, 4 20 Rom. 6, 8 </note>

<note type="footnote"> 1 et mala <hi rend="italic">B</hi> 3 animam (a <hi rend="italic">pr. s. u) A</hi> genu; suum <hi rend="italic">M</hi> (suum <lb/>
            <hi rend="italic">R</hi>. u.) <hi rend="italic">RFCCV</hi> etiam <hi rend="italic">om. RVI</hi> 4 ut <hi rend="italic">om. APRVMDV\'</hi> 6 quibus <lb/>
            <hi rend="italic">om. BY\'</hi> 7 c<foreign xml:lang="grc">ο̄</foreign>m∗ortui <hi rend="italic">A</hi> cQmortui <hi rend="italic">RV\'</hi> 9 resurrectionis eius <hi rend="italic">M</hi> <lb/>
            feius 8. <hi rend="italic">u. m2) C</hi> 10 quod <hi rend="italic">M</hi> simul <hi rend="italic">om. M</hi> confixusj crucifims <lb/>
            <hi rend="italic">PVB</hi> fiius <hi rend="italic">C</hi> 12 qui... peccato <hi rend="italic">om</hi>. II 13 sifi (&lt;5 s. <hi rend="italic">u.) A</hi> 14 enim <lb/>
            <hi rend="italic">(exp. m2 et 8. scr</hi>. etiam) <hi rend="italic">M</hi> etiam <hi rend="italic">RV\'</hi> 15 illid (u <hi rend="italic">s</hi>. i <hi rend="italic">alt.) A</hi> 16 morsj <lb/>
            et mors <hi rend="italic">NCC</hi> Adam <hi rend="italic">seclusi;</hi> quidam <hi rend="italic">coniecerunt Maurini</hi> 18 babtismatis <lb/>
            <hi rend="italic">P</hi> sacramenta <hi rend="italic">R V\'</hi> 19 per baptismum <hi rend="italic">om. RV\'</hi> 20 morte <lb/>
            <hi rend="italic">PRVCV\'</hi> mortuus est (mortuus <hi rend="italic">V) om. cum-RF\'</hi> 22 apellationem <hi rend="italic">A</hi> <lb/>
            iudicatur <hi rend="italic">APVD</hi> dicitur <hi rend="italic">R V</hi> 23 uita uita <hi rend="italic">A</hi> </note> 
<pb n="304"/>
            
</p></div></div></body></text></TEI>
                </passage>
            </reply>
            </GetPassage>