quid sibi autem uult quod meretrices lauerunt
in sanguine eius nisi forte ut meretricia quaedam in illa feritate
fuisse regis perfidia proderetur uel cruenta luxuries, qui
sic fuit luxuriosus, ut holus desideraret, sic cruentus, ut
propter holus hominem occideret? digna auarum, digna auaritiae
poena consumit. denique et Iezabel ipsam comederunt
canes et uolucres caeli, ut ostenderetur quod spiritalis nequitiae
fiat praeda diuitis sepultura. fuge ergo. diues, huiusmodi
sed fugies eiusmodi exitum, si fugeris eiusmodi flagitium.
noli esse Achab, ut possessionem finitimam concupiscas.
non tibi cohabitet Iezabel illa feralis auaritia, quae tibi cruenta
persuadeat, quae cupiditates tuas non reuocet, sed inpellat,
quae te faciat tristiorem etiam, cum desiderata possederis,
quae te faciat nudum, cum diues fueris.
P dissolueret (t del. m3) P 2 prohiberetur P iuberetur
RBAP\'DLT proderetur cet. 3 mortuos (v s. o alt.) P 4 potauit (v
s. 0 m3) P 5 in specie scripsi in species R species (om. in) A specie
(om. in) CB\'N\' in speciem cet. 7 diues alt. (es ex is m3) P eicipit
P (corr. m3) RBALT poenam (poena C) pauper CB\'N\' 8 uindicatur
RBA iudicabatur N\' meretrices (es ex is m3) P lauarunt se
(ae 8. u. 91) X\' 9 sanguinem RB meretricia (ci s. t*. m3) P
12 occiderit P auaritiae CBWP1 auaritiam B (auarum ni2) cet.;
fort. auaritia 14 spiritalis P (s alt. 8. u.) D (s alt. eras.) nequitia
PP1 15 fiat (a 8. u.) D fit T sit L diuitiis seruitura
RA et (corr. m2) B diues (es eas is m3) P 16 sed ...
exitum om. CB\'N\' huiusmodi CB\'N\' eiusmodi (s. m2 huiusmodi) B
18 cohauitet P quohabitet 22 (corr. coh.) B quod habitet B\' hiczabel
RB zezabel Cw2f 19 tuas om. RBA sed inpellat om. CB\'N\' repellat
(im s. re) P1 20 faciet A considerata A 21 te om. C
deesse arbitratur quidquid ab aliis possidetur. toto mundo
eget, cuius non capit mundus cupiditates; eius autem qui
fidelis est totus mundus diuitiarum est. toto mundo fugit
qui considerans conscientiam suam metuit deprehendi. et ideo
Achab ad Helian secundum historiam ait, secundum aenigmata
autem diues ad pauperem: inuenisti me inimicus
meus. quam misera conscientia, quae se proditam doluit!
et dixit Helias ad eum: inueni, quoniam fecisti malum
in conspectu domini. rex ille erat et rex Samariae Achab,
Helias pauper et indigens panis, cui defuisset uictus
nisi corui alimoniam ministrassent. adeo deiecta erat
conscientia peccatoris, ut nec regalis potentiae fastu adtolleretur.
itaque quasi uilis et degener inuenisti me inquit
inimicus meus et deprehendisti in me quae latere credebam.
nulla mentis meae occulta te fallunt; inuenisti me, patent
tibi uulnera mea, captiuitas praesto est. peccator inuenitur,
cum iniquitas eius proditur, iustus autem dicit: igne
me examinasti, et non est inuenta in me iniquitas.
Adam cum lateret, inuentus est, Moysi autem nequaquam
inuenta est sepultura. inuentus est Achab, non inuentus Helias,
et sapientia dei dixit: quaerent me mali et non
18 Psalm. XVI 3 20 Gen. 3, 8 sq. Deut. 34, 6 21 Reg. IIII 2, 11
22 Prouerb. 1, 28 1 enim om. N\' 2 possedetur P 3 cupiditatis P 5 deprehiudi P
6 helian P helyam DE heliam cet. 7 autem] enim L inimice B\'
8 quam] qug P prodita modulauit 21 (du m2 ex do) 91\' proditum
RBAP\' uoluit P 9 in uerbo Helias desinit L quod iam RBA
fecisti om. C 10 erat ille. om. OtJ\'N\' samariae P 11 paui§ (e
8. i) T pane N\' et (is 8. ?) P panes A defuisset (et ex it tn3) P
defecisBet N\' et (in mg. defuisset) D substantiae RBAP 12 alimonia
PB defecta N\' (de-fecta 21) erapt B 13 peccatori N\' potentiae
21 (ae ex a) potentia B\' 14 qualis 21 (quasi m2) 21\' uilis et
om. RBA inquit s. u. T, om. E 15 et PP\'DT, 8. w. rn2 B, om. cet.
deprehindisti P 17 inuenitur peccator CB\'N\' 20 n:oisi P moyse RB
moysi (i ex is) m25l( ml E 21 non est CB\'N\'P 22 quaerunt N\'
culpa igitur auctorem suum prodit. unde et Thesbites
ait: inueni quoniam fecisti malum in conspectu
domini, quia culpae reos tradit dominus. innocentes
autem non tradit in potestatem inimicorum suorum. denique
Saul quaerebat sanctum Dauid et inuenire non poterat, Dauid
uero sanctus regem Saul, quem non quaerebat, inuenit, quoniam
tradidit eum dominus in potestatem ipsius. captiua igitur
opulentia est, paupertas libera.
Seruitis, diuites, ac miseram quidem seruitutem, qui seruitis
errori, seruitis cupiditati, seruitis auaritiae, quae expleri
non potest. gurges quidam insatiabilis rapidior est, cum inlata
demergit, et putei modo cum exundat caeno inquinatur,
terram adrodit nihil sibi profuturam. uel hoc exemplo uos
admoneri conuenit. puteus enim, si nihil haurias, inerti otio
et degeneri situ facile corrumpitur, exercitus autem nitescit
ad speciem, dulcescit ad potum. ita et aceruus diuitiarum
cumulo harenosus speciosus est usu, otio autem inutilis habetur.
deriuato igitur aliquid de hoc puteo. ignem
15 Baa. 272 B (48 A) 19 Sir. 3, 30 RBAplDT dns nr ihs CBN\' 2 prodet RA et (prodit
m2) B 4 culpa P tradet (e ex i) R 5 tradet PRBA\\Į{\'Į(\'
7 uero] ergo (g ex i) P 8 est igitur opulentia N\' igitur est opnl. CB\'
9 pauperies N\' 10 diuites (e ex i) P ac (hanc P\') miseram quidem
seruituti m peN\'p et (m2 misera quidem seruitus) B\' hanc miseram seruitutem
RB et ivi. ant. s. u. huic misere seruituti) A hac quidem misera
seruitute JJT quia T 12 quidem X\' est rapidior P\' rabidior
T cum inlata] cumulata RA et (cum inlata m2) B 13 diniergit
PB\' exurdat cenu P 14 adrodit P (it ex et m3) P DT adradit
RA et (o 8. a alt. m2) B rodit CB\'N\' (o ex a cod. mus. Jirit. Beg. 5
P 13) 15 aurias PRBA et (corr. m2) 9t 16 exercens RlJAP\' excrcitatus
V excitatus E nitescit (e m3 ex i) P 17 ad speciem dulcescit
om. CB\'...\\\' dulciscit P dilitiarum (e s. i pr. m2) 9t cumulo
diuitiarum B\' 19 dcriuato i?\'A\'P\' diriuito P (i pr. ex e) cet.
de] ex D poteo B
aqua autem statiua cito uermis facit. non stet thesaurus
tuus nec stet ignis tuus. stabit in te, nisi eum operibus tuae
miserationis auerteris. in quantis sis, diues, incendiis considera.
tua uox est dicentis: pater Abraham, dic Lazaro,
ut extremum digiti sui intinguat in aqua et refrigeret
linguam meam.
tibi igitur proficit quidquid inopi
contuleris, tibi crescit quidquid minueris. te illo quem pauperi
dederis cibo pascis, quoniam qui miseretur pauperis ipse
pascitur et fructus iam in his est. misericordia seminatur in
terra, in caelo germinat, plantatur in paupere, aput deum
pullulat. ne dixeris inquit deus: eras dabo. qui non te
patitur dicere: eras dabo, quomodo patitur dicere: non dabo?
non de tuo largiris pauperi, sed de suo reddis; quod enim
commune est in omnium usum datum solus usurpas. omnium
est terra, non diuitum, sed pauciores qui non utuntur suo
quam qui utuntur. debitum ergo reddis, non largiris indebitum.
ideoque tibi dicit scriptura: declina pauperi
PT restinguit P\' extinguet RBA extinguit D reatingue
cet. aqua et] quia 91 (i s. u. m2) OB\'W,\'E elemosyna D elimosina
P elemosina cet. resistet RB T et (i s. ę alt.) A resistit (e s. i alt.) Dcet.
2 uermis P uermes cet. thensaurus P thesaurus cet. 3 nee] ne
CB\'N\'P\'DT\' et (m2) B ignis tuus stet CB\'N\' ignes P eQmj
cum P operibus eum RBA 4 aduerteris HBAT quantis uero
CB\'N\'DT diues (e ex i m3) P considerat R 5 est om. N\' post
est add. ista CB\'N dicens R habraham P 6 aquam RBBiP T,
fort. recte 8 decrescit D (de exp.) T minueris. te illo quem pauperi
dederis cibo pascis, qaoniam qui miseretur pauperis ipse pascitur
VRBAP\'DT in pauperes (pauperis C) prorogaueris (progaueris 3I9T erogaueris
D in mg.) scriptum est qui miseratur pauperi fenerat do. ipse cibo
in paupere pascitur CB\'N\' et m2 in mg. his adiectis ai lit D 10 pascetur
(e ex i) P et (e ex i m2) B pascitur (e s. i) P\' fructus hominis
est RA et (iam in his s. u. m2) B post est add. et (eras.) R misericordiae
(,B\'NiD 11 pauperes GB\'Ni 12 pollulat P 14 largiaris
A reddes RA et (i s. e alt.) B 15 tu solus CB\' N\' 16 suo
quam qui utuntur om. N\' 17 reddes R et (i s. e alt.) B largiaris i4
in mansuetudine.
tangere? nonne sic utero conceptus et natus ex utero es,
quemadmodum est pauper natus? quid te iactas de nobilitatis
prosapia? soletis et canum uestrorum origines sicut diuitum
recensere, soletis et equorum uestrorum nobilitatem sicut consulum
praedicare. ille ex illo patre generatus est et ex illa
matre editus, ille auo illo gaudet, ille se proauis adtollit. sed
nihil istud currentem iuuat; non datur nobilitati palma, sed
cursui. deformior est uictus, in quo et nobilitas periclitatur.
caue igitur, diues, ne in te erubescant tuorum merita
ne forte et illis dicatur: cur talem instituistis, cur talem
elegistis heredem?\' non in auratis laquearibus nec in porphyreticis
orbibus heredis est meritum. laus ista non hominum,
sed metallorum est, in quibus homines puniuntur. per egentes
aurum quaeritur et egentibus denegatur. laborant ut quaerant.
laborant ut inueniant quod habere non norunt.
miror tamen,
cur eo uos, diuites, iactandos putetis, cum aurum materia
magis offensionis quam commendationis gratia sit; lignum
A 2 mansuidudine P 3 superbias (a 8. fl.) P\' superbis
(bis ex bum m2 9D N\' dicis fa s. i alt.) P1 dicis (is ex at m2) N\'
4 sic utero CEDT sic in utero REAP\' sicut utero 2C sic tu "Jt m2
(cuius scriptura primaria dinosci iam non potest, sicut ego PB\' es
ex utero N\', es om. T 5 quemadmodum est pauper natus om. DT
est pauper natus P pauper est natus Monac. 10041 est natus tom.
pauper) B\' et panper est natus cet. de] diu BT et (de corr.) D
6 originis (es ex is) P origines ... ucstrorum OUl. P\' 8 est om. N\'
ex alt. om. (fB\' /{\' 9 illoj ille N\' ille] illis (f.\\"\' attolli N\'
adtollis B\' 11 nobilitas generis ..ACB\'N\' pereclitatur P 12 erubiscant
P 13 cur talem elegistis om. RAN\', s. u. ni2 B 14 porphyreticis
CB\' porfyreticis BA porphireticis B.i.\\x porfireticis cet. 16 pununtur
T et (puniuntur corr.) D 19 eos (s eras.) P\' equos (om. uos) T
iocundos R (o pr. ex u) A iucundos B iactando C aurum (u pr.
s. u.) R arum B harum A anro N\'
illud. denique benedicitur diues, qui inuentus
est sine macula et qui post aurum non abiit nec
sperauit in pecuniae thensauris. sed quasi is cognitus esse
non possit, eum sibi desiderat demonstrari. quis est? inquit
et laudabimus eum; fecit enim quod mirari magis quasi
nonum quam quasi usitatum recognoscere debeamus. itaque
qui in diuitiis potuerit conprobari, is uere perfectus et dignus
est gloria. qui potuit inquit transgredi et non est
transgressus, et facere male et non fecit. aurum
ergo uobis. in quo tanta erroris inlecebra est, non tam sua
gratia quam hominum poena commendat.
an uos ampla extollunt
atria, quae magis debent conpungere, quia cum populos
capiant, uocem excludunt pauperis? quamquam nihil
prosit audiri eam, quae etiam audita nil proficit. deinde non
ipsa uos pudoris aula admonet, qui aedificando uestras uultis
superare diuitias nec tamen uincitis. parietes uestitis, nudatis
homines. clamat ante domum tuam nudus, et neglegis: clamat
homo nudus, et tu sollicitus es quibus marmoribus pauimenta
tua uestias. pecuniam pauper quaerit et non habet: panem
postulat homo, et equus tuus aurum sub dentibus mandit.
21 Uerg. Acn. VII 279 om. B\' et pr. om. CB\'N\'DT illis RA et (his s. m2) B
4 pecunia RBVR\' pecunia et C et Monac. 10041 his PBBAP1
5 est hic %\'E, hic post inquit 8. u. 81 6 laudauimus P quasi] qua A
7 debeą.muB A 8 his R (h eras.) B uere (e alt. ex 0) R uere (s.
e nlt. ras,) D 10 male PC11 mala VB\'su\'E (xaxa LXX) malum
RBP\'DT (in A euanidwll) 11 illecebra erroris 21\' 12 nos (v s. n\' V
IIlIpla P 13 debent... uocera in mg. m2 V populus P populos
(os ex us) W populti P\' 14 pauperesP et (i s. e tert.) A V 15 possit
P prossit V prosint RBA audire (e m2 ex i) 31 audis V ea
PRBAP\' nil PP\' nihil cet. 16 quia RBAWE et (a s. u.) D
17 tamen om. RA, s. u. 1112 B parietes (es ex is m3) P uestitis
auro V (auro s. u. m2) CB\'N\' homines nudatis N\' homines ueste
nudatis V (ueste s. u. in2) CB\' 18 homines (e ex i m3) P exclamat
PP\'DT et (ex 8. u. m2) B clamat homo nudus om. CB\'N\' 19 es
luomodo V 20 tua om. eB\'..."1 21 mandet RBV
habeant: quantum, o diues, iudicium tibi sumis! populus esurit,
et tu horrea tua claudis: populus deplorat, et tu gemmam
tuam uersas. infelix, cuius in potestate est tantorum animas
a morte defendere et non est uoluntas! totius uitam populi
poterat anuli tui gemma seruare.