Denique quicumque famem patiebantur adloseph mittebantur.
qui sunt isti nisi de quibus dictum est: conuertentur ad
uesperam et famem patientur ut canes? erat autem
fames non unius loci, sed totius terrae, quia non erat qui
faceret bonitatem. ideo dominus esus ieiunia mundana
aperuit horrea sua et mysteriorum caelestium thensauros
scientiae sapientiaeque patefecit absconditos. ut nulli alimenta
deessent. dixit enim Sapientia: uenite edite panes meos,
et ideo ab illo solo dicitur: dominus pascit me, et nihil
mihi deerit qui saturatur a Christo. aperuit ergo horrea
sua Christus et uendebat non aera pecuniae, sed fidei pretium
et deuotionis stipendium quaerens. uendebat autem non paucis
in Iudaea, sed uendebat omnibus, ut ab uniuersis nationibus
crederetur.
et omnes regiones uenerunt in Aegyptum
ad Ioseph emere; optinuerat enim fames. omnes enim
esuriunt quos non pauerit Christus. emamus ergo alimenta,
10 Psalm. LVIII 7 14 Gen. 41, 56 16 Prouerb. 9, 5 17 Psalm.
XXII 1 22 Gen. 41, 57 IIDO quiạexp. m2) 3 ex nationibus sibi WE
4 manassen VPUx E 6 ephrem U\'E efrem B V effrem cet. 7 humilitas
P (as m2 ex atis) gloriam camulauit UxE 10 istis P (s alt.
&
eras.) conuertantur P\' (e s. a) Px 11 patientur Px patiebantur N\'
13 faceret B (t 8. u) hiesus B 14 te«sauros B (n eras.) thesauros
cet. 15 sapientiaequae B (a pr. s. u.) alimenta B (i ex e) 19 uendebat
B (e pr. ex i) aerę P (a s. ẹ m2) 22 regiones B (ea ex is)
23 enim eos N omnes B (es ex is) 24 esurient N pauerit P
(i ex a)
contemplatione reuocetur, nemo uereatur qui argentum non
habet. non quaerit Christus argentum, sed fidem, quae argento
pretiosior est. denique emit eum Petrus, qui non habebat
argentum. argentum inquit et aurum non habeo, sed quod
habeo do tibi. in nomine Christi Iesu surge et ambula.
et propheta Esaias dicit: qui sititis ite ad aquam et
quicumque non habetis argentum ite emite et bibite
et manducate sine argento et pretio uini. neque enim
pretium quaesiuit a nobis qui pro nobis sanguinis sui pretium
soluit, quia non auro et argento, sed pretioso nos redemit
sanguine. ergo id pretium debes, quo emptus es. etsi ille
non semper exigat, tu tamen debes. eme igitur tibi Christum
non eo quod pauci habent, sed eo quod omnes habent per
naturam, pauci offerunt per timorem. suum est quod a te
Christus reposcit. ipse uitam omnibus dedit, ipse pro omnibus
mortem suam optulit. solue pro auctore quod soluturus es
lege. non mediocris iste contractus est, non omnes eum facile
uident. denique illae uirgines in euangelio, quas ueniens
sponsus exclusit, ideo foris relictae sunt, quia uenale oleum
non emerunt. unde dicitur his: ite potius ad uendentes
et emite uobis. et negotiator non inmerito praedicatur, qui
uendidit omnia sua et emit margaritam.
19 Matth. 25, 10 21 Matth. 25, 9 22 Matth. 13, 46 2* Gen.
42, 1 sq. 0 3 quaeritur Chr. argento, sed fide N 4 euin scripsi eam
libri; cf. u. 13 6 ihu xpi N, quod praeferendum esse puto (
Χριστοῡsurge B (r s. 11.) 7 profeta eseias B sititis B (is ex
es) 8 habctis B (is ex es) 9 argento B (n s. u.) 12 sq. debes B
(es ex is) 14 omnes habent. omnes habent N sed ... habent om. V
15 offerant PP\'Px post timorem add. enim P (in mg. m2) T (s. fl.
i
m2) D 17 obtulit P solue P (e ex it) 18 lege B 19 euangelium
B (-io corr. ml) P\' 21 his lIDO eis NV 23 margaritam P
(i cv e m2) 24 dixit Costerius dicit libri suis filiis 31\'
illo et emite nobis escas. non semel hoc Iacob dixit,
cotidie omnibus filiis suis dicit, qui serius ueniunt ad gratiam
Christi: quare pigri estis? ecce audiui quia est frumentum
in Aegypto. ex hoc frumento granum est quod resurgit.
qui igitur famem sustinet suae segnitiae debet adscribere.
ecce inquit audiui quia est frumentum in Aegypto.
citius utique iuniores aliquid quam seniores audire consuerunt,
dum foris positi multi circumeunt. sed hanc negotiationem
prius senex audit, sed ille senex, in quo est fidei longaeua
canities, prior senex intellegit, senex, in quo uenerabilis est
senectus et aetas senectutis uita inmaculata. nec omnes hanc
negotiationem suscipiunt nisi filii Iacob et ipsi prouectioris
aetatis. ideo decem pergunt, non pergit iunior. non misit eum
pater, ne contingat inquit eum infirmitas. adhuc obnoxius
erat infirmitate Beniamin iunior. patriarcha quidem legitur
Beniamin, sed ille ex tribu Beniamin Paulus praefigurabatur.
merito Iacob de eius infirmitate dubitabat. denique infirmatus
est, ut sanaretur: caecitatem passus est, sed haec infirmitas
ad salutem. denique illa caecitas lucem adtulit. accepimus
historiam, cognoscamus mysterium.
sine Beniamin patriarchae
primo perrexerant, sine Paulo apostoli. uterque non primus
42, 4 17 Eom. 11, 1 19 Act. 9, 8 sq. u. P frumentum est % discendite B (corr. m3) P
(corr. m2) 3 cotidiae B 6 segnitiae B (e pr. ex i) segnitiei WE
7 audiui inquit 9C\', inquit post frumentum transponit E frumentum
est Ux 8 aliqui [ id BU\' aliqui 91x et (in quo repetitur aliqui post
senioree) E consuerunt audire N\' 9 positis P (s alt. eras.) multi
BDO et (s. i molta) P multa cet. 10 audiuit VplE 11 canitiens B
(n alt. eras.) intellexit V ante alt. senex add. sed ille NV est
uenerabilis UxET 13 prouectiores BP 14 aetatis P (is ex es m2)
decem P (em m2 ex im) 17 beniamin pr. P (a 8. u. m2) praefigurabatur
BN praefiguratur cet. 21 patriarcha U\'UxP\'T, om. E
22 perrexerunt N\' apostolo P\'N primus NV proprius P\' (pro
eras.; om. non) prius eel.
suo fecit aduentu. est inquit frumentum in Aegypto, hoc
est: ubi maior fames, ibi maior ubertas est. magnum frumentum
in Aegypto. denique et deus pater dicit: ex Aegypto
uocaui filium meum. ex isto grano illa fecunditas; neque
enim messis esse potuisset, nisi Aegyptii granum ante seuissent.
est ergo frumentum, quod nemo ante esse credebat; in
hoc frumento negotiantur patriarchae. et illi quidem argentum
detulerant, sed bonus Ioseph frumentum dedit, argentum
reddidit; non enim pecunia emitur Christus, sed gratia: pretium
tuum fides est, hac emuntur diuina mysteria. portat autem
frumentum hoc asinus ille ante inmundus in lege, sed iam
mundus in gratia.-
adfectu. tenebant eum legis uincula, mos paternus. fames inualescebat,
quia sero ueniebat. intercedunt pro eo duo, Ruben
et ludas, hoc est humilitas atque confessio. his uadibus aput
patrem utitur, his committitur, quorum unus primitiuus, alius
resuscitatus. lex primitiui, euangelium resuscitati. his deducitur
Beniamin iunior et bonis odoribus comitatus aduenit
portans secum resinam, qua lapides marmorum conectuntur,
eo quod praedicatione propria tamquam spiritali resina uiuos
lapides etiam iste conecteret: portans etiam mel, quo noxia
uulneris interius exeduntur sine acerbitate aliqua sectionis.
9, 9 15 Galat. 1, 14 Gen. 43, 1 16 Gen. 43, 7 sq. 17 cf. Gen.
29, 32 Philo de somniis I 7 (I 626, 17) 21 Gen. 43, 10
e BVO arcersitus P (c 8. u. m2) accersiius cet. uberiorem
NV superiorem cet. 5 uocaui B (i ex 0) 6 seuissent B (i in
ras.) 7 credebat esse N 9 detulerunt NVP4 11 fides B (es ex is)
12 ante om. N\' 13 in gratiam B per gratiam NV 14 beniamen B
adhaerebat N 16 roben B (v s. 0 m2) 17 aput B apud eef.
19 primitiui 0 libri s. Ebulphri, s. Michaelis, 8. Albini primitiua cet.
resuscitat PPx resuscitatQ 91\' (Q m2 ex i) WET diducitur B et
b a
(corr. m2) P 20 bonis (i ex u) BP 24 aliqua acerbitate N\' (aliqua siue
91\', b a m. ant.) aceruitate BV et (corr. ml) P (corr. m. ant.) 91\'
euacuaret umorem disputationis suae aculeo, urere magis
aegra mentis uiscera cupiens quam secare. incensum
orationis et casiam et guttam sepulturae insignia esse Dauid
propheta nos docuit dicens: murra et gutta et casia a
uestimentis tuis. uenit enim Paulus crucem domini
ilicem semper uirentem et nuces, quarum testa durior,
fructus tenerior — meritoque uirga sacerdotalis Aaron nucina
et Hieremiae baculum huiusmodi —, argentum quoque duplex.
non otiosa munera esse quis dubitet, cum et patriarchae uita
et apostoli sermo semper uirescat in pectoribus singulorum
et eloquium sanctorum sicut argentum igne examinatum praecepti
salubris fulgore resplendeat? nec inmerito duplex argentum
referunt, in quibus Pauli praefigurabatur aduentus, qui
laborantes presbyteros in uerbo atque doctrina duplici honore
donabat.
Uidit autem illos Ioseph et Beniamin fratrem
suum ex eadem matre. iam uidentur Hebraei et uidentur
a Christo, qui Ioseph uerus est, quando cum Pauli ueniunt
typo, et loquitur illis mitia atque mansueta, ut pariter cibum
sumant. supra autem, quia sine Beniamin uenerunt, agnoscebat
quidem eos, sed ab his se auertebat, ut scriptum est: et
loquebatur his dura, quia ipsi non agnoscebant eum a
43, 11 et 14 12 Psalin. XI 7 15 I Tim. 5, 17 17 Gen. 48, 28
22 Gen. 42. 7 B humorem P (h s. u. m2) cet. 3 aegrae P\'P\'\' 4 casiam
P\'Px eass;am cet. 5 profeta B murra B miira U\'VO myrra
cet. casia Px cassia P\' is pro eras.) cet. 7 fort. <portans - semper,
cf. p.104 U. 23 8 et fructus WE aron B nocina B (v s. o) nucina P
(ex nociua m2) nucinea U 9 ieremiae B baculum BV baculus (us
ex n vi2) Pil\' baculus cet. 12 eloquiorum P igni P (ni ex ne
m2) D 15 praesbytcros B presbiteros PV pbros 91\' 17 uidit (i alt.
8. u.) autem (au 8. 14.) B in (exp. m2) fratrem P 18 uidentur (n
8. u.) haebraei B 19 uerus ioseph Ux 28 loquebatur B (e ex it
ipse P (corr. ml)
dominus Iesus tamquam iuniorem fratrem ex eadem matre
generatum amplius ceteris fratribus diligebat. aduertant Iudaei
quem dominum negauerunt. qui etiam crucifixus ex synagoga
eorum tamen tamquam ex eadem ortos parente plus diligit,
si uel sero cognoscant suae salutis auctorem. sed propriorum
conscii delictorum non credunt tantam Christi esse
ut donet peccatum, remittat iniuriam. ideoque praefigurabantur
in patriarchis quales essent futuri. inuitabantur
ad gratiam, ad salutaris mensae uocabantur conuiuium, et
calumniam sibi parari, insidias fieri suspicabantur.
et coeperunt
ad hominem, qui erat supra domum, in ianua domus
causam suam uelle agere. adhuc dubitant introire et ex operibus
suis malunt iustificari qui causam uolunt adstruere
quam gratiam accipere et ideo in portis redarguuntur. qui
autem fructum uteri uirginalis expectat et hereditatem domini,
filii mercem negotiatur non erubescit in porta, sed in
exitu uitae huius repellit inimicum, ne ad altiora properanti
conscius culpae grauioris obsistat.
unde mystice lUis respondit
maior domus. et is qui sit intellege, cum legeris Moysen
fidelem in tota domo eius. maiores enim domus Moyses Petrus
Paulus et ceteri sancti sunt, Christus autem solus est dominus.
scriptum est quia Moyses fidelis in tota domo eius
tamquam famulus in testimonium eorum quae
B (corr. m3) 2 matrcip B 5 eorum om. N\' ex
eadem ortos N\' cx eadem ortus P (ex eadem in ras. m2) T (R. ras.) V
ex adam mortuus cet plus eos P (eos s. u. mZ) T (eos s. u. ml) 6 priorum
N\' 7 esse s. u. B 8 praefigurabantur B (n s. u.) praefigurabatur
VP\' 9 quales B (es ex is) 13 suam om. P\' agere uelle N
adhuc B (h s. u. m3) 14 mallunt B (1 pr. eras.) P (1 pr. exp.)
causam suam uolunt N 15 redarguntur B et (corr. m 1) 0 17 erubescit
NV erubiscetit B erubescegt P erubescet D (-et ex\' -at) cet.
20 quis P\' et (m.2 ex qui) PW 21 tota (m2 ex toto) P moeaes B
22 et paulus UxEO 23 sicut scriptum N\' V; fort. scriptum <enim/
moises B (i ex e). om. PD
domo sua, quae domus nos sumus, si libertatem
et gloriam spei tenuerimus.
Hic ergo maior domus respondit illis: propitius sit
uobis, nolite timere. deus enim uester et deus
patrum uestrorum dedit uobis thensauros in sacculis
uestris: argentum uestrum probum acceptum 502
habeo. illi enim dixerant: argentum uniuscuiusque
in sacculis nostris inuenimus. argentum nostrum
ad pondus rettulimus. o magna mysteria et euidenter
expressa! hoc est dicere: cur inflamini? argentum uos habere
uestrum in sacculis saepius usurpatis? quid enim habetis
quod non accepistis ? si autem accepistis, quid gloriamini
quasi non acceperitis? iam saturati estis, diuites facti estis.
qui argentum habere uos creditis, sed argentum uobis deus
patrum uestrorum dedit. ille deus uester, ille patrum uestrorum
deus est, quem negastis. sed ignoscit. sed indulget, sed
recipit, si reuertamini. ipse est, qui uestrum non quaerit
argentum, suum donat. ipse uobis dedit argentum in sacculis
uestris. iam sacculi uestri argentum habent, qui lutum habebant;
et ideo uester est qui dicit: conscidisti saccum
meum et induisti me laetitia. laetitiae munus est
Christus. ipse est argentum uestrum, ipse est pretium uestrum.
non exigit a uobis dominus lesus frumenti sui pretium, non
XXVIIII 12 m2 dicenda) essent 91\' dicenda esaent %xE dicebantnr T
uero HVDOT autem N\' 5 uobis IIVO uobis dns D (dns s. «.) uobis
dã 9C (dS s. te. m2) UxET 6 tensauros B (n eras.) thesauros cet.
7 probatum Px 8 dixerunt N\'V uniuscuiusque B (us alt. a. u.)
9 et argentum 1)0 ad pondus argentum nostrum tyx 10 rettulimus
\'D retulimus cet. 11 cur argentum Costerius 13 accepistis (e ex i)
bis B 14 acciperitis B et (corr. m2) P acciperetis V estes B
15 quia NV uos habere P\'D creditis B (i pr. ex e) 17 indulgit
B et (corr. m2) P 20 sacculis B 22 munus e.v minus m2 P
23 est ult. om. NVO.
quaerit uestri pondus argenti.
argentum uestrum reprobum
est, argentum sacculi non est bonum. argentum uestrum
probum acceptum habeo, hoc est: non est illud materiale
argentum, sed spiritale argentum uestrum, hoc est
probum, quod fida deuotione quasi Iacob filii detulistis, quod
sine damno datur et sine ullo adnumeratur dispendio, quandoquidem
tali pretio detrimentum mortis excluditur, lucrum
uitae adquiritur.
meridie.
accelerauit meridiem fides Pauli. ante caecus
erat, postea coepit lumen uidere iustitiae, quoniam qui reuelat
ad dominum uiam suam et sperat in eum, dominus quoque
educet tamquam lumen iustitiam eius et iudicium eius sicut
meridiem. et Abrae quando deus apparuit ad ilicem Mambrae,
meres erat, cui de praesentia domini lux aeterna fulgebat.
meridies est, quando Ioseph uerus in domum suam intrat,
ut prandeat. tunc enim plus dies lucet, quando sacramenta
celebramus.
et intulerunt inquit ei munera. nos munera
inferimus, ille instaurat conuiuium. ille dicit: adponite
panes, quos soli Hebraei sumunt, Aegyptii manducare non
possunt. sed ante conuiuium quanta dignatio! quam usus
istius et sedulitatis et gratiae morale magisterium! adhuc de
calumnia, quam sibi a Ioseph fieri putabant, fratres suspecti
erant. ille inuitabat ad prandium: horum nutabat adfectus,
illius perseuerat gratia. primus adpellat, primus interrogat:
quomodo habetis?
et iterum ait: recte est pater
5, 6 14 Gen. 18, 1 18 Gen. 43, 25 19 Gen. 43, 30 20 Gen.
43, 31 sq. 26 Gen. 43, 26 saeculi N 5 probatum T 6 numeratur N\' (dispendio numeratur WE)
dinumeratur P\' 7 detrimentum B (de ex di) lucrum B (s. u pr. refs.)
8 adquiritur B (ri ex re) 10 meridiem P (m s. u.) N meridie cet.
11 uidere lumen N\' 12 uiam P (s eras.) 13 educit X 14 meridie
BV et (t s. u.) B abrae B abrahae cet. mftbre P 16 meridies
(i alt. s. u.) est (8. u. m2) P in crai. P, om. DT 20 haebraei
P ebraei 91\'
prouocare, dare sermonis fiduciam, quaerere non solum de
ipsis, sed etiam de parentibus.
respondent illi: recte est
puer tuus, pater noster. ille seniorem dixit, ut honoraret:
isti puerum nominarunt, ut deferrent humilitatis obsequium,
quod senectus honoratae sit dignitatis, pueritia autem subiecta
uideatur et propior uerecundiae quam superbiae.
Respiciens autem oculis uidit Beniamin fratrem
suum ex eadem matre. morale est, ut quos diligimus
eos uideamus prae ceteris et quos animi intentio tenet priores
eos obtutus offendat oculorum, siquidem plerumque circa alia
mentis occupatione districti quos habemus ante oculos non
uidemus. ita duce animo dirigitur noster aspectus. uidit
igitur Beniamin fratrem suum sanctus Ioseph, quem tenebat
animo, quem oculis requirebat, quo absente fratres paene
non uiderat, quia uidere nihil proderat. nec solum uidisse
contentus quasi nesciret interrogauit: hic frater uester
est adulescentior? consuetudo et gratia caritatis est, ut
dilectos nobis non solum oculis, sed etiam sermone teneamus.
agnouerat Ioseph dilectum suum, sed ideo interrogabat, ut
quem tenebat animus uox sonaret.
demque non expectauit
ut responderetur, sed continuo benedixit eum et turbatus est
desiderii sui fructu. torquebantur autem uiscera eius,
quia conplectendi eius quem desiderauerat libertas differebatur.
denique ingressus in promptuarium plorauit et lauit
faciem suam et continuit se. grandis amoris aculei cito
corda conpungunt, nisi desiderii frena laxentur. uincebatur
25 Gen. 43, 29 sq. ex nr ml SP) puer tuus N\' 5 illi WE nominauerunt
N 7 proprior B et (r alt. exp. m2) W proprie PD 10 tenet
IIVDOT habet Sl\' (ex debet m. ant.) WE 12 destricti N\'V et
(de ex di) T distracti P 13 uideamus BO et (a eras.) P 16 quia..,
proderat om. N\', s. u. T prodęerat B 21 animo N 24 deferebatur
B et (corr. m2) P 25 prumptuarium P (corr. m1) Px promtu- .
arium VO 26 continuerunt BPx et (corr. m2) P
fleuit, ut amoris pii aestus lacrimis temperaret.
: Haeo moraliter; mystice autem uidit dominus lesus Paulum oculi
enim domini super iustos — et dixit: hic frater
uester est adulescentior? adhuc adulescentior dicitur, qui
nondum maturam canae fidei gerebat aetatem, nondum in uirum
perfectum excreuerat. in illam, sicut ipse ait, mensuram
aetatis plenitudinis Christi. denique adulescens legitur
tantum ibi, ubi lapidantium Stephanum uestimenta seruabat.
et ideo Philemonem non adulescentiae suae, sed senectutis
similem esse cupiebat, ut scripsit: magis obsecro, cum
sis talis ut Paulus senex. ideo adulescentiores uiduas
praedicat declinandas, non propter aetatem, sed propter quandam
pubiscentium delictorum lasciuiam inmaturitatemque
ceterum maior in iuuene quam in sene laus castitatis
est. puto autem quod a uero non sit alienum, si illud intellegamus,
quia, cum hoc Paulus haberet et horreret correptus,
quod caecitas accidisset ei, inciperet tamen adpropinquare
dicendo: domine, quid me uis facere? ideo adulescentior
dicebatur a Christo. ut qui uocabatur ad gratiam excusaretur
a culpa, quod ea lubricae fuisset aetatis. denique uidit eum
Christus. ubi lux circumfulsit eum, et quia adulescentes metu
magis quam ratione reuocantur a uitio, adhibuit stimulum et
7 Ephes. 4. 13 8 Act. 7, 58 11 Philc.n. 9 12 I Tim. 5, 11
19 Act. 9, 6 22 Act. 9, 3 (alt.) B 6 incanitie N (-i« U\'Ux) incauae V 9 stefanum
B sthefanum V (h eras.) seruabat B (b ex u) 10 filimonem B
et ml 2(\' filemonem P (e pr. ex 0 m2) 21\' (corr. m. atit.) OT senectutis
§1\' (s alt. eras.) 12 sut (s eras.) P 14 pubiscentium BP pubescentium
P corr. ml cet. delictorum B (de ex di) 16 autem] enim N\'
illud si N\' 17 hic (adhuc V) paulus haereret et horrore NV
19 mi B aduliscentior B adolescentior P (v 8. 0 pr.) 20 a gratia
PP\'PxD 22 adolescentes P (v s. 0, te eras.) adolescens D, om. Px
magis meta 91\' (ex metus, s eras.) UxE metu om. V 23 reuocatur
PD reuocabitur Px (bi ira ras.) uocantur X\' adibuit B
miseratus admonuit, ne aduersus stimulum calcitraret.
turbatus
est autem, sicut habes in euangelio quia turbauit se spiritu,
cum Lazarum suscitaret, et ibi fleuit. ut prius lacrimis suis
mortui delicta lauaret. sed intra fleuit et lauit faciem suam.
caecitas Pauli fletus est Christi: lauat faciem suam, ubi lumen
ei reparatur amissum. lauit faciem suam Christus, ubi
est Paulus, per quem dominus Iesus a pluribus uideretur.
et ideo in conuiuio pars eius quinquipliciter maior effecta
est, quod haberet superioribus anteferri non solum mentis
prudentia, sed etiam militia corporis et gratia castitatis.
a principio fidei maior Paulo praerogatiua defertur, de quo
dictum est ad Ananiam: uade, quoniam uas electionis
est mihi ad sufferendum nomen meum coram
a principio inebriatur ebrietate, sed sobria, ut et ipse
cum sanctis diceret: et poculum tuum inebrians quam
praeclarum est!