quid enim aliud docet, cum dicit: disponetis uobis ciuitates
ad refugium, et erunt uobis refugia, quo refugiat
homicida, omnis qui percusserit animam inuitus et infra et infra:
sex ciuitates ad refugia erunt uobis. tres ciuitates
dabitis trans Iordanen et tres ciuitates dabitis in
10 Psalm. XXXII 17 11 Eccl. 1, 2 16 loh. 14, 81 19 Num. 35, 11
22 Num. 35, 13 sq. om. UC, s. u. 81\' enim om. UxE gaudii] conuiuii Cx conuiui
E 3 qui om. APCCxCx hominis A (s. m2 I es) PCC\'CII homines
cet. 4 ipsos aspectus A (s. m2 i ipso aspectu) P%CC\'Cx ipso?
aspectu V ipso aspectu 81\' (ex ipsos aspectus) cet. cuius A m2 T
6 in pr. APCT, om. cet. insanias falsas C\' in om. 81xE si
semper N\' 8 uanitates C\' 9 uanitas est 81x uana A (a pro s. u.
m2) 11 bominis (h 8. b) P inquit del. m2 81\', om. P\'CxDT dixit
om. UxE 12 isto A («. m2 i hoc) PCCC hoc cet. 13 dum st
16 ad add. ed. Rom. apostoloa A ml PYN\' apJa 31, om. t apoi
stolis A m2 cet. 19 qupd A 23 iordanem VUP\'T et (-en corr.) E
homicidii refugia proposita sunt, sed consideremus *altius.
quattuor sunt quae admonent profundius esse spectanda
lectionis arcana istius. unum, qua ratione ex his ciuitatibus.
quae Leuitis in portionem sorte obuenerunt, sex ciuitates ad
refugium datae sunt homicidii crimine laborantibus, cur non
etiam aliarum tribuum ciuitates ad hoc munus deputatae.
secundum, qua ratione sex numero; non enim otiose numerus
hic praescriptus uidetur neque plurium neque pauciorum
ciuitatium. tertium, cur tres ultra Iordanen ciuitates et tres in
regione Chananaea dispositae sint, quae refugio peccantibus
forent. quartum, cur denumeratio et definitio temporis conprehensa,
intra quod habitet homicida in ciuitate refugii, quoad
moriatur sacerdos magnus et post mortem sacerdotis magni
reuertatur homicida in ciuitatem habitationis suae. de singulis
ergo oportet dicere atque eo ordine quo proposuimus quaesita
absoluere.
Conpetenter itaque Leuitarum ciuitates datas ad refugium
primo explicandum est. congrue autem prouisum liquet, quia
M.) 5 Num. 35, 6 13 Num.
35, 25 18 Num. 35, 6 Philo 1. c. 17 (559, 12) eras.) fugientibus
rc 2 sed ei A (si 8. u. m. ant.) NplT si (om. sed) YCC\' 4 lecti- c
c onis b arcana a istius A (a b c m2) lectionis arcana istius PCCx istius arcana
lectionis VT istius lectionis arcana 91D arcana lectionis istius N\'
lectionis huius arcana Cx 5 in portionem sorte A (s. m2 i inter portionum
sortem) inter portionum sortem 91 inţęr portionem sorteqi T in
portione sorte X\' 6 sunt A (s. m2 l sint) P sint T (u s. i) sint C
et C\' (ex sunt) cet. crimine P (e ex a) 7 post aliarum extra ti.
add. tn. ant. non sunt A (it. mg. 1112 ali\' Cur etiam aliarum tribuum ad
hoc munus) deputatae sint C (sint ex sunt s. u.) 9 paucorum P
et (a 8. 0 m2) Y panciorum E (i del. m2) paucarum Cx 10 ciuitatium
AVW et (i tert. del. m3) U ciuitatum cet. iordanen APVUU\'C
iordanem cet. 11 refugio A (v s. 0 rn2) refugium 91T 12 denumeratio
P (i a. e pr., Y (i s. e pr. m2) dinumeratio CCx conprehen ta
sit 91\' (sit s. u. m. ant.) WE 13 quoad usque PC ct (usque s. u.) T
16 quae A (s. m2 1\' quo) P quaesita A (a alt. m2 in ras.)
patriam parentes filios omnem cognationem, ut adhaereant
uni deo. denique et Abrahae dictum est: exi de terra
tua et de cognatione tua et de domo patris tui. sed
forte dicas: Leuita non erat. sed habebat in lumbis suis Leui,
ut legimus ad Hebraeos scriptum. et dominus Leuitis dicit,
cum discipulis suis, hoc est apostolis dicit: si quis uult
post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem
suam et sequatur me, quamquam ad omnes iam dictum
sit: uos autem genus electum, regale sacerdotium,
gens sancta, populus in adoptionem. uenit plenitudo,
reliquiae cessarunt. Christus enim omnes uocauit, omnibus
profectio patet, ut omnes sequantur, omnibus regnum propositum
et uita aeterna.
ergo cui deus portio est nihil debet
curare nisi deum, ne alterius impediatur necessitatis munere.
quod enim ad alia officia confertur, hoc religionis cultui atque
huic nostro officio decerpitur. haec enim uera est sacerdotis
fuga, abdicatio domesticorum et quaedam alienatio carissimorum,
ut suis se abneget qui seruire deo gestit. recte ergo fugaces
fugacibus commendauit aeternae legis sanctio, ut qui hunc
mundum obliti sunt eos recipiant qui peccata sua condemnantes
atque opera obliuionem uitae superioris expetant et
saecularia quae gesserint abolere desiderent. fugitans igitur
est suorum sacri altaris eius minister. unde dominus quasi
10 I Petro 2, 9 11 Galat. 4, 4 Rom. 11, 5 17 Philo 1. c. 17 (559, 21)
24 Matth. 12, 48, cf. Philo 1. c. 17 (559, 17) fort. <qui> ut 3 et PC om. cet. 5 leui PCx r leui. U\'C leuim VUx
leuin cet. 8 se A ml PVCSH semet Am2 (met 8. u.) cet. 10 sit A (s. u.
m2 i est) est (8. ait) T sit in ras. 91x 11 adoptione APVWCx adoptio U
adoptionis (om. in) T 13 profectio pi et (i eras.) E profecto 91x perfectio
cet. propositum est V et (est s. fl.) C 15 ne? AP 16 cultu C
19 se seruire A (se del. m2) C (se eras.) P 20 in (del. m2) hunc A
21 conderapnantes PC 22 expetant 31 expet.nt C (a eras., u 8. raN.)
expetunt T (ex expectant) expectent 91\' (m2 ex expectant) expetent E exoptent
21x expectant cet. et A (s. m2 l ac) ac T
dixit: quae est mater mea aut qui sunt fratres mei?
hoc est: non agnosco matrem, non recognosco fratres, ignoro
proximos. mater mea et fratres mei hi sunt qui
audiunt uerbum dei et faciunt. solum ergo uerbum
dei nouit minister, cum eos nouit in quibus operatur dei
uerbum. et ideo exul est mundi: fugitans corporis, fugitans
passionum abdicat se omnibus, ut solus remaneat, sicut Helias
dixit: et ego relictus sum solus. sed non erat solus,
cum quo erat Christus. et ipse dominus relictus est solus,
sed non sum inquit solus, quoniam pater mecum est.
est etiam illa causa quia Leuitae ministri sunt dei.
et ideo
ipsorum ciuitates fugientibus homicidis per legem deputantur,
quia ipsis ius est diuina mandata exsequi circa eos qui crimen
mortale admiserint. nescit ecclesia publicare leges suas: nouit,
ut dominico sacerdos oboediat imperatu. audi Leuitam dicentem
tradidi huiusmodi Satanae in interitum carnis,
ut spiritus saluus sit in die domini nostri Iesu
Christi. percussus igitur Leuitico gladio moriatur sensus
carnis in nobis, ut uiuat anima nostra. nisi enim sensus
carnis occiderit, nullus esse potest uitae fructus aeternae.
Sex autem ciuitatum refugia sunt ita, ut prima ciuitas sit
cognitio uerbi et ad imaginem eius forma uiuendi. quicumque
16, 32 17 I Cor. 5, 5 22 Philo 1. c. 18 (560, 9) P\'Cx 4 mea CW, om. cet. 6 uerbum dei PG\' 8 qui
abdicat %xE abdicat (ns s. t m2) P 10 xps erat Cx erat dS C\' erat
ipse dns (ipse dns s. u. m2) C 12 quia A (8. m2 i qua) quia (i s. u.)
UT 13 homicidiis A (i ult. 8. u. m. ant.) 21x (i ult. exp.) 14 ipsis
ius (s. m2 i ipsius) A ipsius 21\' (m2 ipsorum) VWlxEP ipsis (ex
ipsius) eat ius (ius 8. u ) T circa eos 8. u. P 15 publicare AP
publicas cet. 16 imperatu (a. m2 1: to) A imperatui VCC\'Cx imperato
T imperatore VI imperio 9f (ex imperatu) 21 xE 17 huiusmodi hominem
P\' 18 iha APm\'CC 20 ut A (s. m2 1 et) et U\', om. Cx
21 potest esse 21x fructus uitae P T fructus s. «. 21\' 23 cogitatio
A ml D recognitio A 8. m2 T
secundum quod et dominus ait: iam uos mundi estis
propter sermonem, quem locutus sum uobis. et alibi:
haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te
solum uerum deum et quem misisti Iesum Christum.
haec igitur ciuitas uelut metropolis, cui adiacent aliae quinque
ciuitates Leuitarum. secunda est ciuitas consideratio diuinae
operationis, qua creatus est mundus. tertia ciuitas est contemplatio
potestatis regiae et maiestatis aeternae. quarta ciuitas
propitiationis diuinae contuitus. quinta ciuitas legis diuinae
contemplatio, quae praecipit quid faciendum sit. sexta quoque
ciuitas portio legis, quae praescribit quid non faciendum sit.
quanta abundantia diuinae misericordiae, quantae diuitiae
pietatis eius, ut singulorum studia fragilitatesque humanae
condicionis considerans, quibus et inuiti ac reluctantes ad
culpam ducimur et non uoluntaria delicta uicti inlecebris
frequenter committimus, diuersa nobis refugia proponeret, sex
uidelicet urbium, ut quo numero mundus formatus est; eodem
numero aduersus mundana uitia et saeculi huius naufragia
remedium prouideretur!
Primum igitur remedium, ut si cui boni propositi uiro
culpa inrepsit, is sine ulla conperendinatione, si perfectam
uelit habere securitatem, ad ipsam rerum arcem omnium
VN 6 haec eat 21 ciuitas est V (est s. fl. m2)
quinque (s. m2 t quoque) A quoque VN queque T 8 est om. VN
9 potestatis N (p ex c corr. 91\') T ciuitas A (s. m2 potestatis) ciuitatis
cet. 13 misericordiae J iustitiae (in spatio min. m. ant., fort. in ras.) A
(s. m2 misericordiae) 14 fragilitatisque A (t e 8. i tert. m2) C\' (con\'.
m2) P 17 proponeret V%C proponere A (s. m2 1 praeponeret) PC\'Cx
et (ex praeponeret) T proponat$1\' (m2 ex proponere) WE 18 formatus
(a. for m2 t fir) A 21 est remedium 21\' (est s. v.) C (est s. u.
m2) UxE si cui C et (cui ex cut m2) C\' sicuti PCx si UxE sicut 21\'
(cut eras.) cet. 22 irrepserit WE is A (his m. ant.) P (ita m2) T
(is eras., 8. ita) 23 omnium arcem UxCxE
ac recessu dei, ubi est fons sapientiae, unde pro morte uitae
aeternae hauriat potum inmortalem. secundum est remedium,
ut qui non potest cognitionem boni illius praelibare et tardior
uel ingenio est uel fidei conprehensione, quoniam ueloci
mentis uigore atque ingenii acumine ad cognitionis summa
contenditur, saltem opera domini consideret atque ex his quae
facta sunt tanti contempletur operis auctorem, quoniam ex
his bonis, quae sunt in constitutione istius creaturae — bona
enim ualde, sicut dominus dixit, — bonum illud summum
atque aeternum conprehenditur. qui ordo rerum, quae disciplina,
quae gratia? nonne his quamuis tardum ingenium diligere
auctorem suum prouocatur? etenim si parentes, quia nos
genuerunt, amamus, quanto magis diligere debemus creatorem
parentum auctoremque nostrum! ergo operatoria uirtus dei.
etsi non uidetur, tamen ex suis operibus aestimatur operatoremque
opera sua produnt, ut intellegatur qui non conprehenditur.
unde et dominus ait: si mihi non creditis, uel
operibus credite. bona igitur etiam haec ciuitas ad refugium,
quae aedificatoris sui testificatur gratiam et affectum
nostrum excitat, ut eius simus cupidiores qui tantam nobis
fabricae huius uideatur contulisse pulchritudinem. tertius ordo
est regalis potestatis contemplatio, ut subiciamur regi, si non
deferimus tamquam parenti. metu enim praesidentis plerumque
fit oboediens potestati qui est salutis ingratus, ut necessitatem
sobrietatis agnoscat qui noluit ac nequiuit gratiam pietatis
proponeret A (8. m2 i properet) 4 cognitiong A (5 ex e) 7 salti A
(I ex 6) saltira VUU\'ET 8 contempletur operis aucto[rem] in ras. m2 A
9 quae del. m2 A, 8. u. T 10 ualde sunt 21\' (sunt 8. u.) WEP\'
illum P (corr. ml) AC\', om. Cx 13 prouocantur P (n exp.) C\'Cx
quia A qui 21T 16 uide*tur A 24 deferimus honorem T praesidentęs
A (i 8. ?) 26 sobrietatis A (s. m2 t tas) T (ti s. fl.) qui
A (s. i m2 t e) qup (corr. qui) T
debuerat.
Hae sunt tres ciuitates trans Iordanen perfectiori prudentiae
ad refugium datae, ut primo culpam fugiamus inductione
animi conformes ad imaginem dei. ita enim creati sumus
dicente deo: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem
nostram. haec ergo primae illius lex ciuitatis
est. deinde si per fragilitatem carnis et mundi inlecebras ita
mentem nostram formare non possumus, reuerentia paternae
generationis et sedulitate prolis leuemus; caritas enim
multitudinem peccatorum operit. qui ergo ad imaginem
dei esse non potuerit sit ad plenitudinem caritatis. illa ciuitas
culpam excludit. haec soluit. haec denique lex secundae ciuitatis:
diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et
ex tota anima tua et ex tota uirtute tua. sed si rursus
angusti animi et minuti sunt qui abundantiam caritatis et
gratiam recipere non possunt. habes tertiam ciuitatem, ut
diuinae potestatis formido te sobrium faciat et inflectat metus.
et haec lex tertia: dominum deum tuum adorabis et
ipsi soli seruies. haec igitur praecipuae uirtutes et ideo
paucorum, non plurium supra Iordanen positae, ut exprimas
quasi imago archetypum, diligas quasi filius patrem, adores
quasi subditus regem.
qui autem lordanen transierint — 1 agnoscere ... pietas in mg. m2 A 3 haec UCxE iordanem
WEP*T 4 inductioni A (s. m2 i ne) 5 conformes A («. m2 ix is) T
(es ex is) conformis VN 6 dno M T* 7 primę A (a s. ę m2) prima T
illius/. lex ciuitatis ^ est A (X m21 illius lex ciuitatia est PCC\' illius
lex est ciuitatis V illius ciuitatis lex est N lex est illiue ciuitatis T lex
primae illius ciuitatis est (est s. u.) Cx 12 potuerit 21x (u s. fl.) poterit
COli 13 lex est (est 8. u. m2) C ciuitatis est (est s. u. m2) W
16/. angusti /: animi A (/. m2) animi angusti T 17 possint C 18 formido
om. %xE 19 est lex C (est 8. u. m2) T 20 illi VCC\'P\' haec A (c
exp. m2) ?(\' (bee vi2) hae cet. 21 iordanem W\'CxEP\'T post Iordanen
add. autem s. ft. P (M. ant.) T
ergo ex illis superioribus uirtutibus ad haec inferiora, id est
in quibus integritas caritas humilitas uacillauerit, habent
propiora homini refugia quae petant. ut qui obnoxii delictis
et inflexi uitiis sunt non uoluntariis sperent dominum sibi
reconciliari posse, si ueniam petant, sperent posse corrigi,
si praecepta sequantur caelestium testamentorum, quibus aut
informamur ad innocentiam aut reuocamur a culpa. haec igitur
intra Iordanen ciuitates sequentes sunt, ut propitiemus nobis
deum, sequamur quae iubet, uitemus quae prohibet. sit ergo
propitiandae diuinitatis ambitio, sequendae praeceptionis oboeditio,
interdictae praeuaricationis cautio, quibus propitiatoriam
dei misericordiam et nomotheticen eius prouidentiam uel
institutorum obsequio uel interdictorum declinatione ueneremur.
Quartum superest quod de morte summi sacerdotis ait:
quia usque ad illud tempus erit in ciuitate refugii
1.
homicida ille, donec moriatur sacerdos magnus,
in quo secundum litteram haeret interpretatio. primum ipsa
fuga sorte magis quam aequitate alicuius examinis definita,
dein in causis paribus inpar euentus; poterat enim fieri ut
post homicidae illius refugium sequenti die obiret magnus
sacerdos. quae autem sub incerto sententia? ergo quia haeret
(561. 48) 16 Iosue 20, 6 22 Philo 1. c. 20 (562, 11) corr. m2) 31\' df ex dS P 3 habet A habent
(ent ex et) Vm2 Um3 %\'ml 4 propriora A (s. m2 i propria) et (r
alt. del.) PVWL\' propriora T (or s. u., r alt. exp.) Cx propria CSMx
6 reconciliare C et (i s. e alt.) AC se posse A (se s. u. m2) T
posse se VN 7 sequuntur A sequantur P (q ex c, a s. u. m. ant.)
secantur CxD 8 ad culpft A (& ex a m.. ant., s. m2 i a culpa) ad (d
eras.) culpa U\', lort. ab culpa haec A hae ctt. 9 iordanem VOT
10 sit ex sint uel scit P 12 cautio. P 13 ut (s. u. m2) et A nomotheticen
A (1:0 ex ne) 31 («. m3 legislationem) nomothedicen 2P 14 instauratorum
A (s. m2 i institutorum) C (s. i institutorum) PCCx
20 dein scripsi de PC\'Cx deinde A (inde s. u. m2) cet. 21 cohiberet
(s. in2 obiret) A 22 sacerdos P (0 ex u) quia (a s. u.) adhaeret A
non adhaerentes T
nisi dei filius, uerbum dei, cuius aduocationem pro nobis
habemus apud patrem, qui exors omnium est uoluntariorum
et accidentium delictorum, in quo consistunt omnia quae in
terra sunt et quae in caelo ? uinculo enim uerbi constricta
omnia sunt et eius continentur potentia et in ipso constant,
quoniam in ipso creata sunt et in ipso inhabitat omnis
plenitudo. et ideo omnia manent, quia dissolui illa non sinit
quae ipse constrinxit, quoniam in eius uoluntate consistunt;
omnia enim quoad uult suo imperio cohercet et regit et
naturali concordia ligat. uiuit igitur dei uerbum et maxime
in animis uiuit piorum nec umquam moritur plenitudo diuinitatis.
numquam enim moritur sempiterna diuinitas et aeterna
dei uirtus. sane moritur nobis, si a nostra anima separetur,
non quo morte corrumpatur, sed quo dissoluatur atque exuatur
mens nostra ab eius coniunctione; mors enim uera est uerbi
et animae separatio. denique statim incipit anima peccatis
patere uoluntariis.
in apostolo dicente eo: ita quod in me est, promptus
sum et uobis, qui Romae estis, euangelizare. non
enim erubesco euangelium; uirtus enim dei est in
salutem omni credenti, Iudaeo primum et Graeco.
c. 21 (568, 31) 20 Rom. 1, 15 sq. A (e alt. add. m2) T littera S !t (8 s. u. m3, om.
haeret) 2 dei pr. s. u. m2 A 3 est omnium WE et (eat s. u.) T
5 terris ℋxE 6 omnia sunt A (/• m2) sunt omnia T 7 sunt PCC\'Cx
sunt omnia A (omnia s. u. m2) V (sunt eras.) NT inhabitat AนCCx
et (in 8. u.) C\' inhabitabat P habitat cet. 10 omne PCC omnia (8.
omne) T quoad A m2 (a 8. u.) quod AmlPCCC quoad T cohercet
A (m2 ex coheret) coercet น\' 11 uerbum dei N 12 plenitudo ...
enim moritnr om. PCx 14 separetur A (i a m2 8. e alt.) PC separatur
cet. 15 exuratur A (8. m2 t exuatur) n et (r pr. eras.) P1
20 est om. CP1 promtua A 21 jl) uobis A uobis C
credidit. denique addidit: ex fide in fidem, sicut scriptum
est; iustus autem ex fide uiuit. in quo igitur
iustitia dei reuelatur nisi in eo qui conformis est imaginis
filii dei? habes primum praeceptum ad imaginem dei. secundum
quia inuisibilia dei per ea quae facta sunt intelleguntur, id
est sempiterna uirtus eius et diuinitas operibus eius cognoscitur.
haec est operatoria uirtus. tertium de imperiali potestate,
quia uerbum dei regale est et iudiciale et plenum iustitiae
sacerdotalis, remunerationem bonorum actuum et retributionem
malorum uenturis in iudicium suum seruans, de quibus dicit
apostolus: scimus autem quoniam iudicium dei est
secundum ueritatem in eos qui talia agunt. itaque
qui ueritatem et iustitiam dei cognouit non debet ea agere
quae morte digna sint. sequitur bonitas dei propitiatoria utique,
de qua dicit: an diuitias bonitatis eius et patientiae et
longanimitatis contemnis ignorans quoniam bonitas
dei ad paenitentiam te adducit? id est: debet te
adducere. prouocat te quia bonus est deus, ut sperare possis
tuorum peccatorum indulgentiam; non uult enim uindicare
qui est paratus ignoscere. subtexuit etiam legislationem, id
est nomotheticen, ut si quis contemplatione diuinae bonitatis
resoluitur et magis ad neglegentiam quam ad paenitentiam
A (s: m2 l quod) T (ex quod) 2 credit C\'P\' ex fide in
fidem A (s. m2 X in fide ex fide) in fide (fidem VT) ei fide Vนน\'T ex
fide in fide E 4 conformis A (i ex e m2) 5 primum del. m2 A
dei del. m2 A, om. VN, add. 8. u. T 6 quia(s. m2 quam) A 7 et
s. w. m2 A 10 remunerationS et A m2 et (nS ex nis) 21 et remunerationg
T 11 uenturi A et 21\' (-ris m2) P (s postea add.) uenturi นE
dicit] ait VNT 12 est et A (et exp. m2) C (et eras.) P 15 sunt
Px"น"DET 17 ignorans A (n alto eras.) T ignoras cet. 19 ante quia
add. ut YN ut A («. «. m2) PCT, om. cet. 20 none A (e eras.)
22 nomotheticen C (0 pr. in ras.) nemotheticen Cx (corr. m2) nomothedicen
N\'
sine lege peccauerunt sine lege et peribunt et
quicumque in lege peccauerunt per legem iudicabuntur..
Lex autem gemina est, naturalis et scripta: naturalis in
corde, scripta in tabulis. omnes ergo sub lege, sed naturali,
sed non est omnium, ut unusquisque sibi lex sit. ille autem
sibi lex est qui facit sponte quae legis sunt et in corde suo
scriptum opus legis ostendit. habes quae bona legis sint,
quae tamen non solum scire uel audire perfunctorie, sed
etiam facere debemus; non enim auditores legis iusti
sunt apud deum, sed factores legis iustifica buntur;
cognouisti etiam quae mala. primum natura ipsa boni operis
magistra est. scis non furandum et seruum tuum, si furtum
tibi fecerit, uerberas et si quis ad uxorem tuam affectauerit,
persequendum putas. quod ergo in aliis reprehendis ipse
committis: qui praedicas non furandum furaris, qui dicis non
adulterandum adulteras. secuta est etiam lex, quae data est
per Moysen, per legem autem agnitio peccati. accepisti etiam
quid declinares et ea agis quae prohibita cognoscis. lex
autem quid operatur nisi ut omnis mundus subditus fieret
deo, quia non solum Hebraeo lata est, uerum etiam aduenam
uocauit, quae non exclusit proselytum. sed quia lex os omnium
contra duas epist. Pelag. IIII 11, 30 (lex os ... conuertere) om. PC\'CxT,fort. recte quicamque ... peribunt in mg. m2 T 2 et
pro om. PCC", 8. u. W 5 est PCC\'C", 8. u. m2 V, postea add. T+
om. AN 6 omnes ergo A (/■ m2) ergo omnes T omnes... naturali
om. PCx naturalis 21 et (s eras.) A%1\' 7 lex sit sibi 81\' sibi sit lei
V%"CxET autem 8. u. m2 A 9 sint A (sunt m2) sunt CCEPT
14 ..est น\' (ad eras.) 15 tibi del. m2 A, 8. u. WT, om. C uerberas
A (8 ex t) ad om. PC", exp. T 20 quid A (s. m2 i quod)
quod (i 8. o) T ea A (a 8. u.) eaip T cognoscis A (osc s. v.}
b.
21 subditus fieret W 22 data P lata T (d 8. 1) 23 excludit 91
proselitum libri et lex A (et 8. u. m2) VCCN et (et del.) T
remedium postremae illius ciuitatis debebatur, in quo esset
refugium salutare, ut mors principis sacerdotum ab omni
nos mortis liberaret formidine atque exueret metu.
Qui est ille nisi de quo lectum est: ecce agnus dei,
ecce qui tollit peccatum mundi? quem proposuit
deus propitiatorem per fidem in sanguine ipsius
ad ostensionem iustitiae suae. accipe autem quia ipse
est princeps sacerdotum magnus. pater iurauit de eo dicens:
tu es sacerdos in aeternum. recte in aeternum, quia
alii temporales omnes sub peccato, hic autem inpraeuaricabile
habet sacerdotium. omnes sub morte, hic autem semper
uiuens, quoniam qui saluare alios potest ipse perire quemadmodum
posset? talis enim inquit nobis decebat. recta
est elocutio, siquidem apud eos qui uerborum et elocutionum
dilectum habuerunt, huiusmodi inuenitur dicente aliquo:
locum editiorem quam uictoribus decebat. quod
ideo non praeterii, ut sciamus quia apostolus naturalibus
magis quam uulgatis aut secundum artem utitur uerbis. talis
ergo inquit nobis decebat princeps, sacerdos, iustus,
sanctus, innocens, inmaculatus,
7, 26 17 Sallust. Hiat. I 98 D. (I 140 M.) apud Arusianum Mesaium
Gramm. Lat. VII 465 K. (adde Sern. ad Uerg. Aen. VIII 127); cf. Bue..
cheler Mus. Rhen. XXXXIII 293 19 Hebr. 7, 26 PCx et (et s. u.) T obstrueret A (t eras., restituit t
m2 et 8. scripsit t re) obstruere cet. 4 mortes 91\' (corr. m2) morte D
et (mortis corr.) T liberaret et A (et 8. u. m2) D (et exp.) T
exureret A (r pr. s. u. m. ant., 8. m2 X erueret) 5 qui n m1 i(\'
ml C\' quis (s 8. u.) AV et 9T m2 91 m3 quis cet. dictum V
6 peccatum APVWCT peccata cet.. preposuit P 9 princeps est
91 xC sacerdotum ... recte om. VN, in mg. m2 T deo (om. de)
APC, de eo om. D 14 decebat nobis T post decebat add..A 8. u.
m2 ut esset pontifex 15 et apud A (et s. u. m2) VNT 16 delictum
A (8. m2 t dilectum) PCCx dilectum D et ml นน\' studium T in ras.
delectum 91 m3 91\' m2 cet. a quo V quodam T alio N 17 loco Ax
uerbum, quod supra caelos habitans inluminat omnia. unde
et unctus naturaliter legitur a deo patre, quia lumen est
uerbum, quod inluminauit omnem hominem uenientem in hunc
mundum. hoc est uerbum dei, in quo est magnum sacerdotium,
cuius Moyses in illo uestimento principis sacerdotum
indumenta describit intellegibilia, quod uirtute sua induit
mundum et tamquam eo amictus fulget in omnibus. induit
etiam cognationem generis humani per huius corporis susceptionem
ad dominum dicens .... et inenarrabilem caritatem
infundens se omnibus spiritu et plenitudine diuinitatis suae,
de cuius plenitudine omnes accepimus, ut sciamus supereminentem
scientiae caritatem Christi et inpleamur in omnem
plenitudinem dei. caput est enim omnium Christus, ex quo
totum corpus producitur et mutua sibi conexione coniungitur
incrementum sui aedificatione caritatis accipiens. hoc est igitur
uerbum. quod supereminet, quod Moysi in illius arcae
aedificatione dicit: et inmittes in arcam testimonia
quaecumque dabo tibi et facies inpositionem propitiatorii
et infra: inpones propitiatorium super arcam
desuper et inmittes testimonia quae dabo, et
12 Ioh. 1. 16 Ephes. 3. 19 14 Ephes. 4, 15 sq. 17 Exod. 25, 15 sq.
20 Exod. 25, 20 sq. A (s. m2 i uerum) PCCx uerum cet inluminauit A (s..
m2 inluminat) PV% inluminat cct., recte puto ueniens VP\'E et (uenientem
m2) Pน\'C (uenientem tn3) 9t 9 etiam] enim VC\' cognitionem
NxCxE cogitationem (cognationem m2) V per] pro P susceptioneip
P 10 ad dum dicens A (del. m2) P (exp.) C\'Cx, om. cet. lacunam
post dicens significaui; excidit fort. corpus aptasti mihi (Psalm.
XXXVIIII 7 Hebr. 10, 5); de ceteris quae sine dubio interciderunt
coniecturam facere non audeo 16 aedificationfi A (S ex e m2) PSIT
. in aedificationem ?l\' (in s. u. m. ant) 18 aedificatione A (s. m2 i n§)
aedificationeip T dicit A (s, m2 J dicitur) dicitur CCT et scripsi
ei A%C, exp. V, del. a m3, om. cet. inmittis 9{ et (corr. m2) AW
(corr. ml) V 20 archam AW, 21 dabo tibi et T
ubi supra caelos est, ubi apud patrem est, inde tibi loquar.
eleuati ad illam sedem gratiae, fugientes hoc saeculum et
eius contagionem. hoc est autem fugere: abstinere a peccatis,
ad similitudinem et imaginem dei formam uirtutum adsumere,
extendere uires nostras ad imitationem dei secundum mensuram
nostrae possibilitatis. uir enim perfectus imago et gloria est
dei. unde et dominus ait: perfecti estote, sicut et pater
uester, qui in caelis est, perfectus est. hoc est igitur
similem esse dei, habere iustitiam, habere sapientiam et uirtute
esse perfectum. deus enim sine peccato, et ideo qui peccatum
fugit ad imaginem est dei. non est igitur dubium quod is
qui a peccato abstinet fugit. unde et apostolus clamat: fugite
fornicationem. persequuntur enim nos peccatorum inlecebrae,
persequitur libido: sed tu fuge tamquam furiosam dominam,
quae si conprehenderit, nec die nec nocte requiescere sinit,
exagitat, urit, incendit. fuge auaritiam, ne te interius conprehendat.
fuge perfidiam, ne te suis inuoluat retibus. unde et
dominus ait: cum autem persequentur uos in ciuitate
ista, fugite in aliam. amen dico uobis, non consummabitis
ciuitates Istrahel, donec ueniat filius hominis.
de sen. 47 20 Matth. 10, 23 A (f car 8. cam m2) innotescar T 2 super 91x 4 leuati
N\' subleuati P\' refugientes PCx 7 et extendere 91 11 dei
8. u. m2 A, om. PCCCx uirtute PCC\'Cx in uirtute A (in s. u. m2)
cet. 12 enim est 91\' (est s. ti. m2) นxE peccato est C (est s. u.)
13 dei est CCxW,x his P (h exp.) 91 14 est abstinens 91\' (est s. U.
m2) %xE 15 persecuntur Pนน\'C 16 tamquam] quasi CG\'Cx 18 post
conprehendit add. a fuge inuidia quae non solum alienos: uerum multo
magis eum quem possederit lacerare consueuit 19 ne te#*suis A (in
eras.) 20 ciuitatem istam A (m exp. bis m2) 21 post aliam add.
quodsi in alia persequentur \'uos fugite in aliam A s. u. m2 VlYlT (quodsi
in aliam 91 (m exp. m. ant.) 91\' (m eras.) E. uos om. T, in E haec
tramposita post amen dico uobis) 22 ciuitates A (8. u. m2) P (8. tl.
ml), om. C israhl: P israhel V isrf cet.
uideatur, tamen melius fugit qui fugit inlecebram saecularem,
ut non teneatur diuitiarum suarum sollicitudine, non thensauri
contemplatione, non uitae istius cupiditate, sed directa animi
intentione festinet ad gloriam regni caelestis, properet ad
coronam nec terrenorum contuitu a sui corporis passione
reuocetur.
Fuga ergo mors est uel celebrata vel adumbrata. et forte
illas exprimit refugii legitimi ciuitates, ut fugiamus ad uirtutum
culmina, quas pro praemiis bono faeneratori alibi dispensat
dicens: quia in modico fidelis fuisti, eris potestatem
habens supra decem ciuitates. lex VI nouit ciuitates:
sed quia legem impleuit qui potuit dicere: non ueni soluere
legem, sed implere, perfectiorem numerum remunerationis
indulget.
non ergo erubescamus fugere; gloriosa enim haec
fuga est fugere a facie peccati. sic fugit Iacob matre suadente;
dixit enim Rebecca: exsurgens fuge in Mesopotamiam.
sic fugit et Moyses a facie regis Pharao, ne eum aula regia
coinquinaret, ne inretiret potentia. denique pretiosius Aegypti
diuitiis aestimauit obprobrium Christi. sic fugit etiam Dauid
a facie regis Saul, a facie Abessalom. denique fugiens addebat
incrementa pietatis. qui et insidiatori pepercit et parricidae
salutem rogauit. sic fugit populus Hebraeorum, ut fides eius
et uita inter fluctus sibi aperiret uiam. fuga illa erat trames
innocentiae, uirtutis uia, pietatis adsumptio. audeo dicere
2, 15 20 Reg. I 19, 18 II 15, 14 23 Eiod. 14, 5 s. V. m2 A 3 thesauri libri 9 confugiamus VNDT
10 feneratori libri 12 supra .APCCx super cet. sex ed. Rom. quinque
libri (Y fuit in archetypo) 13 soluere legem AN\'T legem soluere cet.
14 adimplere A (ad 8. V. m2) P\'T 15 ergo] enim A (s. m2 t ergo) PCx
16 fugere (re 8. u. m2) AC fuge PC matre sua dicente N\' 17 mesopotamifi
A (ft m2 ex a) 18 farao A (e. v. m2 i nis) PVfi pharaonis
CIPT 20 aestimauit A (-ret corr. m. ant.) 21 abessalom P abessalon
AVC et eras. (8. m2 absalo) C absalon น et 9t\' (ex abessalom) cet.
23 rogauit A (s. m2 i inrogauit) irrogauit T (ir eras.) fugit et VNT
ascensione, qui usque ad Christi ascendit similitudinem,
ut fieret typus Christi. sicut enim Ionas fuit in uentre
ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit inquit
et filius hominis in corde terrae tribus diebus et
tribus noctibus. nam si sic non fugisset, numquam de
uentre ceti esset auditus.
1 Sed si dubitas, doceat te Rebecca quam beata sit fuga,
quam suscepit Iacob. suasit Rebecca: fuge inquit in Mesopotamiam.
et Isaac dicit: surgens uade in Mesopotamiam
in domum Bathuel. in hymnis uel oraculis a plerisque,
ut ante nos scriptum est, Bathuel sapientia dicitur, interpretatione
autem Latina filia dei significatur. in domum ergo
sapientiae mittitur Iacob et accipere admonetur uxorem a
filiabus Laban, qui habitabat in Charris, quod significat cauernas,
in quibus species est sensuum, qui sunt tamquam in
cauernis corporis, ut uisus in oculis, auditus in auribus,
odor in naribus, in ore sapor. qui enim delectatur hoc mundo
et tripudiat in uoluptatibus corporis obnoxius est sensuum
passionibus atque in his habitat et deuersatur. unde et dicit
Rebecca habitandum paucos dies cum illo, non multo tempore,
ne corporeis coloretur uoluptatibus et saeculi capiatur
11 Philo 1. c. 9 (553, 30), cf. Origenes in Gen. XII 117 M. 15 Gen.
27, 43; 28, 2 Philo 1. c. 8 (552, 41) 20 Gen. 27, 44
1 et om. N\' 3 ionas fuit A (X m2) fuit ionas VNT 4 inquit om.
VN. 8. u. T ceti VN\' coeti C 5 et pr. om. C\'P\' 7 cęti VN\'
coeti PC 10 surgens A (8. m2 1 surge) surgens T (ns 8. u.) 11 bathuhel
A batuel PW batuhel V patuhel 51 ymnis A VC 12 batuel
P91\' batuhel V% 15 inhabitabat A (in s. u. m2) 16 est om. C,
est species 91x sensuQ (Q ex u m2) A sensuum PCCICx et (in mg.) T
eorum %xE, om. VWL\' 18 odor A (s. m2 k odoratus) PCCICx odoratus
cet. na.ribus A 19 et del. m2 A, 8. u. T 20 diuersatur P (i ex
e) C\'P decersatur 91 (de eras.) unde et A m1 PCC\'Cx unde ei A
m2 cet. 21 habitandum A (0 m2 8. um) PCOCx habitando นนxE
et (v s. 0) V habitand. iI\' habitandps (fl eO s. 95) T
inlecebris.
persuadet autem habitare, ut discat studiosus disciplinae
uirtutes sensuum et uelut situs quosdam carnis atque regiones,
ut se cognoscat et nouerit uehementiam carnis, quid et qua
causa creatum sit, quemadmodum unusquisque sensus
qui uiderit inquit mulierem ad concupiscendum.
male sic uidet oculus. uideat ergo oculus et fungatur suo
munere, non lubricae mentis imperio dirigatur ad lapsum, ut
uitium referat pro officio. breue ergo tempus ad cognoscendos
sensus uel potius experiendos datur et fortasse tenerioris
adulescentiae prima exordia, statimque reuocatur, ne diutius
titubet in lubrico et diuidua quadam inundatione corporis
huius et saeculi mersentur animi interiora uestigia. cum
autem uel expertus fuerit uel steterit in instabili et incerto
atque umido solo, reuocatur a matre patientia uel perseuerantia,
quae dicit: mittam ad te et accersam te inde, ut et illic
in lubrico tutum portum inuenias sapientiae, quae te non
sinat tamquam in naufragio fluctuare, et reuersus perseuerare
circa dei noueris cultum et sis in conuentu gentium significans
eius fide ecclesiam gentium congregandam.
His igitur patientiae mstmctus et perseuerantiae disciplinis A (8. m2 i SUS) PC\'Cx et (i alt. 8. u.) T 2 uirtutes
CนxE et (es ex is m2) 91\' et uirtutis D uirtutisq; (q; s. u.) T uirtutis
cet. sensuum .4 (i sum 8. suum m2) V (u alt. exp.) CC\'N sensum cet.
regionis .A (-es m2) P VWCx 4 creatus C\'D creatum (s s. m) T
creatura (tura in ras. m2) C 5 inquit del. m2 A, 8. u. T concupiscendam
eam A (eam extra u. m2) 91 C\' T post concupiacendum
add. C 8. u. m2 ia mechatus S 9 datur A (i tQ 8. tur m2) datum
est T (s. um add. ur. sed eras.) 10 adolescentiae libri 12 et del.
m2 A, s. u. T, om. VCN mer?entur A (g m2 8. §) mersentur T
(uen 8. sen) mergentur P mergantur Cx 13 instabilitate A (tate 8.
u. m2) T (tate del.) 15 adcersam A (i 8. sa m2) accersam E accersiam
cet. inde te C et om. AD 16 tutum A (8. m2 i totfl) et
(t alt. H. u. m2) CE 17 sinat A (apud i ras.) 18 dei A (8. m2 add.
O
qs hate) conuentu C (u ex 11) conuentum NT 20 et perseuerantiae
instructus นxE
propositi opimam dote prudentiae, cum qua uitae tempora
sine ulla offensione transcurreret. addito igitur thensauro
sapientiae uariarum ouium sibi instituit gregem, sed illum
rationabilem, uirtutum plurimarum diuersitate fulgentem. unde
et iactantiam carnis eius recidit, quod significat femoris stupor
salua sacri interpretatione mysterii. his ergo uirtutibus uelut
gradibus quibusdam mens eius ascendit in caelum, et dei
secreta cognouit et confirmatus est et repletus, ut Laban
scrutans domum eius nihil apud eum inane, nihil uacuum
repperiret, nulla simulacra, nullam effigiem uanitatis. non enim
erat apud eum imago, sed ueritas, non effigies ignauiae, sed
solida forma iustitiae et uiuae uirtutis expressio intellegibilis.
itaque Laban perscrutatus est domum eius spiritalem et non
inuenit eges ; plena enim erat non figurarum, sed