non enim ita circa illum sicut circa
te soluta est sententia; nam Christi gratia, quae te resoluit,
illum adstrinxit; manet enim maledictio directa in serpentem
propter tuam deceptionem. sic enim dictum est ad eum:
maledictus tu ab omnibus pecoribus terrae. omnium
enim communis inimicus est qui fuit hostis bonorum et
pro iis damnatur quos adhuc non laeserat, quoniam qui
hominem laesit, cui illa subiecta omnia sunt, laesit omnia.
communem etenim legem soluit, quia ipse homini cum ceteris
subditus est. ideo communi odio atque execratione omnium
maledictio eius oneratur. genus autem damnationis non mors,
u. m2 A 3 cautionis A (f n1 m2 s. nis) cautionum (s. t
nis) T ut A (s. m2 t sič) sicut NT 10 que A (a. m2 t quia et)
quia et N et (et s. u.) T 11 corruscans A 12 quia et hic supra N
15 recipisti Aty. 16 quae tibi PนCxCx et (bi eras.) C que tibi A (8. m2 1
que te) quae te W (te ex tibi m2) 18 sic A (s. m2 f sicut) 21 his libri
i X
22 subiecta omnia sunt A (/. m2) omnia subiecta sunt WCET subiecta
sunt omnia C 23 etenim A (et exp. m2) K" (et s. u.) enim T quia
ex qua 21 qua N\' et ipse A (et 8. u. m2) นน\'น"T et ipsi E 24 omnium
post odio transponunt 21x et (in quo atque in mg.) E 25 honeratur
APCx dampnationis PC
u en t rem ambulabis. premenda enim fuit noxia conscientia
et proterenda malitia fraudulentumque secretum tamquam a
dei facie relegandum; simul ostenditur quod terrena malitia
sit quae in terram recuruet. denique addidit: e t terram
edes omnes dies uitae tuae.
Describi quidem his natura serpentis uidetur, sed magis
omne malitiae uas describitur, omnis serpens inprobitatis,
qui in uentrem se deicit atque intra se uenenum suum claudit
et intus in pectore suo uoluit, cogitationibus suis lubricus
et super fraudes suas ambulans, suis dolis se ipse inplicans,
mouens semper atque exagitans sua uenena, cum cogitat,
uentrem quoque, hoc est seminarium cordis sui proterens.
unde pulchre Dauid ait: alienati sunt peccatores ab
utero, errauerunt a uentre, locuti sunt falsa, furor
his secundum similitudinem serpentis, sicut aspidis
surdae et obturantis aures suas, quae non
exaudiet uocem incantantium et uenefici. qui
incantantur a sapiente. propter hoc etiam illud pulchre
dictum uidetur, quod in libro prophetico legimus: uentrem
meum doleo, uentrem meum, quia ibi est malitia,
ubi debet esse innocentia, et illud plus laborat, quod in nobis
debet esse tranquillius, atque id nequitiae uestigiis proculcatur,
4, 19 ex Ie) A et m. ant. 9f religandum นCx et (t e a. i)
T relegandam P (Ie ex Ii) 8 uas malitiae นxE 10 cogitationibus
suis ex cogitationes suas A cogitationes suas D; an cogitatione sua?
18 hoc A (c s. u.) seminarium Å (mi ex me m2) 14 dauit A
16 his] illis น"Cx similitudinem Å (s. ec. m2 x multitudinem) C (Ii
s. t4.) 17 obturantis AT obstruentis eet. 18 qui] qng 01 cum นxE,
om. T 19 incantantur A (8. m2 k tatnr) P (n alt. exp.) น\' (m2 incantatur)
W incantatur น"CxCxE incantat C (at m2 in ras.) incantantis T
a om. CT sapienter C (r add. m2) T 21 uentrem meum doleo A
(doleo s, a. m2) N\' (doleo a. u. m3) นCxET 23 id Å (d ex t)
uestigiis Å (is ex as) W (s. m3 mesticiis) uestitus W\' uestitur น\'E
proculpatur N conculcatur 0
concutitur, ubi est genitale seminium posteritatis
aeternae. uidetur quidem hoc ad id esse referendum, quod
dolebat perisse quos creauit filios et suscepit, sed multo
magis, quod in uentre suo uerbi seminarium non habebat.
ideo uentrem suum dicit quasi pretiosissimum. pretiosus enim
mentis uterus est, in quo fecunda seges consiliorum uerbi
semine pullulare consueuit et uitae totius solent atque uirtutum
ac disciplinarum quaedam membra formari.