ad bellum, tuba canerent, cuius sonitu dominus
populi sui, quo petitum conferret auxilium plus quae
misericordiae suae incentiua cognoscens, et in diebus laetitiae
suae, in numeniis suis concinerent tubarum sono. unde et
Dauid ait: canite in initio mensis tuba, in die frequenti
sollemnitatis uestrae. ueniet igitur nobis dies
sollemnitatis et iam adpropinquat. canamus tuba tamquam in
proelium progredientes, canamus tuba, ut adnuntiemus sollemnitatis
diem. simul nobis et certamen imminet et uictoria
repromittitur. uictoria nostra crux Christi est, tropaeum
nostrum pascha est domini Iesu. sed ille ante est proeliatus,
ut uinceret, non quo ipse egeret certamine, sed ut nobis
M.
(II 1 A G.) 10 Num. 10, 9
TRACTATUS SCI AMBROSII DE IEIUNIO R INCIPIT SERMO UE-
NERABILIS UIRI AMBROSII MEDIOLANENSIS EPI DE IEIUNIO G
INC EIUSDEM DE IEIUNIO H AMBROSIUS DE SEPTEM TUBIS (in
w
mg. H. DE IEIUNIO) B INCIPIT LIBER BEATI AMBROSII DE UTI-
LITATE ET LAUDE SCI IEIUNII H INCIPIT TRACTATUS DE HE-
LIA ET IEIUNIO DP\' 1 reaultat DP\' et (ut m2) R graderentur
H 2 bella B canerent (e alt. ex i) P 3 ferret H plus
quae B plusque PGDP\' populis plusque HI, om. RH 4 et om. G
5 numeniis P m1 neomeniis P m2 cet. suis om. H sond RH
6 dicit GH in om. RG, s. u. m2 H tube P et (corr. ml) D
frequentis R insigni G insignis H 7 uenit H uobis D et (corr.
till) pi, om. H\' 8 propinquat R adpropinquet (a s. e) G canemus R
in om. R 9 adnuntiem B diem rollemnitatis DP\' 11 crux
Christi] erga xpm DP\' tropheum P (h s. u. m2) RG BIJP 12 nostrum
om. DP\' est ante B, ante om. R 13 uinceret (et ex it m2) P
quod B ageret H nobis om. H
triumphandi. certamen nostrum ieiunium est. denique ieiunauit
saluator, et sic ad eum temptator accessit. et primum
gulae direxit spiculum dicens: si filius dei es, dic lapidi
huic, ut panis fiat. ille cibum uelut escam laquei
ut sic inlaquearet adpetentiam corporalem, dominus
ieiunium praetulit, ut laqueos temptatoris, ut uincula dissolueret.
denique sic habes scriptum: non in solo pane uiuit
homo, sed in omni uerbo dei. illo laqueo Adam fuerat
strangulatus, hac absolutione diabolicae quaestionis omnis
homo est liberatus.
ieiunare delectaret et Christum, tam ualida, ut ad caelum
homines eleuaret. et ut humanis magis quam diuinis utamur
exemplis, de Heliae ieiuno ore uox missa caelum clausit
sacrilego populo Judaeorum. etenim cum a rege Achab altare
esset idolo constitutum, ad uerbum prophetae tribus annis et
sex mensibus ros pluuiae non cecidit super terram. digna
poena, quae intemperantiam congrue coherceret, ut caelum
inpiis clauderetur, qui terrena polluerant. dignum etiam, ut
15 Reg. III 17, 1 sq., cf. 16, 31 sqq. Bas. 172 C (5 BC) 17 Reg. III
17, 1; 18, 1 BH debellandi G (om. ante) H peracriberet H 4 lapidi
isti R 5 esca P 6 appetentia corporali B 7 teraptatoris P
(ia ex es m2) R (ta s. u. m2), sui add. GH ut] et BG, fort. recte
uincula (u alt. del. m2) P uincla R uiacula B 8 habet R pane
solo GH 10 strangilatus G hoc absolicione B omnia om. B
12 uirtus est G militia (mi ex mil) P, illa militia D (il alt. in ras. m2) P4
14 erigeret P (m2 ex eleuaret) BH\'DP\' ut om. PR quam om. B
utar H 15 de om. GH helięie (he ex he) P ieiunio PR et
(i tert. eras.) D ad (eras.) celum P 16 acab B ab B ahab D (h
8. u.) P\' alta?rae§sit (litterae punctis distinctae erasae) P altari es-_
..
set R 17 constructa (s. coostituttl) H\' constitum B *prphę:tę (h
s. u., tg extra u. m3) P 19 intemperantiam (in add. m3) <? 20 claucieretur
(re s. u. m4) P
Sarepta Sidoniae mitteretur, quae quoniam deuotionem cibo
praetulit, meruit ut ariditatis publicae sola non sentiret
aerumnam. itaque non defecit hydria polenta, cum torrentis
fluenta deficerent.
quid eius reliqua contexam ? ieiunus filium
uiduae ab inferis resuscitauit, ieiunus pluuias ore deposuit,
ieiunus ignis deduxit e caelo, ieiunus curru raptus ad caelum
et quadraginta dierum ieiunio diuinam adquisiuit praesentiam.
tunc denique plus meruit, quando amplius ieiunauit. ieiuno
ore statuit fluenta Iordanis et redundantis fluminis alueum
repente siccatum puluerulento transmisit uestigio. merito
illum dignum caelo diuina iudicauit sententia, ut cum ipso
raperetur corpore, quoniam caelestem uitam uiuebat in
corpore et supernae usum conuersationis exhibebat in terris.
ieiunium refectio animae, cibus mentis est, ieiunium uita est
angelorum, ieiunium culpae mors, excidium delictorum,
salutis, radix gratiae, fundamentum est castitatis. hoc
ad deum gradu citius peruenitur, hoc gradu Helias ascendit
22; 18, 38 et 45; IIII 2, 11, cf. III 19, 8 Bas. 172 C (5 C) 9 Reg.
IIII 2, 8 12 Reg. IIII 2, 11 14 Philipp. 3, 20 H condempnationem G (p eras.) cet. propheta
(ex profae) P 2 sareptha BDP1 Bareptbam H\' cibi GB 3 protulit
B publicae BGH pluuiae cet., quod uix defendas collato loco
Iudith. 11, 10 uulg. ariditas aquae 4 deficit R (corr. ml) B hidria P
idria B hydriae H\' polenta PIP pollenta B pollentae G (1 pro exp.
m3) polentae cet. 5 defict-rent fluenta H\' deficerint (ni2 defecerint)
P ppo deficerent R contexta HI ieiunus ... deposuit om. B 6 suacitauit
RH ieiuno H pluuias P 7 ignis P m1 igns B ignes
P m2 cet. eduxit a caelo R curro H raptus est H\' est raptus
P (est 8. u. m2) cet. 10 redundantis P ml redundantem P m2 cet.
12 dignum om. R 13 caelesti uita R ducebat DP\' 14 at (et m3)
G ac H\' exibebat R et (corr. m2) B exibebaijt G 15 nisi... caelestis
ieiunium om. R 16 ęţ cibus H ieiunium alt. om. B 17 exaudium
B delictorum (s. c ras.) P 18 caritatia B 19 hçlias P
caelum ascendit 12
caelum abiens discipulo dereliquit, in hac uirtute et spiritu
Heliae uenit Iohannes. denique in deserto et ille uacabat
ieiuniis; esca autem eius erat locustae et mei siluestre. et
ideo qui uitae humanae possibilitatem continentia supergressus
fuerat, non homo, sed angelus aestimatus est. de ipso
etiam plus quam propheta. hic est, de quo
scriptum est: ecce mitto angelum meum ante faciem
tuam, qui praeparabit uiam tuam ante te. quis humana
uirtute equos igneos, currus igneos potuisset ascendere,
regere aerios currus nisi qui naturam humani corporis incorruptibilis
ieiunii uirtute mutasset?
sed de Heliae gestis
plurima iam frequenti diuersorum librorum sermone digessimus
et cauendum arbitror, ne in eadem recurramus, cum
praesertim in opere suo ipse laudetur. imitemur ergo illum
et eam escam quaeramus, cuius uirtute diebus ac noctibus
progredi ad supernorum possimus cognitionem. non enim
omnis esca materialis nec omnis cibus corporalis: est cibus
mentis, ut diximus, quo epulantur animae, de quo ait
dominus: meus cibus est, ut faciam uoluntatem patris
mei, qui in caelis est. hic cibus angelorum, ut diuino
11, 9 sq. 20 Ioh. 4, 34 PR abstinenti BH\' abstinentiae cet. 2 derelinquit fn
eras., u 8. u.) P 3 holiae PR nacauit GH 4 ieiunis R eius] ei R,
om. H locusta JRBJf 5 quia GH, fort. recte continentie P (e
ex a) H\' continentiarji G 7 prfa P 9 qui... tuam om. H\' praeparauit
R (corr. m2) B (corr. m1) RG quis (s s. u. m2) H 10 potuisset
(t alt. 8. u. m2) H 11 orios currus P (e s, i m2) cursus aeris R
currus aerios (aereos B, ereos D, ereos P\') cet. natura R 13 librorum
s. u. G 14 in] bis R, om. B 15 praesertim om. H ipsa DP\'
illum] eum DP\' 16 in cuius R 17 progredientes G progredi et
(et 8. u. m2) H superiorem R superiorum H possemus P cognitionem
uenire GH 18 omnia (eras.) omnis P, omnis om. H 19 animi
GH 20 uolontatem (Y a. 0 alt.) P 21 caelo H est angelorum
RGHH\' angelorum est B
usus, nullae repositae epulae, nullus uini potus
aut sicerae, nulla distentio corporis, nulla uentris offensio.
primus usus mundi a ieiunio coepit, quando lux clara
resplenduit. secundus dies ieiunio, quando caeli factum est
firmamentum. tertio die terra pabulum germinauit, natura
obsequium praebuit: ieiunium tamen caelestis disciplina
seruabat. quarto die luminaria facta sunt solis et lunae: et
adhuc ieiunium. quinto produxerunt aquae repentia animarum
uiuarum et uolatilia super terram secundum
firmamentum caeli, et uidit deus quia bona sunt. et
benedixit ea deus dicens: crescite et multiplicamini
et replete aquas, quae sunt in mari, et uolatilia
multiplicentur super terram: et adhuc ieiunium. denique
\'benedixit ea\' scriptum est \'et dixit: crescite,\' non dixit:
edite et manducate. sexto die bestiae sunt creatae et cum
bestiis orta edendi potestas est et usus escarum. ubi cibus
coepit, ibi finis factus est mundi, ibi coepit sua incrementa
nescire, ibi coeperunt diuina circa eum opera feriari. quo
10 Gen. 1, 20 12 Gen. 1, 21 13 Gen. 1, 22 17 Gen. 1, 25, cf. 28 sqq. H\' mensarom] cenarum R PHUus nullus B 2 nnllae
r. epulae om. B in olla nullae DP\' copulae B potis P positus
B et (si eras.) D 3 ac sicerae H distentio P dissensio B
distensio cet. eflFusio R 4 esse om. B 5 ieiunio (i tert. 8. u. m2) H
6 in ieiunio P (in 8. u. m2) BGH\' a ieiunio H (a in mg. m2) DP\'
7 terra om. R pauolum (bu 8. uo) P praebuit germinatis H\'
nature obs. tenuit R 8 disciplinae BH\' 9 seruauit G lunae
lumina H\' 10 quinto H\' quinto die GH, om. cet.; V. scriptum fuisse
uidetur aqua B 11 uiuarum om. G uolatilia uolantia RGH
uolatilia celi B 13 ea deus PH\'DP\' ea cet. 14 maris (om. quae
sunt in) R uolatilia cgli DP\' 16 sicut scriptum est BDP4 et
om. B 17 edite] uenite B die (e ex o) P et alt.] ut (ct m2)
H et \\it 0#t eras.) G 19 fines (finis m2) P cibua R ibiJ ubi B
20 ibi (v 8. i pr.) P ubi H quod G (d exp.) H
imminui, per quos desiit augeri. nemo delictum sciebat,
nemo poenam timebat, nemo nouerat mortem.
plantauit
dominus paradisum ad gratiam beatorum, posuit ibi hominem
operari et custodire eum et, uti sciamus non esse nouellum
ieiunium, primum illic legem constituit de ieiunio; sciebat
enim quod per escam culpa haberet intrare. prima poena de
ieiunii praeuaricatione dicente mandato dei: de ligno quod
est scientiae boni et mali non edetis; qua die autem
manducaueritis ex eo morte moriemini. eo usque autem
nemo praeuaricari nouerat, ut adhuc orta non esset quae
prima est praeuaricata indictum abstinentiae. lex a domino
deo, praeuaricatio legis a diabolo: culpa per cibum, latebra
post cibum: cognitio infirmitatis in cibo, uirtus firmitatis in
ieiunio. denique quamdiu interdictis abstinuerunt, nesciebant
esse se nudos : posteaquam manducauerunt de interdicta
arbore, nudatos se esse cognouerunt. merito ergo mulier, ubi
culpae agnouit auctorem, interrogata: serpens persuasit
mihi, et manducaui. serpens gulam suadet, dominus
13 Gen. 3, 1 et 8 18 Gen. 3, 13 H [indjicio declaratam ... mundus 8. u. md P quo
per cybo B cibus (o s. n m2) H haberet mnndus DP\' haberet
periret (om. imminui) B 2 inminni (i tert, in ras.) G denuit B m1
desiuit B m2 H dilectum (corr. m4) P sciebat dilectum B sciebat
delictum H\' 3 nemo. nonerat timorem G 4 et posuit DP 5 costodire
(v 8. o pr.) P cnstodiret B nti (i del. ml) P nt cet. 6 primam
BGH instituit R 7 intrare (ex in terra) B intrare. intranerat G
imitari. intranerat H 8 ieiunii praeaaricatione ieivgii J2 discidente
mandato (v m2 8. o) H 9 non] ne H\' edetis (a s. e aU. m3) G
edatis BH\' 11 praenaricationis B 12 non est H\' praenaricatio G
indictum ieiunium abstinentiae BGH 13 latebra BGH inlecebra eeL
15 abstinuere R abstinuerant H abstinere (bant s. re 3) G neaderant
H\' 16 se esse WDP1 postquam DP1 de om. H inter-
dicto B 17 nndos H\' 18 agnouit culpae DP\' cognouit H\'
interrogata respondit RGH serpens respondit H\' serpens inquit DP\'
snasit R 19 mihi inquit BH\' gulae GH Buadit (e I. i) B
persuadet H (per exp.) DP\'
intretis in temptationem. itaque gula de paradiso
regnantem expulit, abstinentia ad paradisum reuocauit
errantem.,
Et dixit deus: ecce Adam factus est tamquam unus
ex nobis. inridens utique deus, non adprobans dicit, hoc
est: putabas te similem fore nostri? quia uoluisti esse quod
non eras, destitisti esse quod eras. itaque, dum supra te esse
adfectas, infra te esse coepisti. denique uestiuit eum tunica
pellicia prius et sic ait: ecce Adam, quasi dicat: ecce
amictus tuus, ecce dignum indumentum tuum, hic te uestitus
decet. qui diuina affectant tali digni habentur ornatu. ecce
quo te tua culpa deduxit, ecce nunc in hac tunica pellicia
tamquam unus ex nobis aperuisti oculos. circumspice diligenter:
nudum te aspicis, quem uestitum putabas.
gula ergo
nudos facit, ieiunia operiunt et exutos. unde dominus ait:
operui in ieiunio animam meam. bonum operimentum
quod et animam tegit, ne a temptatore deprehendatur, ne a
temptatore nudetur. bonum uelamen quod tegit culpam, tegit
abstinentia, tegit gratia; beati enim quorum remissae
3, 21 17 Psalm. LXVIII 11 20 Psalm. XXXI 1 om. R tamquam (tam in ras.) P quisi G 6 itaque B
non 8. u. B h?c dicit H\' ait B 7 potabus (v s. o) P putas H\'
8 desiste R desisti GH eras. itaque dum BGH eras. eras itaque dum
P et P (in quo m. rec. add. dum intra te eras) eras. erras (r alt. s. U.
itaque dum D eras. eras itaque dum intra te eras. cum B et (te eras. dum
autem) H\' 9 effectas (a s. o m3) G affectans (n del. m2) H affectabas
H\' intra PGH tunicam pelliciam PRH\' 10 sic om. H\'
11 amictus G (t s. u. m3) P\' (ctus in ras.) amicus PBT) indumen-
--\'/
tuum tuum dignum B, dignum Onto DP\' 12 ornatum G 13 culpa
8. u. B reduxit (de s. re) H\' hanc tunicam pellitiam R pellicip
B 15 potabus (v s. o m2) P 16 fecit R ieiunia (v a. a m2)
operiunt R et om. RH unde et HI])P\' dominus] Dauid ed.
Rom. 17 operuit B 18 et (eras.) P, om. cet. 20 abstinentia (ia
ex ii) G abstinentiam (om. tegit gratia) R gratia B in ras. vi2 et
(ia ex ift) G remissae (om. suntj H\'
gratia, dum remittit et omnem abolet errorem: tegit abstinentia,
dum obumbrat uitium et maesto abscondit affectu
atque extenuat paenitendo. etenim ieiunium et elimosyna a
peccato liberant. opertus erat Adam uirtutum uelamine
priusquam praeuaricaretur. sed tamquam exutus praeuaricatione
uidit esse se nudum, quia indumentum quod habebat
amiserat. in diebus enim ieiuniorum uestrorum orietur inquit
tibi matutinum lumen tuum et sanitas tua matura
orietur et praecedet ante te iustitia et circumdabit
te maiestas domini. bonum uestimentum lux. scriptum est
enim: circumdatus luce sicut uestimento. bonum
uestimentum, quando circumdat dominus et operit ieiunantes.
filiorum. at nudatus erat per ignorantiam, non per
adhuc enim uinum nesciebatur. in principio generis
humani ignorabatur ebrietas. primus uineam ipse plantauit:
dedit naturam, ignorauit potentiam. itaque uinum nec suo
pepercit auctori. quid mirum si, cum dominus ipse creaturas
suas laudauerit, et iste miratus est? itaque cum delectaret
eum reperti muneris gratia, temptauit uehementior creatura
14 Gen. 9, 21 sqq. Bas. 169 B (4 C) 17 Gen. 9, 20 ex is m2) P 1 sq. tetigit (ti eras.) P .2 gratiaIll R
aboletur (ur eras.) H terrorem B 3 obumbrat] abluit GH mestu
(0 m3 s. u) G 4 elimosina P elymosina R elemosina cet. 5 liberat
RHB 7 esse se R se esse P (se in mg. m2, esse ex essed) cet. indunientum
(in 8. u.) R, quia indumentum om. H 8 inquit (ipr. ex t) P
9 matotinurn (v s, o m2) P magnum GH matura om. R, matuti 1)
mutatina P\' 10 post orietur repetit uerba sed tamquam ... orietur G
procedet H circumdabit (b ex u) P 12 uestimento GHH\'
uestimentum eet. 14 Noe] ne G est om. H eum om. B 15 at
scripsi sed RGH et cet. non per intemperantiam om. B 16 principio
enim H\' humani generis DP\' 17 uinea G 18 sed ignorauit P (sed
s. u. m. ant.) cet. poenitentiam B uinom (v s. 0) P nec] non R
20 laudauorat BH\' miseratus (se del. m2) H adiectaret H delectaretur
DP\' 21 eum] cum PGDP1 gratis P gratia R
inquit qui ascenderunt equos. ascendit corporis uoluptates:
et iustus obdormiuit. sed illius ebrietas nobis suadet sobrietatem.
semel enim inebriatus est Noe; ubi uero malum
ebrietatis agnouit, inuentum suum ad remedium temperauit,
non effudit ad uitium. unde apostolus ait: uino modico
utere propter frequentes tuas infirmitates.
manebat
antequam uinum inueniretur omnibus inconcussa libertas;
nemo sciebat a consorte naturae suae obsequia seruitutis
exigere. non esset hodie seruitus, si ebrietas non fuisset.
oprepserat quidem fraternae praelationis inuidia, manebat
tamen adhuc paternae pietatis reuerentia. laesa pietas est,
dum ridetur ebrietas. non illis itaque solis nocent uina quos
temptant, sed et illis amplius quorum oculis temulenta
ebriorum membra nudantur. hinc risus inreuerens nascitur,
hinc libido flammatur, ut multo maiore temulentia eos uina
perturbent quorum oculos ac mentem inebriauerint quam
quorum membra prostrauerint.
Legimus etiam quod patrem Loth inebriauerint filiae in
eo monte, ad quem timentes incendia Sodomitana confugerant
et habitabant in spelunca. conuenit ebrietati atque concurrit
aetas, sexus. solitudo, locus ferarum magis latibulis quam
humanis aptior domiciliis. fuit itaque ebrietas origo incesti,
19, 33 sqq. (o s. u alt.) senes (i s. e alt.) R artos P artus senis
B uana potatio R donnitauerunt inquit qui om. H dormitaueruntq
(q del.) P 2 ascendunt B uoluntates R uoluptas H\' 3 iustus et
Gelenins 4 ueroj enim RGH 5 iumentum GH remedio (v s. o
m2) R, ad remedium om. B 6 unde et GH 11 oprepserat (b 8. p
pr. 11.2) P obrepserat RGH oppresserat Bll\'Dpl quidem iam fraternae
RGH 13 nocent solis R solis (s alt. s. u. m. (mt.) P 16 inflammatur
BHIJP1 maiore.. (m eras.) P 17 mentes RGH inebriauerunt
DP\' 18 prostrauerunt GDP\' 20 eo om. G incendium sodomitanum
GH soduuiitanaę R 22 solidudo (t s. d pr.) P solitudinis
GH, out. B
pessimae generatricis partus deterior.
at non Abraham uinum
in suo conuiuio ministrabat: immolabat uitulum et butyrum .
et lac etiam angelis hospitibus exhibebat — caeli dominum,
mundi agnoscebat auctorem —; uinum enim exhibere non
poterat. sed recte illic deerat materia peccati, ubi erat
remissio peccatorum.
denique adnuntiauit eum Iohannes neque
manducans panem neque bibens uinum; qui enim Christum
adnuntiat ab omni uitiorum incentiuo praestare se debet.
alienum. uicit igitur sanctum Noe uel etiam Loth Abrahae
nepotem ebrietas, quorum alter, cum ieiunaret, diluuio
fuit, alter incendio.
Moysen quoque cognouimus sitienti
populo aquarum amaritudines temperasse, non uina. cui petra
aquam uomuit potuit et uini abundantia non deesse. denique
deus dixit: percuties petram, et exiet aqua et bibet
populus, non dixit: exiet uinum in populo; periculosum
enim erat uinum ministrare, quod fortiores ferre uix possent.
denique Moyses de ieiunio legem dedit, de uino non dedit.
ipsum quoque ieiunantem non uoces magnae, non fulgora et
nubes nimbosa, non fumigans Sina perterruit. neque uero
15. 25 12 Exod. 17, 6 Num. 20, 11 18 Exod. 19, 16 sqq. Bas.
169 C (4 C) BWDP genetricis B regeneratricis G generatrix B generatio
D (atio m2 in spatio 6 uel 7 litt. uacuo relicto) gener P1 at
GH an R (at s. an m2) cet. non om. BH\' abraham (h 8. u. m2) B
uinv (v 8. u.) P uino (v s. o m2) R uina GH 2 sed immolabat GH
uitulum et scripsi uitulum GH uitulum sed cet. butyrum (y ex u
m2) jP 3 hospitium B post exhibebat intercidisse quaedam uide-ntttf,
fort. in quibus 4 enim I crgo RGH 6 iohannes (e ex i m2) P 7 adnuntiat
xpm H\' 9 noe sciu B 12 aqua R amaridudines (es ex
is m2) P temptasse (corr. m3) G uino R 13 denique1 de qua B
deus denique dixit D denique dixit deus P1 14 percuties 8. «. G
aqua ex ea RGH bibet (et ex it m2) P bibat H\'DP\' 15 in om.
G, in populo om. R in populo ... uinum om. H 16 ministrare
PBH\'lJ populo ministrare RGH; fort. <ei erat possint RH 17 uinol
ieiunio B 18 uoces (es ex is rn-2) P fulgura (u alt. ex 0) P fnlgora
G et (v s. 0) H fulgura cet. 19 nequi (ncquaquam m3) G neq
UP uero (del. m2) neque uero P
sine periculo salutis audisset nisi munitus armis ieiunii.
quadraginta enim diebus ieiunauit in monte, cum legem acciperet
a domino deo nostro. et in superioribus quidem montis
lex dabatur Moysi ieiunanti, in inferioribus populo manducanti
praeuaricatio sacrilega luxu accendebatur epulantium. quo
spectaculo motus fregit tabulas Moyses indignum iudicans ut
ebrio populo lex daretur.
itaque tabulas legis, quas accepit
abstinentia, conteri fecit ebrietas. quid uero alia dicam ? nonne
sterilitatem matris Sampso uini abstinentia fecundauit et
parientem fecit ex sterili? quoniam iuxta praeceptum domini
uinum non bibit. nonne Annam non manducantem. exaudiuit
dominus et infecunditatem eius soluere ieiunia? ex quibus duo
<qui> generati sunt, unus fortissimus, alius obseruantissimus,
dignos se praebuerunt, qui ieiunii gremio diu foti et quodam
abstinentiae fusi utero uiderentur. idem itaque Sampso, qui
matris sobrietate generatus est, allophylorum insultantium
sibi ebrietate est uindicatus.
Helisaeus uates, qui de magistro
didicerat parsimoniam, cum filios aleret prophetarum, uitis
1 et 6 Bas. 169 D (4 D) 7 Exod. 32, 19 10 Iudd. 13, 4 et 14 Bas.
172 A (4 E, 5 A) 12 Reg. I 1, 15 et 20 16 Iudd. 16, 23 et 29 sq.
18 Reg. IIII 4, 38 sqq. Bas. 172 CD (5 C) B 3 cum legem] celion B acciperit (accepcrit
m2) P 4 nro dno d5 R in om. H\' momis (is ex es) P 5 datur
lex H datur R dabitur B moyse P in s. u. m2 R 6 epulantium
(epulnrum m3) G populorum H quod G 7 moyses 8. tt. G
moyses ... tabulas om. B 8 ita (om. que) H 9 fecit conteri DP\'
10 sterclitatem P (corr. ml) G sampson (n s. u. m2) P sanson B
samson cet. 11 sterilem (om. ex) RGH terili (ri ex re) P et (eras.)
quoniam G domini anna uinum DP\' 13 soluerant BH\'D 14 qui
addidi generatis (om. sunt) B sunt deleuit Erasmus alius amantissimus
B 15 foti BH forti R (r exp.) cet. 16 abstinenti effusi GH
sampson (n s. u. m2) P samson cet. 17 sobrietate (o ex u) P altofilorum
P (ph 8. f m2) GB allophilorum cet. 18 ebrietatem (om. est) G
elhseus (s eras.) P qui de ] quiderp G qui a R 19 cum1 bacuni
P (ba exp.) D (ba eras.) ac cum P1 uitis agrestis om. H\'
hospitalis humanitatis implebat officium. quorum offensi
amaritudine cum manducare non possent, leuis farinae aspersione
omnem illam amaritudinem temperauit propheticae
munere abstinentiae ueneni uires euacuans.
nullo facilis igne consumi, quae inposita focis ignescit, ilico
sublata de flamma tamquam aquarum infusione munda resplendet.
talia erant Hebraeorum puerorum corpora, quae de
ieiunio in amianti transformata naturam uaporem ignis non
ad dispendium sui, sed ad gratiam mutuabantur. denique cum
furerent fornacis incendia, ut ultra quadraginta cubitos flamma
per circuitum funderetur consumens plurimos quos repperiret
Chaldaeorum, qui naphtha, pice et stuppa atque sarmento
alimenta ignibus ministrabant, ubi cum ieiunio ingressi sunt.
discusso ardore flammarum in medio fornacis coepere statim
roris spiritu refrigerantis umescere, ita ut eorum nullus
capillus capitis exureretur, quia illam quoque ieiunia comam
B siluestribus (ex siluestris G m3 H m2) holeribus
(oleribus GH) ROH, recte puto 2 hospitalitatis humanitate GH
officia. in quorum R 3 amaridudine P possint P (corr. m2) lJ])Pł
4 omnem om. B amaridudinem (t 8. d pr. m4) P prophetico R
5 uirus R 6 quidam (corr. m2) G creatura R amminantum R
adamantium G ml et (ad s. «. m2) H adamantem G m3 DP\' amantium
B 7 facile H\' igne PB igni cet. foci B facis H\' ignescit
P (corr. -iscit) G (e ex i) RH igne et BH\' ignibus et DP\' 8 resplendet
(et ex it m2) P 9 ebreorum P ebreorum G HB 10 aminanti
R adamanti G ml amanti H (adamantii m2) amiranti B adamantis Gm3
DP* natura G 11 mutabantur RGH 12 furerent (e alt. ex i m2)
P furirent (corr. m2) R XL R cubitos quadraginta H\'.. flammaR
(9 eras.) G 13 reperiret P 1111 BHP1 repperiret (p pr. eras.) D
reppererat Pm4 cet. 14 naptha P napta cet. et om. R sartamenta
(sannentis m3) G sannenta H (sarmentis m2) B 15 alimenta (menta s. ft.
m2)R sumua D et (sunt corr.) P\' 16 discussa PB flammae R coeperunt
Gm3 H\' tempore G ml tepore H 17 refrigerandis B umesceret
(hUmeRcerent m2, H huniescere P (h s. u. m2) RHDP4 18 illa RH
pauerant.
Daniel, uir desideriorum, trium ebdomadum ieiunio
leones quoque docuit ieiunare. missus in lacum in adamantis
rigorem abstinentiae soliditate membra duratus non patuit
uulneri. sic eum constrinxerant ieiunia, ut in eius corpore
ferarum morsibus locus esse non posset. clausa tenebant
leones ora, quae abstinentiae propheticae sanctitas comprimebat,
ut ea ferae aperire non possent meriti quibusdam uinculis
alligata.