quippe cum fauces Adriani maris iussi occupare Dolabella et add. Salmasius.pugnae: pugna BL. conpulit: contulit B. Illyricum: illirium B: illiricum L. moranti post Africam add. B. radiaret: radiarent B: radiarentur NL. iussi: iussit B. et Antonius, ille Illyrico, hic Curictico litore castra posuissent, iam maria late tenente Pompeio, repente legatus eius Octavius Libo ingentibus copiis classicorum utrumque circumvenit.

Deditionem fames extorsit Antonio. Missae quoque a Basilo in auxilium eius rates, quales inopia navium fecerat,nova Pompeianorum arte Cilicum actis sub mari funibus captae quasi per indaginem.

Duas tamen aestus explicuit. Una, quae Opiterginos ferebat, in vadis haesit memorandumque posteris exemplum dedit. Quippe vix mille iuvenum manus circumfusi undique exercitus per totum diem tela sustinuit, et cum exitum virtus non haberet, tandem, ne in deditionem veniret, hortante tribuno Vulteio mutuis ictibus inter se concurrit.

In Africa quoque par et virtus et calamitas Curionis fuit, qui ad recipiendam provinciam missus, pulso fugatoque Varo superbus, subitum Iubae regis adventum equitatumque Maurorum sustinere non potuit. Patebat victo fuga; sed pudor suasit, ut amissum sua temeritate exercitum morte sequeretur.

Sed iam debitum par Fortuna flagitante sedem bello Pompeius Epiron elegerat; nec Caesar morabatur.

Quippe ordinatis a tergo omnibus, quamvis Curictico: currictico L: syretico B. ingentibus: genibus B. a Basilo Asulanus: ablatio B: ablasio N L. fecerat: fecerant B. exemplum Freinshemius: exitum codd. tandem Iahnius: tamen codd. Varo: varro B. morte: mortis B. hiemps media prohiberet tempestate, ad bellum navigavit;

positisque ad Oricum castris, cum pars exercitus ob inopiam navium cum Antonio relicta Brundisii moram faceret, adeo inpatiens erat, ut ad arcessendos eos ardente ventis mari, nocte concubia, speculatorio navigio solus ire temptaverit. Extat ad trepidum tanto discrimine gubernatorem vox ipsius, Quid times? Caesarem venis. Contractis in unum undique omnibus copiis positisque comminus castris diversa erant ducum consilia.

Caesar pro natura ferox et conficiendae rei cupidus ostentare aciem, provocare, lacessere;

nunc obsidione castrorum, quae sedecim milium vallo obduxerat—sed quid iis obesset obsidio, qui patente mari omnibus copiis abundarent?—nunc expugnatione Dyrrachi inrita, quippe quam vel situs inexpugnabilem faceret;

ad hoc adsiduis in eruptione hostium proeliis, quo tempore egregia virtus Scaevolae centurionis emicuit, cuius in scuto centum atque viginti tela sederunt;

iam vero urbium direptione sociarum, cum Oricum et Gomphos et alia castella

Thessaliae vastaret. Pompeius adversus haec nectere moras, tergiversari, sic hostem interclusum undique quid times om. B. iis: is B. vel: vis B. in eruptione: inruptione B: ineruptionem L. castella om. B. inopia commeatuum terere, usque dum ardentissimi ducis consenesceret impetus.

Nec diutius profuit ducis salutare consilium. Miles otium, socii moram, principes ambitum ducis increpabant. Sic praecipitantibus fatis proelio sumpta Thessalia est, et Philippicis campis urbis, imperii, generis humani fata commissa sunt.

Numquam ullo loco tantum virium populi Romani, tantum dignitatis Fortuna respexit: trecenta amplius milia hinc vel illinc praeter auxilia, reges et senatum.