Verg. Geo. I 318.Diog. Laert. IX 7, 7. EtenimEt iam T. praedicta ventorum rationerationem H., nene F2v. om. r. saepius
eadem dicantur, transire convenit ad reliqua tempestatum
praesagia, quoniam et hoc placuisse Vergilio magno
opere video, siquidem inin Tv. om. r. ipsa messe saepe concurrere
proelia ventorum damnosa imperitis refert. tradunt eundem
Democritum metente fratre eius Damaso ardentissimo
aestu orasse, ut reliquae segeti parceret raperetque desecta
sub tectum, paucis mox horis saevo imbresaeuo imbre v. seua imbre dE. seu cimbrae DGF. seu humore H. vaticinatione
adprobata. quin immo et harundinemharundinem dEv. -ine (aru- H) DGFH. non nisi inpendente
pluviapluuia dHEv. -ias r. seri iubent et fruges insecuturo imbre.
quamobrem et haec breviter attingemusattingemus Bas. -gimus DGFdHS. -igimus E., scrutatiscrutati dv. -tim DGFE. seruatim H. maximean maxime ad usum vitae pertinentia? cfr.XXIX 2. XIX 2.
pertinentia, primumque a sole capiemus praesagia.
schol. Germ. p. 215, 15—p. 216, 14. Th. de
sign. 4, 1. Verg. Geo. I 446 sqq. 458. 441. 454. Th. de sign.
1, 10. 11. 2, 2. 1, 13. 2, 1. 1, 13. 1, 11. 3, 1. Purus oriens atque non fervens serenum diem nuntiat
, atat HEmv. ad r. hibernamhibernam Gv. -num DFdTEm. -nus schol. Germ. hiuernum H. pallidus grandinemgrandines dT.an hibernum (sc. diem) pallidus grandine?. si et occidit pridie
serenusuncos ego posui. [et oritur], tanto certior fides serenitatis. concavus
oriens pluvias praedicit; idem ventosuentos autem E1., cum ante exorientem
ante oriuntur E1. eum nubes rubescunt; quod si et nigrae rubentibus
intervenerint, et pluvias; cum occidentis aut orientis
aut orientis ll.v. aut occidentis m. radii videntur coireuidentur coire ll.mschol. Germ. S. rubent, coire v. locus adhuc mendosus., pluvias. si circa occidentem rubesc
entrubescent ego. -scunt ll.mschol. Germ. v. nubes, serenitatem etet om.Emschol.Germ. etiam F2. futuri diei spondent. si in
exortu spargenturspargantur dT. -guntur m. partim ad austrum, partim ad aquilonem
, pura circa eum serenitas sit licet, pluviam tamen
ventosqueuentosam m.at cfr.Theophr. significabunt; si in ortu aut in occasu contracti
cernenturcernuntur dTschol.Germ. radii, imbrem. si in occasuoccasum d. eius pluet aut radii
nubem in se trahent, asperam in proximum diem tempestatem
significabunt. cum oriente radii non inlustres
eminebunt, quamvis circumdatae nubes non sint, pluviam
portendentportendunt dT.. si ante exortum nubes globabuntur, hiemem
asperam denuntiabunt; si ab ortu repellentur et ad occasum
abibuntabibunt GF2dmv. habebunt r., serenitatem. si nubes solem circumcludentcircumcludent HEv. -udunt DGFm. -userint dT.,
quanto minus luminis relinquentrelinquunt dTm., tanto turbidior tempestas
erit; si vero etiam duplex orbis fuerit, eoeo F1dEv. ea r. atrocior.
schol. Germ. p. 216, 14–22. Th. de sign. 1, 10.
2, 6. 4, 2. 1, 11. 2, 6.quod si in exortu aut in occasu fietfiat dT., ita utita ut D2F2dHmv. ut aut r. rubescant
nubes, maximamaxima F2dHmv. -mae F1. -me r. ostendetur tempestas. si non ambibuntabibunt Ev.a.G.,
sed incumbent, a quocumque vento fuerint, eum portendent
; si a meridie, et imbrem. si oriens cingeturcingitur dTv. a. Verc. orbe,
ex qua parte is se ruperitse ruperit D2Hschol. Germ. S. eruperit F2. se roperit D1GF1. se operit dE. se aperit v., expectetur ventus. si totus
defluxerit aequaliter, serenitatem dabit. si in exortu longe
radios per nubes porrigetporrigat dT. et medius erit inanismedius inanis fuerit dT. , pluviam
significabitsignificauit E. -cat m.; si ante ortum radii se ostendentostendent FHmv. -dunt r school. Germ., aquam et
ventum; si circa occidentem candidus circulus erit, noctis
lenemleuem Hv. lenen F1. linet E. tempestatem; si nebula, vehementiorem; si candente
sole, ventum; si aterfi ater DGdHmv. fiat F1. fiat E. fi autem F2. circulus fuerit, ex qua regione
is ruperit seruperit se dHmv. ruperisi DGF1. ruperit E. eruperit F2., ventum magnum.
schol. Germ. p. 217, 1—p. 218, 4. Verg. Geo. I 432. 430. 428. (cfr. Plin. II 128). Th. de sign. 4, 2. 2, 2. (Verg. Geo. I 395). Th. de sign. 1, 8. 2, 6. 1, 8. Proxima sint iure lunae praesagia. quartam eam
maxime observat Aegyptus. si splendens exorta puro nitore
fulsit, serenitatem; si rubicunda, ventos; si nigra,
pluviasdist. ego coll. Theophr. de sign. 3, 1. 2, 2:μέχρι διχομηνίας. portendere creditur in XVin xv DGFHm. usque in quinta decima schol. Germ. in quinta dE(?)v.. cornua eius obtusa
pluviam, erecta et infesta ventos semper significant, quarta
tamen maxime. cornu superiussuperius ego coll. Theophr. de sign. 2, 2; infra § 349 et II 58. eius ll.v. acuminatum septentrionale
macuminatum septentrionalem ego. septentrionale acuminatum ll. v. atque rigidum illum praesagit ventum, inferius
austrum, utraqueutrimque F2. utrumque D.erectaerecta ego. recta dEmschol.Germ. v. rectam DGF1H. rectum F2D. noctem ventosamnoctem uentosam ll.v. an in octauam uentos? cfr. Theophr. de sign. 1, 8.. si quartam orbis
rutilus cinget, etcinget et dTS. cingebat e DGF1H. -ebat E. -ebit et F2m. -ebit schol. Germ. cinget v. -git G. ventos et imbres praemonebit. apud
Varronem ita est: Si quarto die luna erit directa,
magnam tempestatem in mari praesagietpraesagit et E., nisi sinisi si F2d.schol. Germ. v. nisi sit D1GF1HE. et nisi D2. nisi m.
coronam circa se habebit et eam sinceram, quoniam
illo modo non ante plenam lunam hiematurum
ostendit. si plenilunio per dimidium pura
erit, dies serenos significabit; si rutila, ventos;
nigrescens imbres. si caligo orbisvecaligo orbisue ego. caligo orbis ll.v. aliquo orbis schol. Germ. aliquo orbe m. nubiumnubium ego. nubem ll.mschol. Germ. v. aliquo orbe nubes vel caligo aliquo orbe lunam coni. Oehmichen. cfr. Theophr. l. l. 2, 6. incluserit
, ventos, quaquo dschol. Germ. se ruperit; si gemini orbesorbe F2. orbem H.
cinxerint, maiorem tempestatem, et magismagis om.dT. maiorem m., si tres
erunt aut nigri, interrupti atque distracti. nascens
luna si cornu superiore obatratoobatratto schol. Germ. abatrato m. obrecto F2. adtrato D2. obatro v.a.Brot. surget,
pluvias decrescens dabit; si inferiore, ante plenilunium
; si in media nigritia illa fuerit, imbrem
in plenilunio. si plena circa se habebit orbem,
ex qua parte is maxime splendebit, ex ea ventum
ostendet; si in ortu cornua crassiora fuerint, horridam
tempestatem. si ante quartam non apparuerit
vento favonio flante, hiemalis toto mense
erit. si XVI vehementius flammea apparuerit, asperas
tempestates praesagiet. sunt et ipsius lunae VIIIVII dT.
articuli, quotiens in angulos solis incidatinciderit d. -dit v.a.S. accidit schol.Germ., plerisque interintra m.
eos tantum observantibus praesagia eius, hoc est III, VII,
XI, XV, XVII, XXIII, XXVII et interlunium.
schol. Germ. p. 218, 6–9. Th. de sign. 2, 12. 1, 13.
(Plin. II 100). 3, 7. 10. Tertio locoloci DG. locis F1. stellarum observationem esse oportet.
discurrere hae videntur interdum, ventique protinus sequuntur
, in quorumquarum Ev.a.H. parte itaista F2. praesagierepraesagiuere dC.. caelum cum
aequaliter totum erit splendidum articulis temporum, quos
proposuimus, autumnum serenum praestabitpraestabit (pre- F2) et F2D. praestabitur (pre- GF1) DGF1. -abit ac S. praesagiabitur (-gab- d) rm. -gibunt et C. et frigidum.222
si ver et aestas non sine refrigeriosine refrigerio dTHm (γκ) D. sine frigore m(αβ). sint regio r. sine rigore J. sine riguo v. aliquo transierinttransierunt TE1., autumnum
serenum ac densumtersum (pro densum) J cum Hoffio coll. Festo p. 363 B, 2 (ed. Müll.). minusque ventosum facient.
autumni serenitas ventosam hiemem facit.schol. Germ. p. 218, 9–19. 219, 13. 14. Verg. Geo. I 365. Aratus diosem. 194. Th. de sign. 2, 12. 1, 23. 3, 6. 4, 2. 1, 22. Verg. Geo. 1380. Aratus diosem. 208. cum repente
stellarum fulgor obscuratur et idet id G. ut id ll.mS. om. schol. Germ.
uti v. neque nubilo nec caligine
neque caligine dv.a.S., pluvia autpluuia aut G. fluuiant D1GF1dHschol. Germ. fluuians E. fluitans v. fiant D2. fiat S. fiet, pluuia aut J. accidat F2m.litteris similius sit eue-niat. graves denuntiantur tempestates. si volitare
plures stellae videbuntur, quo ferentur albescentes,
ventos ex is partibus nuntiabunt [autaut ll.mG. at v. una J. uncos ego posui.ego. cura stabunt ll.m. circa purae stabunt v. cursitabunt G.D2J.H1. et unditi m. et cun-diti H2. efunditi (eff- F1) GF1. effundit (efu- D1) D1ES. -dent v. effundi F2. effundi signat dT.. si stellarumstellarum dv. stellam r. -las schol.Germ. errantium aliquamaliquam F2dHv. -quae E. -que r. -quas schol.Germ. orbisorbis ll.m (γ) schol. Germ. D. orbes v. morbus m(αβ). incluserit
incluserit dTmschol.Germ. -rint rv., imbremimbris ES. -res v.. sunt in signo cancri duae stellae parvae
aselli appellatae, exiguum inter illas spatium obtinente
nubecula, quam praesepia appellant. haec cum caelo sereno
apparere desiitdesiit D2dHm(γ)D.m(κ). desierit F2Ev. desesit r. desernit schol. Germ., atrox hiems sequitur. si verosi uero ego (scriptum si ū). sin D2S. si in D1GFHEmschol. Germ. si dv. alteram
earum, aquiloniam, caligo abstulit, auster saevit; si
austrinam, aquilo. arcus cum sunt duplices, pluvias nuntiant
, a pluviis serenitatem non perinde certam; circuluscirculus F2dTHmJ.r. -li v.
nubisnouis E. noui v.a.S. circa sidera aliqua pluviam.
schol. Germ. p. 219, 14–22. 23. 24. Th. de sign. 2, 7. 21. 1, 21. Cum aestate vehementius tonuit quam fulsit, ventos
ex ea parte denuntiat, contra si minus tonuit, imbrem.
cum sereno caelo fulgetraefulgetrae Dm(γ) H.GFm(αβ). -gere H. -gora dschol. Germ. -gura T. fulget pluuiae Ev. erunt et tonitruatonitru D1G., hiemabithiemabit D2D.D1GdTHH.v. abhiemauit Em. abhimanit schol. Germ.,
atrocissime autem, cum ex omnibus quattuor partibus caeli
fulgurabitfulgurauit dS. -gorauit m.; cum ab aquilone tantum, in posterum diem
aquam portendet; cum a septentrione, ventum eum. cum
ab austro vel coro aut favonio nocte serena fulgurabitfulgurabit F2D.dS.-gorauit mschol. Germ. -gur ant DGF1. -gurant E. -gura H.-gurauerit v. ,
ventum et imbrem ex isdem regionibus demonstrabit. tonitrua
matutina ventum significant, imbrem meridiana.
Nubes cum sereno in caelum ferenturferentur m.cfr. § 345. feruntur ll.v., exex F2THmS. ea DGF1. a dv. quacumque
parte id fiet, venti expectentur. si eodem loco
globabuntur adpropinquantequeadpropinquanteque F2TD.DGF1m(γ). -antisque E. -antibus m(β). -ati quae H.-atibus m(α). -ante dv. -antesque S. solesole F2dTv. solo Hm. soli r S. discutientur et hoc ab
aquilone fietfiat dv.a.S., ventos; si ab austro, imbres portendent. sole
occidente si ex utraque parte eius caelum petentpetant dT. patet Ev.a.G., tempestatem
significabunt. vehementius atrae ab oriente in noctem
aquam minantur, ab occidente in posterum diem.schol. Germ. p. 219, 24. 25. Th. de sign.
1, 13. 3, 6. 4, 2. 3, 8. 6. Verg. Geo. 1 397. Aratus diosem. 206. si
nubes ut vellera lanae spargenturspargantur dT. multae ab oriente, aquam
in triduum praesagient. cum in cacuminibus montium nubes
consident, hiemabit. si cacumina pura fientfiant T. , disserenabit
dies serenabitur dT.. nube gravida candicante, quod vocant tempestatem
albam, grando imminebit. caelo quamvis sereno nubecula
quamvisquamuis F2Ev.
quamuis a rm. parva flatum procellosum dabit.
Verg. Geo. I 401. Aratus diosem. 256. cfr. Th. de sign. 4, 2. Aristot. meteor. I 9. Th. de sign. 2, 9. 3, 5. Verg. Geo. I 392. Aratus dioesm. 244. Nebulae montibus descendentes aut caelo cadentes
vel in vallibus sidentessedentes Ev.a.H. serenitatem promittentpromittunt dv.a.S..
Ab his terreni ignes proxime significant. pallidi
namque murmurantesque tempestatum nuntii sentiuntur,
pluviaeet pluuiae F2. etiametiam dv. iam rmS., si insi in m. in ll. v. lucernis fungi, si flexuose volitet
flamma.Th. de sign. 1, 14. 3, 5. 1, 19. 3, 5. ventum nuntiantnuntiant ego. et ll.mv. Oehmichen coni. nuntiant (pro uentum) et lumina. lumina, cum ex sese flammas
elidunt aut vix accenduntur; item cum in aënoaeno F2HmD.D. eone GF1dT. eo Ev. aeneo J. coll. XXIX 35.v.a.S.
scintillae coacervantur, vel cum tollentibus ollas carbo adhaerescit
, aut cum contectuscontectus HC. -entus rmv. ignis e see se v. e si H. est rm. favillam discutit
scintillamve emittit, vel cum cinis in foco concrescit et
cum carbo vehementer perlucet.
schol. Germ. p. 220, 1–4. Th. de sign. 2, 4. 3, 3. Verg. Geo. I 356. Est et aquarum significatio: mare si tranquillum
in portu cursitabitcursitabit D2F2mPS.H. a cursu v) stabit rv. cursu stabat schol. Germ. murmurabitvemurmurabitue F2m(γ)S. -abit ut H. -auit ut DF1. -auitue m(αβ). -ant ut G. -auerit ut dT. -abit E1.
-auit E2. et murmurabat schol. Germ. intra se, ventum praedic
etpraedicet ego. cfr. § 357. -cit ll.mv.; si idsi id DGFdTHm. si idem ES. si identidem et v. hiemehieme F2mS. hie G. hiemem rv., et imbrem; litora ripaeque si resonabunt
si resonabunt F2dHEv. reson- D2m(γ). straeson- D1F1. extreson- G.
son- m(αβ). tranquillotranquillo F2mG.r. -illa v., asperam tempestatem, item maris ipsius
tranquillotranquillo HG.DGF1. -illus rmv. sonitus spumaeve dispersae aut aquae bullantes.
pulmonespulmonesue F2m. marini in pelago pluriumplurium dHB.DGF1Emv. -imorum F2. dierum hiemem portendunt
. saepe et silentio intumescit inflatumqueinflatumque m. -tur F2. fiatumque DGF1dJ.HEv. altius
solitosoliti m. iam intra se esse ventos fatetur.
Verg. Geo. I 357. 368. Aratus diosem. 189. Th. de
sign. 2, 12. Et quidamet quaedam F2. equidem v.a.S. et montium sonitus nemorumque mugitus
praedicunt et sineet est sine F2. aura, quae sentiatur, folia ludentia
, lanugo populi aut spinae volitans aquisque plumaeplumis H. -ma Ev.a.D. innatantes
innatans Ev.a.D., atque etiam in campaniscampanis (oamp- H) DGFdTHmD.E. campis v. an compactis (sc. lignis)? cfr. Theophr. de sign. 2, 5. venturam tempestatem
praecedens suus fragor. caeli quidem murmur non dubiam
significationem habet.
Th. de sign. 1, 19. 3, 3. 1, 15. Verg. Geo.
I 398. Praesagiunt et animaliaanimalia D2dHmv. -alia a D1GF1. -alia ac F2E.: delphini tranquillo mari
lascivientes flatum, ex qua venientueniant d. -iunt Ev.a.D. parte, item spargentes
aquam, iidemiidem J.DGFHmD.dv. id est E.del. G. turbato tranquillitatemtranquillitate E.. lolligo volitans, conchae
adhaerescentes, echini adfigentes sese aut harena
saburrantes tempestatis signa sunt. ranae quoque ultra
solitumsolitum dHmv. sonitum r. vocales et fulicae matutino clangoreclangore significant tempestatem m(αβ).,Cic. de divin. I 8, 14. Aratus diosem. 181.
Verg. Geo. I 361. Th. de sign. 3, 3. 4, 3. 1, 16. Arat. 1. 1. 267.
Verg. Geo. I 403. Arat. 1. 1. 231. item mergi
anatesque pinnas rostro purgantes ventum, ceteraeque aquaticae
aves concursantes, grues in mediterranea festinantes,
mergi, gaviaegauiae P.DGF2THEm. -ia d. -icae F1. del.v.a.S. maria aut stagna fugientesfugientes tempestatem m(αβ).. grues silentio
per sublime volantes serenitatem, sicutsicut DGdTH. sicFm. sic Ev. sic et D.Hv. ant DGdTEm(γ). aūt F. ā m(αβ). sereno tempestatem—, corvique singultu
quodam latrantes seque concutientes, si continuabunt, serenum
serenum m(αβ). (diem add. Oehmichen). uentos d(?)v.om.ll.m(γ).an pluuiam? cfr. Theophr. de sign. 1,16.diem; si vero carptim vocem resorbebunt, ventosum
imbrem.Th. de sign. 3, 2. 12. 1, 15. 3, 2. Arat. 1. 1. 212.
Verg. Geo. I 377. (364). graculi sero a pabulopabulo D2F2dTmD.H. fabulo D1F1. pabulis Ev. recedentes hiemem,
et albae aves cum congregabuntur et cum terrestres volucres
contra aquam clangores dabunt perfundentqueperfundentque ego. -dentesque ll.mS. -dentes v. an potius uolucres currentes contra aquam? cfr. Verg. Georg. I 386. sese,
sed maxime cornix, hirundo tam iuxta aquam volitans, ut
pinnapinnis T. saepe percutiat, quaeque in arboribus habitant, fugitantes
in nidos suosnidos suos vet.Dal.D. nidus suos m(αβ). nidis (idis H) suis ll.m(γ)v.lacunam indict. J., et anseres continuo clangore intempestivi
, ardea in mediis harenis tristis.
Verg. Geo. I 375. Arat. 1. 1. 222. Cic. de divin. I 9, 15. Verg. Geo. 1 400. Th. de sign. 1, 15. 3, 9. 1, 22. Verg. Geo. I 379. Arat. 1.1. 229. Th. de sign. 3, 5. Nec mirum aquaticas aut in totum volucres praesagia
aëris sentire: pecora exultantia et indecora lascivialasciua E.
ludentia easdem significationes habent, et boves caelum
olfactantes seque lambentes contra pilumcontra pluuiam EB.et apes operanteset apes operantes ego.om.ll.mv.
segniter velsegniter uel ego. -iterue (-uae F2 ) et F2dEm (γ). secniterue et H. signiterue
(-uae F1) r. segniterque et v. contra industriam suam absconditaeapes conditae J.S. , veluel om.ES. formicae
concursantes aut ova progerentes, item vermes terreni
erumpentes.
Trifolium quoque inhorrescere et folia contra
tempestatem subrigere certum est. nec non et in
cibiscibis D2F2dTHmS. ciuis E. cuius r. conuiuiis v. mensisque nostris vasa, quibus esculentum additur,
sudorem repositoriisreposituris E. relinquentia diras tempestates praenuntiant
.