Iugumiugum Ursinus e Varrone. Par. iugerum ll. v. a. H. vocabatur, quod uno iugo boum in die exarari posset; actus, in quo boves agerentur cum aratro uno impetu iusto. hic erat CXX pedum duplicatusque in longitudinem iugerum faciebat. dona amplissima imperatorum ac fortium civium quantum quis uno die plurimum circumaravisset, item quartariiquartarius F2. farris aut heminaeeminae E., conferente populo. cognomina etiam prima inde: Pilumni, qui pilum pistrinis invenerat, Pisonis a pisendopisendo D2F2v. pisce- r., iam Fabiorum , LentulorumLentulorum B. -tinorum ll. v., Ciceronum, ut quisque aliquod optime genus sereret. Iuniorum ee ego. an in? om. ll. v. familiafamiliae dv. -liam FD. Bubulcum nominarunt, quiquia F2D. bubus optime utebatur. quin et in sacris nihil religiosius confarreationisconfarreationis coni. Dal. -rationis v. conferretationis ll. vinculo erat, novaeque nuptae farreum praeferebant. Gellius IV 12, 1 (e Catone). Cato praef. 2. 3. (Nigidius ap. Gell. X 5, 2). Varro II 1, 9. Col. VI praef. 4. agrum male colere censorium probrum iudicabatur, atque, ut refert Cato, cum virum bonumbonum ego e Catone. om. ll. v. laudantesLaudantes bonum agricolam D2D.om. rv. bonum agricolam S e Catone. bonum agricolambonum colonum dTv. a. S. bonumque colonum dixissent, amplissime laudasse existimabantur. hinc et locupletes dicebantdicebantur E. loci, hoc est agri, plenos. pecunia ipsa a pecore appellabatur. etiamet etiam F2D. nunc in tabulis censoriis pascua dicuntur omnia, ex quibus populus reditus habet, quia diu hoc solum vectigal fuerat. multatio quoque nonnon v. nec F2D. nunc r. cfr. § 35. nisi ovium boumque inpendio dicebatur, non omittenda priscarum legum benivolentia: cautum quippe est, nene quis bouem F2fD. bovem prius quam ovem nominaret, qui indiceret multam. ludos boum causa celebrantes Bubetiosbubetium d. vocabant. Servius rex ovium boumque effigie primum aesaes D2in ras.dEv. araes G. ares F. significauit E. signavit. frugem quidem aratro quaesitam furtim noctu pavisse ac secuisse puberipuberi F2v. -re D2. puueri D1GF1. puerum d. XIIxi E. tabulis capitalcapitale dv. a. Brot. erat, suspensumque Cereri necari iubebant gravius quam in homicidio convictum, inpubem praetoris arbitratu verberari noxiamve duplionemvenoxiamque duplione H. noxaeue duplionem Lipsius. decerni.Varro II praef. 1. Col. I praef. 17. (18). Macrob. I 16, 29. Festus p. 173a, 30. iam distinctio honosque civitatis ipsius non aliunde erat. rusticae tribus laudatissimae eorum, qui rura haberent, urbanaeurbanae F2dv. banae DF1. uanae E. bene G. vero, in quas transferri ignominia esset, desidiae probro. itaque quattuor solae erant, a partibus urbis, in quisquis dS. queis G. quibus F2fD. quas rv. habitabant, Suburana, Palatina, Collina, Esquilina. nundinis(non) nisi nundinis vet. Dal. urbem revisitabant et ideo comitia nundinis habere non licebat, ne plebes rustica avocaretur.cfr. Varro I 32. quies somnusque in stramentis erat. gloriam denique ipsam a farris honoreonere E. adoriam appellabant. equidem ipsa etiamipsa etiam E2fH. ipsa DF1. etiam rv. verba priscae significationis admiror; ita enim est in commentariis pontificum: Augurio canario agendo dies constituantur, priusquam frumenta vaginis exeant necnec U chrest. 224. et ll. v. antequam in vaginas perveniant.

(cfr. Col. I praef. 19. 20). Varro II praef. 3. Liv. IV 16. Ergo his moribus non modo sufficiebant fruges Nullanulla v. nulli ll. provinciarum pascente Italiam, verum etiam annonae vilitas incredibilis erat. Manius Marcius aedilis plebisplebis dv. -bilis r. primum primus S cum Bentl. ad Hor. sat. II 3, 156. frumentum populo in modiosmodios v. medios D2d. -dio r. assibuspassibus GF. datavitdotauit d. donauit Ev. a. S.. LL. om. E v. a. Brot.. Minucius Augurinus, qui Spurium MaeliumMaelium v. aelium (el- d)ll. coarguerat, farris pretium in trinis nundinis ad assem redegit undecimus plebei tribunus, quaquae DGF. de causa statua ei extra portam Trigeminamtrigemina DGF. a populo stipe conlata statuta est. SeiusSeius U chrest. 224 coll. X 52. XV 2.T. Sesius d.T. reius DGF. Treius E.T. Seius S. Trebius v. in aedilitate assibus populo frumentum praestitit, quam ob causam et ei statuae in Capitolio ac Palatio dicatae sunt, ipse supremo die populi umeris portatus in rogum est. quo veroquo uero ego. quo uerum ll. J. uerum quo v. cfr. § 162. anno Mater deum advecta Romamromam dv. -ma r. est, maiorem eaea v. eam ll. aestate messemmessem dH. esse r. factam esse v. del. G. quam antecedentibus annis decem factam esse tradunt.Varro I 2, 9. Val. Max. VIII 6, 3. Liv. VII 16, 9. Col. I 3, 11. M. Varro auctor est, cum L. Metellus in triumpho plurimos duxit elephantos, assibus singulis farris modios fuisse, item vini congios ficique siccae pondopondo v. ponto d (ter). post r (ter). XXX, olei pondo X, carnis pondo XII. nec e latifundiis singulorum contingebat arcentium vicinos, quippe etiam legelege dv. legis r. Stolonis Licini incluso modo quingentorum iugerum , et ipsoipso Dv. ipse (-sae d)r. sua lege damnato, cum substituta filii persona amplius possideret.Col. I 3, 10. Val. Max. IV 3, 5. (Varro I 2, 9). luxuriantis iam rei p. fuit ista mensura. Mani quidem Curi post triumphos inmensumque terrarum adiectumaduectum d. imperio nota contiocontio EPar. concio dVerc. coctio DF1. coccio G. dic- tio F2D. est: perniciosum intellegi civem, cui septem iugera non essent satis. haec autem mensura plebei post exactos reges adsignata est.Col. Ipraef. 3. quaenam ergo tantae ubertatis causa erat? ipsorum tunc manibus imperatorum colebantur agri, ut fas est credere, gaudente terra vomere laureato et triumphali aratore, sive illi eadem cura semina tractabant, qua bella, eademque diligentia arva disponebant, qua castra, sive honestis manibus omnia laetius proveniunt, quoniam et curiosius fiunt.Val. Max. IV 4, 5. Verg. Aen. VI 844. Liv. III 26, 9. Col. I praef. 13. 19. serentem invenerunt dati honores Serranum , unde ei etei et F2fS. om. rv. cognomen. aranti quattuor sua iugera in Vaticano, quae prata Quintia appellantur, Cincinnatocincinnato dv. -inator r. viator attulit dictaturam et quidem, ut traditur, nudonodo D1F1d. manus nodo E., plenoqueplenoque v. -nosque DF1dE. -nusque rD. nuntius morarumnuntius morarum F2D. nunti ac (nun- tia dcum ras.E) morum r. nunti laborum J. nunc iam anno- rum U chrest. 226. locus nondum sanatus videtur; conici possunt varia multa, ut mentis ac morum vel uirtutis auorum vel etiam peritusque nuntii morum vel militiae morum, alia.: Vela corpus, inquit, ut perferam senatus populique Romani mandata. Cic. de sen. 16, 56. Col. I praef. 3. (Col. I 3, 12).tales tum etiam viatores erant, quod ipsum nomen inditum est subinde exet ex E. agris senatum ducesque arcessentibusarcescentibus E. arcers- d. accers- v.a. H.. at nunc eadem illa vincti pedes, damnatae manus inscriptique vultus exercent, non tam surda tellure, quae parens appellatur colique dicitur et ipsoet ipso ego. et ipsa Ev. ut ipse G. ut ipsa DF1. ipsa dH. ut F2D. honorehonore dv. honere DGF1. onere F2D. cfr. § 14. opere S. his absumptohis absumpto DGF1EG. his (hinc v) adsumpto dv. ab his sumpto F2fS., utut del.F2D. non invitainuite FE. ea et indignanteindignante F2S. -gnata dH. -gna r. -gne ferente v. credaturcredatur F2Tv. -dantur d. creantur r. id fieri. et noset nos CFW Müller p. 18. sed nos ll v. miramur ergastulorum non eadem emolumenta esse, quae fuerint imperatorum!

Varro I 1, 8. 10 (cfr. Col. I 1, 8). Igituriugitur G. -iter F. de cultura agri praecipere principale fuit etiam apud exteros, siquidem et reges fecere, Hiero, Philometor, Attalus, Archelaus, et duces, Xenophon et Poenus etiam Mago, cui quidem tantum honorem senatus noster habuit Carthagine capta, ut, cum regulisregulus E. Africae bibliothecas donaret, unius eius duodetriginta volumina censeret in Latinam linguam transferendatransferenda v. -do ll., cum iam M. Cato praecepta condidisset,Varro I 1, 1. peritisque Punicaepunice TES. linguae puni- cae d(?)v. dandum negotium, in quo praecessit omnes vir clarissimae familiae D. Silanus. sapientiaesapientes dG. verouero del. v.a. G. auctoresaucto- res-uiri D2S. om. rv. et carminibus excellentes quique alii illustres viri conposuissentcopiosissimae v. complures G., quos sequeremursequeremur dTv. sequemur D2GS. -uentur E. -umur D1. -uimur E. sequentes G., praetexuimus hoc in volumine, non in gregenon ingrate Ev.a.S. nominando M. Varrone, qui LXXXILXXXXI E. vitae annum agens de ea re prodendum putavit.