De pastinatione dictum est; sulco latitudo palae satis est, scrobibus ternorum pedum in quamque partem. 159 altitudo in quocumque genere tripedalis, ideo nec vitis minor transferri debet, exstatura etiamnumetiamnunc E. duabus gemmis .Pallad. III 9, 14. Colum. arb. 4, 4. 5. 3. 10, 4. III 13, 8. Pallad. II 13, 7. III 11. emolliri terram minutis in scrobe imo sulcissulcis v. sulcisue D2d. salcisue D1. sulcisque E. fimoque misceri necessarium. clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites binas accipiant e diverso, alveialuei D2G. alei D1E. alae dTJ. cfr. Cato 43,1. Colum. IV 4,2. vocabuntur . esse vitis radicem in medio scrobe oportet, sed ipsam innixam solido in orientem aequinoctialem spectare, adminicula prima e calamo accipere;(Colum. IV 20, 5. III 20, 4). Pallad. III 9, 11. 9. 8. Colum. III 14, 3. 1. (Plin. XVII 135. Th. C. III 3, 4. 11. 5). Column. III 19, 3. Cato 40, 1. vineas limitari decumano XVIII pedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per media iugera aut, si maior modus sit, totidem pedum cardine, quotquot dv. quod r. decumano, limitari, semper vero quintanis quinquanis E. semitariseminari G., hoc est utut dBas. in rv. quinto quoque palo singulae iugo paginae includantur; <8> solo spisso non nisi repastinato nec nisi viveradicem seri, tenero et soluto vel malleoluman soluto et malleolum? sulco vel scrobe. in colles sulcos agere traversos melius quam pastinare, ut defluvia transtristran- stris D2S. tales E. tilis D1. tiles dT. palis v. eorum contineantur; aquoso caelo vel siccosicca E. solo malleolosmalleolos dv. -lus r. serereserere om. d. autumno, nisi si tractus ratio mutabitmutabit D. -auit ll. G. -auerit v. cfr. § 135. 184.. siccus enim et calidus autumno poscetposcit d. poscit seri v. a.S., umidus frigidusque etiam veris exitu. in arido solo viveradix quoque frustra seritur, male et in siccis malleolus, nisi post imbrem, at in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania . quiescere ventosuentos dC. ueritos r. sationis die utilissimum. plerique austros optant, Cato abdicat.

<9> Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos—Umbri et Marsi ad vicenos intermittunt arationis gratia in his, quae vocant porculetaprocul et a Ev. a. B. —, pluvio et caliginoso tractu rariores poni, sicco densioresdensiores congruit v. a. S..Colum. III 16, 1. 2. (III 3, 12). III 3, 9. 4, 2. (Varro I 31, 2. 3). V 5, 10. 12. 13. IV 10, 2. 11, 2–4. 26, 1. 2. (Geop. XI 3, 4). IV 17, 2. subtilitas parsimoniae conpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi, ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordines seratur, quae ratio in iugero circiter XVIXVI E. viveradicum donat. interest autemautem om.dT. biennium fructus , quo tardius in sato provenit quam in tralato.

Viveradix posita in vinea post annum resecatur usque ad terram, ut unus tantum emineat oculus, adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur viresque concipit etconcipit et v. -pit d. -pit ut E. -pitur D. intra se pascit suffecturas oneri. alias festinatione pariendi gracilis atque eiuncidaeiundicia E1. runcida D2., ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. nihil avidius nascitur ac, nisi ad pariendum vires serventur, tota fitfit dv. fit r. fetus.

<10> Pedamenta optuma, quae diximus, aut ridicaeradice Ev. a. B.ee coni. Dal. om. ll. v. a. H. robore oleaque, si non sint, pali e iunipero, cupresso, 147 sqq. laburnolaburno B coll. XVI 76. alburno ll. v. an lauru? cfr. Colum. IV 26, 1. Geop. XI 3,4., sabuco. reliquorum generumgenere d. sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa fasciculisfasciculus E. duratdurant d. annis quinis. cum breviores palmites sarmento iunguntur inter se funium modo, ex hoc arcus funeta dicuntur.

Colum. V 5, 13. IV 11, 1. (arb. 5, 6. IV 24, 4. 22, 4). <11> Tertius vineae annus palmitem velocem robustumque emittit et quem faciat aetas vitem. hic in iugum insilit . aliquialiqui S. atqui dT. aqui r. quidam v. tum excaecant eum supina falce auferendo oculos, ut longius evocent, noxia iniuria. utilior enim consuetudo pariendipariendi dv. -enti r. satiusque pampinos adiugataeadiudicatae Ev. a. Bas. detergere usque quo placeat roborari eam. sunt qui vetant tangitangi dv. tingi r. proximo anno, quamquam dG. q.L.I. autem D. quo Ev. tralata sit, neque ante LX mensem falce curaricur- uari d., tune autem ad III gemmas recidi. alii et proximo quidem anno recidunt, sed ut ternos quaternosve singulis annis adiciantadiciat E. -iunt d. articulos, quarto demum perducant ad iugum. idid ll. G. ideo v. an fit? utrimqueutrum- que G. utriusque v. fructufructu U 324. -tum ll. v. tardum, praeterea retorridum et nodosumnodosum reddit G. pumilionumpumilionum dG. -orium D. -orum E. incremento. optimum autem matrem esse firmam, postea fetum audacem . nec tutum est quod cicatricosum, magno imperitiae errore;(Colum. IV 10, 1, 2. 17, 5). IV 20, 5. quidquid est tale, plagis nascitur, non e matre. totas habeat illa vires, dum roboratur, et annuos accipietaccipiet ego. -pit ll. v. tota fetus, cum permissummissum D. fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quaequae/// E. excreverit satis firma, protinus in iugo collocari debebit; sisin dv. a. S. etiamnum infirmior erit, sub ipso iugo hospitari recisa.ib. IV 17, 5. 4 (24, 11. 14, 3). 21, 2. 1. 26, 4. V 6, 28 (IV 20, 3. 2). viribus, non aetate, decernitur. temerarium est ante crassitudinem pollicarem viti imperare . sequentesequenti dv. a. S. anno palmites educentureducentur ego. cfr. Colum. IV 10, 2. 17, 4. 27, 4. salutentur ll. v. saluentur H. seruentur Brot. attollentur S. alitentur J. pro viribus matris singuli aut gemini. iidem et secuto, si coget infirmitas, nutriantur, tertioque demum II adiciantur. nec sunt plures quaternis umquam permittendi, breviterque non indulgendum et semper inhibenda fecunditasfecundita D. estest ea est D (dist. ego). et ea est dS. in ea est Ev. ea est Bas.. ea est natura, ut parere malitmalit dv. mallit r. quam viverelibere vivere Müller emend. III 22.. quidquid materiae adimitur, fructui accedit. illa seminasemina mauult dv. semina uult r. se mauult D. mavult quam fructum gigni, quoniam fructus caduca res est. sic perniciose luxuriat, nec ampliat se, sed egeritegerit ll. v. an deperit? cfr. § 11..

<12> Dabit consilium et soli natura. in macro, etiamsi vires habebit, recisa intra iugum moreturmoretur v. -ritur ll., ut omnis fetura sub eo exeat. minimum id esse debebit intervallum, ut attingat iugum speretquesperetque G. superetque (quae E) ll. v., non teneat, adeoan ideo? non recumbat in eo nec delicate se spargat. itaita dv. ista r. temperetur hic modus, ut crescere etiamnumetiam D2v.a.Brot. malitmalit dTv. mallet r. quam parere.

<13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iugo debet, ex quibus materiaex materiis quibus materia dEv. a. Bas. nascatur, tunc per iugum mergimergi ll. v. cfr. Colum. IV 26, 3. erigi D. alligarique, ut sustineatur iugo, non pendeat, vinculo mox adstrictiusadstrictus dv. a. S. a tertia gemma alligari, quoniam et sic coercetur impetus materiae densioresque citra pampini exultantexultent E.. cacumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat, plurimumque ipsa curvatura. quod citra est, materiem emittitemittit ego. mittit ll. v., offensante, credo, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita emicuerit materia152 fructum dabit anno sequente.Colum. V 6, 29 (IV 22, 4. arb. 10, 2). IV 21, 3. 24, 3. arb. 5, 1. IV 24, 5. 17 (22, 4). sic duo genera palmitum: quod e duro exit materiamque in proximum annum promittit , pampinarium vocatur autaut ubi v. cfr. § 197. aut uti D1dEJ. aut si D2D. at ubi C., ubi supra cicatricem est, fructuarium; alterum ex anniculo palmite sempersemper- que Ev. a D. fructuarium . relinquitur sub iugo et qui vocatur custos—hic est novellus palmes, non longior tribus gemmis—proximo anno materiam daturus, si vitis luxurialuxoriose E. se consumpserit, et alius iuxta eum, verrucae magnitudine, qui furunculusferunculus dE. appellatur, si forte custos fallat.

Colum. IV 22, 2 (Plin. XVII 206). <14> Vitis, antequam septumum annum a surculo conpleat , evocata ad fructumfluctum E. eiuncesciteuanescit D2Bas. ac moritur. nec veterem placet palmitem in longum et ad quartum usque pedamentum emitti, quodut quod D2D. alii dracones, alii funiculosfuni- culos D2D. iunic- rv. vocant, ut faciant quae masculeta appellant. cum induruitinduruerit dT. vitis, pessimum in vinea traducere.Colum. arb. 10, 2 (IV 24, 11). quinto anno et ipsi palmites intorquentur singulaeque singulise singulis v.a.S. materiae emittuntur ac deindedeinde e d2Ev.a.D. proximis, prioresque amputantur. semper custodem relinqui melius, sed is proximus viti esse debet, nec longior quam dictum est, et, si luxuriaverint palmites,181 intorqueri, ut IV materias vel II, si uniiugauniiun- gerit erit E. erit vinea, emittat.

Colum. V 5, 7. 8 (IV 24, 9). <15> Si per se vitis ordinabitur sine pedamento, qualecumque initio adminiculum desiderabitdesiderabit dv. -rauit r., dum stare condiscatdist. Müller emend. III 24. et recta surgere, cetera a primordioa primordio dG. ad primordio D. -ium ES. eadem, dividi autem putatione pollicespollices DG. -cis rv. in aequali examine undique , ne praegravetpraegauet D1. pre- cauet E. fructus parte aliqua. obiter idem deprimens prohibebit in excelsum emicareemitare D1. emittere E.. huic vineae trium pedum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iustam. iis quoque, quae sparguntur in terra, brevesbreues G. breui ll. -uis v. ad limitandumlimitandum J. imita- Dd1E. nita-.d2. innite- v. caveascannas H coll. Pall. III 11, 14. circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in telluretellurem DES. vindemiam metitmetit v. metuit D1dE. mittit D2D., siquidem et in Africa et in Aegypto Syriaque ac tota Asia et multis locis Europae hic mos praevalet.Colum. V 5, 18 (arb. 10, 3). ibi ergo iuxta terram conprimi debet vitis, eodem modo et tempore nutrita radice, quo in iugata vinea, ut semper pollices tantum relinquanturnonne ternis?, fertili solo cum tribus gemmis, graciliore binisbinis P e Colum. arb. 10, 3. quinis ll. v.a.S. an gracilioreque binis?, praestatque multos esse quam longos. quae de natura soli diximus, tanto potentiora sentientur, quanto propior fuerit uva terrae.