non Varium facies; nam quis me scribere pluris aut citius possit versus? quis membra movere mollius? invideat quod et Hermogenes, ego canto.’ interpellandi locus hic erat ‘est tibi mater, cognati, quis te salvo est opus?’ ‘haud mihi quisquam. omnis conposui.’ ‘felices. nunc ego resto. confice; namque instat fatum mihi triste, Sabella quod puero cecinit divina mota anus urna: “hunc neque dira venena nec hosticus auferet ensis nec laterum dolor aut tussis nec tarda podagra: garrulus hunc quando consumet cumque: loquaces, si sapiat, vitet, simul atque adoleverit aetas.”
ventum erat ad Vestae, quarta iam parte diei praeterita, et casu tum respondere vadato debebat, quod ni fecisset, perdere litem. ‘si me amas,’ inquit ‘paulum hic ades.’ ‘inteream, si aut valeo stare aut novi civilia iura; et propero quo scis.’ ‘dubius sum, quid faciam’, inquit, ‘tene relinquam an rem.’ ‘me, sodes.’ ‘non faciam’ ille, et praecedere coepit; ego, ut contendere durum cum victore, sequor. ‘Maecenas quomodo tecum?’ hinc repetit. ‘paucorum hominum et mentis bene sanae.’ ‘nemo dexterius fortuna est usus. haberes magnum adiutorem, posset qui ferre secundas, hunc hominem velles si tradere: dispeream, ni summosses omnis.’ ‘non isto vivimus illic, quo tu rere, modo; domus hac nec purior ulla est nec magis his aliena malis; nil mi officit, inquam, ditior hic aut est quia doctior; est locus uni cuique suus.’ ‘magnum narras, vix credibile.’ ‘atqui sic habet.’ ‘accendis quare cupiam magis illi proximus esse.’ ‘velis tantummodo: quae tua virtus, expugnabis: et est qui vinci possit eoque difficilis aditus primos habet.’ ‘haud mihi dero: muneribus servos corrumpam; non, hodie si exclusus fuero, desistam; tempora quaeram, occurram in triviis, deducam. nil sine magno vita labore dedit mortalibus.’ haec dum agit, ecce Fuscus Aristius occurrit, mihi carus et illum qui pulchre nosset. consistimus. ‘unde venis et quo tendis?’ rogat et respondet. vellere coepi et pressare manu lentissima bracchia, nutans, distorquens oculos, ut me eriperet. male salsus ridens dissimulare; meum iecur urere bilis. ‘certe nescio quid secreto velle loqui te aiebas mecum.’ ‘memini bene, sed meliore tempore dicam; hodie tricensima sabbata: vin tu curtis Iudaeis oppedere?’ ‘nulla mihi’ inquam ‘relligio est.’ ‘at mi: sum paulo infirmior, unus multorum. ignosces; alias loquar.’ huncine solem tam nigrum surrexe mihi! fugit inprobus ac me sub cultro linquit. casu venit obvius illi adversarius et ‘quo tu, turpissime?’ magna inclamat voce, et ‘licet antestari?’ ego vero oppono auriculam. rapit in ius; clamor utrimque, undique concursus. sic me servavit Apollo.
Suam de Lucilio iudicium tuetur, et egregia scribendarum satyrarum praecepta aspergit.Nempe inconposito dixi pede currere versus Lucili. quis tam Lucili fautor inepte est, ut non hoc fateatur? at idem, quod sale multo urbem defricuit, charta laudatur eadem. nec tamen hoc tribuens dederim quoque cetera; nam sic et Laberi mimos ut pulchra poemata mirer. ergo non satis est risu diducere rictum auditoris; et est quaedam tamen hic quoque virtus. est brevitate opus, ut currat sententia neu se inpediat verbis lassas onerantibus auris, et sermone opus est modo tristi, saepe iocoso, defendente vicem modo rhetoris atque poetae, interdum urbani, parcentis viribus atque extenuantis eas consulto. ridiculum acri fortius et melius magnas plerumque secat res. illi, scripta quibus comoedia prisca viris est, hoc stabant, hoc sunt imitandi; quos neque pulcher Hermogenes umquam legit neque simius iste nil praeter Calvum et doctus cantare Catullum. ‘at magnum fecit, quod verbis Graeca Latinis miscuit.’ o seri studiorum, quine putetis difficile et mirum, Rhodio quod Pitholeonti contigit? ‘at sermo lingua concinnus utraque suavior, ut Chio nota si conmixta Falerni est.’ cum versus facias, te ipsum percontor, an et cum dura tibi peragenda rei sit causa petilli? scilicet oblitus patriaeque patrisque Latini, cum Pedius causas exsudet Poplicola atque Corvinus, patriis intermiscere petita verba foris malis, Canusini more bilinguis.