<GetPassage xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns="http://chs.harvard.edu/xmlns/cts">
            <request>
                <requestName>GetPassage</requestName>
                <requestUrn>urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.perseus-lat2:4</requestUrn>
            </request>
            <reply>
                <urn>urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.perseus-lat2:4</urn>
                <passage>
                    <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"><text><body><div type="edition" n="urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.perseus-lat2" xml:lang="lat"><div type="textpart" subtype="book" n="4"><milestone ed="p" n="1" unit="card"/><l n="1">Protinus aerii mellis caelestia dona</l><l n="2">exsequar: hanc etiam, Maecenas, adspice partem.</l><l n="3">Admiranda tibi levium spectacula rerum</l><l n="4">magnanimosque duces totiusque ordine gentis</l><l n="5">mores et studia et populos et proelia dicam.</l><l n="6">In tenui labor; at tenuis non gloria, si quem</l><l n="7">numina laeva sinunt auditque vocatus Apollo.</l><milestone ed="p" n="8" unit="card"/><l n="8">Principio sedes apibus statioque petenda,</l><l n="9">quo neque sit ventis aditus—nam pabula venti</l><l n="10">ferre domum prohibent—neque oves haedique petulci</l><l n="11">floribus insultent aut errans bucula campo</l><l n="12">decutiat rorem et surgentes atterat herbas.</l><l n="13">Absint et picti squalentia terga lacerti</l><l n="14">pinguibus a stabulis meropesque aliaeque volucres</l><l n="15">et manibus Procne pectus signata cruentis;</l><l n="16">omnia nam late vastant ipsasque volantes</l><l n="17">ore ferunt dulcem nidis immitibus escam.</l><l n="18">At liquidi fontes et stagna virentia musco</l><l n="19">adsint et tenuis fugiens per gramina rivus,</l><l n="20">palmaque vestibulum aut ingens oleaster inumbret,</l><l n="21">ut, cum prima novi ducent examina reges</l><l n="22">vere suo ludetque favis emissa iuventus,</l><l n="23">vicina invitet decedere ripa calori,</l><l n="24">obviaque hospitiis teneat frondentibus arbos.</l><l n="25">In medium, seu stabit iners seu profluet umor,</l><l n="26">transversas salices et grandia conice saxa,</l><l n="27">pontibus ut crebris possint consistere et alas</l><l n="28">pandere ad aestivum solem, si forte morantes</l><l n="29">sparserit aut praeceps Neptuno immerserit Eurus.</l><l n="30">Haec circum casiae virides et olentia late</l><l n="31">serpylla et graviter spirantis copia thymbrae</l><l n="32">floreat inriguumque bibant violaria fontem.</l><l n="33">Ipsa autem, seu corticibus tibi suta cavatis,</l><l n="34">seu lento fuerint alvaria vimine texta,</l><l n="35">angustos habeant aditus: nam frigore mella</l><l n="36">cogit hiems, eademque calor liquefacta remittit.</l><l n="37">Utraque vis apibus pariter metuenda; neque illae</l><l n="38">nequiquam in tectis certatim tenuia cera</l><l n="39">spiramenta linunt fucoque et floribus oras</l><l n="40">explent collectumque haec ipsa ad munera gluten</l><l n="41">et visco et Phrygiae servant pice lentius Idae.</l><l n="42">Saepe etiam effossis, si vera est fama, latebris</l><l n="43">sub terra fovere larem, penitusque repertae</l><l n="44">pumicibusque cavis exesaeque arboris antro.</l><l n="45">Tu tamen et levi rimosa cubilia limo</l><l n="46">ungue fovens circum et raras superinice frondes.</l><l n="47">Neu propius tectis taxum sine, neve rubentes</l><l n="48">ure foco cancros, altae neu crede paludi,</l><l n="49">aut ubi odor caeni gravis aut ubi concava pulsu</l><l n="50">saxa sonant vocisque offensa resultat imago.</l><milestone ed="p" n="51" unit="card"/><l n="51">Quod superest, ubi pulsam hiemem sol aureus egit</l><l n="52">sub terras caelumque aestiva luce reclusit,</l><l n="53">illae continuo saltus silvasque peragrant</l><l n="54">purpureosque metunt flores et flumina libant</l><l n="55">summa leves. Hinc nescio qua dulcedine laetae</l><l n="56">progeniem nidosque fovent, hinc arte recentes</l><l n="57">excudunt ceras et mella tenacia fingunt.</l><l n="58">Hinc ubi iam emissum caveis ad sidera caeli</l><l n="59">nare per aestatem liquidam suspexeris agmen</l><l n="60">obscuramque trahi vento mirabere nubem,</l><l n="61">contemplator: aquas dulces et frondea semper</l><l n="62">tecta petunt. Huc tu iussos adsperge sapores,</l><l n="63">trita melisphylla et cerinthae ignobile gramen,</l><l n="64">tinnitusque cie et Matris quate cymbala circum.</l><l n="65">ipsae consident medicatis sedibus, ipsae</l><l n="66">intima more suo sese in cunabula condent.</l><milestone ed="p" n="67" unit="card"/><l n="67">Sin autem ad pugnam exierint, nam saepe duobus</l><l n="68">regibus incessit magno discordia motu,</l><l n="69">continuoque animos vulgi et trepidantia bello</l><l n="70">corda licet longe praesciscere; namque morantes</l><l n="71">Martius ille aeris rauci canor increpat et vox</l><l n="72">auditur fractos sonitus imitata tubarum;</l><l n="73">tum trepidae inter se coeunt pennisque coruscant</l><l n="74">spiculaque exacuunt rostris aptantque lacertos</l><l n="75">et circa regem atque ipsa ad praetoria densae</l><l n="76">miscentur magnisque vocant clamoribus hostem.</l><l n="77">Ergo ubi ver nactae sudum camposque patentes,</l><l n="78">erumpunt portis; concurritur, aethere in alto</l><l n="79">fit sonitus, magnum mixtae glomerantur in orbem</l><l n="80">praecipitesque cadunt; non densior aere grando,</l><l n="81">nec de concussa tantum pluit ilice glandis.</l><l n="82">ipsi per medias acies insignibus alis</l><l n="83">ingentes animos angusto in pectore versant,</l><l n="84">usque adeo obnixi non cedere, dum gravis aut hos</l><l n="85">aut hos versa fuga victor dare terga subegit.</l><l n="86">Hi motus animorum atque haec certamina tanta</l><l n="87">pulveris exigui iactu compressa quiescent.</l><milestone ed="p" n="88" unit="card"/><l n="88">Verum ubi ductores acie revocaveris ambo,</l><l n="89">deterior qui visus, eum, ne prodigus obsit,</l><l n="90">dede neci; melior vacua sine regnet in aula.</l><l n="91">Alter erit maculis auro squalentibus ardens;</l><l n="92">nam duo sunt genera: hic melior, insignis et ore</l><l n="93">et rutilis clarus squamis, ille horridus alter</l><l n="94">desidia latamque trahens inglorius alvum.</l><l n="95">Ut binae regum facies, ita corpora plebis.</l><l n="96">Namque aliae turpes horrent, ceu pulvere ab alto</l><l n="97">cum venit et sicco terram spuit ore viator</l><l n="98">aridus; elucent aliae et fulgore coruscant</l><l n="99">ardentes auro et paribus lita corpora guttis.</l><l n="100">Haec potior suboles, hinc caeli tempore certo</l><l n="101">dulcia mella premes, nec tantum dulcia, quantum</l><l n="102">et liquida et durum Bacchi domitura saporem.</l><milestone ed="p" n="103" unit="card"/><l n="103">At cum incerta volant caeloque examina ludunt</l><l n="104">contemnuntque favos et frigida tecta relinquunt,</l><l n="105">instabiles animos ludo prohibebis inani.</l><l n="106">Nec magnus prohibere labor: tu regibus alas</l><l n="107">eripe; non illis quisquam cunctantibus altum</l><l n="108">ire iter aut castris audebit vellere signa.</l><l n="109">Invitent croceis halantes floribus horti</l><l n="110">et custos furum atque avium cum falce saligna</l><l n="111">Hellespontiaci servet tutela Priapi.</l><l n="112">Ipse thymum pinosque ferens de montibus altis</l><l n="113">tecta serat late circum, cui talia curae;</l><l n="114">ipse labore manum duro terat, ipse feraces</l><l n="115">figat humo plantas et amicos inriget imbres.</l><milestone ed="p" n="116" unit="card"/><l n="116">Atque equidem, extremo ni iam sub fine laborum</l><l n="117">vela traham et terris festinem advertere proram,</l><l n="118">forsitan et, pingues hortos quae cura colendi</l><l n="119">ornaret, canerem, biferique rosaria Paesti,</l><l n="120">quoque modo potis gauderent intiba rivis</l><l n="121">et virides apio ripae, tortusque per herbam</l><l n="122">cresceret in ventrem cucumis; nec sera comantem</l><l n="123">narcissum aut flexi tacuissem vimen acanthi</l><l n="124">pallentesque hederas et amantes litora myrtos.</l><l n="125">Namque sub Oebaliae memini me turribus arcis,</l><l n="126">qua niger umectat flaventia culta Galaesus,</l><l n="127">Corycium vidisse senem, cui pauca relicti</l><l n="128">iugera ruris erant, nec fertilis illa iuvencis</l><l n="129">nec pecori opportuna seges nec commoda Baccho.</l><l n="130">Hic rarum tamen in dumis olus albaque circum</l><l n="131">lilia verbenasque premens vescumque papaver</l><l n="132">regum aequabat opes animis seraque revertens</l><l n="133">nocte domum dapibus mensas onerabat inemptis.</l><l n="134">Primus vere rosam atque autumno carpere poma,</l><l n="135">et cum tristis hiems etiamnum frigore saxa</l><l n="136">rumperet et glacie cursus frenaret aquarum,</l><l n="137">ille comam mollis iam tondebat hyacinthi</l><l n="138">aestatem increpitans seram Zephyrosque morantes.</l><l n="139">Ergo apibus fetis idem atque examine multo</l><l n="140">primus abundare et spumantia cogere pressis</l><l n="141">mella favis; illi tiliae atque uberrima pinus,</l><l n="142">quotque in flore novo pomis se fertilis arbos</l><l n="143">induerat, totidem autumno matura tenebat.</l><l n="144">Ille etiam seras in versum distulit ulmos</l><l n="145">eduramque pirum et spinos iam pruna ferentes</l><l n="146">iamque ministrantem platanum potantibus umbras.</l><l n="147">Verum haec ipse equidem spatiis exclusus iniquis</l><l n="148">praetereo atque aliis post me memoranda relinquo.</l><milestone ed="p" n="149" unit="card"/><l n="149">Nunc age, naturas apibus quas Iuppiter ipse</l><l n="150">addidit, expediam, pro qua mercede canoros</l><l n="151">Curetum sonitus crepitantiaque aera secutae</l><l n="152">Dictaeo caeli regem pavere sub antro.</l><l n="153">Solae communes natos, consortia tecta</l><l n="154">urbis habent magnisque agitant sub legibus aevum,</l><l n="155">et patriam solae et certos novere penates,</l><l n="156">venturaeque hiemis memores aestate laborem</l><l n="157">experiuntur et in medium quaesita reponunt.</l><l n="158">Namque aliae victu invigilant et foedere pacto</l><l n="159">exercentur agris; pars intra saepta domorum</l><l n="160">Narcissi lacrimam et lentum de cortice gluten</l><l n="161">prima favis ponunt fundamina, deinde tenaces</l><l n="162">suspendunt ceras: aliae spem gentis adultos</l><l n="163">educunt fetus, aliae purissima mella</l><l n="164">stipant et liquido distendunt nectare cellas.</l><l n="165">Sunt quibus ad portas cecidit custodia sorti,</l><l n="166">inque vicem speculantur aquas et nubila caeli</l><l n="167">aut onera accipiunt venientum aut agmine facto</l><l n="168">ignavum fucos pecus a praesepibus arcent.</l><l n="169">Fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella.</l><l n="170">ac veluti lentis Cyclopes fulmina massis</l><l n="171">cum properant, alii taurinis follibus auras</l><l n="172">accipiunt redduntque, alii stridentia tingunt</l><l n="173">aera lacu; gemit impositis incudibus Aetna;</l><l n="174">illi inter sese magna vi bracchia tollunt</l><l n="175">in numerum versantque tenaci forcipe ferrum:</l><l n="176">non aliter, si parva licet componere magnis,</l><l n="177">Cecropias innatus apes amor urget habendi,</l><l n="178">munere quamque suo. Grandaevis oppida curae</l><l n="179">et munire favos et daedala fingere tecta.</l><l n="180">At fessae multa referunt se nocte minores,</l><l n="181">crura thymo plenae; pascuntur et arbuta passim</l><l n="182">et glaucas salices casiamque crocumque rubentem</l><l n="183">et pinguem tiliam et ferrugineos hyacinthos.</l><l n="184">Omnibus una quies operum, labor omnibus unus:</l><l n="185">mane ruunt portis; nusquam mora; rursus easdem</l><l n="186">vesper ubi e pastu tandem decedere campis</l><l n="187">admonuit, tum tecta petunt, tum corpora curant;</l><l n="188">fit sonitus, mussantque oras et limina circum.</l><l n="189">Post, ubi iam thalamis se composuere, siletur</l><l n="190">in noctem fessosque sopor suus occupat artus.</l><milestone ed="p" n="191" unit="card"/><l n="191">Nec vero a stabulis pluvia impendente recedunt</l><l n="192">longius aut credunt caelo adventantibus Euris,</l><l n="193">sed circum tutae sub moenibus urbis aquantur,</l><l n="194">excursusque breves temptant et saepe lapillos,</l><l n="195">ut cumbae instabiles fluctu iactante saburram,</l><l n="196">tollunt, his sese per inania nubila librant.</l><l n="197">Illum adeo placuisse apibus mirabere morem,</l><l n="198">quod neque concubitu indulgent nec corpora segnes</l><l n="199">in Venerem solvunt aut fetus nixibus edunt:</l><l n="200">verum ipsae e foliis natos, e suavibus herbis</l><l n="201">ore legunt, ipsae regem parvosque Quirites</l><l n="202">sufficiunt aulasque et cerea regna refigunt.</l><l n="203">saepe etiam duris errando in cotibus alas</l><l n="204">attrivere ultroque animam sub fasce dedere:</l><l n="205">tantus amor florum et generandi gloria mellis.</l><l n="206">Ergo ipsas quamvis angusti terminus aevi</l><l n="207">excipiat, neque enim plus septima ducitur aestas,</l><l n="208">at genus immortale manet multosque per annos</l><l n="209">stat fortuna domus et avi numerantur avorum.</l><l n="210">Praeterea regem non sic Aegyptus et ingens</l><l n="211">Lydia nec populi Parthorum aut Medus Hydaspes</l><l n="212">observant. Rege incolumi mens omnibus una est;</l><l n="213">amisso rupere fidem constructaque mella</l><l n="214">diripuere ipsae et crates solvere favorum.</l><l n="215">Ille operum custos, illum admiruntur et omnes</l><l n="216">circumstant fremitu denso stipantque frequentes</l><l n="217">et saepe attollunt umeris et corpora bello</l><l n="218">obiectant pulchramque petunt per vulnera mortem.</l><milestone ed="p" n="219" unit="card"/><l n="219">His quidam signis atque haec exempla secuti</l><l n="220">esse apibus partem divinae mentis et haustus</l><l n="221">aetherios dixere; deum namque ire per omnes</l><l n="222">terrasque tractusque maris caelumque profundum.</l><l n="223">Hinc pecudes, armenta, viros, genus omne ferarum,</l><l n="224">quemque sibi tenues nascentem arcessere vitas;</l><l n="225">scilicet huc reddi deinde ac resoluta referri</l><l n="226">omnia nec morti esse locum, sed viva volare</l><l n="227">sideris in numerum atque alto succedere caelo.</l><milestone ed="p" n="228" unit="card"/><l n="228">Si quando sedem angustam servataque mella</l><l n="229">thesauris relines, prius haustu sparsus aquarum</l><l n="230">ora fove fumosque manu praetende sequaces.</l><l n="231">Bis gravidos cogunt fetus, duo tempora messis,</l><l n="232">Taygete simul os terris ostendit honestum</l><l n="233">Pleas et Oceani spretos pede reppulit amnes,</l><l n="234">aut eadem sidus fugiens ubi Piscis aquosi</l><l n="235">tristior hibernas caelo descendit in undas.</l><l n="236">Illis ira modum supra est, laesaeque venenum</l><l n="237">morsibus inspirant et spicula caeca relinquunt</l><l n="238">adfixae venis animasque in vulnere ponunt.</l><l n="239">Sin duram metues hiemem parcesque futuro</l><l n="240">contunsosque animos et res miserabere fractas,</l><l n="241">at suffire thymo cerasque recidere inanes</l><l n="242">quis dubitet? nam saepe favos ignotus adedit</l><l n="243">stellio et lucifugis congesta cubilia blattis</l><l n="244">immunisque sedens aliena ad pabula fucus</l><l n="245">aut asper crabro imparibus se immiscuit armis,</l><l n="246">aut dirum tiniae genus, aut invisa Minervae</l><l n="247">laxos in foribus suspendit aranea casses.</l><l n="248">Quo magis exhaustae fuerint, hoc acrius omnes</l><l n="249">incumbent generis lapsi sarcire ruinas</l><l n="250">complebuntque foros et floribus horrea texent.</l><milestone ed="p" n="251" unit="card"/><l n="251">Si vero, quoniam casus apibus quoque nostros</l><l n="252">vita tulit, tristi languebunt corpora morbo—</l><l n="253">quod iam non dubiis poteris cognoscere signis:</l><l n="254">continuo est aegris alius color, horrida vultum</l><l n="255">deformat macies, tum corpora luce carentum</l><l n="256">exportant tectis et tristia funera ducunt;</l><l n="257">aut illae pedibus conexae ad limina pendent,</l><l n="258">aut intus clausis cunctantur in aedibus, omnes</l><l n="259">ignavaeque fame et contracto frigore pigrae.</l><l n="260">Tum sonus auditur gravior, tractimque susurrant,</l><l n="261">frigidus ut quondam silvis immurmurat Auster,</l><l n="262">ut mare sollicitum stridit refluentibus undis,</l><l n="263">aestuat ut clausis rapidus fornacibus ignis:</l><l n="264">hic iam galbaneos suadebo incendere odores</l><l n="265">mellaque harundineis inferre canalibus, ultro</l><l n="266">hortantem et fessas ad pabula nota vocantem.</l><l n="267">Proderit et tunsum gallae admiscere saporem</l><l n="268">Arentesque rosas aut igni pinguia multo</l><l n="269">defruta vel psithia passos de vite racemos</l><l n="270">Cecropiumque thymum et grave olentia centaurea.</l><l n="271">Est etiam flos in pratis, cui nomen amello</l><l n="272">fecere agricolae, facilis quaerentibus herba;</l><l n="273">namque uno ingentem tollit de caespite silvam,</l><l n="274">aureus ipse, sed in foliis, quae plurima circum</l><l n="275">funduntur, violae sublucet purpura nigrae;</l><l n="276"><del>saepe deum nexis ornatae torquibus arae</del></l><l n="277">asper in ore sapor; tonsis in vallibus illum</l><l n="278">pastores et curva legunt prope flumina Mellae.</l><l n="279">Huius odorato radices incoque Baccho</l><l n="280">pabulaque in foribus plenis adpone canistris.</l><milestone ed="p" n="281" unit="card"/><l n="281">Sed siquem proles subito defecerit omnis,</l><l n="282">nec genus unde novae stirpis revocetur habebit,</l><l n="283">tempus et Arcadii memoranda inventa magistri</l><l n="284">pandere, quoque modo caesis iam saepe iuvencis</l><l n="285">insincerus apes tulerit cruor. Altius omnem</l><l n="286">expediam prima repetens ab origine famam.</l><l n="287">Nam qua Pellaei gens fortunata Canopi</l><l n="288">accolit effuso stagnantem flumine Nilum</l><l n="289">et circum pictis vehitur sua rura phaselis,</l><l n="290">quaque pharetratae vicinia Persidis urget,</l><l n="291"><del>et viridem Aegyptum nigra fecundat harena,</del></l><l n="292"><del>et diversa ruens septem discurrit in ora</del></l><l n="293"><del>usque coloratis amnis devexus ab Indis</del></l><l n="294">omnis in hac certam regio iacit arte salutem.</l><l n="295">Exiguus primum atque ipsos contractus in usus</l><l n="296">eligitur locus; hunc angustique imbrice tecti</l><l n="297">parietibusque premunt artis et quattuor addunt,</l><l n="298">quattuor a ventis obliqua luce fenestras.</l><l n="299">Tum vitulus bima curvans iam cornua fronte</l><l n="300">quaeritur; huic geminae nares et spiritus oris</l><l n="301">multa reluctanti obstruitur, plagisque perempto</l><l n="302">tunsa per integram solvuntur viscera pellem.</l><l n="303">Sic positum in clauso linquunt et ramea costis</l><l n="304">subiciunt fragmenta, thymum casiasque recentes.</l><l n="305">Hoc geritur Zephyris primum impellentibus undas,</l><l n="306">ante novis rubeant quam prata coloribus, ante</l><l n="307">garrula quam tignis nidum suspendat hirundo.</l><l n="308">Interea teneris tepefactus in ossibus umor</l><l n="309">aestuat et visenda modis animalia miris,</l><l n="310">trunca pedum primo, mox et stridentia pennis,</l><l n="311">miscentur tenuemque magis magis aera carpunt,</l><l n="312">donec, ut aestivis effusus nubibus imber,</l><l n="313">erupere aut ut nervo pulsante sagittae,</l><l n="314">prima leves ineunt si quando proelia Parthi.</l><milestone ed="p" n="315" unit="card"/><l n="315">Quis deus hanc, Musae, quis nobis extudit artem?</l><l n="316">Unde nova ingressus hominum experientia cepit?</l><l n="317">Pastor Aristaeus fugiens Peneia Tempe,</l><l n="318">amissis, ut fama, apibus morboque fameque,</l><l n="319">tristis ad extremi sacrum caput adstitit amnis</l><l n="320">multa querens atque hac adfatus voce parentem:</l><l n="321">“Mater, Cyrene mater, quae gurgitis huius</l><l n="322">ima tenes, quid me praeclara stirpe deorum,</l><l n="323">si modo, quem perhibes, pater est Thymbraeus Apollo,</l><l n="324">invisum fatis genuisti? aut quo tibi nostri</l><l n="325">pulsus amor? quid me caelum sperare iubebas?</l><l n="326">En etiam hunc ipsum vitae mortalis honorem,</l><l n="327">quem mihi vix frugum et pecudum custodia sollers</l><l n="328">omnia temptanti extuderat, te matre relinquo.</l><l n="329">Quin age et ipsa manu felices erue silvas,</l><l n="330">fer stabulis inimicum ignem atque interfice messes,</l><l n="331">ure sata et validam in vites molire bipennem,</l><l n="332">tanta meae si te ceperunt taedia laudis.”</l><milestone ed="p" n="333" unit="card"/><l n="333">At mater sonitum thalamo sub fluminis alti</l><l n="334">sensit. Eam circum Milesia vellera Nymphae</l><l n="335">carpebant hyali saturo fucata colore,</l><l n="336">drymoque Xanthoque Ligeaque Phyllodoceque,</l><l n="337">caesariem effusae nitidam per candida colla,</l><l n="338">Nesaee Spioque Thaliaque Cymodoceque,</l><l n="339">Cydippeque et flava Lycorias, altera virgo,</l><l n="340">altera tum primos Lucinae experta labores,</l><l n="341">Clioque et Beroe soror, Oceanitides ambae,</l><l n="342">ambae auro, pictis incinctae pellibus ambae,</l><l n="343">atque Ephyre atque Opis et Asia Deiopea</l><l n="344">et tandem positis velox Arethusa sagittis.</l><l n="345">Inter quas curam Clymene narrabat inanem</l><l n="346">Vulcani Martisque dolos et dulcia furta,</l><l n="347">aque Chao densos divum numerabat amores</l><l n="348">carmine quo captae dum fusis mollia pensa</l><l n="349">devolvunt, iterum maternas impulit aures</l><l n="350">luctus Aristaei, vitreisque sedilibus omnes</l><l n="351">obstipuere; sed ante alias Arethusa sorores</l><l n="352">prospiciens summa flavum caput extulit unda</l><l n="353">et procul: “O gemitu non frustra exterrita tanto,</l><l n="354">Cyrene soror, ipse tibi, tua maxima cura,</l><l n="355">tristis Aristaeus Penei genitoris ad undam</l><l n="356">stat lacrimans et te crudelem nomine dicit.”</l><l n="357">Huic percussa nova mentem formidine mater,</l><l n="358">“duc, age, duc ad nos; fas illi limina divum</l><l n="359">tangere,” ait. Simul alta iubet discedere late</l><l n="360">flumina, qua iuvenis gressus inferret. At illum</l><l n="361">curvata in montis faciem circumstetit unda</l><l n="362">accepitque sinu vasto misitque sub amnem.</l><l n="363">Iamque domum mirans genetricis et umida regna</l><l n="364">speluncisque lacus clausos lucosque sonantes</l><l n="365">ibat et ingenti motu stupefactus aquarum</l><l n="366">omnia sub magna labentia flumina terra</l><l n="367">spectabat diversa locis, Phasimque Lycumque</l><l n="368">et caput, unde altus primum se erumpit Enipeus</l><l n="369">unde pater Tiberinus et unde Aniena fluenta</l><l n="370">saxosusque sonans Hypanis Mysusque Caicus,</l><l n="371">et gemina auratus taurino cornua vultu</l><l n="372">Eridanus, quo non alius per pinguia culta</l><l n="373">in mare purpureum violentior effluit amnis.</l><l n="374">Postquam est in thalami pendentia pumice tecta</l><l n="375">perventum et nati fletus cognovit inanes</l><l n="376">Cyrene, manibus liquidos dant ordine fontes</l><l n="377">germanae tonsisque ferunt mantelia villis;</l><l n="378">pars epulis onerant mensas et plena reponunt</l><l n="379">pocula, Panchaeis adolescunt ignibus arae;</l><l n="380">et mater, “Cape Maeonii carchesia Bacchi:</l><l n="381">Oceano libemus,” ait. Simul ipsa precatur</l><l n="382">Oceanumque patrem rerum Nymphasque sorores</l><l n="383">centum quae silvas, centum quae flumina servant.</l><l n="384">Ter liquido ardentem perfundit nectare Vestam,</l><l n="385">ter flamma ad summum tecti subiecta reluxit.</l><l n="386">Omine quo firmans animum sic incipit ipsa:</l><milestone ed="p" n="387" unit="card"/><l n="387">“Est in Carphatio Neptuni gurgite vates</l><l n="388">caeruleus Proteus, magnum qui piscibus aequor</l><l n="389">et iuncto bipedum curru metitur equorum.</l><l n="390">Hic nunc Emathiae portus patriamque revisit</l><l n="391">Pallenen, hunc et Nymphae veneramur et ipse</l><l n="392">grandaevus Nereus; novit namque omnia vates,</l><l n="393">quae sint, quae fuerint, quae mox ventura trahantur;</l><l n="394">quippe ita Neptuno visum est, immania cuius</l><l n="395">armenta et turpes pascit sub gurgite phocas.</l><l n="396">Hic tibi, nate, prius vinclis capiendus, ut omnem</l><l n="397">expediat morbi causam eventusque secundet.</l><l n="398">Nam sine vi non ulla dabit praecepta, neque illum</l><l n="399">orando flectes; vim duram et vincula capto</l><l n="400">tende; doli circum haec demum frangentur inanes.</l><l n="401">Ipsa ego, te, medios cum sol accenderit aestus,</l><l n="402">cum sitiunt herbae et pecori iam gratior umbra est,</l><l n="403">in secreta senis ducam, quo fessus ab undis</l><l n="404">se recipit, facile ut somno adgrediare iacentem.</l><l n="405">Verum ubi correptum manibus vinclisque tenebis,</l><l n="406">tum variae eludent species atque ora ferarum</l><l n="407">Fiet enim subito sus horridus atraque tigris</l><l n="408">squamosusque draco et fulva cervice leaena,</l><l n="409">aut acrem flammae sonitum dabit atque ita vinclis</l><l n="410">excidet, aut in aquas tenues dilapsus abibit.</l><l n="411">Sed quanto ille magis formas se vertet in omnes,</l><l n="412">tanto, nate, magis contende tenacia vincla,</l><l n="413">donec talis erit mutato corpore, qualem</l><l n="414">videris, incepto tegeret cum lumina somno.”</l><milestone ed="p" n="415" unit="card"/><l n="415">Haec ait et liquidum ambrosiae defundit odorem,</l><l n="416">quo totum nati corpus perduxit; at illi</l><l n="417">dulcis compositis spiravit crinibus aura</l><l n="418">atque habilis membris venit vigor. Est specus ingens</l><l n="419">exesi latere in montis, quo plurima vento</l><l n="420">cogitur inque sinus scindit sese unda reductos,</l><l n="421">deprensis olim statio tutissima nautis;</l><l n="422">intus se vasti Proteus tegit obice saxi.</l><l n="423">Hic iuvenem in latebris aversum a lumine Nympha</l><l n="424">collocat; ipsa procul nebulis obscura resistit.</l><l n="425">Iam rapidus torrens sitientes Sirius Indos</l><l n="426">ardebat, caelo et medium sol igneus orbem</l><l n="427">hauserat; arebant herbae et cava flumina siccis</l><l n="428">faucibus ad limum radii tepefacta coquebant:</l><l n="429">cum Proteus consueta petens e fluctibus antra</l><l n="430">ibat; eum vasti circum gens umida ponti</l><l n="431">exsultans rorem late dispergit amarum.</l><l n="432">Sternunt se somno diversae in litore phocae.</l><l n="433">Ipse, velut stabuli custos in montibus olim,</l><l n="434">vesper ubi e pastu vitulos ad tecta reducit,</l><l n="435">auditisque lupos acuunt balatibus agni,</l><l n="436">considit scopulo medius numerumque recenset.</l><l n="437">Cuius Aristaeo quoniam est oblata facultas,</l><l n="438">vix defessa senem passus componere membra</l><l n="439">cum clamore ruit magno manicisque iacentem</l><l n="440">occupat. Ille suae contra non immemor artis</l><l n="441">omnia transformat sese in miracula rerum,</l><l n="442">ignemque horribilemque feram fluviumque liquentem.</l><l n="443">Verum ubi nulla fugam reperit fallacia, victus</l><l n="444">in sese redit atque hominis tandem ore locutus:</l><l n="445">“Nam quis te, iuvenum confidentissime, nostras</l><l n="446">iussit adire domos? Quidve hinc petis?” inquit. At ille:</l><l n="447">“Scis, Proteu, scis ipse; neque est te fallere quicquam</l><l n="448">sed tu desine velle. Deum praecepta secuti</l><l n="449">venimus hinc lapsis quaesitum oracula rebus.”</l><l n="450">Tantum effatus. Ad haec vates vi denique multa</l><l n="451">ardentes oculos intorsit lumine glauco</l><l n="452">et graviter frendens sic fatis ora resolvit.</l><milestone ed="p" n="453" unit="card"/><l n="453">“Non te nullius exercent numinis irae;</l><l n="454">magna luis commissa: tibi has miserabilis Orpheus</l><l n="455">haudquaquam ob meritum poenas, ni fata resistant,</l><l n="456">suscitat et rapta graviter pro coniuge saevit.</l><l n="457">Illa quidem, dum te fugeret per flumina praeceps,</l><l n="458">immanem ante pedes hydrum moritura puella</l><l n="459">servantem ripas alta non vidit in herba.</l><l n="460">At chorus aequalis Dryadum clamore supremos</l><l n="461">implerunt montes; flerunt Rhodopeiae arces</l><l n="462">altaque Pangaea et Rhesi mavortia tellus</l><l n="463">atque Getae atque Hebrus et Actias Orithyia.</l><l n="464">Ipse cava solans aegrum testudine amorem</l><l n="465">te, dulcis coniunx, te solo in litore secum,</l><l n="466">te veniente die, te decedente canebat.</l><l n="467">Taenarias etiam fauces, alta ostia Ditis,</l><l n="468">et caligantem nigra formidine lucum</l><l n="469">ingressus manesque adiit regemque tremendum</l><l n="470">nesciaque humanis precibus mansuescere corda.</l><l n="471">At cantu commotae Erebi de sedibus imis</l><l n="472">umbrae ibant tenues simulacraque luce carentum,</l><l n="473">quam multa in foliis avium se milia condunt</l><l n="474">vesper ubi aut hibernus agit de montibus imber,</l><l n="475">matres atque viri defunctaque corpora vita</l><l n="476">magnanimum heroum, pueri innuptaeque puellae,</l><l n="477">impositique rogis iuvenes ante ora parentum,</l><l n="478">quos circum limus niger et deformis harundo</l><l n="479">Cocyti tardaque palus inamabilis unda</l><l n="480">alligat et noviens Styx interfusa coercet.</l><l n="481">Quin ipsae stupuere domus atque intima Leti</l><l n="482">tartara caeruleosque implexae crinibus angues</l><l n="483">Eumenides, tenuitque inhians tria Cerberus ora</l><l n="484">atque Ixionii vento rota constitit orbis.</l><l n="485">Iamque pedem referens casus evaserat omnes;</l><l n="486">redditaque Eurydice superas veniebat ad auras,</l><l n="487">pone sequens, namque hanc dederat Proserpina legem,</l><l n="488">cum subita incautum dementia cepit amantem,</l><l n="489">ignoscenda quidem, scirent si ignoscere manes.</l><l n="490">Restitit Eurydicenque suam iam luce sub ipsa</l><l n="491">immemor heu! victusque animi respexit. Ibi omnis</l><l n="492">effusus labor atque immitis rupta tyranni</l><l n="493">foedera, terque fragor stagnis auditus Avernis.</l><milestone ed="p" n="494" unit="card"/><l n="494">Illa, “Quis et me,” inquit, “miseram et te perdidit,
                    Orpheu,</l><l n="495">quis tantus furor? En iterum crudelia retro</l><l n="496">Fata vocant, conditque natantia lumina somnus.</l><l n="497">Iamque vale: feror ingenti circumdata nocte</l><l n="498">invalidasque tibi tendens, heu non tua, palmas!”</l><l n="499">dixit et ex oculis subito, ceu fumus in auras</l><l n="500">commixtus tenues, fugit diversa, neque illum,</l><l n="501">prensantem nequiquam umbras et multa volentem</l><l n="502">dicere, praeterea vidit, nec portitor Orci</l><l n="503">amplius obiectam passus transire paludem.</l><l n="504">Quid faceret? Quo se rapta bis coniuge ferret?</l><l n="505">Quo fletu Manis, quae numina voce moveret?</l><l n="506">Illa quidem Stygia nabat iam frigida cumba.</l><l n="507">Septem illum totos perhibent ex ordine menses</l><l n="508">rupe sub aeria deserti ad Strymonis undam</l><l n="509">flesse sibi et gelidis haec evolvisse sub antris</l><l n="510">mulcentem tigres et agentem carmine quercus;</l><l n="511">qualis populea maerens philomela sub umbra</l><l n="512">amissos queritur fetus, quos durus arator</l><l n="513">observans nido implumes detraxit; at illa</l><l n="514">flet noctem ramoque sedens miserabile carmen</l><l n="515">integrat et maestis late loca questibus implet.</l><l n="516">Nulla Venus, non ulli animum flexere hymenaei.</l><l n="517">Solus Hyperboreas glacies Tanaimque nivalem</l><l n="518">arvaque Rhipaeis numquam viduata pruinis</l><l n="519">lustrabat raptam Eurydicen atque inrita Ditis</l><l n="520">dona querens; spretae Ciconum quo munere matres</l><l n="521">inter sacra deum nocturnique orgia Bacchi</l><l n="522">discerptum latos iuvenem sparsere per agros.</l><l n="523">Tum quoque marmorea caput a cervice revulsum</l><l n="524">gurgite cum medio portans Oeagrius Hebrus</l><l n="525">volveret, Eurydicen vox ipsa et frigida lingua</l><l n="526">“ah miseram Eurydicen!” anima fugiente vocabat:</l><l n="527">“Eurydicen” toto referebant flumine ripae.”</l><milestone ed="p" n="528" unit="card"/><l n="528">Haec Proteus, et se iactu dedit aequor in altum,</l><l n="529">quaque dedit, spumantem undam sub vertice torsit.</l><l n="530">At non Cyrene; namque ultro adfata timentem:</l><l n="531">“Nate, licet tristes animo deponere curas.</l><l n="532">Haec omnis morbi causa; hinc miserabile Nymphae,</l><l n="533">cum quibus illa choros lucis agitabat in altis,</l><l n="534">exitium misere apibus. Tu munera supplex</l><l n="535">tende petens pacem et faciles venerare Napaeas;</l><l n="536">namque dabunt veniam votis irasque remittent.</l><l n="537">Sed modus orandi qui sit, prius ordine dicam.</l><l n="538">Quattuor eximios praestanti corpore tauros,</l><l n="539">qui tibi nunc viridis depascunt summa Lycaei,</l><l n="540">delige et intacta totidem cervice iuvencas.</l><l n="541">Quattuor his aras alta ad delubra dearum</l><l n="542">constitue et sacrum iugulis demitte cruorem,</l><l n="543">corporaque ipsa boum frondoso desere luco.</l><l n="544">Post, ubi nona suos Aurora ostenderit ortus,</l><l n="545">inferias Orphei Lethaea papavera mittes</l><l n="546">et nigram mactabis ovem lucumque revises:</l><l n="547">placatam Eurydicen vitula venerabere caesa.”</l><milestone ed="p" n="548" unit="card"/><l n="548">Haud mora; continuo matris praecepta facessit;</l><l n="549">ad delubra venit, monstratas excitat aras,</l><l n="550">quattuor eximios praestanti corpore tauros</l><l n="551">ducit et intacta totidem cervice iuvencas.</l><l n="552">Post, ubi nona suos Aurora induxerat ortus,</l><l n="553">inferias Orphei mittit lucumque revisit.</l><l n="554">Hic vero subitum ac dictu mirabile monstrum</l><l n="555">adspiciunt, liquefacta boum per viscera toto</l><l n="556">stridere apes utero et ruptis effervere costis,</l><l n="557">immensasque trahi nubes, iamque arbore summa</l><l n="558">confluere et lentis uvam demittere ramis.</l><milestone ed="p" n="559" unit="card"/><l n="559">Haec super arvorum cultu pecorumque canebam</l><l n="560">et super arboribus, Caesar dum magnus ad altum</l><l n="561">fulminat Euphraten bello victorque volentes</l><l n="562">per populos dat iura viamque adfectat Olympo.</l><l n="563">Illo Vergilium me tempore dulcis alebat</l><l n="564">Parthenope studiis florentem ignobilis oti,</l><l n="565">carmina qui lusi pastorum audaxque iuventa,</l><l n="566">Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi.</l></div></div></body></text></TEI>
                </passage>
            </reply>
            </GetPassage>