pondera sunt laedunt, permulto saepe minora.usque adeo magni refert quid quaeque queat res.sic igitur tellus non est aliena repenteallata atque auris aliunde obiecta alienis,sed pariter prima concepta ab origine mundi certaque pars eius, quasi nobis membra videntur.Praeterea grandi tonitru concussa repenteterra supra quae se sunt concutit omnia motu;quod facere haut ulla posset ratione, nisi essetpartibus aeriisaëriis mundi caeloque revincta;nam communibus inter se radicibus haerentex ineunte aevo coniuncta atque uniter aucta.Nonne vides etiam quam magno pondere nobissustineat corpus tenuissima vis animai,propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est?Denique iam saltu pernici tollere corpusquid potis est nisi vis animae, quae membra gubernat?iamne vides quantum tenuis natura valerepossit, ubi est coniuncta gravi cum corpore, ut aeraërconiunctus terris et nobis est animi vis?Nec nimio solis maior rota nec minor ardoresse potest, nostris quam sensibus esse videtur.nam quibus e spatiis cumque ignes lumina possuntadiicere et calidum membris adflare vaporem,nil magnis intervallis de corpore libantflammarum, nihil ad speciem est contractior ignis.proinde, calor quoniam solis lumenque profusumperveniunt nostros ad sensus et loca fulgent,forma quoque hinc solis debet filumque videri,nil adeo ut possis plus aut minus addere vere.perveniunt nostros ad sensus et loca fulgentlunaque sive notho fertur loca lumine lustrans,sive suam proprio iactat de corpore lucem,quidquid id est, nihilo fertur maiore figuraquam, nostris oculis qua cernimus, esse videtur.nam prius omnia, quae longe semota tuemuraeraaëra per multum, specie confusa videnturquam minui filum. quapropter luna necesse est,quandoquidem claram speciem certamque figurampraebet, ut est oris extremis cumque notata,quanta quoquest, tanta hinc nobis videatur in alto.postremo quos cumque vides hinc aetheris ignes,scire licet perquam pauxillo posse minoresesse vel exigua maioris parte brevique.quandoquidem quos cumque in terris cernimus ignes,dum tremor et clarus dum cernitur ardor eorum,perparvom quiddam inter dum mutare videnturalteram utram in partem filum, quo longius absunt.Illud item non est mirandum, qua rationetantulus ille queat tantum sol mittere lumen,quod maria ac terras omnis caelumque rigandocompleat et calido perfundat cuncta vapore.quanta quoquest tanta hinc nobis videatur in altonam licet hinc mundi patefactum totius unumlargifluum fontem scatere atque erumpere lumen,ex omni mundo quia sic elementa vaporisundique conveniunt et sic coniectus eorumconfluit, ex uno capite hic ut profluat ardor.nonne vides etiam quam late parvus aquaiprata riget fons inter dum campisque redundet? est etiam quoque uti non magno solis ab igniaeraaëra percipiat calidis fervoribus ardor,opportunus ita est si forte et idoneus aeraër,ut queat accendi parvis ardoribus ictus;quod genus inter dum segetes stipulamque videmusaccidere ex una scintilla incendia passim.forsitan et rosea sol alte lampade lucenspossideat multum caecis fervoribus ignemcircum se, nullo qui sit fulgore notatus,aestifer ut tantum radiorum exaugeat ictum.Nec ratio solis simplex et recta patescit,quo pacto aestivis e partibus aegocerotisbrumalis adeat flexus atque inde revertenscanceris ut vertat metas ad solstitialis,lunaque mensibus id spatium videatur obire,annua sol in quo consumit tempora cursu.non, inquam, simplex his rebus reddita causast.nam fieri vel cum primis id posse videtur,Democriti quod sancta viri sententia ponit,quanto quaeque magis sint terram sidera propter,tanto posse minus cum caeli turbine ferri;evanescere enim rapidas illius et acrisimminui supter viris, ideoque relinquipaulatim solem cum posterioribus signis,inferior multo quod sit quam fervida signa.et magis hoc lunam: quanto demissior eiuscursus abest procul a caelo terrisque propinquat,tanto posse minus cum signis tendere cursum.flaccidiore etiam quanto iam turbine ferturinferior quam sol, tanto magis omnia signahanc adipiscuntur circum praeterque feruntur.propterea fit ut haec ad signum quodque revertimobilius videatur, ad hanc quia signa revisunt.fit quoque ut e mundi transversis partibus aeraëralternis certo fluere alter tempore possit,qui queat aestivis solem detrudere signisbrumalis usque ad flexus gelidumque rigorem,et qui reiciat gelidis a frigoris umbrisaestiferas usque in partis et fervida signa.et ratione pari lunam stellasque putandumst,quae volvunt magnos in magnis orbibus annos,aeribusaëribus posse alternis e partibus ire.nonne vides etiam diversis nubila ventisdiversas ire in partis inferna supernis?qui minus illa queant per magnos aetheris orbisaestibus inter se diversis sidera ferri?At nox obruit ingenti caligine terras,aut ubi de longo cursu sol ultima caeliimpulit atque suos efflavit languidus ignisconcussos itere et labefactos aereaëre multo,aut quia sub terras cursum convortere cogitvis eadem, supra quae terras pertulit orbem.Tempore item certo roseam Matuta per orasaetheris auroram differt et lumina pandit,aut quia sol idem, sub terras ille revertens, anticipat caelum radiis accendere temptans,aut quia conveniunt ignes et semina multaconfluere ardoris consuerunt tempore certo,quae faciunt solis nova semper lumina gigni;quod genus Idaeis fama est e montibus altisdispersos ignis orienti lumine cerni,inde coire globum quasi in unum et conficere orbem.nec tamen illud in his rebus mirabile debetesse, quod haec ignis tam certo tempore possintsemina confluere et solis reparare nitorem.multa videmus enim, certo quae tempore fiuntomnibus in rebus. florescunt tempore certoarbusta et certo dimittunt tempore florem.nec minus in certo dentes cadere imperat aetastempore et inpubem molli pubescere vesteet pariter mollem malis demittere barbam.fulmina postremo nix imbres nubila ventinon nimis incertis fiunt in partibus anni.namque ubi sic fuerunt causarum exordia primaatque ita res mundi cecidere ab origine prima,conseque quoque iam redeunt ex ordine certo.Crescere itemque dies licet et tabescere noctes,et minui luces, cum sumant augmina noctis,aut quia sol idem sub terras atque superneimparibus currens amfractibus aetheris oraspartit et in partis non aequas dividit orbem,et quod ab alterutra detraxit parte, reponiteius in adversa tanto plus parte relatus,donec ad id signum caeli pervenit, ubi anninodus nocturnas exaequat lucibus umbras;nam medio cursu flatus aquilonis et austridistinet aequato caelum discrimine metaspropter signiferi posituram totius orbis,annua sol in quo concludit tempora serpens,obliquo terras et caelum lumine lustrans,ut ratio declarat eorum qui loca caeliomnia dispositis signis ornata notarunt.aut quia crassior est certis in partibus aeraër,sub terris ideo tremulum iubar haesitat ignisnec penetrare potest facile atque emergere ad ortus;propterea noctes hiberno tempore longaecessant, dum veniat radiatum insigne diei.aut etiam, quia sic alternis partibus annitardius et citius consuerunt confluere ignes,qui faciunt solem certa de surgere parte,propterea fit uti videantur dicere verum.Luna potest solis radiis percussa nitereinque dies magis id lumen convertere nobisad speciem, quantum solis secedit ab orbi,donique eum contra pleno bene lumine fulsitatque oriens obitus eius super edita vidit;inde minutatim retro quasi condere lumendebet item, quanto propius iam solis ad ignemlabitur ex alia signorum parte per orbem;ut faciunt, lunam qui fingunt esse pilai consimilem cursusque viam sub sole tenere.est etiam quare proprio cum lumine possitvolvier et varias splendoris reddere formas;corpus enim licet esse aliud, quod fertur et unalabitur omnimodis occursans officiensque,nec potis est cerni, quia cassum lumine fertur.versarique potest, globus ut, si forte, pilaidimidia ex parti candenti lumine tinctus,versandoque globum variantis edere formas,donique eam partem, quae cumque est ignibus aucta,ad speciem vertit nobis oculosque patentis;inde minutatim retro contorquet et aufertluciferam partem glomeraminis atque pilai;ut Babylonica Chaldaeum doctrina refutansastrologorum artem contra convincere tendit,proinde quasi id fieri nequeat quod pugnat uterqueaut minus hoc illo sit cur amplectier ausis.denique cur nequeat semper nova luna creariordine formarum certo certisque figurisinque dies privos aborisci quaeque creataatque alia illius reparari in parte locoque,difficilest ratione docere et vincere verbis,ordine cum videas tam certo multa creari.it Ver et Venus et Veneris praenuntius antepennatus graditur, Zephyri vestigia propterFlora quibus mater praespargens ante viaicuncta coloribus egregiis et odoribus opplet.inde loci sequitur Calor aridus et comes unapulverulenta Ceres et etesia flabra aquilonum.inde Autumnus adit, graditur simul Euhius Euan.inde aliae tempestates ventique secuntur,altitonans Volturnus et Auster fulmine pollens.tandem Bruma nives adfert pigrumque rigoremreddit. Hiemps sequitur crepitans hanc dentibus algu.quo minus est mirum, si certo tempore lunagignitur et certo deletur tempore rusus,cum fieri possint tam certo tempore multa.Solis item quoque defectus lunaeque latebraspluribus e causis fieri tibi posse putandumst.nam cur luna queat terram secludere solislumine et a terris altum caput obstruere ei,obiciens caecum radiis ardentibus orbem,tempore eodem aliut facere id non posse puteturcorpus, quod cassum labatur lumine semper?solque suos etiam dimittere languidus ignistempore cur certo nequeat recreareque lumen,cum loca praeteriit flammis infesta per auras,quae faciunt ignis interstingui atque perire?et cur terra queat lunam spoliare vicissimlumine et oppressum solem super ipsa tenere,menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras,tempore eodem aliud nequeat succurrere lunaecorpus vel supra solis perlabier orbem,quod radios inter rumpat lumenque profusum?et tamen ipsa suo si fulget luna nitore, cur nequeat certa mundi languescere parte,dum loca luminibus propriis inimica per exit?menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras.Quod superest, quoniam magni per caerula mundiqua fieri quicquid posset ratione resolvi,solis uti varios cursus lunaeque meatusnoscere possemus quae vis et causa cieret,quove modo possent offecto lumine obireet neque opinantis tenebris obducere terras,cum quasi conivent et aperto lumine rursumomnia convisunt clara loca candida luce,nunc redeo ad mundi novitatem et mollia terraearva, novo fetu quid primum in luminis orastollere et incertis crerint committere ventis.Principio genus herbarum viridemque nitoremterra dedit circum collis camposque per omnis,florida fulserunt viridanti prata colore,arboribusque datumst variis exinde per aurascrescendi magnum inmissis certamen habenis.ut pluma atque pili primum saetaeque creanturquadripedum membris et corpore pennipotentum,sic nova tum tellus herbas virgultaque primumsustulit, inde loci mortalia saecla creavitmulta modis multis varia ratione coorta.nam neque de caelo cecidisse animalia possunt,nec terrestria de salsis exisse lacunis.linquitur ut merito maternum nomen adeptaterra sit, e terra quoniam sunt cuncta creata.multaque nunc etiam existunt animalia terrisimbribus et calido solis concreta vapore;quo minus est mirum, si tum sunt plura coortaet maiora, nova tellure atque aethere adulta.principio genus alituum variaeque volucresova relinquebant exclusae tempore verno,folliculos ut nunc teretis aestate cicadaelincunt sponte sua victum vitamque petentes.tum tibi terra dedit primum mortalia saecla.multus enim calor atque umor superabat in arvis.hoc ubi quaeque loci regio opportuna dabatur,crescebant uteri terram radicibus apti;quos ubi tempore maturo pate fecerat aetasinfantum, fugiens umorem aurasque petessens,convertebat ibi natura foramina terraeet sucum venis cogebat fundere apertisconsimilem lactis, sicut nunc femina quaequecum peperit, dulci repletur lacte, quod omnisimpetus in mammas convertitur ille alimenti.terra cibum pueris, vestem vapor, herba cubilepraebebat multa et molli lanugine abundans.at novitas mundi nec frigora dura ciebatnec nimios aestus nec magnis viribus auras.omnia enim pariter crescunt et robora sumunt.Quare etiam atque etiam maternum nomen adeptaterra tenet merito, quoniam genus ipsa creavithumanum atque animal prope certo tempore fudit omne quod in magnis bacchatur montibus passim,aeriasqueaëriasque simul volucres variantibus formis.sed quia finem aliquam pariendi debet habere,destitit, ut mulier spatio defessa vetusto.mutat enim mundi naturam totius aetasex alioque alius status excipere omnia debetnec manet ulla sui similis res: omnia migrant,omnia commutat natura et vertere cogit.namque aliud putrescit et aevo debile languet,porro aliud succrescit et e contemptibus exit.