Porticus aequali quamvis est denique ductustansque in perpetuum paribus suffulta columnis,longa tamen parte ab summa cum tota videtur,paulatim trahit angusti fastigia coni,tecta solo iungens atque omnia dextera laevisdonec in obscurum coni conduxit acumen.In pelago nautis ex undis ortus in undissol fit uti videatur obire et condere lumen;quippe ubi nil aliud nisi aquam caelumque tuentur; ne leviter credas labefactari undique sensus.at maris ignaris in portu clauda videnturnavigia aplustris fractis obnitier undis.nam quae cumque supra rorem salis edita pars estremorum, recta est, et recta superne guberna;quae demersa liquore obeunt, refracta videnturomnia converti sursumque supina revertiet reflexa prope in summo fluitare liquore.Raraque per caelum cum venti nubila portanttempore nocturno, tum splendida signa videnturlabier adversum nimbos atque ire supernelonge aliam in partem ac vera ratione ferunturAt si forte oculo manus uni subdita supterpressit eum, quodam sensu fit uti videanturomnia quae tuimur fieri tum bina tuendo,bina lucernarum florentia lumina flammisbinaque per totas aedis geminare supellexet duplicis hominum facies et corpora bina.Denique cum suavi devinxit membra soporesomnus et in summa corpus iacet omne quiete,tum vigilare tamen nobis et membra moverenostra videmur, et in noctis caligine caecacernere censemus solem lumenque diurnum,conclusoque loco caelum mare flumina montismutare et campos pedibus transire videmur,et sonitus audire, severa silentia noctisundique cum constent, et reddere dicta tacentes.Cetera de genere hoc mirande multa videmus,quae violare fidem quasi sensibus omnia quaerunt,ne quiquam, quoniam pars horum maxima fallitpropter opinatus animi, quos addimus ipsi,pro visis ut sint quae non sunt sensibus visa;nam nihil aegrius est quam res secernere apertasab dubiis, animus quas ab se protinus addit.Denique nil sciri siquis putat, id quoque nescitan sciri possit, quoniam nil scire fatetur.hunc igitur contra minuam contendere causam,qui capite ipse suo in statuit vestigia sese.et tamen hoc quoque uti concedam scire, at id ipsumquaeram, cum in rebus veri nil viderit ante,unde sciat quid sit scire et nescire vicissim,notitiam veri quae res falsique crearitet dubium certo quae res differre probarit.invenies primis ab sensibus esse creatamnotitiem veri neque sensus posse refelli.nam maiore fide debet reperirier illud,sponte sua veris quod possit vincere falsa.quid maiore fide porro quam sensus haberidebet? an ab sensu falso ratio orta valebitdicere eos contra, quae tota ab sensibus orta est?qui nisi sunt veri, ratio quoque falsa fit omnis.An poterunt oculos aures reprehendere, an aurestactus? an hunc porro tactum sapor arguet oris,an confutabunt nares oculive revincent?non, ut opinor, ita est. nam seorsum cuique potestas divisast, sua vis cuiquest, ideoque necesse estet quod molle sit et gelidum fervensve videreet seorsum varios rerum sentire coloreset quae cumque coloribus sint coniuncta necessest.seorsus item sapor oris habet vim, seorsus odoresnascuntur, seorsum sonitus. ideoque necesse estnon possint alios alii convincere sensus.nec porro poterunt ipsi reprehendere sese,aequa fides quoniam debebit semper haberi.proinde quod in quoquest his visum tempore, verumst.Et si non poterit ratio dissolvere causam,cur ea quae fuerint iuxtim quadrata, procul sintvisa rutunda, tamen praestat rationis egentemreddere mendose causas utriusque figurae,quam manibus manifesta suis emittere quoquamet violare fidem primam et convellere totafundamenta quibus nixatur vita salusque.non modo enim ratio ruat omnis, vita quoque ipsaconcidat extemplo, nisi credere sensibus ausispraecipitisque locos vitare et cetera quae sintin genere hoc fugienda, sequi contraria quae sint.illa tibi est igitur verborum copia cassaomnis, quae contra sensus instructa paratast.Denique ut in fabrica, si pravast regula prima,normaque si fallax rectis regionibus exit,et libella aliqua si ex parti claudicat hilum,omnia mendose fieri atque obstipa necessu estprava cubantia prona supina atque absona tecta,iam ruere ut quaedam videantur velle, ruantqueprodita iudiciis fallacibus omnia primis,sic igitur ratio tibi rerum prava necessestfalsaque sit, falsis quae cumque ab sensibus ortast.Nunc alii sensus quo pacto quisque suam remsentiat, haud quaquam ratio scruposa relicta est.Principio auditur sonus et vox omnis, in aurisinsinuata suo pepulere ubi corpore sensum.corpoream quoque enim vocem constare fatendumstet sonitum, quoniam possunt inpellere sensus.Praeterea radit vox fauces saepe facitqueasperiora foras gradiens arteria clamor,quippe per angustum turba maiore coortaire foras ubi coeperunt primordia vocum.scilicet expletis quoque ianua raditur oris.haud igitur dubiumst quin voces verbaque constentcorporeis e principiis, ut laedere possint.nec te fallit item quid corporis auferat et quiddetrahat ex hominum nervis ac viribus ipsisperpetuus sermo nigrai noctis ad umbramaurorae perductus ab exoriente nitore,praesertim si cum summost clamore profusus.ergo corpoream vocem constare necessest,multa loquens quoniam amittit de corpore partem.Asperitas autem vocis fit ab asperitateprincipiorum et item levor levore creatur;nec simili penetrant auris primordia forma, cum tuba depresso graviter sub murmure mugitet reboat raucum retro cita barbita bombum,et iam Dauliades natae hortis ex Heliconiscum liquidam tollunt lugubri voce querellam.Hasce igitur penitus voces cum corpore nostroexprimimus rectoque foras emittimus ore,mobilis articulat nervorum daedala lingua,formaturaque labrorum pro parte figurat.hoc ubi non longum spatiumst unde illa profectaperveniat vox quaeque, necessest verba quoque ipsaplane exaudiri discernique articulatim;servat enim formaturam servatque figuram.at si inter positum spatium sit longius aequo,aeraaëra per multum confundi verba necessestet conturbari vocem, dum transvolat auras.ergo fit, sonitum ut possis sentire neque illaminternoscere, verborum sententia quae sit;usque adeo confusa venit vox inque pedita.Praeterea verbum saepe unum perciet aurisomnibus in populo missum praeconis ab ore.in multas igitur voces vox una repentediffugit, in privas quoniam se dividit aurisobsignans formam verbis clarumque sonorem.at quae pars vocum non auris incidit ipsas,praeter lata perit frustra diffusa per auras.pars solidis adlisa locis reiecta sonoremreddit et inter dum frustratur imagine verbi.Quae bene cum videas, rationem reddere possistute tibi atque aliis, quo pacto per loca solasaxa paris formas verborum ex ordine reddant.palantis comites com montis inter opacosquaerimus et magna dispersos voce ciemus.sex etiam aut septem loca vidi reddere vocis,unam cum iaceres: ita colles collibus ipsiverba repulsantes iterabant dicta referri.haec loca capripedes Satyros Nymphasque tenerefinitimi fingunt et Faunos esse locuntur,quorum noctivago strepitu ludoque iocantiadfirmant volgo taciturna silentia rumpichordarumque sonos fieri dulcisque querellas,tibia quas fundit digitis pulsata canentum,et genus agricolum late sentiscere, quom Panpinea semiferi capitis velamina quassansunco saepe labro calamos percurrit hiantis,fistula silvestrem ne cesset fundere musam.cetera de genere hoc monstra ac portenta loquontur,ne loca deserta ab divis quoque forte putentursola tenere. ideo iactant miracula dictisaut aliqua ratione alia ducuntur, ut omnehumanum genus est avidum nimis auricularum.Quod super est, non est mirandum qua ratione,per loca quae nequeunt oculi res cernere apertas,haec loca per voces veniant aurisque lacessant,conloquium clausis foribus quoque saepe videmus;ni mirum quia vox per flexa foramina rerum incolumis transire potest, simulacra renutant;perscinduntur enim, nisi recta foramina tranant,qualia sunt vitrei, species qua travolat omnis.praeterea partis in cunctas dividitur vox,ex aliis aliae quoniam gignuntur, ubi unadissuluit semel in multas exorta, quasi ignissaepe solet scintilla suos se spargere in ignis.ergo replentur loca vocibus abdita retro,omnia quae circum fervunt sonituque cientur.at simulacra viis derectis omnia tendunt,ut sunt missa semel; qua propter cernere nemosaepe supra potis est, at voces accipere extra.et tamen ipsa quoque haec, dum transit clausa domorumvox optunditur atque auris confusa penetratet sonitum potius quam verba audire videmur.Hoc, qui sentimus sucum, lingua atque palatumplusculum habent in se rationis, plus operai.principio sucum sentimus in ore, cibum cummandendo exprimimus, ceu plenam spongiam aquaisiquis forte manu premere ac siccare coepitcoëpit.inde quod exprimimus per caulas omne palatididitur et rarae per flexa foramina linguae,hoc ubi levia sunt manantis corpora suci,suaviter attingunt et suaviter omnia tractantumida linguai circum sudantia templa;at contra pungunt sensum lacerantque coorta,quanto quaeque magis sunt asperitate repleta.deinde voluptas est e suco fine palati;cum vero deorsum per fauces praecipitavit,nulla voluptas est, dum diditur omnis in artus;nec refert quicquam quo victu corpus alatur,dum modo quod capias concoctum didere possisartubus et stomachi tumidum servare tenorem.Nunc aliis alius qui sit cibus ut videamus,expediam, quareve, aliis quod triste et amarumst,hoc tamen esse aliis possit perdulce videri,tantaque in his rebus distantia differitasque est,ut quod aliis cibus est aliis fuat acre venenum;est itaque ut serpens, hominis quae tacta salivisdisperit ac sese mandendo conficit ipsa.praeterea nobis veratrum est acre venenum,at capris adipes et cocturnicibus auget.id quibus ut fiat rebus cognoscere possis,principio meminisse decet quae diximus ante,semina multimodis in rebus mixta teneri.porro omnes quae cumque cibum capiunt animantes,ut sunt dissimiles extrinsecus et generatimextima membrorum circumcaesura coercetcoërcet,proinde et seminibus constant variantque figura.semina cum porro distent, differre necessestintervalla viasque, foramina quae perhibemus,omnibus in membris et in ore ipsoque palato.esse minora igitur quaedam maioraque debent,esse triquetra aliis, aliis quadrata necessest,multa rutunda, modis multis multangula quaedam. namque figurarum ratio ut motusque reposcunt,proinde foraminibus debent differe figuraeet variare viae proinde ac textura coercetcoërcet.hoc ubi quod suave est aliis aliis fit amarum,illi, cui suave est, levissima corpora debentcontractabiliter caulas intrare palati,at contra quibus est eadem res intus acerba,aspera ni mirum penetrant hamataque fauces.nunc facile est ex his rebus cognoscere quaeque.quippe ubi cui febris bili superante coorta estaut alia ratione aliquast vis excita morbi,perturbatur ibi iam totum corpus et omnescommutantur ibi positurae principiorum;fit prius ad sensum ut quae corpora conveniebantnunc non conveniant, et cetera sint magis apta,quae penetrata queunt sensum progignere acerbum;utraque enim sunt in mellis commixta sapore;id quod iam supera tibi saepe ostendimus ante.Nunc age, quo pacto naris adiectus odoristangat agam. primum res multas esse necessestunde fluens volvat varius se fluctus odorum,et fluere et mitti volgo spargique putandumst;verum aliis alius magis est animantibus aptus,dissimilis propter formas. ideoque per aurasmellis apes quamvis longe ducuntur odore,volturiique cadaveribus; tum fissa ferarumungula quo tulerit gressum promissa canum visducit, et humanum longe praesentit odoremRomulidarum arcis servator, candidus anser.sic aliis alius nidor datus ad sua quemquepabula ducit et a taetro resilire venenocogit, eoque modo servantur saecla ferarum.Hic odor ipse igitur, naris qui cumque lacessit,est alio ut possit permitti longius alter;sed tamen haud quisquam tam longe fertur eorumquam sonitus, quam vox, mitto iam dicere quam resquae feriunt oculorum acies visumque lacessunt.errabundus enim tarde venit ac perit antepaulatim facilis distractus in aerisaëris auras;ex alto primum quia vix emittitur ex re;nam penitus fluere atque recedere rebus odoressignificat quod fracta magis redolere videnturomnia, quod contrita, quod igni conlabefacta.deinde videre licet maioribus esse creatumprincipiis quam vox, quoniam per saxea saeptanon penetrat, qua vox volgo sonitusque feruntur.quare etiam quod olet non tam facile esse videbisinvestigare in qua sit regione locatum;refrigescit enim cunctando plaga per aurasnec calida ad sensum decurrunt nuntia rerum.errant saepe canes itaque et vestigia quaerunt.Nec tamen hoc solis in odoribus atque saporumin generest, sed item species rerum atque coloresnon ita conveniunt ad sensus omnibus omnes,ut non sint aliis quaedam magis acria visu. quin etiam gallum noctem explaudentibus alisauroram clara consuetum voce vocare,noenu queunt rapidi contra constare leonesinque tueri: ita continuo meminere fugai.ni mirum quia sunt gallorum in corpore quaedamsemina, quae cum sunt oculis inmissa leonum,pupillas interfodiunt acremque dolorempraebent, ut nequeant contra durare feroces,cum tamen haec nostras acies nil laedere possint,aut quia non penetrant aut quod penetrantibus illisexitus ex oculis liber datur, in remorandolaedere ne possint ex ulla lumina parte.Nunc age, quae moveant animum res accipe, et undequae veniunt veniant in mentem percipe paucis.principio hoc dico, rerum simulacra vagarimulta modis multis in cunctas undique partistenvia, quae facile inter se iunguntur in auris,obvia cum veniunt, ut aranea bratteaque auri.quippe etenim multo magis haec sunt tenvia textuquam quae percipiunt oculos visumque lacessunt,corporis haec quoniam penetrant per rara cientquetenvem animi naturam intus sensumque lacessunt.Centauros itaque et Scyllarum membra videmusCerbereasque canum facies simulacraque eorumquorum morte obita tellus amplectitur ossa;omnigenus quoniam passim simulacra feruntur,partim sponte sua quae fiunt aereaëre in ipso,partim quae variis ab rebus cumque receduntet quae confiunt ex horum facta figuris.nam certe ex vivo Centauri non fit imago,nulla fuit quoniam talis natura animata;verum ubi equi atque hominis casu convenit imago,haerescit facile extemplo, quod diximus ante,propter subtilem naturam et tenvia texta.cetera de genere hoc eadem ratione creantur.quae cum mobiliter summa levitate feruntur,ut prius ostendi, facile uno commovet ictuquae libet una animum nobis subtilis imago;tenvis enim mens est et mire mobilis ipsa.haec fieri ut memoro, facile hinc cognoscere possis.quatinus hoc simile est illi, quod mente videmusatque oculis, simili fieri ratione necessest.Nunc igitur docui quoniam me forte leonumcernere per simulacra, oculos quae cumque lacessunt,scire licet mentem simili ratione moveriper simulacra leonum et cetera quae videt aequenec minus atque oculi, nisi quod mage tenvia cernit.nec ratione alia, cum somnus membra profudit,mens animi vigilat, nisi quod simulacra lacessunthaec eadem nostros animos quae cum vigilamus,usque adeo, certe ut videamur cernere eum quemrellicta vita iam mors et terra potitast.hoc ideo fieri cogit natura, quod omnescorporis offecti sensus per membra quiescuntnec possunt falsum veris convincere rebus. praeterea meminisse iacet languetque sopore,nec dissentit eum mortis letique potitumiam pridem, quem mens vivom se cernere credit.quod super est, non est mirum simulacra moveribracchiaque in numerum iactare et cetera membra;nam fit ut in somnis facere hoc videatur imago.quippe, ubi prima perit alioque est altera natainde statu, prior hic gestum mutasse videtur.scilicet id fieri celeri ratione putandumst:tanta est mobilitas et rerum copia tantatantaque sensibili quovis est tempore in unocopia particularum, ut possit suppeditare.Multaque in his rebus quaeruntur multaque nobisclarandumst, plane si res exponere avemus.quaeritur in primis quare, quod cuique libidovenerit, extemplo mens cogitet eius id ipsum.anne voluntatem nostram simulacra tuenturet simul ac volumus nobis occurrit imago,si mare, si terram cordist, si denique caelum?conventus hominum, pompam, convivia, pugnas,omnia sub verbone creat natura paratque?cum praesertim aliis eadem in regione locoquelonge dissimilis animus res cogitet omnis.quid porro, in numerum procedere cum simulacracernimus in somnis et mollia membra movere,mollia mobiliter cum alternis bracchia mittuntet repetunt oculis gestum pede convenienti?scilicet arte madent simulacra et docta vagantur,nocturno facere ut possint in tempore ludos.an magis illud erit verum? quia tempore in uno,cum sentimus, id est cum vox emittitur una,tempora multa latent, ratio quae comperit esse,propterea fit uti quovis in tempore quaequepraesto sint simulacra locis in quisque parata.tanta est mobilitas et rerum copia tanta.hoc ubi prima perit alioque est altera natainde statu, prior hic gestum mutasse videtur.et quia tenvia sunt, nisi quae contendit, acutecernere non potis est animus; proinde omnia quae suntpraeterea pereunt, nisi quae ex sese ipse paravit.ipse parat sese porro speratque futurumut videat quod consequitur rem quamque: fit ergo.nonne vides oculos etiam, cum tenvia quae suntpraeterea pereunt, nisi quae ex se ipse paravitcernere coeperunt, contendere se atque parare,nec sine eo fieri posse ut cernamus acute?et tamen in rebus quoque apertis noscere possis,si non advertas animum, proinde esse quasi omnitempore semotum fuerit longeque remotum.cur igitur mirumst, animus si cetera perditpraeter quam quibus est in rebus deditus ipse?deinde adopinamur de signis maxima parvisac nos in fraudem induimus frustraminis ipsi.Fit quoque ut inter dum non suppeditetur imagoeiusdem generis, sed femina quae fuit ante, in manibus vir uti factus videatur adesse,aut alia ex alia facies aetasque sequatur.quod ne miremur sopor atque oblivia curant.Illud in his rebus vitium vehementer ainesseäinesseeffugere errorem vitareque praemetuenter,lumina ne facias oculorum clara creata,prospicere ut possimus, et ut proferre queamusproceros passus, ideo fastigia possesurarum ac feminum pedibus fundata plicari,bracchia tum porro validis ex apta lacertisesse manusque datas utraque ex parte ministras,ut facere ad vitam possemus quae foret usus.cetera de genere hoc inter quae cumque pretantur,omnia perversa praepostera sunt ratione,nil ideo quoniam natumst in corpore ut utipossemus, sed quod natumst id procreat usum.nec fuit ante videre oculorum lumina nata,nec dictis orare prius quam lingua creatast,sed potius longe linguae praecessit origosermonem multoque creatae sunt prius auresquam sonus est auditus, et omnia denique membraante fuere, ut opinor, eorum quam foret usus;haud igitur potuere utendi crescere causa.at contra conferre manu certamina pugnaeet lacerare artus foedareque membra cruoreante fuit multo quam lucida tela volarent,et volnus vitare prius natura coegitcoëgitquam daret obiectum parmai laeva per artem.scilicet et fessum corpus mandare quietimulto antiquius est quam lecti mollia strata,et sedare sitim prius est quam pocula natum.haec igitur possunt utendi cognita causacredier, ex usu quae sunt vitaque reperta.illa quidem seorsum sunt omnia, quae prius ipsanata dedere suae post notitiam utilitatis.quo genere in primis sensus et membra videmus;quare etiam atque etiam procul est ut credere possisutilitatis ob officium potuisse creari.Illud item non est mirandum, corporis ipsaquod natura cibum quaerit cuiusque animantis.quippe etenim fluere atque recedere corpora rebusmulta modis multis docui, sed plurima debentex animalibus; quae quia sunt exercita motu,multa per os exhalantur, cum languida anhelant,multaque per sudorem ex alto pressa feruntur.his igitur rebus rarescit corpus et omnissubruitur natura, dolor quam consequitur rem.propterea capitur cibus, ut suffulciat artuset recreet vires inter datus, atque patentemper membra ac venas ut amorem opturet edendi.umor item discedit in omnia quae loca cumqueposcunt umorem; glomerataque multa vaporiscorpora, quae stomacho praebent incendia nostro,dissupat adveniens liquor ac restinguit ut ignem,urere ne possit calor amplius aridus artus. sic igitur tibi anhela sitis de corpore nostroabluitur, sic expletur ieiuna cupido.Nunc qui fiat uti passus proferre queamus,cum volumus, quareque datum sit membra movereet quae res tantum hoc oneris protrudere nostricorporis insuerit, dicam: tu percipe dicta.dico animo nostro primum simulacra meandiaccidere atque animum pulsare, ut diximus ante.inde voluntas fit; neque enim facere incipit ullamrem quisquam, quam mens providit quid velit ante.id quod providet, illius rei constat imago,ergo animus cum sese ita commovet ut velit ireinque gredi, ferit extemplo quae in corpore totoper membra atque artus animai dissita vis est;et facilest factu, quoniam coniuncta tenetur.inde ea proporro corpus ferit, atque ita totapaulatim moles protruditur atque movetur.praeterea tum rarescit quoque corpus et aeraër,scilicet ut debet qui semper mobilis extat,per patefacta venit penetratque foramina largus,et dispargitur ad partis ita quasque minutascorporis. hic igitur rebus fit utrimque duabus,corpus ut ac navis velis ventoque feratur.nec tamen illud in his rebus mirabile constat,tantula quod tantum corpus corpuscula possuntcontorquere et onus totum convertere nostrum;quippe etenim ventus subtili corpore tenvistrudit agens magnam magno molimine navemet manus una regit quanto vis impete euntematque gubernaclum contorquet quo libet unum,multaque per trocleas et tympana pondere magnocommovet atque levi sustollit machina nisu.Nunc quibus ille modis somnus per membra quieteminriget atque animi curas e pectore solvat,suavidicis potius quom multis versibus edam,parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quamclamor in aetheriis dispersus nubibus austri.tu mihi da tenuis auris animumque sagacem,ne fieri negites quae dicam posse retroquevera repulsanti discedas pectore dicta,tutemet in culpa cum sis neque cernere possis.Principio somnus fit ubi est distracta per artusvis animae partimque foras eiecta recessitet partim contrusa magis concessit in altum;dissoluuntur enim tum demum membra fluuntque.nam dubium non est, animai quin opera sitsensus hic in nobis, quem cum sopor inpedit esse,tum nobis animam perturbatam esse putandumsteiectamque foras, non omnem; namque iaceretaeterno corpus perfusum frigore leti.quippe ubi nulla latens animai pars remaneretin membris, cinere ut multa latet obrutus ignis,unde reconflari sensus per membra repentepossit, ut ex igni caeco consurgere flamma?Sed quibus haec rebus novitas confiat et unde perturbari anima et corpus languescere possit,expediam: tu fac ne ventis verba profundam.Principio externa corpus de parte necessum est,aeriisaëriis quoniam vicinum tangitur auris,tundier atque eius crebro pulsarier ictu,proptereaque fere res omnes aut corio suntaut etiam conchis aut callo aut cortice tectae.interiorem etiam partem spirantibus aeraërverberat hic idem, cum ducitur atque reflatur.quare utrimque secus cum corpus vapulet et cumperveniant plagae per parva foramina nobiscorporis ad primas partis elementaque prima,fit quasi paulatim nobis per membra ruina.conturbantur enim positurae principiorumcorporis atque animi. fit uti pars inde animaieliciatur et introrsum pars abdita cedat,pars etiam distracta per artus non queat esseconiuncta inter se neque motu mutua fungi;inter enim saepit coetus natura viasque.ergo sensus abit mutatis motibus alte.et quoniam non est quasi quod suffulciat artus,