quos ante in nervis et in ipso corpore agebat.quare etiam atque etiam resoluto corporis omnitegmine et eiectis extra vitalibus aurisdissolui sensus animi fateare necessestatque animam, quoniam coniunctast causa duobus.Denique cum corpus nequeat perferre animaidiscidium, quin in taetro tabescat odore,quid dubitas quin ex imo penitusque coortaemanarit uti fumus diffusa animae vis,atque ideo tanta mutatum putre ruinaconciderit corpus, penitus quia mota loco suntfundamenta foras manant animaeque per artusperque viarum omnis flexus, in corpore qui sunt,atque foramina? multimodis ut noscere possisdispertitam animae naturam exisse per artuset prius esse sibi distractam corpore in ipso,quam prolapsa foras enaret in aerisaëris auras.Quin etiam finis dum vitae vertitur intra,saepe aliqua tamen e causa labefacta videturire anima ac toto solui de corpore totaet quasi supremo languescere tempore voltusmolliaque exsangui cadere omnia corpore membra.quod genus est, animo male factum cum perhibeturaut animam liquisse; ubi iam trepidatur et omnesextremum cupiunt vitae reprehendere vinclum;conquassatur enim tum mens animaeque potestasomnis. et haec ipso cum corpore conlabefiunt,ut gravior paulo possit dissolvere causa. Quid dubitas tandem quin extra prodita corpusinbecilla foras in aperto, tegmine dempto,non modo non omnem possit durare per aevom,sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?nec sibi enim quisquam moriens sentire videturire foras animam incolumem de corpore toto,nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,verum deficere in certa regione locatam;ut sensus alios in parti quemque sua scitdissolui. quod si inmortalis nostra foret mens,non tam se moriens dissolvi conquereretur,sed magis ire foras vestemque relinquere, ut anguis.Denique cur animi numquam mens consiliumquegignitur in capite aut pedibus manibusve, sed unissedibus et certis regionibus omnibus haeret,si non certa loca ad nascendum reddita cuiquesunt, et ubi quicquid possit durare creatumatque ita multimodis partitis artubus esse,membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?usque adeo sequitur res rem, neque flamma crearifluminibus solitast neque in igni gignier algor.Praeterea si inmortalis natura animaistet sentire potest secreta a corpore nostro,quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam.nec ratione alia nosmet proponere nobispossumus infernas animas Acherunte vagare.pictores itaque et scriptorum saecla priorasic animas intro duxerunt sensibus auctas.at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsaesse potest animae neque sorsum lingua neque aures;haud igitur per se possunt sentire neque esse.Et quoniam toto sentimus corpore inessevitalem sensum et totum esse animale videmus,si subito medium celeri praeciderit ictuvis aliqua, ut sorsum partem secernat utramque,dispertita procul dubio quoque vis animaiet discissa simul cum corpore dissicietur.at quod scinditur et partis discedit in ullas,scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse.falciferos memorant currus abscidere membrasaepe ita de subito permixta caede calentis,ut tremere in terra videatur ab artubus id quoddecidit abscisum, cum mens tamen atque hominis vismobilitate mali non quit sentire dolorem;et simul in pugnae studio quod dedita mens est,corpore relicuo pugnam caedesque petessit,nec tenet amissam laevam cum tegmine saepeinter equos abstraxe rotas falcesque rapaces,nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.inde alius conatur adempto surgere crure,cum digitos agitat propter moribundus humi pes.et caput abscisum calido viventeque truncoservat humi voltum vitalem oculosque patentis,donec reliquias animai reddidit omnes.quin etiam tibi si, lingua vibrante, minanti serpentis cauda, procero corpore, utrumquesit libitum in multas partis discidere ferro,omnia iam sorsum cernes ancisa recentivolnere tortari et terram conspargere tabo,ipsam seque retro partem petere ore priorem,volneris ardenti ut morsu premat icta dolore.omnibus esse igitur totas dicemus in illisparticulis animas? at ea ratione sequeturunam animantem animas habuisse in corpore multas.ergo divisast ea quae fuit una simul cumcorpore; quapropter mortale utrumque putandumst,in multas quoniam partis disciditur aeque.Praeterea si inmortalis natura animaiconstat et in corpus nascentibus insinuatur,cur super ante actam aetatem meminisse nequimusnec vestigia gestarum rerum ulla tenemus?nam si tanto operest animi mutata potestas,omnis ut actarum exciderit retinentia rerum,non, ut opinor, id ab leto iam longius errat;qua propter fateare necessest quae fuit anteinteriisse, et quae nunc est nunc esse creatam.Praeterea si iam perfecto corpore nobisinferri solitast animi vivata potestastum cum gignimur et vitae cum limen inimus,haud ita conveniebat uti cum corpore et unacum membris videatur in ipso sanguine cresse,sed vel ut in cavea per se sibi vivere solamconvenit, ut sensu corpus tamen affluat omne.quare etiam atque etiam neque originis esse putandumstexpertis animas nec leti lege solutas;nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumstcorporibus nostris extrinsecus insinuatas,quod fieri totum contra manifesta docet resaenamqueænamque ita conexa est per venas viscera nervosossaque, uti dentes quoque sensu participentur;morbus ut indicat et gelidai stringor aquaiet lapis oppressus subitis e frugibus asperaeasperænec, tam contextae cum sint, exire videnturincolumes posse et salvas exsolvere seseomnibus e nervis atque ossibus articulisque,quod si forte putas extrinsecus insinuatampermanare animam nobis per membra solere,tanto quique magis cum corpore fusa peribit;quod permanat enim, dissolvitur, interit ergo;dispertitur enim per caulas corporis omnis.ut cibus, in membra atque artus cum diditur omnis,disperit atque aliam naturam sufficit ex se,sic anima atque animus quamvis est integra recens incorpus eunt, tamen in manando dissoluuntur,dum quasi per caulas omnis diduntur in artusparticulae quibus haec animi natura creatur,quae nunc in nostro dominatur corpore nataex illa quae tunc periit partita per artus.quapropter neque natali privata videtur esse die natura animae nec funeris expers.Semina praeterea linquontur necne animaicorpore in exanimo? quod si lincuntur et insunt,haut erit ut merito inmortalis possit haberi,partibus amissis quoniam libata recessit.sin ita sinceris membris ablata profugit,ut nullas partis in corpore liquerit ex se,unde cadavera rancenti iam viscere vermesexpirant atque unde animantum copia tantaexos et exanguis tumidos perfluctuat artus?quod si forte animas extrinsecus insinuari?vermibus et privas in corpora posse venirecredis nec reputas cur milia multa animarumconveniant unde una recesserit, hoc tamen est utquaerendum videatur et in discrimen agendum,utrum tandem animae venentur semina quaequevermiculorum ipsaeque sibi fabricentur ubi sint,an quasi corporibus perfectis insinuentur.at neque cur faciant ipsae quareve laborentdicere suppeditat. neque enim, sine corpore cum sunt,sollicitae volitant morbis alguque fameque;corpus enim magis his vitiis adfine laborat,et mala multa animus contage fungitur eius.sed tamen his esto quamvis facere utile corpus,cum subeant; at qua possint via nulla videtur.haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.nec tamen est ut qui cum perfectis insinuenturcorporibus; neque enim poterunt suptiliter esseconexae neque consensu contagia fient.Denique cur acris violentia triste leonumseminium sequitur, volpes dolus, et fuga cervos?a patribus datur et a patrius pavor incitat artus,et iam cetera de genere hoc cur omnia membrisex ineunte aevo generascunt ingenioque,si non, certa suo quia semine seminioquevis animi pariter crescit cum corpore quoque?quod si inmortalis foret et mutare soleretcorpora, permixtis animantes moribus essent,effugeret canis Hyrcano de semine saepecornigeri incursum cervi tremeretque per aurasaerisaëris accipiter fugiens veniente columba,desiperent homines, saperent fera saecla ferarum.illud enim falsa fertur ratione, quod aiuntinmortalem animam mutato corpore flecti;quod mutatur enim, dissolvitur, interit ergo;traiciuntur enim partes atque ordine migrant;quare dissolui quoque debent posse per artus,denique ut intereant una cum corpore cunctae.sin animas hominum dicent in corpora semperire humana, tamen quaeram cur e sapientistulta queat fieri, nec prudens sit puer ullus,si non, certa suo quia semine seminioquenec tam doctus equae pullus quam fortis equi vis.scilicet in tenero tenerascere corpore mentemconfugient. quod si iam fit, fateare necessest mortalem esse animam, quoniam mutata per artustanto opere amittit vitam sensumque priorem.quove modo poterit pariter cum corpore quoqueconfirmata cupitum aetatis tangere floremvis animi, nisi erit consors in origine prima?quidve foras sibi vult membris exire senectis?an metuit conclusa manere in corpore putriet domus aetatis spatio ne fessa vetustoobruat? at non sunt immortali ulla pericla.Denique conubia ad Veneris partusque ferarumesse animas praesto deridiculum esse videtur,expectare immortalis mortalia membrainnumero numero certareque praeproperanterinter se quae prima potissimaque insinuetur;si non forte ita sunt animarum foedera pacta,ut quae prima volans advenerit insinueturprima neque inter se contendant viribus hilum.Denique in aethere non arbor, non aequore in altonubes esse queunt nec pisces vivere in arvisnec cruor in lignis neque saxis sucus inesse.certum ac dispositumst ubi quicquid crescat et insit.sic animi natura nequit sine corpore oririsola neque a nervis et sanguine longius esse.quod si posset enim, multo prius ipsa animi visin capite aut umeris aut imis calcibus esseposset et innasci quavis in parte soleret,tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.quod quoniam nostro quoque constat corpore certumdispositumque videtur ubi esse et crescere possitsorsum anima atque animus, tanto magis infitiandumtotum posse extra corpus durare genique.quare, corpus ubi interiit, periisse necessestconfiteare animam distractam in corpore toto.quippe etenim mortale aeterno iungere et unaconsentire putare et fungi mutua possedesiperest; quid enim diversius esse putandumstaut magis inter se disiunctum discrepitansque,quam mortale quod est inmortali atque perenniiunctum in concilio saevas tolerare procellas?praeterea quaecumque manent aeterna necessestaut quia sunt solido cum corpore respuere ictusnec penetrare pati sibi quicquam quod queat artasdissociare intus partis, ut materiaicorpora sunt, quorum naturam ostendimus ante,aut ideo durare aetatem posse per omnem,plagarum quia sunt expertia sicut inanest,quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,aut etiam quia nulla loci sit copia circum,quo quasi res possint discedere dissoluique,sicut summarum summast aeterna, neque extraquis locus est quo diffugiant neque corpora sunt quaepossint incidere et valida dissolvere plaga.Quod si forte ideo magis inmortalis habendast,quod vitalibus ab rebus munita tenetur,aut quia non veniunt omnino aliena salutis, aut quia quae veniunt aliqua ratione receduntpulsa prius quam quid noceant sentire queamus,praeter enim quam quod morbis cum corporis aegret,advenit id quod eam de rebus saepe futurismacerat inque metu male habet curisque fatigat,praeteritisque male admissis peccata remordent.adde furorem animi proprium atque oblivia rerum,adde quod in nigras lethargi mergitur undas.Nil igitur mors est ad nos neque pertinet hilum,quandoquidem natura animi mortalis habetur.et vel ut ante acto nihil tempore sensimus aegri,ad confligendum venientibus undique Poenis,omnia cum belli trepido concussa tumultuhorrida contremuere sub altis aetheris auris,in dubioque fuere utrorum ad regna cadendumomnibus humanis esset terraque marique,sic, ubi non erimus, cum corporis atque animaidiscidium fuerit, quibus e sumus uniter apti,scilicet haud nobis quicquam, qui non erimus tum,accidere omnino poterit sensumque movere,non si terra mari miscebitur et mare caelo.et si iam nostro sentit de corpore postquamdistractast animi natura animaeque potestas,nil tamen est ad nos, qui comptu coniugioquecorporis atque animae consistimus uniter apti.nec, si materiem nostram collegerit aetaspost obitum rursumque redegerit ut sita nunc est,atque iterum nobis fuerint data lumina vitae,pertineat quicquam tamen ad nos id quoque factum,interrupta semel cum sit repetentia nostri.et nunc nil ad nos de nobis attinet, antequi fuimus, neque iam de illis nos adficit angor.nam cum respicias inmensi temporis omnepraeteritum spatium, tum motus materiaimultimodi quam sint, facile hoc adcredere possis,semina saepe in eodem, ut nunc sunt, ordine postahaec eadem, quibus e nunc nos sumus, ante fuisse.nec memori tamen id quimus reprehendere mente;inter enim iectast vitai pausa vagequedeerrarunt passim motus ab sensibus omnes.debet enim, misere si forte aegreque futurumst;ipse quoque esse in eo tum tempore, cui male possitaccidere. id quoniam mors eximit, esseque prohibetillum cui possint incommoda conciliari,scire licet nobis nihil esse in morte timendumnec miserum fieri qui non est posse, neque hilumdifferre an nullo fuerit iam tempore natus,mortalem vitam mors cum inmortalis ademit.Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum,post mortem fore ut aut putescat corpore postoaut flammis interfiat malisve ferarum,scire licet non sincerum sonere atque subessecaecum aliquem cordi stimulum, quamvis neget ipsecredere se quemquam sibi sensum in morte futurum; non, ut opinor, enim dat quod promittit et undenec radicitus e vita se tollit et eicit,sed facit esse sui quiddam super inscius ipse.vivus enim sibi cum proponit quisque futurum,corpus uti volucres lacerent in morte feraeque,ipse sui miseret; neque enim se dividit illimnec removet satis a proiecto corpore et illumse fingit sensuque suo contaminat astans.hinc indignatur se mortalem esse creatumnec videt in vera nullum fore morte alium se,qui possit vivus sibi se lugere peremptumstansque iacentem se lacerari urive dolere.nam si in morte malumst malis morsuque ferarumtractari, non invenio qui non sit acerbumignibus inpositum calidis torrescere flammisaut in melle situm suffocari atque rigerefrigore, cum summo gelidi cubat aequore saxi,urgerive superne obrutum pondere terrae.'Iam iam non domus accipiet te laeta neque uxoroptima, nec dulces occurrent oscula natipraeripere et tacita pectus dulcedine tangent.non poteris factis florentibus esse tuisquepraesidium. misero misere' aiunt 'omnia ademituna dies infesta tibi tot praemia vitae.'illud in his rebus non addunt 'nec tibi earumiam desiderium rerum super insidet una.'quod bene si videant animo dictisque sequantur,dissoluant animi magno se angore metuque.'tu quidem ut es leto sopitus, sic eris aeviquod super est cunctis privatus doloribus aegris;at nos horrifico cinefactum te prope bustoinsatiabiliter deflevimus, aeternumquenulla dies nobis maerorem e pectore demet.'illud ab hoc igitur quaerendum est, quid sit amaritanto opere, ad somnum si res redit atque quietem,cur quisquam aeterno possit tabescere luctu.Hoc etiam faciunt ubi discubuere tenentquepocula saepe homines et inumbrant ora coronis,ex animo ut dicant: 'brevis hic est fructus homullis;iam fuerit neque post umquam revocare licebit.'tam quam in morte mali cum primis hoc sit eorum,quod sitis exurat miseros atque arida torrat,aut aliae cuius desiderium insideat rei.nec sibi enim quisquam tum se vitamque requiret,cum pariter mens et corpus sopita quiescunt;nam licet aeternum per nos sic esse soporem,nec desiderium nostri nos adficit ullum,et tamen haud quaquam nostros tunc illa per artuslonge ab sensiferis primordia motibus errant,cum correptus homo ex somno se colligit ipse.multo igitur mortem minus ad nos esse putandumst,si minus esse potest quam quod nihil esse videmus;maior enim turbae disiectus materiaiconsequitur leto nec quisquam expergitus extat,frigida quem semel est vitai pausa secuta. Denique si vocem rerum natura repente.mittat et hoc alicui nostrum sic increpet ipsa:'quid tibi tanto operest, mortalis, quod nimis aegrisluctibus indulges? quid mortem congemis ac fles?nam si grata fuit tibi vita ante acta priorqueet non omnia pertusum congesta quasi in vascommoda perfluxere atque ingrata interiere;cur non ut plenus vitae conviva recedisaequo animoque capis securam, stulte, quietem?sin ea quae fructus cumque es periere profusavitaque in offensost, cur amplius addere quaeris,rursum quod pereat male et ingratum occidat omne,non potius vitae finem facis atque laboris?nam tibi praeterea quod machiner inveniamque,quod placeat, nihil est; eadem sunt omnia semper.si tibi non annis corpus iam marcet et artusconfecti languent, eadem tamen omnia restant,omnia si perges vivendo vincere saecla,atque etiam potius, si numquam sis moriturus',quid respondemus, nisi iustam intendere litemnaturam et veram verbis exponere causam?grandior hic vero si iam seniorque queraturatque obitum lamentetur miser amplius aequo,non merito inclamet magis et voce increpet acri:'aufer abhinc lacrimas, baratre, et compesce querellas.omnia perfunctus vitai praemia marces;sed quia semper aves quod abest, praesentia temnis,inperfecta tibi elapsast ingrataque vita,et nec opinanti mors ad caput adstitit antequam satur ac plenus possis discedere rerum.nunc aliena tua tamen aetate omnia mitteaequo animoque, age dum, magnis concede necessis?'iure, ut opinor, agat, iure increpet inciletque;cedit enim rerum novitate extrusa vetustassemper, et ex aliis aliud reparare necessest.Nec quisquam in barathrum nec Tartara deditur atra;materies opus est, ut crescant postera saecla;quae tamen omnia te vita perfuncta sequentur;nec minus ergo ante haec quam tu cecidere cadentque.sic alid ex alio numquam desistet oririvitaque mancipio nulli datur, omnibus usu.respice item quam nil ad nos ante acta vetustastemporis aeterni fuerit, quam nascimur ante.hoc igitur speculum nobis natura futuritemporis exponit post mortem denique nostram.numquid ibi horribile apparet, num triste videturquicquam, non omni somno securius exstat?Atque ea ni mirum quae cumque Acherunte profundoprodita sunt esse, in vita sunt omnia nobis.nec miser inpendens magnum timet aereaëre saxumTantalus, ut famast, cassa formidine torpens;sed magis in vita divom metus urget inanismortalis casumque timent quem cuique ferat fors.nec Tityon volucres ineunt Acherunte iacentemnec quod sub magno scrutentur pectore quicquam perpetuam aetatem possunt reperire profecto.quam libet immani proiectu corporis exstet,qui non sola novem dispessis iugera membrisoptineat, sed qui terrai totius orbem,non tamen aeternum poterit perferre doloremnec praebere cibum proprio de corpore semper.sed Tityos nobis hic est, in amore iacentemquem volucres lacerant atque exest anxius angoraut alia quavis scindunt cuppedine curae.Sisyphus in vita quoque nobis ante oculos est,qui petere a populo fasces saevasque securesimbibit et semper victus tristisque recedit.nam petere imperium, quod inanest nec datur umquam,atque in eo semper durum sufferre laborem,hoc est adverso nixantem trudere montesaxum, quod tamen e summo iam vertice rusumvolvitur et plani raptim petit aequora campi.deinde animi ingratam naturam pascere semperatque explere bonis rebus satiareque numquam,quod faciunt nobis annorum tempora, circumcum redeunt fetusque ferunt variosque lepores,nec tamen explemur vitai fructibus umquam,hoc, ut opinor, id est, aevo florente puellasquod memorant laticem pertusum congerere in vas,quod tamen expleri nulla ratione potestur.Cerberus et Furiae iam vero et lucis egestas,Tartarus horriferos eructans faucibus aestus!qui neque sunt usquam nec possunt esse profecto;sed metus in vita poenarum pro male factisest insignibus insignis scelerisque luela,carcer et horribilis de saxo iactus deorsum,verbera carnifices robur pix lammina taedae;quae tamen etsi absunt, at mens sibi conscia factispraemetuens adhibet stimulos torretque flagellis,nec videt interea qui terminus esse malorumpossit nec quae sit poenarum denique finis,atque eadem metuit magis haec ne in morte gravescant.hic Acherusia fit stultorum denique vita.Hoc etiam tibi tute interdum dicere possis.'lumina sis oculis etiam bonus Ancus reliquit,qui melior multis quam tu fuit, improbe, rebus.inde alii multi reges rerumque potentesocciderunt, magnis qui gentibus imperitarunt.ille quoque ipse, viam qui quondam per mare magnum