atque anima est animae proporro totius ipsa.quod genus in nostris membris et corpore totomixta latens animi vis est animaeque potestas,corporibus quia de parvis paucisque creatast,sic tibi nominis haec expers vis, facta minutiscorporibus, latet atque animae quasi totius ipsaproporrost anima et dominatur corpore toto.consimili ratione necessest ventus et aeraëret calor inter se vigeant commixta per artusatque aliis aliud subsit magis emineatque,ut quiddam fieri videatur ab omnibus unum,ni calor ac ventus seorsum seorsumque potestasaerisaëris interemant sensum diductaque solvant.est etiam calor ille animo, quem sumit, in iracum fervescit et ex oculis micat acrius ardor;est et frigida multa, comes formidinis, aura,quae ciet horrorem membris et concitat artus;est etiam quoque pacati status aerisaëris ille,pectore tranquillo fit qui voltuque sereno.sed calidi plus est illis quibus acria cordairacundaque mens facile effervescit in ira,quo genere in primis vis est violenta leonum,pectora qui fremitu rumpunt plerumque gementesnec capere irarum fluctus in pectore possunt.at ventosa magis cervorum frigida mens estet gelidas citius per viscera concitat auras,quae tremulum faciunt membris existere motum.at natura boum placido magis aereaëre vivitnec nimis irai fax umquam subdita percitfumida, suffundens caecae caliginis umbra,nec gelidis torpet telis perfixa pavoris;interutrasque sitast cervos saevosque leones.sic hominum genus est: quamvis doctrina politosconstituat pariter quosdam, tamen illa relinquitnaturae cuiusque animi vestigia prima.nec radicitus evelli mala posse putandumst,quin proclivius hic iras decurrat ad acris,ille metu citius paulo temptetur, at illetertius accipiat quaedam clementius aequo.inque aliis rebus multis differre necessestnaturas hominum varias moresque sequacis;quorum ego nunc nequeo caecas exponere causasnec reperire figurarum tot nomina quot suntprincipiis, unde haec oritur variantia rerum.illud in his rebus video firmare potesse,usque adeo naturarum vestigia linquiparvola, quae nequeat ratio depellere nobis,ut nihil inpediat dignam dis degere vitam.Haec igitur natura tenetur corpore ab omniipsaque corporis est custos et causa salutis;nam communibus inter se radicibus haerentnec sine pernicie divelli posse videntur.quod genus e thuris glaebis evellere odorem haud facile est, quin intereat natura quoque eius,sic animi atque animae naturam corpore totoextrahere haut facile est, quin omnia dissoluantur.inplexis ita principiis ab origine primainter se fiunt consorti praedita vita,nec sibi quaeque sine alterius vi posse videturcorporis atque animi seorsum sentire potestas,sed communibus inter eas conflatur utrimquemotibus accensus nobis per viscera sensus.Praeterea corpus per se nec gignitur umquamnec crescit neque post mortem durare videtur.non enim, ut umor aquae dimittit saepe vaporem,qui datus est, neque ea causa convellitur ipse,sed manet incolumis, non, inquam, sic animaidiscidium possunt artus perferre relicti,sed penitus pereunt convulsi conque putrescunt.ex ineunte aevo sic corporis atque animaimutua vitalis discunt contagia motus,maternis etiam membris alvoque reposta,discidium ut nequeat fieri sine peste maloque;ut videas, quoniam coniunctast causa salutis,coniunctam quoque naturam consistere eorum.Quod super est, siquis corpus sentire refutatatque animam credit permixtam corpore totosuscipere hunc motum quem sensum nominitamus,vel manifestas res contra verasque repugnat.quid sit enim corpus sentire quis adferet umquam,si non ipsa palam quod res dedit ac docuit nos?'at dimissa anima corpus caret undique sensu.'perdit enim quod non proprium fuit eius in aevomultaque praeterea perdit quom expellitur aevo.Dicere porro oculos nullam rem cernere posse,sed per eos animum ut foribus spectare reclusis,difficilest, contra cum sensus ducat eorum;sensus enim trahit atque acies detrudit ad ipsas,fulgida praesertim cum cernere saepe nequimus,lumina luminibus quia nobis praepediuntur.quod foribus non fit; neque enim, qua cernimus ipsi,ostia suscipiunt ullum reclusa laborem.praeterea si pro foribus sunt lumina nostra,iam magis exemptis oculis debere videturcernere res animus sublatis postibus ipsis.Illud in his rebus nequaquam sumere possis,Democriti quod sancta viri sententia ponit,corporis atque animi primordia singula primisadposita alternis, variare ac nectere membra.nam cum multo sunt animae elementa minoraquam quibus e corpus nobis et viscera constant,tum numero quoque concedunt et rara per artusdissita sunt, dum taxat ut hoc promittere possis,quantula prima queant nobis iniecta cierecorpora sensiferos motus in corpore, tantaintervalla tenere exordia prima animai.nam neque pulveris inter dum sentimus adhaesumcorpore nec membris incussam sidere cretam, nec nebulam noctu neque arani tenvia filaobvia sentimus, quando obretimur euntes,nec supera caput eiusdem cecidisse vietamvestem nec plumas avium papposque volantis,qui nimia levitate cadunt plerumque gravatim,nec repentis itum cuiusvis cumque animantissentimus nec priva pedum vestigia quaeque,corpore quae in nostro culices et cetera ponunt.usque adeo prius est in nobis multa ciendumquam primordia sentiscant concussa animai,semina corporibus nostris inmixta per artus,et quam in his intervallis tuditantia possintconcursare coire et dissultare vicissim.Et magis est animus vitai claustra coercenscoërcenset dominantior ad vitam quam vis animai.nam sine mente animoque nequit residere per artustemporis exiguam partem pars ulla animai,sed comes insequitur facile et discedit in auraset gelidos artus in leti frigore linquit.at manet in vita cui mens animusque remansit,quamvis est circum caesis lacer undique membris;truncus adempta anima circum membrisque remotavivit et aetherias vitalis suscipit auras;si non omnimodis, at magna parte animaiprivatus, tamen in vita cunctatur et haeret;ut, lacerato oculo circum si pupula mansitincolumis, stat cernundi vivata potestas,dum modo ne totum corrumpas luminis orbemet circum caedas aciem solamque relinquas;id quoque enim sine pernicie non fiet eorum.at si tantula pars oculi media illa peresa est,occidit extemplo lumen tenebraeque secuntur,incolumis quamvis alioqui splendidus orbis.hoc anima atque animus vincti sunt foedere semper.Nunc age, nativos animantibus et mortalisesse animos animasque levis ut noscere possis,conquisita diu dulcique reperta laboredigna tua pergam disponere carmina vita.tu fac utrumque uno subiungas nomine eorumatque animam verbi causa cum dicere pergam,mortalem esse docens, animum quoque dicere credas,qua tenus est unum inter se coniunctaque res est.Principio quoniam tenuem constare minutiscorporibus docui multoque minoribus esseprincipiis factam quam liquidus umor aquaiaut nebula aut fumus —; nam longe mobilitatepraestat et a tenui causa magis icta movetur,quippe ubi imaginibus fumi nebulaeque movetur;quod genus in somnis sopiti ubi cernimus alteexhalare vaporem altaria ferreque fumum;nam procul haec dubio nobis simulacra gerunturaegerunturænunc igitur quoniam quassatis undique vasisdiffluere umorem et laticem discedere cernis,et nebula ac fumus quoniam discedit in auras,crede animam quoque diffundi multoque perire ocius et citius dissolvi in corpora prima,cum semel ex hominis membris ablata recessit;quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius,cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua reac rarefactum detracto sanguine venis,aereaëre qui credas posse hanc cohiberier ullo,corpore qui nostro rarus magis incohibens sit?Praeterea gigni pariter cum corpore et unacrescere sentimus pariterque senescere mentem.nam vel ut infirmo pueri teneroque vaganturcorpore, sic animi sequitur sententia tenvis.inde ubi robustis adolevit viribus aetas,consilium quoque maius et auctior est animi vis.post ubi iam validis quassatum est viribus aevicorpus et obtusis ceciderunt viribus artus,claudicat ingenium, delirat lingua labat mens,omnia deficiunt atque uno tempore desunt.ergo dissolui quoque convenit omnem animainaturam, ceu fumus, in altas aerisaëris auras;quando quidem gigni pariter pariterque videmuscrescere et, ut docui, simul aevo fessa fatisci.Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsumsuscipere inmanis morbos durumque dolorem,sic animum curas acris luctumque metumque;quare participem leti quoque convenit esse.quin etiam morbis in corporis avius erratsaepe animus; dementit enim deliraque fatur,inter dumque gravi lethargo fertur in altumaeternumque soporem oculis nutuque cadenti;unde neque exaudit voces nec noscere voltusillorum potis est, ad vitam qui revocantescircum stant lacrimis rorantes ora genasque.quare animum quoque dissolui fateare necessest,quandoquidem penetrant in eum contagia morbi;nam dolor ac morbus leti fabricator uterquest,multorum exitio perdocti quod sumus ante.et quoniam mentem sanari corpus ut aegrumet pariter mentem sanari corpus inanidenique cor, hominem cum vini vis penetravitacris et in venas discessit diditus ardor,consequitur gravitas membrorum, praepediunturcrura vacillanti, tardescit lingua, madet mens,nant oculi, clamor singultus iurgia gliscunt,et iam cetera de genere hoc quae cumque secuntur,cur ea sunt, nisi quod vehemens violentia viniconturbare animam consuevit corpore in ipso?at quae cumque queunt conturbari inque pediri,significant, paulo si durior insinuaritcausa, fore ut pereant aevo privata futuro.Quin etiam subito vi morbi saepe coactusante oculos aliquis nostros, ut fulminis ictu,concidit et spumas agit, ingemit et tremit artus,desipit, extentat nervos, torquetur, anhelatinconstanter, et in iactando membra fatigat,ni mirum quia vis morbi distracta per artus turbat agens animam, spumans ut in aequore salsoventorum validis fervescunt viribus undae.exprimitur porro gemitus, quia membra doloreadficiuntur et omnino quod semina vociseliciuntur et ore foras glomerata ferunturqua quasi consuerunt et sunt munita viai.desipientia fit, quia vis animi atque animaiconturbatur et, ut docui, divisa seorsumdisiectatur eodem illo distracta veneno.inde ubi iam morbi reflexit causa, reditquein latebras acer corrupti corporis umor,tum quasi vaccillans primum consurgit et omnispaulatim redit in sensus animamque receptat.haec igitur tantis ubi morbis corpore in ipsoiactentur miserisque modis distracta laborent,cur eadem credis sine corpore in aereaëre apertocum validis ventis aetatem degere posse?Et quoniam mentem sanari corpus ut aegrumcernimus et flecti medicina posse videmus,id quoque praesagit mortalem vivere mentem.addere enim partis aut ordine traiecere aecumstaut aliquid prosum de summa detrahere hilum,commutare animum qui cumque adoritur et infitaut aliam quamvis naturam flectere quaerit.at neque transferri sibi partis nec tribui vultinmortale quod est quicquam neque defluere hilum;nam quod cumque suis mutatum finibus exit,continuo hoc mors est illius quod fuit ante.ergo animus sive aegrescit, mortalia signamittit, uti docui, seu flectitur a medicina.usque adeo falsae rationi vera videturres occurrere et effugium praecludere euntiancipitique refutatu convincere falsum.Denique saepe hominem paulatim cernimus ireet membratim vitalem deperdere sensum;in pedibus primum digitos livescere et unguis,inde pedes et crura mori, post inde per artusire alios tractim gelidi vestigia leti.scinditur atque animae haec quoniam natura nec unotempore sincera existit, mortalis habendast.quod si forte putas ipsam se posse per artusintrosum trahere et partis conducere in unumatque ideo cunctis sensum diducere membris,at locus ille tamen, quo copia tanta animaicogitur, in sensu debet maiore videri;qui quoniam nusquamst, ni mirum, ut diximus ante,dilaniata foras dispargitur, interit ergo.quin etiam si iam libeat concedere falsumet dare posse animam glomerari in corpore eorum,lumina qui lincunt moribundi particulatim,mortalem tamen esse animam fateare necessenec refert utrum pereat dispersa per aurasan contracta suis e partibus obbrutescat,quando hominem totum magis ac magis undique sensusdeficit et vitae minus et minus undique restat. Et quoniam mens est hominis pars una locoquefixa manet certo, vel ut aures atque oculi suntatque alii sensus qui vitam cumque gubernant,et vel uti manus atque oculus naresve seorsumsecreta ab nobis nequeunt sentire neque esse,sed tamen in parvo lincuntur tempore tali,sic animus per se non quit sine corpore et ipsoesse homine, illius quasi quod vas esse videtur,sive aliud quid vis potius coniunctius eifingere, quandoquidem conexu corpus adhaeret.Denique corporis atque animi vivata potestasinter se coniuncta valent vitaque fruuntur;nec sine corpore enim vitalis edere motussola potest animi per se natura nec autemcassum anima corpus durare et sensibus uti.scilicet avolsus radicibus ut nequit ullamdispicere ipse oculus rem seorsum corpore toto,sic anima atque animus per se nil posse videtur.ni mirum quia per venas et viscera mixtim,per nervos atque ossa tenentur corpore ab omninec magnis intervallis primordia possuntlibera dissultare, ideo conclusa moventursensiferos motus, quos extra corpus in aurasaerisaëris haut possunt post mortem eiecta moveripropterea quia non simili ratione tenentur;corpus enim atque animans erit aeraër, si cohiberesese anima atque in eos poterit concludere motus,quos ante in nervis et in ipso corpore agebat.quare etiam atque etiam resoluto corporis omnitegmine et eiectis extra vitalibus aurisdissolui sensus animi fateare necessestatque animam, quoniam coniunctast causa duobus.Denique cum corpus nequeat perferre animaidiscidium, quin in taetro tabescat odore,quid dubitas quin ex imo penitusque coortaemanarit uti fumus diffusa animae vis,atque ideo tanta mutatum putre ruinaconciderit corpus, penitus quia mota loco suntfundamenta foras manant animaeque per artusperque viarum omnis flexus, in corpore qui sunt,atque foramina? multimodis ut noscere possisdispertitam animae naturam exisse per artuset prius esse sibi distractam corpore in ipso,quam prolapsa foras enaret in aerisaëris auras.Quin etiam finis dum vitae vertitur intra,saepe aliqua tamen e causa labefacta videturire anima ac toto solui de corpore totaet quasi supremo languescere tempore voltusmolliaque exsangui cadere omnia corpore membra.quod genus est, animo male factum cum perhibeturaut animam liquisse; ubi iam trepidatur et omnesextremum cupiunt vitae reprehendere vinclum;conquassatur enim tum mens animaeque potestasomnis. et haec ipso cum corpore conlabefiunt,ut gravior paulo possit dissolvere causa. Quid dubitas tandem quin extra prodita corpusinbecilla foras in aperto, tegmine dempto,non modo non omnem possit durare per aevom,sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?nec sibi enim quisquam moriens sentire videturire foras animam incolumem de corpore toto,nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,verum deficere in certa regione locatam;ut sensus alios in parti quemque sua scitdissolui. quod si inmortalis nostra foret mens,non tam se moriens dissolvi conquereretur,sed magis ire foras vestemque relinquere, ut anguis.Denique cur animi numquam mens consiliumquegignitur in capite aut pedibus manibusve, sed unissedibus et certis regionibus omnibus haeret,si non certa loca ad nascendum reddita cuiquesunt, et ubi quicquid possit durare creatumatque ita multimodis partitis artubus esse,membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?usque adeo sequitur res rem, neque flamma crearifluminibus solitast neque in igni gignier algor.Praeterea si inmortalis natura animaistet sentire potest secreta a corpore nostro,quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam.nec ratione alia nosmet proponere nobispossumus infernas animas Acherunte vagare.pictores itaque et scriptorum saecla priorasic animas intro duxerunt sensibus auctas.at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsaesse potest animae neque sorsum lingua neque aures;haud igitur per se possunt sentire neque esse.Et quoniam toto sentimus corpore inessevitalem sensum et totum esse animale videmus,si subito medium celeri praeciderit ictuvis aliqua, ut sorsum partem secernat utramque,dispertita procul dubio quoque vis animaiet discissa simul cum corpore dissicietur.at quod scinditur et partis discedit in ullas,scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse.falciferos memorant currus abscidere membrasaepe ita de subito permixta caede calentis,ut tremere in terra videatur ab artubus id quoddecidit abscisum, cum mens tamen atque hominis vismobilitate mali non quit sentire dolorem;et simul in pugnae studio quod dedita mens est,corpore relicuo pugnam caedesque petessit,nec tenet amissam laevam cum tegmine saepeinter equos abstraxe rotas falcesque rapaces,nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.inde alius conatur adempto surgere crure,cum digitos agitat propter moribundus humi pes.et caput abscisum calido viventeque trunco