sic calor atque aeraër et venti caeca potestasmixta creant unam naturam et mobilis illavis, initum motus ab se quae dividit ollis,sensifer unde oritur primum per viscera motus. nam penitus prorsum latet haec natura subestquenec magis hac infra quicquam est in corpore nostroatque anima est animae proporro totius ipsa.quod genus in nostris membris et corpore totomixta latens animi vis est animaeque potestas,corporibus quia de parvis paucisque creatast,sic tibi nominis haec expers vis, facta minutiscorporibus, latet atque animae quasi totius ipsaproporrost anima et dominatur corpore toto.consimili ratione necessest ventus et aeraëret calor inter se vigeant commixta per artusatque aliis aliud subsit magis emineatque,ut quiddam fieri videatur ab omnibus unum,ni calor ac ventus seorsum seorsumque potestasaerisaëris interemant sensum diductaque solvant.est etiam calor ille animo, quem sumit, in iracum fervescit et ex oculis micat acrius ardor;est et frigida multa, comes formidinis, aura,quae ciet horrorem membris et concitat artus;est etiam quoque pacati status aerisaëris ille,pectore tranquillo fit qui voltuque sereno.sed calidi plus est illis quibus acria cordairacundaque mens facile effervescit in ira,quo genere in primis vis est violenta leonum,pectora qui fremitu rumpunt plerumque gementesnec capere irarum fluctus in pectore possunt.at ventosa magis cervorum frigida mens estet gelidas citius per viscera concitat auras,quae tremulum faciunt membris existere motum.at natura boum placido magis aereaëre vivitnec nimis irai fax umquam subdita percitfumida, suffundens caecae caliginis umbra,nec gelidis torpet telis perfixa pavoris;interutrasque sitast cervos saevosque leones.sic hominum genus est: quamvis doctrina politosconstituat pariter quosdam, tamen illa relinquitnaturae cuiusque animi vestigia prima.nec radicitus evelli mala posse putandumst,quin proclivius hic iras decurrat ad acris,ille metu citius paulo temptetur, at illetertius accipiat quaedam clementius aequo.inque aliis rebus multis differre necessestnaturas hominum varias moresque sequacis;quorum ego nunc nequeo caecas exponere causasnec reperire figurarum tot nomina quot suntprincipiis, unde haec oritur variantia rerum.illud in his rebus video firmare potesse,usque adeo naturarum vestigia linquiparvola, quae nequeat ratio depellere nobis,ut nihil inpediat dignam dis degere vitam.Haec igitur natura tenetur corpore ab omniipsaque corporis est custos et causa salutis;nam communibus inter se radicibus haerentnec sine pernicie divelli posse videntur.quod genus e thuris glaebis evellere odorem haud facile est, quin intereat natura quoque eius,sic animi atque animae naturam corpore totoextrahere haut facile est, quin omnia dissoluantur.inplexis ita principiis ab origine primainter se fiunt consorti praedita vita,nec sibi quaeque sine alterius vi posse videturcorporis atque animi seorsum sentire potestas,sed communibus inter eas conflatur utrimquemotibus accensus nobis per viscera sensus.Praeterea corpus per se nec gignitur umquamnec crescit neque post mortem durare videtur.non enim, ut umor aquae dimittit saepe vaporem,qui datus est, neque ea causa convellitur ipse,sed manet incolumis, non, inquam, sic animaidiscidium possunt artus perferre relicti,sed penitus pereunt convulsi conque putrescunt.ex ineunte aevo sic corporis atque animaimutua vitalis discunt contagia motus,maternis etiam membris alvoque reposta,discidium ut nequeat fieri sine peste maloque;ut videas, quoniam coniunctast causa salutis,coniunctam quoque naturam consistere eorum.Quod super est, siquis corpus sentire refutatatque animam credit permixtam corpore totosuscipere hunc motum quem sensum nominitamus,vel manifestas res contra verasque repugnat.quid sit enim corpus sentire quis adferet umquam,si non ipsa palam quod res dedit ac docuit nos?'at dimissa anima corpus caret undique sensu.'perdit enim quod non proprium fuit eius in aevomultaque praeterea perdit quom expellitur aevo.Dicere porro oculos nullam rem cernere posse,sed per eos animum ut foribus spectare reclusis,difficilest, contra cum sensus ducat eorum;sensus enim trahit atque acies detrudit ad ipsas,fulgida praesertim cum cernere saepe nequimus,lumina luminibus quia nobis praepediuntur.quod foribus non fit; neque enim, qua cernimus ipsi,ostia suscipiunt ullum reclusa laborem.praeterea si pro foribus sunt lumina nostra,iam magis exemptis oculis debere videturcernere res animus sublatis postibus ipsis.Illud in his rebus nequaquam sumere possis,Democriti quod sancta viri sententia ponit,corporis atque animi primordia singula primisadposita alternis, variare ac nectere membra.nam cum multo sunt animae elementa minoraquam quibus e corpus nobis et viscera constant,tum numero quoque concedunt et rara per artusdissita sunt, dum taxat ut hoc promittere possis,quantula prima queant nobis iniecta cierecorpora sensiferos motus in corpore, tantaintervalla tenere exordia prima animai.nam neque pulveris inter dum sentimus adhaesumcorpore nec membris incussam sidere cretam, nec nebulam noctu neque arani tenvia filaobvia sentimus, quando obretimur euntes,nec supera caput eiusdem cecidisse vietamvestem nec plumas avium papposque volantis,qui nimia levitate cadunt plerumque gravatim,nec repentis itum cuiusvis cumque animantissentimus nec priva pedum vestigia quaeque,corpore quae in nostro culices et cetera ponunt.usque adeo prius est in nobis multa ciendumquam primordia sentiscant concussa animai,semina corporibus nostris inmixta per artus,et quam in his intervallis tuditantia possintconcursare coire et dissultare vicissim.Et magis est animus vitai claustra coercenscoërcenset dominantior ad vitam quam vis animai.nam sine mente animoque nequit residere per artustemporis exiguam partem pars ulla animai,sed comes insequitur facile et discedit in auraset gelidos artus in leti frigore linquit.at manet in vita cui mens animusque remansit,quamvis est circum caesis lacer undique membris;truncus adempta anima circum membrisque remotavivit et aetherias vitalis suscipit auras;si non omnimodis, at magna parte animaiprivatus, tamen in vita cunctatur et haeret;ut, lacerato oculo circum si pupula mansitincolumis, stat cernundi vivata potestas,dum modo ne totum corrumpas luminis orbemet circum caedas aciem solamque relinquas;id quoque enim sine pernicie non fiet eorum.at si tantula pars oculi media illa peresa est,occidit extemplo lumen tenebraeque secuntur,incolumis quamvis alioqui splendidus orbis.hoc anima atque animus vincti sunt foedere semper.Nunc age, nativos animantibus et mortalisesse animos animasque levis ut noscere possis,conquisita diu dulcique reperta laboredigna tua pergam disponere carmina vita.tu fac utrumque uno subiungas nomine eorumatque animam verbi causa cum dicere pergam,mortalem esse docens, animum quoque dicere credas,qua tenus est unum inter se coniunctaque res est.Principio quoniam tenuem constare minutiscorporibus docui multoque minoribus esseprincipiis factam quam liquidus umor aquaiaut nebula aut fumus —; nam longe mobilitatepraestat et a tenui causa magis icta movetur,quippe ubi imaginibus fumi nebulaeque movetur;quod genus in somnis sopiti ubi cernimus alteexhalare vaporem altaria ferreque fumum;nam procul haec dubio nobis simulacra gerunturaegerunturænunc igitur quoniam quassatis undique vasisdiffluere umorem et laticem discedere cernis,et nebula ac fumus quoniam discedit in auras,crede animam quoque diffundi multoque perire ocius et citius dissolvi in corpora prima,cum semel ex hominis membris ablata recessit;quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius,cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua reac rarefactum detracto sanguine venis,aereaëre qui credas posse hanc cohiberier ullo,corpore qui nostro rarus magis incohibens sit?Praeterea gigni pariter cum corpore et unacrescere sentimus pariterque senescere mentem.nam vel ut infirmo pueri teneroque vaganturcorpore, sic animi sequitur sententia tenvis.inde ubi robustis adolevit viribus aetas,consilium quoque maius et auctior est animi vis.post ubi iam validis quassatum est viribus aevicorpus et obtusis ceciderunt viribus artus,claudicat ingenium, delirat lingua labat mens,omnia deficiunt atque uno tempore desunt.ergo dissolui quoque convenit omnem animainaturam, ceu fumus, in altas aerisaëris auras;quando quidem gigni pariter pariterque videmuscrescere et, ut docui, simul aevo fessa fatisci.Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsumsuscipere inmanis morbos durumque dolorem,sic animum curas acris luctumque metumque;quare participem leti quoque convenit esse.quin etiam morbis in corporis avius erratsaepe animus; dementit enim deliraque fatur,inter dumque gravi lethargo fertur in altumaeternumque soporem oculis nutuque cadenti;unde neque exaudit voces nec noscere voltusillorum potis est, ad vitam qui revocantescircum stant lacrimis rorantes ora genasque.quare animum quoque dissolui fateare necessest,quandoquidem penetrant in eum contagia morbi;nam dolor ac morbus leti fabricator uterquest,multorum exitio perdocti quod sumus ante.et quoniam mentem sanari corpus ut aegrumet pariter mentem sanari corpus inanidenique cor, hominem cum vini vis penetravitacris et in venas discessit diditus ardor,consequitur gravitas membrorum, praepediunturcrura vacillanti, tardescit lingua, madet mens,nant oculi, clamor singultus iurgia gliscunt,et iam cetera de genere hoc quae cumque secuntur,cur ea sunt, nisi quod vehemens violentia viniconturbare animam consuevit corpore in ipso?at quae cumque queunt conturbari inque pediri,significant, paulo si durior insinuaritcausa, fore ut pereant aevo privata futuro.Quin etiam subito vi morbi saepe coactusante oculos aliquis nostros, ut fulminis ictu,concidit et spumas agit, ingemit et tremit artus,desipit, extentat nervos, torquetur, anhelatinconstanter, et in iactando membra fatigat,ni mirum quia vis morbi distracta per artus turbat agens animam, spumans ut in aequore salsoventorum validis fervescunt viribus undae.exprimitur porro gemitus, quia membra doloreadficiuntur et omnino quod semina vociseliciuntur et ore foras glomerata ferunturqua quasi consuerunt et sunt munita viai.desipientia fit, quia vis animi atque animaiconturbatur et, ut docui, divisa seorsumdisiectatur eodem illo distracta veneno.inde ubi iam morbi reflexit causa, reditquein latebras acer corrupti corporis umor,tum quasi vaccillans primum consurgit et omnispaulatim redit in sensus animamque receptat.haec igitur tantis ubi morbis corpore in ipsoiactentur miserisque modis distracta laborent,cur eadem credis sine corpore in aereaëre apertocum validis ventis aetatem degere posse?Et quoniam mentem sanari corpus ut aegrumcernimus et flecti medicina posse videmus,id quoque praesagit mortalem vivere mentem.addere enim partis aut ordine traiecere aecumstaut aliquid prosum de summa detrahere hilum,commutare animum qui cumque adoritur et infitaut aliam quamvis naturam flectere quaerit.at neque transferri sibi partis nec tribui vultinmortale quod est quicquam neque defluere hilum;nam quod cumque suis mutatum finibus exit,continuo hoc mors est illius quod fuit ante.ergo animus sive aegrescit, mortalia signamittit, uti docui, seu flectitur a medicina.usque adeo falsae rationi vera videturres occurrere et effugium praecludere euntiancipitique refutatu convincere falsum.Denique saepe hominem paulatim cernimus ireet membratim vitalem deperdere sensum;in pedibus primum digitos livescere et unguis,inde pedes et crura mori, post inde per artusire alios tractim gelidi vestigia leti.scinditur atque animae haec quoniam natura nec unotempore sincera existit, mortalis habendast.quod si forte putas ipsam se posse per artusintrosum trahere et partis conducere in unumatque ideo cunctis sensum diducere membris,at locus ille tamen, quo copia tanta animaicogitur, in sensu debet maiore videri;qui quoniam nusquamst, ni mirum, ut diximus ante,dilaniata foras dispargitur, interit ergo.quin etiam si iam libeat concedere falsumet dare posse animam glomerari in corpore eorum,lumina qui lincunt moribundi particulatim,mortalem tamen esse animam fateare necessenec refert utrum pereat dispersa per aurasan contracta suis e partibus obbrutescat,quando hominem totum magis ac magis undique sensusdeficit et vitae minus et minus undique restat. Et quoniam mens est hominis pars una locoquefixa manet certo, vel ut aures atque oculi suntatque alii sensus qui vitam cumque gubernant,et vel uti manus atque oculus naresve seorsumsecreta ab nobis nequeunt sentire neque esse,sed tamen in parvo lincuntur tempore tali,sic animus per se non quit sine corpore et ipsoesse homine, illius quasi quod vas esse videtur,sive aliud quid vis potius coniunctius eifingere, quandoquidem conexu corpus adhaeret.Denique corporis atque animi vivata potestasinter se coniuncta valent vitaque fruuntur;nec sine corpore enim vitalis edere motussola potest animi per se natura nec autemcassum anima corpus durare et sensibus uti.scilicet avolsus radicibus ut nequit ullamdispicere ipse oculus rem seorsum corpore toto,sic anima atque animus per se nil posse videtur.ni mirum quia per venas et viscera mixtim,per nervos atque ossa tenentur corpore ab omninec magnis intervallis primordia possuntlibera dissultare, ideo conclusa moventursensiferos motus, quos extra corpus in aurasaerisaëris haut possunt post mortem eiecta moveripropterea quia non simili ratione tenentur;corpus enim atque animans erit aeraër, si cohiberesese anima atque in eos poterit concludere motus,quos ante in nervis et in ipso corpore agebat.quare etiam atque etiam resoluto corporis omnitegmine et eiectis extra vitalibus aurisdissolui sensus animi fateare necessestatque animam, quoniam coniunctast causa duobus.Denique cum corpus nequeat perferre animaidiscidium, quin in taetro tabescat odore,quid dubitas quin ex imo penitusque coortaemanarit uti fumus diffusa animae vis,atque ideo tanta mutatum putre ruinaconciderit corpus, penitus quia mota loco suntfundamenta foras manant animaeque per artusperque viarum omnis flexus, in corpore qui sunt,atque foramina? multimodis ut noscere possisdispertitam animae naturam exisse per artuset prius esse sibi distractam corpore in ipso,quam prolapsa foras enaret in aerisaëris auras.Quin etiam finis dum vitae vertitur intra,saepe aliqua tamen e causa labefacta videturire anima ac toto solui de corpore totaet quasi supremo languescere tempore voltusmolliaque exsangui cadere omnia corpore membra.quod genus est, animo male factum cum perhibeturaut animam liquisse; ubi iam trepidatur et omnesextremum cupiunt vitae reprehendere vinclum;conquassatur enim tum mens animaeque potestasomnis. et haec ipso cum corpore conlabefiunt,ut gravior paulo possit dissolvere causa. Quid dubitas tandem quin extra prodita corpusinbecilla foras in aperto, tegmine dempto,non modo non omnem possit durare per aevom,sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?nec sibi enim quisquam moriens sentire videturire foras animam incolumem de corpore toto,nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,verum deficere in certa regione locatam;ut sensus alios in parti quemque sua scitdissolui. quod si inmortalis nostra foret mens,non tam se moriens dissolvi conquereretur,sed magis ire foras vestemque relinquere, ut anguis.Denique cur animi numquam mens consiliumquegignitur in capite aut pedibus manibusve, sed unissedibus et certis regionibus omnibus haeret,si non certa loca ad nascendum reddita cuiquesunt, et ubi quicquid possit durare creatumatque ita multimodis partitis artubus esse,membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?usque adeo sequitur res rem, neque flamma crearifluminibus solitast neque in igni gignier algor.Praeterea si inmortalis natura animaistet sentire potest secreta a corpore nostro,quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam.nec ratione alia nosmet proponere nobispossumus infernas animas Acherunte vagare.pictores itaque et scriptorum saecla priorasic animas intro duxerunt sensibus auctas.at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsaesse potest animae neque sorsum lingua neque aures;haud igitur per se possunt sentire neque esse.Et quoniam toto sentimus corpore inessevitalem sensum et totum esse animale videmus,si subito medium celeri praeciderit ictuvis aliqua, ut sorsum partem secernat utramque,dispertita procul dubio quoque vis animaiet discissa simul cum corpore dissicietur.at quod scinditur et partis discedit in ullas,scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse.falciferos memorant currus abscidere membrasaepe ita de subito permixta caede calentis,ut tremere in terra videatur ab artubus id quoddecidit abscisum, cum mens tamen atque hominis vismobilitate mali non quit sentire dolorem;et simul in pugnae studio quod dedita mens est,corpore relicuo pugnam caedesque petessit,nec tenet amissam laevam cum tegmine saepeinter equos abstraxe rotas falcesque rapaces,nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.inde alius conatur adempto surgere crure,cum digitos agitat propter moribundus humi pes.et caput abscisum calido viventeque truncoservat humi voltum vitalem oculosque patentis,donec reliquias animai reddidit omnes.quin etiam tibi si, lingua vibrante, minanti serpentis cauda, procero corpore, utrumquesit libitum in multas partis discidere ferro,omnia iam sorsum cernes ancisa recentivolnere tortari et terram conspargere tabo,ipsam seque retro partem petere ore priorem,volneris ardenti ut morsu premat icta dolore.omnibus esse igitur totas dicemus in illisparticulis animas? at ea ratione sequeturunam animantem animas habuisse in corpore multas.ergo divisast ea quae fuit una simul cumcorpore; quapropter mortale utrumque putandumst,in multas quoniam partis disciditur aeque.Praeterea si inmortalis natura animaiconstat et in corpus nascentibus insinuatur,cur super ante actam aetatem meminisse nequimusnec vestigia gestarum rerum ulla tenemus?nam si tanto operest animi mutata potestas,omnis ut actarum exciderit retinentia rerum,non, ut opinor, id ab leto iam longius errat;qua propter fateare necessest quae fuit anteinteriisse, et quae nunc est nunc esse creatam.Praeterea si iam perfecto corpore nobisinferri solitast animi vivata potestastum cum gignimur et vitae cum limen inimus,haud ita conveniebat uti cum corpore et unacum membris videatur in ipso sanguine cresse,sed vel ut in cavea per se sibi vivere solamconvenit, ut sensu corpus tamen affluat omne.quare etiam atque etiam neque originis esse putandumstexpertis animas nec leti lege solutas;nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumstcorporibus nostris extrinsecus insinuatas,quod fieri totum contra manifesta docet resaenamqueænamque ita conexa est per venas viscera nervosossaque, uti dentes quoque sensu participentur;morbus ut indicat et gelidai stringor aquaiet lapis oppressus subitis e frugibus asperaeasperænec, tam contextae cum sint, exire videnturincolumes posse et salvas exsolvere seseomnibus e nervis atque ossibus articulisque,quod si forte putas extrinsecus insinuatampermanare animam nobis per membra solere,tanto quique magis cum corpore fusa peribit;quod permanat enim, dissolvitur, interit ergo;dispertitur enim per caulas corporis omnis.ut cibus, in membra atque artus cum diditur omnis,disperit atque aliam naturam sufficit ex se,sic anima atque animus quamvis est integra recens incorpus eunt, tamen in manando dissoluuntur,dum quasi per caulas omnis diduntur in artusparticulae quibus haec animi natura creatur,quae nunc in nostro dominatur corpore nataex illa quae tunc periit partita per artus.quapropter neque natali privata videtur esse die natura animae nec funeris expers.Semina praeterea linquontur necne animaicorpore in exanimo? quod si lincuntur et insunt,haut erit ut merito inmortalis possit haberi,partibus amissis quoniam libata recessit.sin ita sinceris membris ablata profugit,ut nullas partis in corpore liquerit ex se,unde cadavera rancenti iam viscere vermesexpirant atque unde animantum copia tantaexos et exanguis tumidos perfluctuat artus?quod si forte animas extrinsecus insinuari?vermibus et privas in corpora posse venirecredis nec reputas cur milia multa animarumconveniant unde una recesserit, hoc tamen est utquaerendum videatur et in discrimen agendum,utrum tandem animae venentur semina quaequevermiculorum ipsaeque sibi fabricentur ubi sint,an quasi corporibus perfectis insinuentur.at neque cur faciant ipsae quareve laborentdicere suppeditat. neque enim, sine corpore cum sunt,sollicitae volitant morbis alguque fameque;corpus enim magis his vitiis adfine laborat,et mala multa animus contage fungitur eius.sed tamen his esto quamvis facere utile corpus,cum subeant; at qua possint via nulla videtur.haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.nec tamen est ut qui cum perfectis insinuenturcorporibus; neque enim poterunt suptiliter esseconexae neque consensu contagia fient.Denique cur acris violentia triste leonumseminium sequitur, volpes dolus, et fuga cervos?a patribus datur et a patrius pavor incitat artus,et iam cetera de genere hoc cur omnia membrisex ineunte aevo generascunt ingenioque,si non, certa suo quia semine seminioquevis animi pariter crescit cum corpore quoque?quod si inmortalis foret et mutare soleretcorpora, permixtis animantes moribus essent,effugeret canis Hyrcano de semine saepecornigeri incursum cervi tremeretque per aurasaerisaëris accipiter fugiens veniente columba,desiperent homines, saperent fera saecla ferarum.illud enim falsa fertur ratione, quod aiuntinmortalem animam mutato corpore flecti;quod mutatur enim, dissolvitur, interit ergo;traiciuntur enim partes atque ordine migrant;quare dissolui quoque debent posse per artus,denique ut intereant una cum corpore cunctae.sin animas hominum dicent in corpora semperire humana, tamen quaeram cur e sapientistulta queat fieri, nec prudens sit puer ullus,si non, certa suo quia semine seminioquenec tam doctus equae pullus quam fortis equi vis.scilicet in tenero tenerascere corpore mentemconfugient. quod si iam fit, fateare necessest mortalem esse animam, quoniam mutata per artustanto opere amittit vitam sensumque priorem.quove modo poterit pariter cum corpore quoqueconfirmata cupitum aetatis tangere floremvis animi, nisi erit consors in origine prima?quidve foras sibi vult membris exire senectis?an metuit conclusa manere in corpore putriet domus aetatis spatio ne fessa vetustoobruat? at non sunt immortali ulla pericla.Denique conubia ad Veneris partusque ferarumesse animas praesto deridiculum esse videtur,expectare immortalis mortalia membrainnumero numero certareque praeproperanterinter se quae prima potissimaque insinuetur;si non forte ita sunt animarum foedera pacta,ut quae prima volans advenerit insinueturprima neque inter se contendant viribus hilum.Denique in aethere non arbor, non aequore in altonubes esse queunt nec pisces vivere in arvisnec cruor in lignis neque saxis sucus inesse.certum ac dispositumst ubi quicquid crescat et insit.sic animi natura nequit sine corpore oririsola neque a nervis et sanguine longius esse.quod si posset enim, multo prius ipsa animi visin capite aut umeris aut imis calcibus esseposset et innasci quavis in parte soleret,tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.quod quoniam nostro quoque constat corpore certumdispositumque videtur ubi esse et crescere possitsorsum anima atque animus, tanto magis infitiandumtotum posse extra corpus durare genique.quare, corpus ubi interiit, periisse necessestconfiteare animam distractam in corpore toto.quippe etenim mortale aeterno iungere et unaconsentire putare et fungi mutua possedesiperest; quid enim diversius esse putandumstaut magis inter se disiunctum discrepitansque,quam mortale quod est inmortali atque perenniiunctum in concilio saevas tolerare procellas?praeterea quaecumque manent aeterna necessestaut quia sunt solido cum corpore respuere ictusnec penetrare pati sibi quicquam quod queat artasdissociare intus partis, ut materiaicorpora sunt, quorum naturam ostendimus ante,aut ideo durare aetatem posse per omnem,plagarum quia sunt expertia sicut inanest,quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,aut etiam quia nulla loci sit copia circum,quo quasi res possint discedere dissoluique,sicut summarum summast aeterna, neque extraquis locus est quo diffugiant neque corpora sunt quaepossint incidere et valida dissolvere plaga.Quod si forte ideo magis inmortalis habendast,quod vitalibus ab rebus munita tenetur,aut quia non veniunt omnino aliena salutis, aut quia quae veniunt aliqua ratione receduntpulsa prius quam quid noceant sentire queamus,praeter enim quam quod morbis cum corporis aegret,advenit id quod eam de rebus saepe futurismacerat inque metu male habet curisque fatigat,praeteritisque male admissis peccata remordent.adde furorem animi proprium atque oblivia rerum,adde quod in nigras lethargi mergitur undas.Nil igitur mors est ad nos neque pertinet hilum,quandoquidem natura animi mortalis habetur.et vel ut ante acto nihil tempore sensimus aegri,ad confligendum venientibus undique Poenis,omnia cum belli trepido concussa tumultuhorrida contremuere sub altis aetheris auris,in dubioque fuere utrorum ad regna cadendumomnibus humanis esset terraque marique,sic, ubi non erimus, cum corporis atque animaidiscidium fuerit, quibus e sumus uniter apti,scilicet haud nobis quicquam, qui non erimus tum,accidere omnino poterit sensumque movere,non si terra mari miscebitur et mare caelo.et si iam nostro sentit de corpore postquamdistractast animi natura animaeque potestas,nil tamen est ad nos, qui comptu coniugioquecorporis atque animae consistimus uniter apti.nec, si materiem nostram collegerit aetaspost obitum rursumque redegerit ut sita nunc est,atque iterum nobis fuerint data lumina vitae,pertineat quicquam tamen ad nos id quoque factum,interrupta semel cum sit repetentia nostri.et nunc nil ad nos de nobis attinet, antequi fuimus, neque iam de illis nos adficit angor.nam cum respicias inmensi temporis omnepraeteritum spatium, tum motus materiaimultimodi quam sint, facile hoc adcredere possis,semina saepe in eodem, ut nunc sunt, ordine postahaec eadem, quibus e nunc nos sumus, ante fuisse.nec memori tamen id quimus reprehendere mente;inter enim iectast vitai pausa vagequedeerrarunt passim motus ab sensibus omnes.debet enim, misere si forte aegreque futurumst;ipse quoque esse in eo tum tempore, cui male possitaccidere. id quoniam mors eximit, esseque prohibetillum cui possint incommoda conciliari,scire licet nobis nihil esse in morte timendumnec miserum fieri qui non est posse, neque hilumdifferre an nullo fuerit iam tempore natus,mortalem vitam mors cum inmortalis ademit.Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum,post mortem fore ut aut putescat corpore postoaut flammis interfiat malisve ferarum,scire licet non sincerum sonere atque subessecaecum aliquem cordi stimulum, quamvis neget ipsecredere se quemquam sibi sensum in morte futurum; non, ut opinor, enim dat quod promittit et undenec radicitus e vita se tollit et eicit,sed facit esse sui quiddam super inscius ipse.vivus enim sibi cum proponit quisque futurum,corpus uti volucres lacerent in morte feraeque,ipse sui miseret; neque enim se dividit illimnec removet satis a proiecto corpore et illumse fingit sensuque suo contaminat astans.hinc indignatur se mortalem esse creatumnec videt in vera nullum fore morte alium se,qui possit vivus sibi se lugere peremptumstansque iacentem se lacerari urive dolere.nam si in morte malumst malis morsuque ferarumtractari, non invenio qui non sit acerbumignibus inpositum calidis torrescere flammisaut in melle situm suffocari atque rigerefrigore, cum summo gelidi cubat aequore saxi,urgerive superne obrutum pondere terrae.'Iam iam non domus accipiet te laeta neque uxoroptima, nec dulces occurrent oscula natipraeripere et tacita pectus dulcedine tangent.non poteris factis florentibus esse tuisquepraesidium. misero misere' aiunt 'omnia ademituna dies infesta tibi tot praemia vitae.'illud in his rebus non addunt 'nec tibi earumiam desiderium rerum super insidet una.'quod bene si videant animo dictisque sequantur,dissoluant animi magno se angore metuque.'tu quidem ut es leto sopitus, sic eris aeviquod super est cunctis privatus doloribus aegris;at nos horrifico cinefactum te prope bustoinsatiabiliter deflevimus, aeternumquenulla dies nobis maerorem e pectore demet.'illud ab hoc igitur quaerendum est, quid sit amaritanto opere, ad somnum si res redit atque quietem,cur quisquam aeterno possit tabescere luctu.Hoc etiam faciunt ubi discubuere tenentquepocula saepe homines et inumbrant ora coronis,ex animo ut dicant: 'brevis hic est fructus homullis;iam fuerit neque post umquam revocare licebit.'tam quam in morte mali cum primis hoc sit eorum,quod sitis exurat miseros atque arida torrat,aut aliae cuius desiderium insideat rei.nec sibi enim quisquam tum se vitamque requiret,cum pariter mens et corpus sopita quiescunt;nam licet aeternum per nos sic esse soporem,nec desiderium nostri nos adficit ullum,et tamen haud quaquam nostros tunc illa per artuslonge ab sensiferis primordia motibus errant,cum correptus homo ex somno se colligit ipse.multo igitur mortem minus ad nos esse putandumst,si minus esse potest quam quod nihil esse videmus;maior enim turbae disiectus materiaiconsequitur leto nec quisquam expergitus extat,frigida quem semel est vitai pausa secuta. Denique si vocem rerum natura repente.mittat et hoc alicui nostrum sic increpet ipsa:'quid tibi tanto operest, mortalis, quod nimis aegrisluctibus indulges? quid mortem congemis ac fles?nam si grata fuit tibi vita ante acta priorqueet non omnia pertusum congesta quasi in vascommoda perfluxere atque ingrata interiere;cur non ut plenus vitae conviva recedisaequo animoque capis securam, stulte, quietem?sin ea quae fructus cumque es periere profusavitaque in offensost, cur amplius addere quaeris,rursum quod pereat male et ingratum occidat omne,non potius vitae finem facis atque laboris?nam tibi praeterea quod machiner inveniamque,quod placeat, nihil est; eadem sunt omnia semper.si tibi non annis corpus iam marcet et artusconfecti languent, eadem tamen omnia restant,omnia si perges vivendo vincere saecla,atque etiam potius, si numquam sis moriturus',quid respondemus, nisi iustam intendere litemnaturam et veram verbis exponere causam?grandior hic vero si iam seniorque queraturatque obitum lamentetur miser amplius aequo,non merito inclamet magis et voce increpet acri:'aufer abhinc lacrimas, baratre, et compesce querellas.omnia perfunctus vitai praemia marces;sed quia semper aves quod abest, praesentia temnis,inperfecta tibi elapsast ingrataque vita,et nec opinanti mors ad caput adstitit antequam satur ac plenus possis discedere rerum.nunc aliena tua tamen aetate omnia mitteaequo animoque, age dum, magnis concede necessis?'iure, ut opinor, agat, iure increpet inciletque;cedit enim rerum novitate extrusa vetustassemper, et ex aliis aliud reparare necessest.Nec quisquam in barathrum nec Tartara deditur atra;materies opus est, ut crescant postera saecla;quae tamen omnia te vita perfuncta sequentur;nec minus ergo ante haec quam tu cecidere cadentque.sic alid ex alio numquam desistet oririvitaque mancipio nulli datur, omnibus usu.respice item quam nil ad nos ante acta vetustastemporis aeterni fuerit, quam nascimur ante.hoc igitur speculum nobis natura futuritemporis exponit post mortem denique nostram.numquid ibi horribile apparet, num triste videturquicquam, non omni somno securius exstat?Atque ea ni mirum quae cumque Acherunte profundoprodita sunt esse, in vita sunt omnia nobis.nec miser inpendens magnum timet aereaëre saxumTantalus, ut famast, cassa formidine torpens;sed magis in vita divom metus urget inanismortalis casumque timent quem cuique ferat fors.nec Tityon volucres ineunt Acherunte iacentemnec quod sub magno scrutentur pectore quicquam perpetuam aetatem possunt reperire profecto.quam libet immani proiectu corporis exstet,qui non sola novem dispessis iugera membrisoptineat, sed qui terrai totius orbem,non tamen aeternum poterit perferre doloremnec praebere cibum proprio de corpore semper.sed Tityos nobis hic est, in amore iacentemquem volucres lacerant atque exest anxius angoraut alia quavis scindunt cuppedine curae.Sisyphus in vita quoque nobis ante oculos est,qui petere a populo fasces saevasque securesimbibit et semper victus tristisque recedit.nam petere imperium, quod inanest nec datur umquam,atque in eo semper durum sufferre laborem,hoc est adverso nixantem trudere montesaxum, quod tamen e summo iam vertice rusumvolvitur et plani raptim petit aequora campi.deinde animi ingratam naturam pascere semperatque explere bonis rebus satiareque numquam,quod faciunt nobis annorum tempora, circumcum redeunt fetusque ferunt variosque lepores,nec tamen explemur vitai fructibus umquam,hoc, ut opinor, id est, aevo florente puellasquod memorant laticem pertusum congerere in vas,quod tamen expleri nulla ratione potestur.Cerberus et Furiae iam vero et lucis egestas,Tartarus horriferos eructans faucibus aestus!qui neque sunt usquam nec possunt esse profecto;sed metus in vita poenarum pro male factisest insignibus insignis scelerisque luela,carcer et horribilis de saxo iactus deorsum,verbera carnifices robur pix lammina taedae;quae tamen etsi absunt, at mens sibi conscia factispraemetuens adhibet stimulos torretque flagellis,nec videt interea qui terminus esse malorumpossit nec quae sit poenarum denique finis,atque eadem metuit magis haec ne in morte gravescant.hic Acherusia fit stultorum denique vita.Hoc etiam tibi tute interdum dicere possis.'lumina sis oculis etiam bonus Ancus reliquit,qui melior multis quam tu fuit, improbe, rebus.inde alii multi reges rerumque potentesocciderunt, magnis qui gentibus imperitarunt.ille quoque ipse, viam qui quondam per mare magnumstravit iterque dedit legionibus ire per altumac pedibus salsas docuit super ire lucunaset contempsit equis insultans murmura ponti,lumine adempto animam moribundo corpore fudit.Scipiadas, belli fulmen, Carthaginis horror,ossa dedit terrae proinde ac famul infimus esset.adde repertores doctrinarum atque leporum,adde Heliconiadum comites; quorum unus Homerussceptra potitus eadem aliis sopitus quietest.denique Democritum post quam matura vetustasadmonuit memores motus languescere mentis, sponte sua leto caput obvius optulit ipse.ipse Epicurus obit decurso lumine vitae,qui genus humanum ingenio superavit et omnisrestinxit stellas exortus ut aetherius sol.tu vero dubitabis et indignabere obire?mortua cui vita est prope iam vivo atque videnti,qui somno partem maiorem conteris aevi,et viligans stertis nec somnia cernere cessassollicitamque geris cassa formidine mentemnec reperire potes tibi quid sit saepe mali, cumebrius urgeris multis miser undique curisatque animo incerto fluitans errore vagaris.'Si possent homines, proinde ac sentire videnturpondus inesse animo, quod se gravitate fatiget,e quibus id fiat causis quoque noscere et undetanta mali tam quam moles in pectore constet,haut ita vitam agerent, ut nunc plerumque videmusquid sibi quisque velit nescire et quaerere semper,commutare locum, quasi onus deponere possit.exit saepe foras magnis ex aedibus ille,esse domi quem pertaesumst, subitoque revertit,quippe foris nihilo melius qui sentiat esse.currit agens mannos ad villam praecipitanterauxilium tectis quasi ferre ardentibus instans;oscitat extemplo, tetigit cum limina villae,aut abit in somnum gravis atque oblivia quaerit,aut etiam properans urbem petit atque revisit.hoc se quisque modo fugit, at quem scilicet, ut fit,effugere haut potis est: ingratius haeret et oditpropterea, morbi quia causam non tenet aeger;quam bene si videat, iam rebus quisque relictisnaturam primum studeat cognoscere rerum,temporis aeterni quoniam, non unius horae,ambigitur status, in quo sit mortalibus omnisaetas, post mortem quae restat cumque manendo.Denique tanto opere in dubiis trepidare periclisquae mala nos subigit vitai tanta cupido?certe equidem finis vitae mortalibus adstatnec devitari letum pote, quin obeamus.praeterea versamur ibidem atque insumus usquenec nova vivendo procuditur ulla voluptas;sed dum abest quod avemus, id exsuperare videturcetera; post aliud, cum contigit illud, avemuset sitis aequa tenet vitai semper hiantis.posteraque in dubiost fortunam quam vehat aetas,quidve ferat nobis casus quive exitus instet.nec prorsum vitam ducendo demimus hilumtempore de mortis nec delibare valemus,quo minus esse diu possimus forte perempti.proinde licet quod vis vivendo condere saecla,mors aeterna tamen nihilo minus illa manebit,nec minus ille diu iam non erit, ex hodiernolumine qui finem vitai fecit, et ille,mensibus atque annis qui multis occidit ante.
Liber Quartus
Avia Pieridum peragro loca nullius antetrita solo. iuvat integros accedere fontisatque haurire, iuvatque novos decerpere floresinsignemque meo capiti petere inde coronam,unde prius nulli velarint tempora musae;primum quod magnis doceo de rebus et artisreligionum animum nodis exsolvere pergo,deinde quod obscura de re tam lucida pangocarmina musaeo contingens cuncta lepore.id quoque enim non ab nulla ratione videtur;nam vel uti pueris absinthia taetra medentescum dare conantur, prius oras pocula circumcontingunt mellis dulci flavoque liquore,ut puerorum aetas inprovida ludificeturlabrorum tenus, interea perpotet amarumabsinthi laticem deceptaque non capiatur,sed potius tali facto recreata valescat,sic ego nunc, quoniam haec ratio plerumque videturtristior esse quibus non est tractata, retroquevolgus abhorret ab hac, volui tibi suaviloquenticarmine Pierio rationem exponere nostramet quasi musaeo dulci contingere melle;si tibi forte animum tali ratione tenereversibus in nostris possem, dum percipis omnemnaturam rerum ac persentis utilitatem.Sed quoniam docui cunctarum exordia rerumqualia sint et quam variis distantia formissponte sua volitent aeterno percita motuquoque modo possit res ex his quaeque creari,nunc agere incipiam tibi quod vehementer ad has resattinet esse ea quae rerum simulacra vocamus,quae quasi membranae vel cortex nominitandast,atque animi quoniam docui natura quid essetet quibus e rebus cum corpore compta vigeretquove modo distracta rediret in ordia prima,nunc agere incipiam tibi, quod vehementer ad has resattinet esse ea quae rerum simulacra vocamus,quod speciem ac formam similem gerit eius imago,cuius cumque cluet de corpore fusa vagari;quae quasi membranae summo de corpore rerumdereptae volitant ultroque citroque per auras,atque eadem nobis vigilantibus obvia mentesterrificant atque in somnis, cum saepe figurascontuimur miras simulacraque luce carentum,quae nos horrifice languentis saepe soporeexcierunt ne forte animas Acherunte reamureffugere aut umbras inter vivos volitareneve aliquid nostri post mortem posse relinqui,cum corpus simul atque animi natura peremptain sua discessum dederint primordia quaeque.dico igitur rerum effigias tenuisque figurasmittier ab rebus summo de cortice eorum;id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde. Principio quoniam mittunt in rebus apertiscorpora res multae, partim diffusa solute,robora ceu fumum mittunt ignesque vaporem,et partim contexta magis condensaque, ut olimcum teretis ponunt tunicas aestate cicadae,et vituli cum membranas de corpore summonascentes mittunt, et item cum lubrica serpensexuit in spinis vestem; nam saepe videmusillorum spoliis vepres volitantibus auctas.quae quoniam fiunt, tenuis quoque debet imagoab rebus mitti summo de corpore rerum.nam cur illa cadant magis ab rebusque recedantquam quae tenvia sunt, hiscendist nulla potestas;praesertim cum sint in summis corpora rebusmulta minuta, iaci quae possint ordine eodemquo fuerint et formai servare figuram,et multo citius, quanto minus indupediripauca queunt et quae sunt prima fronte locata.nam certe iacere ac largiri multa videmus,non solum ex alto penitusque, ut diximus ante,verum de summis ipsum quoque saepe colorem.et volgo faciunt id lutea russaque velaet ferrugina, cum magnis intenta theatrisper malos volgata trabesque trementia flutant;namque ibi consessum caveai supter et omnemscaenai speciem patrum matrumque deorsuminficiunt coguntque suo fluitare colore.et quanto circum mage sunt inclusa theatrimoenia, tam magis haec intus perfusa leporeomnia conrident correpta luce diei.ergo lintea de summo cum corpore fucummittunt, effigias quoque debent mittere tenvisres quaeque, ex summo quoniam iaculantur utraque.sunt igitur iam formarum vestigia certa,quae volgo volitant subtili praedita filonec singillatim possunt secreta videri.Praeterea omnis odor fumus vapor atque aliae resconsimiles ideo diffusae rebus abundant,ex alto quia dum veniunt extrinsecus ortaescinduntur per iter flexum, nec recta viarumostia sunt, qua contendant exire coortae.at contra tenuis summi membrana coloriscum iacitur, nihil est quod eam discerpere possit,in promptu quoniam est in prima fronte locata.Postremo speculis in aqua splendoreque in omniquae cumque apparent nobis simulacra, necessest,quandoquidem simili specie sunt praedita rerum,exin imaginibus missis consistere eorum.nam cur illa cadant magis ab rebusque recedantquam quae tenuia sunt, hiscendist nulla potestas.sunt igitur tenues formarum illis similesqueeffigiae, singillatim quas cernere nemocum possit, tamen adsiduo crebroque repulsureiectae reddunt speculorum ex aequore visum,nec ratione alia servari posse videntur, tanto opere ut similes reddantur cuique figurae.Nunc age, quam tenui natura constet imagopercipe. et in primis, quoniam primordia tantumsunt infra nostros sensus tantoque minoraquam quae primum oculi coeptant non posse tueri,nunc tamen id quoque uti confirmem, exordia rerumcunctarum quam sint subtilia percipe paucis.primum animalia sunt iam partim tantula, corumtertia pars nulla possit ratione videri.horum intestinum quodvis quale esse putandumst!quid cordis globus aut oculi? quid membra? quid artus?quantula sunt! quid praeterea primordia quaeque,unde anima atque animi constet natura necessumst,nonne vides quam sint subtilia quamque minuta?praeterea quaecumque suo de corpore odoremexpirant acrem, panaces absinthia taetrahabrotonique graves et tristia centaurea,quorum unum quidvis leviter si forte duobusquin potius noscas rerum simulacra vagarimulta modis multis, nulla vi cassaque sensu?Sed ne forte putes ea demum sola vagari,quae cumque ab rebus rerum simulacra recedunt,sunt etiam quae sponte sua gignuntur et ipsaconstituuntur in hoc caelo, qui dicitur aer,quae multis formata modis sublime feruntur,ut nubes facile inter dum concrescere in altocernimus et mundi speciem violare serenamaeraaëra mulcentes motu; nam saepe Gigantumora volare videntur et umbram ducere late,inter dum magni montes avolsaque saxamontibus ante ire et solem succedere praeter,inde alios trahere atque inducere belua nimbos.nec speciem mutare suam liquentia cessantet cuiusque modi formarum vertere in oras.Nunc ea quam facili et celeri ratione genanturperpetuoque fluant ab rebus lapsaque cedantsemper enim summum quicquid de rebus abundat,quod iaculentur. et hoc alias cum pervenit in res,transit, ut in primis vestem; sed ubi aspera saxaaut in materiam ligni pervenit, ibi iamscinditur, ut nullum simulacrum reddere possit.at cum splendida quae constant opposta fueruntdensaque, ut in primis speculum est, nihil accidit horum;nam neque, uti vestem, possunt transire, neque autemscindi; quam meminit levor praestare salutem.qua propter fit ut hinc nobis simulacra redundent.et quamvis subito quovis in tempore quamquerem contra speculum ponas, apparet imago;perpetuo fluere ut noscas e corpore summotexturas rerum tenuis tenuisque figuras.ergo multa brevi spatio simulacra genuntur,ut merito celer his rebus dicatur origo.et quasi multa brevi spatio summittere debet lumina sol, ut perpetuo sint omnia plena,sic ab rebus item simili ratione necessesttemporis in puncto rerum simulacra feranturmulta modis multis in cunctas undique partis;quandoquidem speculum quo cumque obvertimus oris,res ibi respondent simili forma atque colore.Praeterea modo cum fuerit liquidissima caelitempestas, perquam subito fit turbida foede,undique uti tenebras omnis Acherunta rearisliquisse et magnas caeli complesse cavernas.usque adeo taetra nimborum nocte coortainpendent atrae Formidinis ora superne;quorum quantula pars sit imago dicere nemostqui possit neque eam rationem reddere dictis.Nunc age, quam celeri motu simulacra ferantur,et quae mobilitas ollis tranantibus aurasreddita sit, longo spatio ut brevis hora teratur,in quem quaeque locum diverso numine tendunt,suavidicis potius quam multis versibus edam;parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quamclamor in aetheriis dispersus nubibus austri.Principio persaepe levis res atque minutiscorporibus factas celeris licet esse videre.in quo iam genere est solis lux et vapor eius,propterea quia sunt e primis facta minutis,quae quasi cuduntur perque aerisaëris intervallumnon dubitant transire sequenti concita plaga;suppeditatur enim confestim lumine lumenet quasi protelo stimulatur fulgere fulgur.qua propter simulacra pari ratione necessestinmemorabile per spatium transcurrere possetemporis in puncto, primum quod parvola causaest procul a tergo quae provehat atque propellat,quod super est, ubi tam volucri levitate ferantur,deinde quod usque adeo textura praedita raramittuntur, facile ut quasvis penetrare queant reset quasi permanare per aerisaëris intervallum.Praeterea si quae penitus corpuscula rerumex altoque foras mittuntur, solis uti luxac vapor, haec puncto cernuntur lapsa dieiper totum caeli spatium diffundere seseperque volare mare ac terras caelumque rigare.quid quae sunt igitur iam prima fronte parata,cum iaciuntur et emissum res nulla moratur?quone vides citius debere et longius iremultiplexque loci spatium transcurrere eodemtempore quo solis pervolgant lumina caelum?Hoc etiam in primis specimen verum esse videtur,quam celeri motu rerum simulacra ferantur,quod simul ac primum sub diu splendor aquaiponitur, extemplo caelo stellante serenasidera respondent in aqua radiantia mundi.iamne vides igitur quam puncto tempore imagoaetheris ex oris in terrarum accidat oras?quare etiam atque etiam mitti fateare necessest corpora quae feriant oculos visumque lacessant.perpetuoque fluunt certis ab rebus odores,frigus ut a fluviis, calor ab sole, aestus ab undisaequoris, exesor moerorum litora circum,nec variae cessant voces volitare per auras.denique in os salsi venit umor saepe saporis,cum mare versamur propter, dilutaque contracum tuimur misceri absinthia, tangit amaror.usque adeo omnibus ab rebus res quaeque fluenterfertur et in cunctas dimittitur undique partisnec mora nec requies interdatur ulla fluendi,perpetuo quoniam sentimus et omnia sempercernere odorari licet et sentire sonare.Praeterea quoniam manibus tractata figurain tenebris quaedam cognoscitur esse eadem quaecernitur in luce et claro candore, necessestconsimili causa tactum visumque moveri.nunc igitur si quadratum temptamus et id noscommovet in tenebris, in luci quae poterit resaccidere ad speciem quadrata, nisi eius imago?esse in imaginibus qua propter causa videturcernundi neque posse sine his res ulla videri.Nunc ea quae dico rerum simulacra ferunturundique et in cunctas iaciuntur didita partis;verum nos oculis quia solis cernere quimus,propterea fit uti, speciem quo vertimus, omnesres ibi eam contra feriant forma atque colore.et quantum quaeque ab nobis res absit, imagoefficit ut videamus et internoscere curat;nam cum mittitur, extemplo protrudit agitqueaeraaëra qui inter se cumque est oculosque locatus,isque ita per nostras acies perlabitur omniset quasi perterget pupillas atque ita transit.propterea fit uti videamus quam procul absitres quaeque. et quanto plus aerisaëris ante agitaturet nostros oculos perterget longior aura,tam procul esse magis res quaeque remota videtur.scilicet haec summe celeri ratione geruntur,quale sit ut videamus, et una quam procul absit.Illud in his rebus minime mirabile habendumst,cur, ea quae feriant oculos simulacra viderisingula cum nequeant, res ipsae perspiciantur.ventus enim quoque paulatim cum verberat et cumacre fluit frigus, non privam quamque solemusparticulam venti sentire et frigoris eius,sed magis unorsum, fierique perinde videmuscorpore tum plagas in nostro tam quam aliquae resverberet atque sui det sensum corporis extra.praeterea lapidem digito cum tundimus, ipsumtangimus extremum saxi summumque coloremnec sentimus eum tactu, verum magis ipsamduritiem penitus saxi sentimus in alto.Nunc age, cur ultra speculum videatur imagopercipe: nam certe penitus remmota videtur.quod genus illa foris quae vere transpiciuntur, ianua cum per se transpectum praebet apertum,multa facitque foris ex aedibus ut videantur;is quoque enim duplici geminoque fit aereaëre visus.primus enim citra postes tum cernitur aeraër,inde fores ipsae dextra laevaque secuntur,post extraria lux oculos perterget et aeraëralter, et illa foris quae vere transpiciuntur.sic ubi se primum speculi proiecit imago,dum venit ad nostras acies, protrudit agitqueaeraaëra qui inter se cumquest oculosque locatus,et facit, ut prius hunc omnem sentire queamusquam speculum; sed ubi in speculum quoque sensimus ipsum,continuo a nobis in eum quae fertur imagopervenit, et nostros oculos reiecta revisitatque alium prae se propellens aeraaëra volvit,et facit ut prius hunc quam se videamus, eoquedistare ab speculo tantum semota videtur.quare etiam atque etiam minime mirarier est parillis quae reddunt speculorum ex aequore visum,aeribusaëribus binis quoniam res confit utraque.Nunc ea quae nobis membrorum dextera pars est,in speculis fit ut in laeva videatur eo quodplanitiem ad speculi veniens cum offendit imago,non convertitur incolumis, sed recta retrorsumsic eliditur, ut siquis, prius arida quam sitcretea persona, adlidat pilaeve trabive,atque ea continuo rectam si fronte figuramservet et elisam retro sese exprimat ipsa.fiet ut, ante oculus fuerit qui dexter, ut idemnunc sit laevus et e laevo sit mutua dexter.Fit quoque de speculo in speculum ut tradatur imago,quinque etiam aut sex ut fieri simulacra suerintsuërint.nam quae cumque retro parte interiore latebunt,inde tamen, quamvis torte penitusque remota,omnia per flexos aditus educta licebitpluribus haec speculis videantur in aedibus esse.usque adeo speculo in speculum translucet imago,et cum laeva data est, fit rusum ut dextera fiat,inde retro rursum redit et convertit eodem.Quin etiam quae cumque latuscula sunt speculorumadsimili lateris flexura praedita nostri,dextera ea propter nobis simulacra remittunt,aut quia de speculo in speculum transfertur imago,inde ad nos elisa bis advolat, aut etiam quodcircum agitur, cum venit, imago propterea quodflexa figura docet speculi convertier ad nos.Indugredi porro pariter simulacra pedemqueponere nobiscum credas gestumque imitaripropterea quia, de speculi qua parte recedas,continuo nequeunt illinc simulacra reverti;omnia quandoquidem cogit natura referriac resilire ab rebus ad aequos reddita flexus.Splendida porro oculi fugitant vitantque tueri. sol etiam caecat, contra si tendere pergas,propterea quia vis magnast ipsius et alteaeraaëra per purum simulacra ferunturet feriunt oculos turbantia composituras.Praeterea splendor qui cumque est acer aduritsaepe oculos ideo quod semina possidet ignismulta, dolorem oculis quae gignunt insinuando.lurida praeterea fiunt quae cumque tuenturarquati, quia luroris de corpore eorumsemina multa fluunt simulacris obvia rerum,multaque sunt oculis in eorum denique mixta,quae contage sua palloribus omnia pingunt.E tenebris autem quae sunt in luce tuemurpropterea quia, cum propior caliginis aeraërater init oculos prior et possedit apertos,insequitur candens confestim lucidus aeraër,qui quasi purgat eos ac nigras discutit umbrasaerisaëris illius; nam multis partibus hic estmobilior multisque minutior et mage pollens.qui simul atque vias oculorum luce replevitatque pate fecit, quas ante obsederat aeraërATER, continuo rerum simulacra secuntur,quae sita sunt in luce, lacessuntque ut videamus.quod contra facere in tenebris e luce nequimuspropterea quia posterior caliginis aeraërcrassior insequitur, qui cuncta foramina completobsiditque vias oculorum, ne simulacrapossint ullarum rerum coniecta moveri.Quadratasque procul turris cum cernimus urbis,propterea fit uti videantur saepe rutundae,angulus optusus quia longe cernitur omnissive etiam potius non cernitur ac perit eiusplaga nec ad nostras acies perlabitur ictus,aeraaëra per multum quia dum simulacra feruntur,cogit hebescere eum crebris offensibus aeraër.hoc ubi suffugit sensum simul angulus omnis.fit quasi ut ad turnum saxorum structa tuantur;non tamen ut coram quae sunt vereque rutunda,sed quasi adumbratim paulum simulata videntur.Umbra videtur item nobis in sole moveriet vestigia nostra sequi gestumque imitari,aeraaëra si credis privatum lumine posseindugredi, motus hominum gestumque sequentem;nam nihil esse potest aliud nisi lumine cassusaeraër id quod nos umbram perhibere suemussuëmus.ni mirum, quia terra locis ex ordine certislumine privatur solis qua cumque meantesofficimus, repletur item quod liquimus eius,propterea fit uti videatur, quae fuit umbracorporis, e regione eadem nos usque secuta.semper enim nova se radiorum lumina funduntprimaque dispereunt, quasi in ignem lana trahatur.propterea facile et spoliatur lumine terraet repletur item nigrasque sibi abluit umbras.Nec tamen hic oculos falli concedimus hilum. nam quo cumque loco sit lux atque umbra tueriillorum est; eadem vero sint lumina necne,umbraque quae fuit hic eadem nunc transeat illuc,an potius fiat paulo quod diximus ante,hoc animi demum ratio discernere debet,nec possunt oculi naturam noscere rerum.proinde animi vitium hoc oculis adfingere noli.Qua vehimur navi, fertur, cum stare videtur;quae manet in statione, ea praeter creditur ire.et fugere ad puppim colles campique videntur,quos agimus praeter navem velisque volamus.Sidera cessare aetheriis adfixa caverniscuncta videntur, et adsiduo sunt omnia motu,quandoquidem longos obitus exorta revisunt,cum permensa suo sunt caelum corpore claro.solque pari ratione manere et luna videturin statione, ea quae ferri res indicat ipsa.Exstantisque procul medio de gurgite montisclassibus inter quos liber patet exitus ingens,insula coniunctis tamen ex his una videtur.atria versari et circum cursare columnaeusque adeo fit uti pueris videantur, ubi ipsidesierunt verti, vix ut iam credere possintnon supra sese ruere omnia tecta minari.Iamque rubrum tremulis iubar ignibus erigere altecum coeptat natura supraque extollere montes,quos tibi tum supra sol montis esse videturcomminus ipse suo contingens fervidus igni,vix absunt nobis missus bis mille sagittae,vix etiam cursus quingentos saepe veruti;inter eos solemque iacent immania pontiaequora substrata aetheriis ingentibus oris,interiectaque sunt terrarum milia multa,quae variae retinent gentes et saecla ferarum.At coniectus aquae digitum non altior unum,qui lapides inter sistit per strata viarum,despectum praebet sub terras inpete tanto,a terris quantum caeli patet altus hiatus,nubila despicere et caelum ut videare videre,corpora mirande sub terras abdita caelo.Denique ubi in medio nobis ecus acer obhaesitflumine et in rapidas amnis despeximus undas,stantis equi corpus transversum ferre videturvis et in adversum flumen contrudere raptim,et quo cumque oculos traiecimus omnia ferriet fluere adsimili nobis ratione videntur.Porticus aequali quamvis est denique ductustansque in perpetuum paribus suffulta columnis,longa tamen parte ab summa cum tota videtur,paulatim trahit angusti fastigia coni,tecta solo iungens atque omnia dextera laevisdonec in obscurum coni conduxit acumen.In pelago nautis ex undis ortus in undissol fit uti videatur obire et condere lumen;quippe ubi nil aliud nisi aquam caelumque tuentur; ne leviter credas labefactari undique sensus.at maris ignaris in portu clauda videnturnavigia aplustris fractis obnitier undis.nam quae cumque supra rorem salis edita pars estremorum, recta est, et recta superne guberna;quae demersa liquore obeunt, refracta videnturomnia converti sursumque supina revertiet reflexa prope in summo fluitare liquore.Raraque per caelum cum venti nubila portanttempore nocturno, tum splendida signa videnturlabier adversum nimbos atque ire supernelonge aliam in partem ac vera ratione ferunturAt si forte oculo manus uni subdita supterpressit eum, quodam sensu fit uti videanturomnia quae tuimur fieri tum bina tuendo,bina lucernarum florentia lumina flammisbinaque per totas aedis geminare supellexet duplicis hominum facies et corpora bina.Denique cum suavi devinxit membra soporesomnus et in summa corpus iacet omne quiete,tum vigilare tamen nobis et membra moverenostra videmur, et in noctis caligine caeca