Liber QuartusAvia Pieridum peragro loca nullius antetrita solo. iuvat integros accedere fontisatque haurire, iuvatque novos decerpere floresinsignemque meo capiti petere inde coronam,unde prius nulli velarint tempora musae;primum quod magnis doceo de rebus et artisreligionum animum nodis exsolvere pergo,deinde quod obscura de re tam lucida pangocarmina musaeo contingens cuncta lepore.id quoque enim non ab nulla ratione videtur;nam vel uti pueris absinthia taetra medentescum dare conantur, prius oras pocula circumcontingunt mellis dulci flavoque liquore,ut puerorum aetas inprovida ludificeturlabrorum tenus, interea perpotet amarumabsinthi laticem deceptaque non capiatur,sed potius tali facto recreata valescat,sic ego nunc, quoniam haec ratio plerumque videturtristior esse quibus non est tractata, retroquevolgus abhorret ab hac, volui tibi suaviloquenticarmine Pierio rationem exponere nostramet quasi musaeo dulci contingere melle;si tibi forte animum tali ratione tenereversibus in nostris possem, dum percipis omnemnaturam rerum ac persentis utilitatem.Sed quoniam docui cunctarum exordia rerumqualia sint et quam variis distantia formissponte sua volitent aeterno percita motuquoque modo possit res ex his quaeque creari,nunc agere incipiam tibi quod vehementer ad has resattinet esse ea quae rerum simulacra vocamus,quae quasi membranae vel cortex nominitandast,atque animi quoniam docui natura quid essetet quibus e rebus cum corpore compta vigeretquove modo distracta rediret in ordia prima,nunc agere incipiam tibi, quod vehementer ad has resattinet esse ea quae rerum simulacra vocamus,quod speciem ac formam similem gerit eius imago,cuius cumque cluet de corpore fusa vagari;quae quasi membranae summo de corpore rerumdereptae volitant ultroque citroque per auras,atque eadem nobis vigilantibus obvia mentesterrificant atque in somnis, cum saepe figurascontuimur miras simulacraque luce carentum,quae nos horrifice languentis saepe soporeexcierunt ne forte animas Acherunte reamureffugere aut umbras inter vivos volitareneve aliquid nostri post mortem posse relinqui,cum corpus simul atque animi natura peremptain sua discessum dederint primordia quaeque.dico igitur rerum effigias tenuisque figurasmittier ab rebus summo de cortice eorum;id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde. Principio quoniam mittunt in rebus apertiscorpora res multae, partim diffusa solute,robora ceu fumum mittunt ignesque vaporem,et partim contexta magis condensaque, ut olimcum teretis ponunt tunicas aestate cicadae,et vituli cum membranas de corpore summonascentes mittunt, et item cum lubrica serpensexuit in spinis vestem; nam saepe videmusillorum spoliis vepres volitantibus auctas.quae quoniam fiunt, tenuis quoque debet imagoab rebus mitti summo de corpore rerum.nam cur illa cadant magis ab rebusque recedantquam quae tenvia sunt, hiscendist nulla potestas;praesertim cum sint in summis corpora rebusmulta minuta, iaci quae possint ordine eodemquo fuerint et formai servare figuram,et multo citius, quanto minus indupediripauca queunt et quae sunt prima fronte locata.nam certe iacere ac largiri multa videmus,non solum ex alto penitusque, ut diximus ante,verum de summis ipsum quoque saepe colorem.et volgo faciunt id lutea russaque velaet ferrugina, cum magnis intenta theatrisper malos volgata trabesque trementia flutant;namque ibi consessum caveai supter et omnemscaenai speciem patrum matrumque deorsuminficiunt coguntque suo fluitare colore.et quanto circum mage sunt inclusa theatrimoenia, tam magis haec intus perfusa leporeomnia conrident correpta luce diei.ergo lintea de summo cum corpore fucummittunt, effigias quoque debent mittere tenvisres quaeque, ex summo quoniam iaculantur utraque.sunt igitur iam formarum vestigia certa,quae volgo volitant subtili praedita filonec singillatim possunt secreta videri.Praeterea omnis odor fumus vapor atque aliae resconsimiles ideo diffusae rebus abundant,ex alto quia dum veniunt extrinsecus ortaescinduntur per iter flexum, nec recta viarumostia sunt, qua contendant exire coortae.at contra tenuis summi membrana coloriscum iacitur, nihil est quod eam discerpere possit,in promptu quoniam est in prima fronte locata.Postremo speculis in aqua splendoreque in omniquae cumque apparent nobis simulacra, necessest,quandoquidem simili specie sunt praedita rerum,exin imaginibus missis consistere eorum.nam cur illa cadant magis ab rebusque recedantquam quae tenuia sunt, hiscendist nulla potestas.sunt igitur tenues formarum illis similesqueeffigiae, singillatim quas cernere nemocum possit, tamen adsiduo crebroque repulsureiectae reddunt speculorum ex aequore visum,nec ratione alia servari posse videntur, tanto opere ut similes reddantur cuique figurae.Nunc age, quam tenui natura constet imagopercipe. et in primis, quoniam primordia tantumsunt infra nostros sensus tantoque minoraquam quae primum oculi coeptant non posse tueri,nunc tamen id quoque uti confirmem, exordia rerumcunctarum quam sint subtilia percipe paucis.primum animalia sunt iam partim tantula, corumtertia pars nulla possit ratione videri.horum intestinum quodvis quale esse putandumst!quid cordis globus aut oculi? quid membra? quid artus?quantula sunt! quid praeterea primordia quaeque,unde anima atque animi constet natura necessumst,nonne vides quam sint subtilia quamque minuta?praeterea quaecumque suo de corpore odoremexpirant acrem, panaces absinthia taetrahabrotonique graves et tristia centaurea,quorum unum quidvis leviter si forte duobusquin potius noscas rerum simulacra vagarimulta modis multis, nulla vi cassaque sensu?Sed ne forte putes ea demum sola vagari,quae cumque ab rebus rerum simulacra recedunt,sunt etiam quae sponte sua gignuntur et ipsaconstituuntur in hoc caelo, qui dicitur aer,quae multis formata modis sublime feruntur,ut nubes facile inter dum concrescere in altocernimus et mundi speciem violare serenamaeraaëra mulcentes motu; nam saepe Gigantumora volare videntur et umbram ducere late,inter dum magni montes avolsaque saxamontibus ante ire et solem succedere praeter,inde alios trahere atque inducere belua nimbos.nec speciem mutare suam liquentia cessantet cuiusque modi formarum vertere in oras.Nunc ea quam facili et celeri ratione genanturperpetuoque fluant ab rebus lapsaque cedantsemper enim summum quicquid de rebus abundat,quod iaculentur. et hoc alias cum pervenit in res,transit, ut in primis vestem; sed ubi aspera saxaaut in materiam ligni pervenit, ibi iamscinditur, ut nullum simulacrum reddere possit.at cum splendida quae constant opposta fueruntdensaque, ut in primis speculum est, nihil accidit horum;nam neque, uti vestem, possunt transire, neque autemscindi; quam meminit levor praestare salutem.qua propter fit ut hinc nobis simulacra redundent.et quamvis subito quovis in tempore quamquerem contra speculum ponas, apparet imago;perpetuo fluere ut noscas e corpore summotexturas rerum tenuis tenuisque figuras.ergo multa brevi spatio simulacra genuntur,ut merito celer his rebus dicatur origo.et quasi multa brevi spatio summittere debet lumina sol, ut perpetuo sint omnia plena,sic ab rebus item simili ratione necessesttemporis in puncto rerum simulacra feranturmulta modis multis in cunctas undique partis;quandoquidem speculum quo cumque obvertimus oris,res ibi respondent simili forma atque colore.Praeterea modo cum fuerit liquidissima caelitempestas, perquam subito fit turbida foede,undique uti tenebras omnis Acherunta rearisliquisse et magnas caeli complesse cavernas.usque adeo taetra nimborum nocte coortainpendent atrae Formidinis ora superne;quorum quantula pars sit imago dicere nemostqui possit neque eam rationem reddere dictis.Nunc age, quam celeri motu simulacra ferantur,et quae mobilitas ollis tranantibus aurasreddita sit, longo spatio ut brevis hora teratur,in quem quaeque locum diverso numine tendunt,suavidicis potius quam multis versibus edam;parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quamclamor in aetheriis dispersus nubibus austri.Principio persaepe levis res atque minutiscorporibus factas celeris licet esse videre.in quo iam genere est solis lux et vapor eius,propterea quia sunt e primis facta minutis,quae quasi cuduntur perque aerisaëris intervallumnon dubitant transire sequenti concita plaga;suppeditatur enim confestim lumine lumenet quasi protelo stimulatur fulgere fulgur.qua propter simulacra pari ratione necessestinmemorabile per spatium transcurrere possetemporis in puncto, primum quod parvola causaest procul a tergo quae provehat atque propellat,quod super est, ubi tam volucri levitate ferantur,deinde quod usque adeo textura praedita raramittuntur, facile ut quasvis penetrare queant reset quasi permanare per aerisaëris intervallum.Praeterea si quae penitus corpuscula rerumex altoque foras mittuntur, solis uti luxac vapor, haec puncto cernuntur lapsa dieiper totum caeli spatium diffundere seseperque volare mare ac terras caelumque rigare.quid quae sunt igitur iam prima fronte parata,cum iaciuntur et emissum res nulla moratur?quone vides citius debere et longius iremultiplexque loci spatium transcurrere eodemtempore quo solis pervolgant lumina caelum?Hoc etiam in primis specimen verum esse videtur,quam celeri motu rerum simulacra ferantur,quod simul ac primum sub diu splendor aquaiponitur, extemplo caelo stellante serenasidera respondent in aqua radiantia mundi.iamne vides igitur quam puncto tempore imagoaetheris ex oris in terrarum accidat oras?quare etiam atque etiam mitti fateare necessest corpora quae feriant oculos visumque lacessant.perpetuoque fluunt certis ab rebus odores,frigus ut a fluviis, calor ab sole, aestus ab undisaequoris, exesor moerorum litora circum,nec variae cessant voces volitare per auras.denique in os salsi venit umor saepe saporis,cum mare versamur propter, dilutaque contracum tuimur misceri absinthia, tangit amaror.usque adeo omnibus ab rebus res quaeque fluenterfertur et in cunctas dimittitur undique partisnec mora nec requies interdatur ulla fluendi,perpetuo quoniam sentimus et omnia sempercernere odorari licet et sentire sonare.Praeterea quoniam manibus tractata figurain tenebris quaedam cognoscitur esse eadem quaecernitur in luce et claro candore, necessestconsimili causa tactum visumque moveri.nunc igitur si quadratum temptamus et id noscommovet in tenebris, in luci quae poterit resaccidere ad speciem quadrata, nisi eius imago?esse in imaginibus qua propter causa videturcernundi neque posse sine his res ulla videri.Nunc ea quae dico rerum simulacra ferunturundique et in cunctas iaciuntur didita partis;verum nos oculis quia solis cernere quimus,propterea fit uti, speciem quo vertimus, omnesres ibi eam contra feriant forma atque colore.et quantum quaeque ab nobis res absit, imagoefficit ut videamus et internoscere curat;nam cum mittitur, extemplo protrudit agitqueaeraaëra qui inter se cumque est oculosque locatus,isque ita per nostras acies perlabitur omniset quasi perterget pupillas atque ita transit.propterea fit uti videamus quam procul absitres quaeque. et quanto plus aerisaëris ante agitaturet nostros oculos perterget longior aura,tam procul esse magis res quaeque remota videtur.scilicet haec summe celeri ratione geruntur,quale sit ut videamus, et una quam procul absit.Illud in his rebus minime mirabile habendumst,cur, ea quae feriant oculos simulacra viderisingula cum nequeant, res ipsae perspiciantur.ventus enim quoque paulatim cum verberat et cumacre fluit frigus, non privam quamque solemusparticulam venti sentire et frigoris eius,sed magis unorsum, fierique perinde videmuscorpore tum plagas in nostro tam quam aliquae resverberet atque sui det sensum corporis extra.praeterea lapidem digito cum tundimus, ipsumtangimus extremum saxi summumque coloremnec sentimus eum tactu, verum magis ipsamduritiem penitus saxi sentimus in alto.Nunc age, cur ultra speculum videatur imagopercipe: nam certe penitus remmota videtur.quod genus illa foris quae vere transpiciuntur, ianua cum per se transpectum praebet apertum,multa facitque foris ex aedibus ut videantur;is quoque enim duplici geminoque fit aereaëre visus.primus enim citra postes tum cernitur aeraër,inde fores ipsae dextra laevaque secuntur,post extraria lux oculos perterget et aeraëralter, et illa foris quae vere transpiciuntur.sic ubi se primum speculi proiecit imago,dum venit ad nostras acies, protrudit agitqueaeraaëra qui inter se cumquest oculosque locatus,et facit, ut prius hunc omnem sentire queamusquam speculum; sed ubi in speculum quoque sensimus ipsum,continuo a nobis in eum quae fertur imagopervenit, et nostros oculos reiecta revisitatque alium prae se propellens aeraaëra volvit,et facit ut prius hunc quam se videamus, eoquedistare ab speculo tantum semota videtur.quare etiam atque etiam minime mirarier est parillis quae reddunt speculorum ex aequore visum,aeribusaëribus binis quoniam res confit utraque.Nunc ea quae nobis membrorum dextera pars est,in speculis fit ut in laeva videatur eo quodplanitiem ad speculi veniens cum offendit imago,non convertitur incolumis, sed recta retrorsumsic eliditur, ut siquis, prius arida quam sitcretea persona, adlidat pilaeve trabive,atque ea continuo rectam si fronte figuramservet et elisam retro sese exprimat ipsa.fiet ut, ante oculus fuerit qui dexter, ut idemnunc sit laevus et e laevo sit mutua dexter.Fit quoque de speculo in speculum ut tradatur imago,quinque etiam aut sex ut fieri simulacra suerintsuërint.nam quae cumque retro parte interiore latebunt,inde tamen, quamvis torte penitusque remota,omnia per flexos aditus educta licebitpluribus haec speculis videantur in aedibus esse.usque adeo speculo in speculum translucet imago,et cum laeva data est, fit rusum ut dextera fiat,inde retro rursum redit et convertit eodem.Quin etiam quae cumque latuscula sunt speculorumadsimili lateris flexura praedita nostri,dextera ea propter nobis simulacra remittunt,aut quia de speculo in speculum transfertur imago,inde ad nos elisa bis advolat, aut etiam quodcircum agitur, cum venit, imago propterea quodflexa figura docet speculi convertier ad nos.Indugredi porro pariter simulacra pedemqueponere nobiscum credas gestumque imitaripropterea quia, de speculi qua parte recedas,