unde abeunt minuunt, quo venere augmine donant.illa senescere, at haec contra florescere cogunt,nec remorantur ibi. sic rerum summa novatursemper, et inter se mortales mutua vivunt.augescunt aliae gentes, aliae minuuntur,inque brevi spatio mutantur saecla animantumet quasi cursores vitai lampada tradunt.Si cessare putas rerum primordia possecessandoque novos rerum progignere motus,avius a vera longe ratione vagaris.nam quoniam per inane vagantur, cuncta necessestaut gravitate sua ferri primordia rerumaut ictu forte alterius. nam cum cita saepeobvia conflixere, fit ut diversa repentedissiliant; neque enim mirum, durissima quae sintponderibus solidis neque quicquam a tergibus obstet.et quo iactari magis omnia materiaicorpora pervideas, reminiscere totius imumnil esse in summa, neque habere ubi corpora primaconsistant, quoniam spatium sine fine modoquestinmensumque patere in cunctas undique partispluribus ostendi et certa ratione probatumst.quod quoniam constat, ni mirum nulla quies estreddita corporibus primis per inane profundum,sed magis adsiduo varioque exercita motupartim intervallis magnis confulta resultant,pars etiam brevibus spatiis vexantur ab ictu.et quae cumque magis condenso conciliatuexiguis intervallis convecta resultant,indupedita suis perplexis ipsa figuris,haec validas saxi radices et fera ferricorpora constituunt et cetera de genere horum.paucula quae porro magnum per inane vagantur,cetera dissiliunt longe longeque recursantin magnis intervallis; haec aera rarumsufficiunt nobis et splendida lumina solis.multaque praeterea magnum per inane vagantur,conciliis rerum quae sunt reiecta nec usquamconsociare etiam motus potuere recepta.Cuius, uti memoro, rei simulacrum et imagoante oculos semper nobis versatur et instat.contemplator enim, cum solis lumina cumqueinserti fundunt radii per opaca domorum:multa minuta modis multis per inane videbiscorpora misceri radiorum lumine in ipsoet vel ut aeterno certamine proelia pugnasedere turmatim certantia nec dare pausam,conciliis et discidiis exercita crebris;conicere ut possis ex hoc, primordia rerumquale sit in magno iactari semper inani.dum taxat, rerum magnarum parva potest resexemplare dare et vestigia notitiai.Hoc etiam magis haec animum te advertere par estcorpora quae in solis radiis turbare videntur,quod tales turbae motus quoque materiaisignificant clandestinos caecosque subesse.multa videbis enim plagis ibi percita caeciscommutare viam retroque repulsa revertinunc huc nunc illuc in cunctas undique partis.scilicet hic a principiis est omnibus error.prima moventur enim per se primordia rerum,inde ea quae parvo sunt corpora conciliatuet quasi proxima sunt ad viris principiorum,ictibus illorum caecis inpulsa cientur,ipsaque proporro paulo maiora lacessunt.sic a principiis ascendit motus et exitpaulatim nostros ad sensus, ut moveanturilla quoque, in solis quae lumine cernere quimusnec quibus id faciant plagis apparet aperte.Nunc quae mobilitas sit reddita materiaicorporibus, paucis licet hinc cognoscere, Memmi.primum aurora novo cum spargit lumine terraset variae volucres nemora avia pervolitantesaera per tenerum liquidis loca vocibus opplent,quam subito soleat sol ortus tempore taliconvestire sua perfundens omnia luce,omnibus in promptu manifestumque esse videmus.at vapor is, quem sol mittit, lumenque serenumnon per inane meat vacuum; quo tardius irecogitur, aerias quasi dum diverberat undas;nec singillatim corpuscula quaeque vaporissed complexa meant inter se conque globata;qua propter simul inter se retrahuntur et extraofficiuntur, uti cogantur tardius ire.at quae sunt solida primordia simplicitate,cum per inane meant vacuum nec res remoraturulla foris atque ipsa suis e partibus unum,unum, in quem coepere, locum conixa feruntur,debent ni mirum praecellere mobilitateet multo citius ferri quam lumina solismultiplexque loci spatium transcurrere eodemtempore quo solis pervolgant fulgura caelum.* * *nec persectari primordia singula quaeque,ut videant qua quicque geratur cum ratione.At quidam contra haec, ignari materiai,naturam non posse deum sine numine reddunttanto opere humanis rationibus atmoderatetempora mutare annorum frugesque creareet iam cetera, mortalis quae suadet adireipsaque deducit dux vitae dia voluptaset res per Veneris blanditur saecla propagent,ne genus occidat humanum. quorum omnia causaconstituisse deos cum fingunt, omnibus rebusmagno opere a vera lapsi ratione videntur.nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint,hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausimconfirmare aliisque ex rebus reddere multis,nequaquam nobis divinitus esse creatamnaturam mundi: tanta stat praedita culpa.quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta;nunc id quod super est de motibus expediemus.Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebusconfirmare tibi, nullam rem posse sua vicorpoream sursum ferri sursumque meare.ne tibi dent in eo flammarum corpora frudem;sursus enim versus gignuntur et augmina sumuntet sursum nitidae fruges arbustaque crescunt,pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorumet celeri flamma degustant tigna trabesque,sponte sua facere id sine vi subiecta putandum est.quod genus e nostro com missus corpore sanguisemicat exultans alte spargitque cruorem.nonne vides etiam quanta vi tigna trabesquerespuat umor aquae? nam quo magis ursimus altumderecta et magna vi multi pressimus aegre,tam cupide sursum removet magis atque remittit,plus ut parte foras emergant exiliantque.nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.sic igitur debent flammae quoque posse per aurasaeris expressae sursum succedere, quamquampondera, quantum in se est, deorsum deducere pugnent.nocturnasque faces caeli sublime volantisnonne vides longos flammarum ducere tractusin quas cumque dedit partis natura meatum?non cadere in terras stellas et sidera cernis?sol etiam caeli de vertice dissipat omnisardorem in partis et lumine conserit arva;in terras igitur quoque solis vergitur ardor.transversosque volare per imbris fulmina cernis,nunc hinc nunc illinc abrupti nubibus ignesconcursant; cadit in terras vis flammea volgo.Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,corpora cum deorsum rectum per inane ferunturponderibus propriis, incerto tempore fermeincertisque locis spatio depellere paulum,tantum quod momen mutatum dicere possis.quod nisi declinare solerent, omnia deorsumimbris uti guttae caderent per inane profundumnec foret offensus natus nec plaga creataprincipiis; ita nihil umquam natura creasset.Quod si forte aliquis credit graviora potessecorpora, quo citius rectum per inane feruntur,incidere ex supero levioribus atque ita plagasgignere, quae possint genitalis reddere motus,avius a vera longe ratione recedit.nam per aquas quae cumque cadunt atque aera rarum,haec pro ponderibus casus celerare necessestpropterea quia corpus aquae naturaque tenvisaeris haud possunt aeque rem quamque morari,sed citius cedunt gravioribus exsuperata;at contra nulli de nulla parte neque ullotempore inane potest vacuum subsistere rei,quin, sua quod natura petit, concedere pergat;omnia qua propter debent per inane quietumaeque ponderibus non aequis concita ferri.haud igitur poterunt levioribus incidere umquamex supero graviora neque ictus gignere per se,qui varient motus, per quos natura gerat res.quare etiam atque etiam paulum inclinare necessestcorpora; nec plus quam minimum, ne fingere motusobliquos videamur et id res vera refutet.namque hoc in promptu manifestumque esse videmus,pondera, quantum in se est, non posse obliqua meare,ex supero cum praecipitant, quod cernere possis;sed nihil omnino recta regione viaideclinare quis est qui possit cernere sese?Denique si semper motu conectitur omniset vetere exoritur motus novus ordine certonec declinando faciunt primordia motusprincipium quoddam, quod fati foedera rumpat,ex infinito ne causam causa sequatur,libera per terras unde haec animantibus exstat,unde est haec, inquam, fatis avolsa voluntas,per quam progredimur quo ducit quemque voluptas,declinamus item motus nec tempore certonec regione loci certa, sed ubi ipsa tulit mens?nam dubio procul his rebus sua cuique voluntasprincipium dat et hinc motus per membra rigantur.nonne vides etiam patefactis tempore punctocarceribus non posse tamen prorumpere equorumvim cupidam tam de subito quam mens avet ipsa?omnis enim totum per corpus materiaicopia conciri debet, concita per artusomnis ut studium mentis conixa sequatur;ut videas initum motus a corde creariex animique voluntate id procedere primum,inde dari porro per totum corpus et artus.nec similest ut cum inpulsi procedimus ictuviribus alterius magnis magnoque coactu;nam tum materiem totius corporis omnemperspicuumst nobis invitis ire rapique,donec eam refrenavit per membra voluntas.iamne vides igitur, quamquam vis extera multospellat et invitos cogat procedere saepepraecipitesque rapi, tamen esse in pectore nostroquiddam quod contra pugnare obstareque possit?cuius ad arbitrium quoque copia materiaicogitur inter dum flecti per membra per artuset proiecta refrenatur retroque residit.quare in seminibus quoque idem fateare necessest,esse aliam praeter plagas et pondera causammotibus, unde haec est nobis innata potestas,de nihilo quoniam fieri nihil posse videmus.pondus enim prohibet ne plagis omnia fiantexterna quasi vi; sed ne res ipsa necessumintestinum habeat cunctis in rebus agendiset devicta quasi cogatur ferre patique,id facit exiguum clinamen principiorumnec regione loci certa nec tempore certo.Nec stipata magis fuit umquam materiaicopia nec porro maioribus intervallis;nam neque adaugescit quicquam neque deperit inde.qua propter quo nunc in motu principiorumcorpora sunt, in eodem ante acta aetate fuereet post haec semper simili ratione ferentur,et quae consuerint gigni gignentur eademcondicione et erunt et crescent vique valebunt,quantum cuique datum est per foedera naturai.nec rerum summam commutare ulla potest vis;nam neque quo possit genus ullum materiaieffugere ex omni quicquam est extra, neque in omneunde coorta queat nova vis inrumpere et omnemnaturam rerum mutare et vertere motus.Illud in his rebus non est mirabile, quare,omnia cum rerum primordia sint in motu,summa tamen summa videatur stare quiete,praeter quam siquid proprio dat corpore motus.omnis enim longe nostris ab sensibus infraprimorum natura iacet; qua propter, ubi ipsacernere iam nequeas, motus quoque surpere debent;praesertim cum, quae possimus cernere, celentsaepe tamen motus spatio diducta locorum.nam saepe in colli tondentes pabula laetalanigerae reptant pecudes, quo quamque vocantesinvitant herbae gemmantes rore recenti,et satiati agni ludunt blandeque coruscant;omnia quae nobis longe confusa videnturet velut in viridi candor consistere colli.praeterea magnae legiones cum loca cursucamporum complent belli simulacra cientes,fulgor ubi ad caelum se tollit totaque circumaere renidescit tellus supterque virum viexcitur pedibus sonitus clamoreque montesicti reiectant voces ad sidera mundiet circum volitant equites mediosque repentetramittunt valido quatientes impete campos;et tamen est quidam locus altis montibus, undestare videntur et in campis consistere fulgor.Nunc age, iam deinceps cunctarum exordia rerumqualia sint et quam longe distantia formis,percipe, multigenis quam sint variata figuris;non quo multa parum simili sint praedita forma,sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.nec mirum; nam cum sit eorum copia tanta,ut neque finis, uti docui, neque summa sit ulla,debent ni mirum non omnibus omnia prorsumesse pari filo similique adfecta figura.Praeterea genus humanum mutaeque natantessquamigerum pecudes et laeta armenta feraequeet variae volucres, laetantia quae loca aquarumconcelebrant circum ripas fontisque lacusque,et quae pervolgant nemora avia pervolitantes,quorum unum quidvis generatim sumere perge;invenies tamen inter se differre figuris.nec ratione alia proles cognoscere matremnec mater posset prolem; quod posse videmusnec minus atque homines inter se nota cluere.nam saepe ante deum vitulus delubra decoraturicremas propter mactatus concidit arassanguinis expirans calidum de pectore flumen;at mater viridis saltus orbata peragransnovit humi pedibus vestigia pressa bisulcis,omnia convisens oculis loca, si queat usquamconspicere amissum fetum, completque querellisfrondiferum nemus adsistens et crebra revisitad stabulum desiderio perfixa iuvenci,nec tenerae salices atque herbae rore vigentesfluminaque ulla queunt summis labentia ripisoblectare animum subitamque avertere curam,nec vitulorum aliae species per pabula laetaderivare queunt animum curaque levare;usque adeo quiddam proprium notumque requirit.praeterea teneri tremulis cum vocibus haedicornigeras norunt matres agnique petulcibalantum pecudes; ita, quod natura resposcit,ad sua quisque fere decurrunt ubera lactis.Postremo quodvis frumentum non tamen omnequidque suo genere inter se simile esse videbis,quin intercurrat quaedam distantia formis.concharumque genus parili ratione videmuspingere telluris gremium, qua mollibus undislitoris incurvi bibulam pavit aequor harenam.quare etiam atque etiam simili ratione necessest,natura quoniam constant neque facta manu suntunius ad certam formam primordia rerum,dissimili inter se quaedam volitare figura.Perfacile est animi ratione exsolvere nobisquare fulmineus multo penetralior ignisquam noster fluat e taedis terrestribus ortus;dicere enim possis caelestem fulminis ignemsubtilem magis e parvis constare figurisatque ideo transire foramina quae nequit ignisnoster hic e lignis ortus taedaque creatus.praeterea lumen per cornum transit, at imberrespuitur. quare, nisi luminis illa minoracorpora sunt quam de quibus est liquor almus aquarum?et quamvis subito per colum vina videmusperfluere, at contra tardum cunctatur olivom,aut quia ni mirum maioribus est elementisaut magis hamatis inter se perque plicatis,atque ideo fit uti non tam diducta repenteinter se possint primordia singula quaequesingula per cuiusque foramina permanare.Huc accedit uti mellis lactisque liquoresiucundo sensu linguae tractentur in ore;at contra taetra absinthi natura feriquecentauri foedo pertorquent ora sapore;ut facile agnoscas e levibus atque rutundisesse ea quae sensus iucunde tangere possunt,at contra quae amara atque aspera cumque videntur,haec magis hamatis inter se nexa teneriproptereaque solere vias rescindere nostrissensibus introituque suo perrumpere corpus.omnia postremo bona sensibus et mala tactudissimili inter se pugnant perfecta figura;ne tu forte putes serrae stridentis acerbumhorrorem constare elementis levibus aequeac musaea mele, per chordas organici quaemobilibus digitis expergefacta figurant;neu simili penetrare putes primordia formain nares hominum, cum taetra cadavera torrent,et cum scena croco Cilici perfusa recens estaraque Panchaeos exhalat propter odores;neve bonos rerum simili constare coloressemine constituas, oculos qui pascere possunt,et qui conpungunt aciem lacrimareque coguntaut foeda specie foedi turpesque videntur.omnis enim, sensus quae mulcet cumque, tibi reshaut sine principiali aliquo levore creatast;at contra quae cumque molesta atque aspera constat,non aliquo sine materiae squalore repertast.Sunt etiam quae iam nec levia iure putanturesse neque omnino flexis mucronibus unca,sed magis angellis paulum prostantibus, ut quaetitillare magis sensus quam laedere possint,fecula iam quo de genere est inulaeque sapores.Denique iam calidos ignis gelidamque pruinamdissimili dentata modo conpungere sensuscorporis, indicio nobis est tactus uterque.tactus enim, tactus, pro divum numina sancta,corporis est sensus, vel cum res extera seseinsinuat, vel cum laedit quae in corpore natastaut iuvat egrediens genitalis per Veneris res,aut ex offensu cum turbant corpore in ipso,semina confundunt inter se concita sensum;ut si forte manu quamvis iam corporis ipsetute tibi partem ferias atque experiare.qua propter longe formas distare necessestprincipiis, varios quae possint edere sensus.Denique quae nobis durata ac spissa videntur,haec magis hamatis inter sese esse necessestet quasi ramosis alte compacta teneri.in quo iam genere in primis adamantina saxaprima acie constant ictus contemnere suetaet validi silices ac duri robora ferriaeraque quae claustris restantia vociferantur.illa quidem debent e levibus atque rutundisesse magis, fluvido quae corpore liquida constant.namque papaveris haustus itemst facilis quod aquarum;nec retinentur enim inter se glomeramina quaequeet perculsus item proclive volubilis exstat.omnia postremo quae puncto tempore cernisdiffugere ut fumum nebulas flammasque, necessest,si minus omnia sunt e levibus atque rotundis,at non esse tamen perplexis indupedita,pungere uti possint corpus penetrareque saxa,nec tamen haerere inter se; quod cumque videmussensibus dentatum, facile ut cognoscere possisnon e perplexis, sed acutis esse elementis.sed quod amara vides eadem quae fluvida constant,sudor uti maris est, minime mirabile debet* * *nam quod fluvidus est, e levibus atque rotundisest, sed levibus sunt hamata admixta doloriscorpora. nec tamen haec retineri hamata necessust:scilicet esse globosa tamen, cum squalida constent,provolvi simul ut possint et laedere sensus.et quo mixta putes magis aspera levibus esseprincipiis, unde est Neptuni corpus acerbum,est ratio secernendi seorsumque videndi,umor dulcis ubi per terras crebrius idempercolatur, ut in foveam fluat ac mansuescat;linquit enim supera taetri primordia viri,aspera quo magis in terris haerescere possint.Quod quoniam docui, pergam conectere rem quaeex hoc apta fidem ducat, primordia rerumfinita variare figurarum ratione.quod si non ita sit, rursum iam semina quaedamesse infinito debebunt corporis auctu.namque in eadem una cuiusvis iam brevitatecorporis inter se multum variare figuraenon possunt. fac enim minimis e partibus essecorpora prima tribus, vel paulo pluribus auge;nempe ubi eas partis unius corporis omnis,summa atque ima locans, transmutans dextera laevis,omnimodis expertus eris, quam quisque det ordoformai speciem totius corporis eius,quod super est, si forte voles variare figuras,addendum partis alias erit. inde sequetur,adsimili ratione alias ut postulet ordo,si tu forte voles etiam variare figuras.ergo formarum novitatem corporis augmensubsequitur. quare non est ut credere possisesse infinitis distantia semina formis,ne quaedam cogas inmani maximitateesse, supra quod iam docui non posse probari.iam tibi barbaricae vestes Meliboeaque fulgenspurpura Thessalico concharum tacta colore,aurea pavonum ridenti imbuta leporesaecla novo rerum superata colore iacerentet contemptus odor smyrnae mellisque sapores,et cycnea mele Phoebeaque daedala chordiscarmina consimili ratione oppressa silerent;namque aliis aliud praestantius exoreretur.cedere item retro possent in deterioresomnia sic partis, ut diximus in melioris;namque aliis aliud retro quoque taetrius essetnaribus auribus atque oculis orisque sapori.quae quoniam non sunt, sed rebus reddita certafinis utrimque tenet summam, fateare necessestmateriem quoque finitis differe figuris.denique ab ignibus ad gelidas hiemum usque pruinasfinitumst retroque pari ratione remensumst.omnis enim calor ac frigus mediique teporesinterutrasque iacent explentes ordine summam.ergo finita distant ratione creata,ancipiti quoniam mucroni utrimque notantur,hinc flammis illinc rigidis infesta pruinis.Quod quoniam docui, pergam conectere rem quaeex hoc apta fidem ducat, primordia rerum,inter se simili quae sunt perfecta figura,infinita cluere. etenim distantia cum sitformarum finita, necesse est quae similes sintesse infinitas aut summam materiaifinitam constare, id quod non esse probavi.* * *versibus ostendam corpuscula materiaiex infinito summam rerum usque tenereundique protelo plagarum continuato.nam quod rara vides magis esse animalia quaedamfecundamque magis naturam cernis in illis,at regione locoque alio terrisque remotismulta licet genere esse in eo numerumque repleri;sicut quadripedum cum primis esse videmusin genere anguimanus elephantos, India quorummilibus e multis vallo munitur eburno,ut penitus nequeat penetrari: tanta ferarumvis est, quarum nos perpauca exempla videmus.sed tamen id quoque uti concedam, quam lubet estounica res quaedem nativo corpore sola,cui similis toto terrarum non sit, in orbi;infinita tamen nisi erit vis materiai,unde ea progigni possit concepta, crearinon poterit neque, quod super est, procrescere alique.quippe etenim sumant alii finita per omnecorpora iactari unius genitalia rei,unde ubi qua vi et quo pacto congressa coibuntmateriae tanto in pelago turbaque aliena?non, ut opinor, habent rationem conciliandi:sed quasi naufragiis magnis multisque coortisdisiactare solet magnum mare transtra cavernasantemnas prorem malos tonsasque natantis,per terrarum omnis oras fluitantia aplustraut videantur et indicium mortalibus edant,infidi maris insidias virisque dolumqueut vitare velint, neve ullo tempore credant,subdola cum ridet placidi pellacia ponti,sic tibi si finita semel primordia quaedamconstitues, aevom debebunt sparsa per omnemdisiectare aestus diversi materiai,numquam in concilium ut possint compulsa coirenec remorari in concilio nec crescere adaucta;quorum utrumque palam fieri manifesta docet res,et res progigni et genitas procrescere posse.esse igitur genere in quovis primordia reruminfinita palam est, unde omnia suppeditantur.Nec superare queunt motus itaque exitialesperpetuo neque in aeternum sepelire salutem,nec porro rerum genitales auctificiquemotus perpetuo possunt servare creata.sic aequo geritur certamine principiorumex infinito contractum tempore bellum.nunc hic nunc illic superant vitalia rerumet superantur item. miscetur funere vagor,quem pueri tollunt visentis luminis oras;nec nox ulla diem neque noctem aurora secutast,quae non audierit mixtos vagitibus aegrisploratus, mortis comites et funeris atri.Illud in his obsignatum quoque rebus habereconvenit et memori mandatum mente tenere,nil esse, in promptu quorum natura videtur,quod genere ex uno consistat principiorum,nec quicquam quod non permixto semine constet.et quod cumque magis vis multas possidet in seatque potestates, ita plurima principiorumin sese genera ac varias docet esse figuras.Principio tellus habet in se corpora prima,unde mare inmensum volventes frigora fontesadsidue renovent, habet ignes unde oriantur;nam multis succensa locis ardent sola terrae,ex imis vero furit ignibus impetus Aetnae.tum porro nitidas fruges arbustaque laeta