cum tamen inter se versus ac verba necesse estconfiteare alia ex aliis constare elementis;non quo multa parum communis littera currataut nulla inter se duo sint ex omnibus isdem,sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.sic aliis in rebus item communia multamultarum rerum cum sint, primordia rerumdissimili tamen inter se consistere summapossunt; ut merito ex aliis constare feraturhumanum genus et fruges arbustaque laeta.Nec tamen omnimodis conecti posse putandum estomnia; nam volgo fieri portenta videres,semiferas hominum species existere et altosinter dum ramos egigni corpore vivomultaque conecti terrestria membra marinis,tum flammam taetro spirantis ore Chimaeraspascere naturam per terras omniparentis.quorum nil fieri manifestum est, omnia quandoseminibus certis certa genetrice creataconservare genus crescentia posse videmus.scilicet id certa fieri ratione necessust.nam sua cuique cibis ex omnibus intus in artuscorpora discedunt conexaque convenientisefficiunt motus; at contra aliena videmusreicere in terras naturam, multaque caeciscorporibus fugiunt e corpore percita plagis,quae neque conecti quoquam potuere neque intusvitalis motus consentire atque imitari.sed ne forte putes animalia sola tenerilegibus his, quaedam ratio res terminat omnisnam vel uti tota natura dissimiles suntinter se genitae res quaeque, ita quamque necessestdissimili constare figura principiorum;non quo multa parum simili sint praedita forma,sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.semina cum porro distent, differre necessustintervalla vias conexus pondera plagasconcursus motus; quae non animalia solumcorpora seiungunt, sed terras ac mare totumsecernunt caelumque a terris omne retentant.Nunc age dicta meo dulci quaesita laborepercipe, ne forte haec albis ex alba rearisprincipiis esse, ante oculos quae candida cernis,aut ea quae nigrant nigro de semine nata;nive alium quemvis quae sunt inbuta colorem,propterea gerere hunc credas, quod materiaicorpora consimili sint eius tincta colore;nullus enim color est omnino materiaicorporibus, neque par rebus neque denique dispar.in quae corpora si nullus tibi forte videturposse animi iniectus fieri, procul avius erras.nam cum caecigeni, solis qui lumina numquamdispexere, tamen cognoscant corpora tactuex ineunte aevo nullo coniuncta colore,scire licet nostrae quoque menti corpora possevorti in notitiam nullo circum lita fuco.denique nos ipsi caecis quaecumque tenebristangimus, haud ullo sentimus tincta colore.Quod quoniam vinco fieri, nunc esse docebo.omnis enim color omnino mutatur in omnis;quod facere haud ullo debent primordia pacto;immutabile enim quiddam superare necessest,ne res ad nihilum redigantur funditus omnes;nam quod cumque suis mutatum finibus exit,continuo hoc mors est illius quod fuit ante.proinde colore cave contingas semina rerum,ne tibi res redeant ad nihilum funditus omnes.Praeterea si nulla coloris principiis estreddita natura et variis sunt praedita formis,e quibus omnigenus gignunt variantque colores,propterea magni quod refert, semina quaequecum quibus et quali positura contineanturet quos inter se dent motus accipiantque,perfacile extemplo rationem reddere possis,cur ea quae nigro fuerint paulo ante colore,marmoreo fieri possint candore repente,ut mare, cum magni commorunt aequora venti,vertitur in canos candenti marmore fluctus;dicere enim possis, nigrum quod saepe videmus,materies ubi permixta est illius et ordoprincipiis mutatus et addita demptaque quaedam,continuo id fieri ut candens videatur et album.quod si caeruleis constarent aequora pontiseminibus, nullo possent albescere pacto;nam quo cumque modo perturbes caerula quae sint,numquam in marmoreum possunt migrare colorem.sin alio atque alio sunt semina tincta colore,quae maris efficiunt unum purumque nitorem,ut saepe ex aliis formis variisque figurisefficitur quiddam quadratum unaque figura,conveniebat, ut in quadrato cernimus essedissimiles formas, ita cernere in aequore pontiaut alio in quovis uno puroque nitoredissimiles longe inter se variosque colores.praeterea nihil officiunt obstantque figuraedissimiles, quo quadratum minus omne sit extra;at varii rerum inpediunt prohibentque colores,quo minus esse uno possit res tota nitore.Tum porro quae ducit et inlicit ut tribuamusprincipiis rerum non numquam causa colores,occidit, ex albis quoniam non alba creantur,nec quae nigra cluent de nigris, sed variis ex.quippe etenim multo proclivius exorienturcandida de nullo quam nigro nata coloreaut alio quovis, qui contra pugnet et obstet.Praeterea quoniam nequeunt sine luce coloresesse neque in lucem existunt primordia rerum,scire licet quam sint nullo velata colore;qualis enim caecis poterit color esse tenebris?lumine quin ipso mutatur propterea quodrecta aut obliqua percussus luce refulget;pluma columbarum quo pacto in sole videtur,quae sita cervices circum collumque coronat;namque alias fit uti claro sit rubra pyropo,inter dum quodam sensu fit uti videaturinter caeruleum viridis miscere zmaragdos.caudaque pavonis, larga cum luce repleta est,consimili mutat ratione obversa colores;qui quoniam quodam gignuntur luminis ictu,scire licet, sine eo fieri non posse putandum est.Et quoniam plagae quoddam genus excipit in sepupula, cum sentire colorem dicitur album,atque aliud porro, nigrum cum et cetera sentit,nec refert ea quae tangas quo forte colorepraedita sint, verum quali magis apta figura,scire licet nihil principiis opus esse colore,sed variis formis variantes edere tactus.Praeterea quoniam non certis certa figurisest natura coloris et omnia principiorumformamenta queunt in quovis esse nitore,cur ea quae constant ex illis non pariter suntomnigenus perfusa coloribus in genere omni?conveniebat enim corvos quoque saepe volantisex albis album pinnis iactare coloremet nigros fieri nigro de semine cycnosaut alio quovis uno varioque colore.Quin etiam quanto in partes res quaeque minutasdistrahitur magis, hoc magis est ut cernere possisevanescere paulatim stinguique colorem;ut fit ubi in parvas partis discerpitur austrum:purpura poeniceusque color clarissimus multo,filatim cum distractum est, disperditur omnis;noscere ut hinc possis prius omnem efflare coloremparticulas, quam discedant ad semina rerum.Postremo quoniam non omnia corpora vocemmittere concedis neque odorem, propterea fitut non omnibus adtribuas sonitus et odores:sic oculis quoniam non omnia cernere quimus,scire licet quaedam tam constare orba colorequam sine odore ullo quaedam sonituque remota,nec minus haec animum cognoscere posse sagacemquam quae sunt aliis rebus privata notare.Sed ne forte putes solo spoliata colorecorpora prima manere, etiam secreta teporissunt ac frigoris omnino calidique vaporis,et sonitu sterila et suco ieiuna feruntur,nec iaciunt ullum proprium de corpore odorem.sicut amaracini blandum stactaeque liquoremet nardi florem, nectar qui naribus halat,cum facere instituas, cum primis quaerere par est,quod licet ac possis reperire, inolentis olivinaturam, nullam quae mittat naribus auram,quam minime ut possit mixtos in corpore odoresconcoctosque suo contractans perdere viro,propter eandem rem debent primordia rerumnon adhibere suum gignundis rebus odoremnec sonitum, quoniam nihil ab se mittere possunt,nec simili ratione saporem denique quemquamnec frigus neque item calidum tepidumque vaporem,cetera, quae cum ita sunt tamen ut mortalia constent,molli lenta, fragosa putri, cava corpore raro,omnia sint a principiis seiuncta necessest,inmortalia si volumus subiungere rebusfundamenta, quibus nitatur summa salutis;ne tibi res redeant ad nihilum funditus omnes.Nunc ea quae sentire videmus cumque necessestex insensilibus tamen omnia confiteareprincipiis constare. neque id manufesta refutantnec contra pugnant, in promptu cognita quae sunt,sed magis ipsa manu ducunt et credere coguntex insensilibus, quod dico, animalia gigni.quippe videre licet vivos existere vermesstercore de taetro, putorem cum sibi nacta estintempestivis ex imbribus umida tellus.Praeterea cunctas itidem res vertere sese.vertunt se fluvii in frondes et pabula laetain pecudes, vertunt pecudes in corpora nostranaturam, et nostro de corpore saepe ferarumaugescunt vires et corpora pennipotentum.ergo omnes natura cibos in corpora vivavertit et hinc sensus animantum procreat omnes,non alia longe ratione atque arida lignaexplicat in flammas et in ignis omnia versat.iamne vides igitur magni primordia rerumreferre in quali sint ordine quaeque locataet commixta quibus dent motus accipiantque?Tum porro, quid id est, animum quod percutit, ipsum,quod movet et varios sensus expromere cogit,ex insensilibus ne credas sensile gigni?ni mirum lapides et ligna et terra quod unamixta tamen nequeunt vitalem reddere sensum.illud in his igitur rebus meminisse decebit,non ex omnibus omnino, quaecumque creant ressensilia, extemplo me gigni dicere sensus,sed magni referre ea primum quantula constent,sensile quae faciunt, et qua sint praedita forma,motibus ordinibus posituris denique quae sint.quarum nil rerum in lignis glaebisque videmus;et tamen haec, cum sunt quasi putrefacta per imbres,vermiculos pariunt, quia corpora materiaiantiquis ex ordinibus permota nova reconciliantur ita ut debent animalia gigni.Deinde ex sensilibus qui sensile posse creariconstituunt, porro ex aliis sentire sueti* * *mollia cum faciunt; nam sensus iungitur omnisvisceribus nervis venis, quae cumque videmusmollia mortali consistere corpore creta.sed tamen esto iam posse haec aeterna manere;nempe tamen debent aut sensum partis habereaut similis totis animalibus esse putari.at nequeant per se partes sentire necesse est:namque animus sensus membrorum respuit omnis,nec manus a nobis potis est secreta neque ullacorporis omnino sensum pars sola tenere.linquitur ut totis animantibus adsimulentur,vitali ut possint consentire undique sensu.qui poterunt igitur rerum primordia diciet leti vitare vias, animalia cum sint,atque animalia sint mortalibus una eademque?quod tamen ut possint, at coetu concilioquenil facient praeter volgum turbamque animantum,scilicet ut nequeant homines armenta feraequeinter sese ullam rem gignere conveniundo.sic itidem quae sentimus sentire necessest.quod si forte suum dimittunt corpore sensumatque alium capiunt, quid opus fuit adtribui id quoddetrahitur? tum praeterea, quod fudimus ante,quatinus in pullos animalis vertier ovacernimus alituum vermisque effervere terra,intempestivos quam putor cepit ob imbris,scire licet gigni posse ex non sensibus sensus.Quod si forte aliquis dicet, dum taxat oririposse ex non sensu sensus mutabilitate,aut aliquo tamquam partu quod proditur extra,huic satis illud erit planum facere atque probare,non fieri partum nisi concilio ante coacto,nec quicquam commutari sine conciliatu.Principio nequeunt ullius corporis essesensus ante ipsam genitam naturam animantis,ni mirum quia materies disiecta teneturaere fluminibus terris terraque creatis,nec congressa modo vitalis convenientescontulit inter se motus, quibus omnituentesaccensi sensus animantem quamque tuentur.Praeterea quamvis animantem grandior ictus,quam patitur natura, repente adfligit et omniscorporis atque animi pergit confundere sensus.dissoluuntur enim positurae principiorumet penitus motus vitales inpediuntur,donec materies omnis concussa per artusvitalis animae nodos a corpore solvitdispersamque foras per caulas eiecit omnis;nam quid praeterea facere ictum posse reamuroblatum, nisi discutere ac dissolvere quaeque?fit quoque uti soleant minus oblato acriter ictureliqui motus vitalis vincere saepe,vincere et ingentis plagae sedare tumultusinque suos quicquid rursus revocare meatuset quasi iam leti dominantem in corpore motumdiscutere ac paene amissos accendere sensus;nam qua re potius leti iam limine ab ipsoad vitam possint conlecta mente reverti,quam quo decursum prope iam siet ire et abire?Praeterea, quoniam dolor est, ubi materiaicorpora vi quadam per viscera viva per artussollicitata suis trepidant in sedibus intus,inque locum quando remigrant, fit blanda voluptas,scire licet nullo primordia posse doloretemptari nullamque voluptatem capere ex se;quandoquidem non sunt ex ullis principiorumcorporibus, quorum motus novitate laborentaut aliquem fructum capiant dulcedinis almae.haut igitur debent esse ullo praedita sensu.Denique uti possint sentire animalia quaeque,principiis si iam est sensus tribuendus eorum,quid, genus humanum propritim de quibus auctumst?scilicet et risu tremulo concussa cachinnantet lacrimis spargunt rorantibus ora genasquemultaque de rerum mixtura dicere callentet sibi proporro quae sint primordia quaerunt;quando quidem totis mortalibus adsimulataipsa quoque ex aliis debent constare elementis,inde alia ex aliis, nusquam consistere ut ausis;quippe sequar, quod cumque loqui ridereque diceset sapere, ex aliis eadem haec facientibus ut sit.quod si delira haec furiosaque cernimus esseet ridere potest non ex ridentibus auctus,et sapere et doctis rationem reddere dictisnon ex seminibus sapientibus atque disertis,qui minus esse queant ea quae sentire videmusseminibus permixta carentibus undique sensu?Denique caelesti sumus omnes semine oriundi;omnibus ille idem pater est, unde alma liquentisumoris guttas mater cum terra recepit,feta parit nitidas fruges arbustaque laetaet genus humanum, parit omnia saecla ferarum,pabula cum praebet, quibus omnes corpora pascuntet dulcem ducunt vitam prolemque propagant;qua propter merito maternum nomen adepta est.cedit item retro, de terra quod fuit ante,in terras, et quod missumst ex aetheris oris,id rursum caeli rellatum templa receptant.nec sic interemit mors res ut materiaicorpora conficiat, sed coetum dissupat ollis;inde aliis aliud coniungit et efficit, omnisres ut convertant formas mutentque coloreset capiant sensus et puncto tempore reddant;ut noscas referre earum primordia rerumcum quibus et quali positura contineanturet quos inter se dent motus accipiantque,neve putes aeterna penes residere potessecorpora prima quod in summis fluitare videmusrebus et interdum nasci subitoque perire.quin etiam refert nostris in versibus ipsiscum quibus et quali sint ordine quaeque locata;namque eadem caelum mare terras flumina solemsignificant, eadem fruges arbusta animantis;si non omnia sunt, at multo maxima pars estconsimilis; verum positura discrepitant res.sic ipsis in rebus item iam materiai~~intervalla vias conexus pondera plagas~~concursus motus ordo positura figuraecum permutantur, mutari res quoque debent.Nunc animum nobis adhibe veram ad rationem.nam tibi vehementer nova res molitur ad aurisaccedere et nova se species ostendere rerum.sed neque tam facilis res ulla est, quin ea primumdifficilis magis ad credendum constet, itemquenil adeo magnum neque tam mirabile quicquam,quod non paulatim minuant mirarier omnes,principio caeli clarum purumque coloremquaeque in se cohibet, palantia sidera passim,lunamque et solis praeclara luce nitorem;omnia quae nunc si primum mortalibus essentex improviso si sint obiecta repente,quid magis his rebus poterat mirabile dici,aut minus ante quod auderent fore credere gentes?nil, ut opinor; ita haec species miranda fuisset.quam tibi iam nemo fessus satiate videndi,suspicere in caeli dignatur lucida templa.desine qua propter novitate exterritus ipsaexpuere ex animo rationem, sed magis acriiudicio perpende, et si tibi vera videntur,dede manus, aut, si falsum est, accingere contra.quaerit enim rationem animus, cum summa loci sitinfinita foris haec extra moenia mundi,quid sit ibi porro, quo prospicere usque velit mensatque animi iactus liber quo pervolet ipse.Principio nobis in cunctas undique partiset latere ex utroque supra supterque per omnenulla est finis; uti docui, res ipsaque per sevociferatur, et elucet natura profundi.nullo iam pacto veri simile esse putandumst,undique cum vorsum spatium vacet infinitumseminaque innumero numero summaque profundamultimodis volitent aeterno percita motu,hunc unum terrarum orbem caelumque creatum,nil agere illa foris tot corpora materiai;cum praesertim hic sit natura factus et ipsasponte sua forte offensando semina rerummultimodis temere in cassum frustraque coactatandem coluerunt ea quae coniecta repentemagnarum rerum fierent exordia semper,terrai maris et caeli generisque animantum.quare etiam atque etiam talis fateare necesse estesse alios alibi congressus materiai,qualis hic est, avido complexu quem tenet aether.Praeterea cum materies est multa parata,cum locus est praesto nec res nec causa moratur