<GetPassage xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns="http://chs.harvard.edu/xmlns/cts">
            <request>
                <requestName>GetPassage</requestName>
                <requestUrn>urn:cts:latinLit:phi0550.phi001.perseus-lat1:2.43-2.331</requestUrn>
            </request>
            <reply>
                <urn>urn:cts:latinLit:phi0550.phi001.perseus-lat1:2.43-2.331</urn>
                <passage>
                    <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:latinLit:phi0550.phi001.perseus-lat1"><div type="textpart" subtype="book" n="2"><l n="43">ornatas armis stlattas pariterque animatas,</l><l n="44">his tibi tum rebus timefactae religiones</l><l n="45">effugiunt animo pavidae mortisque timores</l><l n="46">tum vacuum pectus lincunt curaque solutum.</l><l n="47">quod si ridicula haec ludibriaque esse videmus,</l><l n="48">re veraque metus hominum curaeque sequaces</l><l n="49">nec metuunt sonitus armorum nec fera tela</l><l n="50">audacterque inter reges rerumque potentis</l><l n="51">versantur neque fulgorem reverentur ab auro</l><l n="52">nec clarum vestis splendorem purpureai,</l><l n="53">quid dubitas quin omnis sit haec rationis potestas,</l><l n="54">omnis cum in tenebris praesertim vita laboret?</l><l n="55">nam vel uti pueri trepidant atque omnia caecis</l><l n="56">in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus</l><l n="57">inter dum, nihilo quae sunt metuenda magis quam</l><l n="58">quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura.</l><l n="59">hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest</l><l n="60">non radii solis neque lucida tela diei</l><l n="61">discutiant, sed naturae species ratioque.</l><milestone unit="card" n="62"/><l n="62">Nunc age, quo motu genitalia materiai</l><l n="63">corpora res varias gignant genitasque resolvant</l><l n="64">et qua vi facere id cogantur quaeque sit ollis</l><l n="65">reddita mobilitas magnum per inane meandi,</l><l n="66">expediam: tu te dictis praebere memento.</l><l n="67">nam certe non inter se stipata cohaeret</l><l n="68">materies, quoniam minui rem quamque videmus</l><l n="69">et quasi longinquo fluere omnia cernimus aevo</l><l n="70">ex oculisque vetustatem subducere nostris,</l><l n="71">cum tamen incolumis videatur summa manere</l><l n="72">propterea quia, quae decedunt corpora cuique,</l><l n="73">unde abeunt minuunt, quo venere augmine donant.</l><l n="74">illa senescere, at haec contra florescere cogunt,</l><l n="75">nec remorantur ibi. sic rerum summa novatur</l><l n="76">semper, et inter se mortales mutua vivunt.</l><l n="77">augescunt aliae gentes, aliae minuuntur,</l><l n="78">inque brevi spatio mutantur saecla animantum</l><l n="79">et quasi cursores vitai lampada tradunt.</l><milestone unit="card" n="80"/><l n="80">Si cessare putas rerum primordia posse</l><l n="81">cessandoque novos rerum progignere motus,</l><l n="82">avius a vera longe ratione vagaris.</l><l n="83">nam quoniam per inane vagantur, cuncta necessest</l><l n="84">aut gravitate sua ferri primordia rerum</l><l n="85">aut ictu forte alterius. nam <add>cum</add> cita saepe</l><l n="86">obvia conflixere, fit ut diversa repente</l><l n="87">dissiliant; neque enim mirum, durissima quae sint</l><l n="88">ponderibus solidis neque quicquam a tergibus obstet.</l><l n="89">et quo iactari magis omnia materiai</l><l n="90">corpora pervideas, reminiscere totius imum</l><l n="91">nil esse in summa, neque habere ubi corpora prima</l><l n="92">consistant, quoniam spatium sine fine modoquest</l><l n="93">inmensumque patere in cunctas undique partis</l><l n="94">pluribus ostendi et certa ratione probatumst.</l><l n="95">quod quoniam constat, ni mirum nulla quies est</l><l n="96">reddita corporibus primis per inane profundum,</l><l n="97">sed magis adsiduo varioque exercita motu</l><l n="98">partim intervallis magnis confulta resultant,</l><l n="99">pars etiam brevibus spatiis vexantur ab ictu.</l><l n="100">et quae cumque magis condenso conciliatu</l><l n="101">exiguis intervallis convecta resultant,</l><l n="102">indupedita suis perplexis ipsa figuris,</l><l n="103">haec validas saxi radices et fera ferri</l><l n="104">corpora constituunt et cetera <add>de</add> genere horum.</l><l n="105">paucula quae porro magnum per inane vagantur,</l><l n="106">cetera dissiliunt longe longeque recursant</l><l n="107">in magnis intervallis; haec aera rarum</l><l n="108">sufficiunt nobis et splendida lumina solis.</l><l n="109">multaque praeterea magnum per inane vagantur,</l><l n="110">conciliis rerum quae sunt reiecta nec usquam</l><l n="111">consociare etiam motus potuere recepta.</l><l n="112">Cuius, uti memoro, rei simulacrum et imago</l><l n="113">ante oculos semper nobis versatur et instat.</l><l n="114">contemplator enim, cum solis lumina cumque</l><l n="115">inserti fundunt radii per opaca domorum:</l><l n="116">multa minuta modis multis per inane videbis</l><l n="117">corpora misceri radiorum lumine in ipso</l><l n="118">et vel ut aeterno certamine proelia pugnas</l><l n="119">edere turmatim certantia nec dare pausam,</l><l n="120">conciliis et discidiis exercita crebris;</l><l n="121">conicere ut possis ex hoc, primordia rerum</l><l n="122">quale sit in magno iactari semper inani.</l><l n="123">dum taxat, rerum magnarum parva potest res</l><l n="124">exemplare dare et vestigia notitiai.</l><l n="125">Hoc etiam magis haec animum te advertere par est</l><l n="126">corpora quae in solis radiis turbare videntur,</l><l n="127">quod tales turbae motus quoque materiai</l><l n="128">significant clandestinos caecosque subesse.</l><l n="129">multa videbis enim plagis ibi percita caecis</l><l n="130">commutare viam retroque repulsa reverti</l><l n="131">nunc huc nunc illuc in cunctas undique partis.</l><l n="132">scilicet hic a principiis est omnibus error.</l><l n="133">prima moventur enim per se primordia rerum,</l><l n="134">inde ea quae parvo sunt corpora conciliatu</l><l n="135">et quasi proxima sunt ad viris principiorum,</l><l n="136">ictibus illorum caecis inpulsa cientur,</l><l n="137">ipsaque <add>pro</add>porro paulo maiora lacessunt.</l><l n="138">sic a principiis ascendit motus et exit</l><l n="139">paulatim nostros ad sensus, ut moveantur</l><l n="140">illa quoque, in solis quae lumine cernere quimus</l><l n="141">nec quibus id faciant plagis apparet aperte.</l><milestone unit="card" n="142"/><l n="142">Nunc quae mobilitas sit reddita materiai</l><l n="143">corporibus, paucis licet hinc cognoscere, Memmi.</l><l n="144">primum aurora novo cum spargit lumine terras</l><l n="145">et variae volucres nemora avia pervolitantes</l><l n="146">aera per tenerum liquidis loca vocibus opplent,</l><l n="147">quam subito soleat sol ortus tempore tali</l><l n="148">convestire sua perfundens omnia luce,</l><l n="149">omnibus in promptu manifestumque esse videmus.</l><l n="150">at vapor is, quem sol mittit, lumenque serenum</l><l n="151">non per inane meat vacuum; quo tardius ire</l><l n="152">cogitur, aerias quasi dum diverberat undas;</l><l n="153">nec singillatim corpuscula quaeque vaporis</l><l n="154">sed complexa meant inter se conque globata;</l><l n="155">qua propter simul inter se retrahuntur et extra</l><l n="156">officiuntur, uti cogantur tardius ire.</l><l n="157">at quae sunt solida primordia simplicitate,</l><l n="158">cum per inane meant vacuum nec res remoratur</l><l n="159">ulla foris atque ipsa suis e partibus unum,</l><l n="160">unum, in quem coepere, locum conixa feruntur,</l><l n="161">debent ni mirum praecellere mobilitate</l><l n="162">et multo citius ferri quam lumina solis</l><l n="163">multiplexque loci spatium transcurrere eodem</l><l n="164">tempore quo solis pervolgant fulgura caelum.</l><l n="164a">* * *</l><l n="165">nec persectari primordia singula quaeque,</l><l n="166">ut videant qua quicque geratur cum ratione.</l><l n="167">At quidam contra haec, ignari materiai,</l><l n="168">naturam non posse deum sine numine reddunt</l><l n="169">tanto opere humanis rationibus atmoderate</l><l n="170">tempora mutare annorum frugesque creare</l><l n="171">et iam cetera, mortalis quae suadet adire</l><l n="172">ipsaque deducit dux vitae dia voluptas</l><l n="173">et res per Veneris blanditur saecla propagent,</l><l n="174">ne genus occidat humanum. quorum omnia causa</l><l n="175">constituisse deos cum fingunt, omnibus rebus</l><l n="176">magno opere a vera lapsi ratione videntur.</l><l n="177">nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint,</l><l n="178">hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim</l><l n="179">confirmare aliisque ex rebus reddere multis,</l><l n="180">nequaquam nobis divinitus esse creatam</l><l n="181">naturam mundi: tanta stat praedita culpa.</l><l n="182">quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta;</l><l n="183">nunc id quod super est de motibus expediemus.</l><milestone unit="card" n="184"/><l n="184">Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebus</l><l n="185">confirmare tibi, nullam rem posse sua vi</l><l n="186">corpoream sursum ferri sursumque meare.</l><l n="187">ne tibi dent in eo flammarum corpora frudem;</l><l n="188">sursus enim versus gignuntur et augmina sumunt</l><l n="189">et sursum nitidae fruges arbustaque crescunt,</l><l n="190">pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.</l><l n="191">nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorum</l><l n="192">et celeri flamma degustant tigna trabesque,</l><l n="193">sponte sua facere id sine vi subiecta putandum est.</l><l n="194">quod genus e nostro com missus corpore sanguis</l><l n="195">emicat exultans alte spargitque cruorem.</l><l n="196">nonne vides etiam quanta vi tigna trabesque</l><l n="197">respuat umor aquae? nam quo magis ursimus altum</l><l n="198">derecta et magna vi multi pressimus aegre,</l><l n="199">tam cupide sursum removet magis atque remittit,</l><l n="200">plus ut parte foras emergant exiliantque.</l><l n="201">nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,</l><l n="202">quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.</l><l n="203">sic igitur debent flammae quoque posse per auras</l><l n="204">aeris expressae sursum succedere, quamquam</l><l n="205">pondera, quantum in <add>se</add> est, deorsum <add>de</add>ducere pugnent.</l><l n="206">nocturnasque faces caeli sublime volantis</l><l n="207">nonne vides longos flammarum ducere tractus</l><l n="208">in quas cumque dedit partis natura meatum?</l><l n="209">non cadere in terras stellas et sidera cernis?</l><l n="210">sol etiam <add>caeli</add> de vertice dissipat omnis</l><l n="211">ardorem in partis et lumine conserit arva;</l><l n="212">in terras igitur quoque solis vergitur ardor.</l><l n="213">transversosque volare per imbris fulmina cernis,</l><l n="214">nunc hinc nunc illinc abrupti nubibus ignes</l><l n="215">concursant; cadit in terras vis flammea volgo.</l><milestone unit="card" n="216"/><l n="216">Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,</l><l n="217">corpora cum deorsum rectum per inane feruntur</l><l n="218">ponderibus propriis, incerto tempore ferme</l><l n="219">incertisque locis spatio depellere paulum,</l><l n="220">tantum quod momen mutatum dicere possis.</l><l n="221">quod nisi declinare solerent, omnia deorsum</l><l n="222">imbris uti guttae caderent per inane profundum</l><l n="223">nec foret offensus natus nec plaga creata</l><l n="224">principiis; ita nihil umquam natura creasset.</l><l n="225">Quod si forte aliquis credit graviora potesse</l><l n="226">corpora, quo citius rectum per inane feruntur,</l><l n="227">incidere ex supero levioribus atque ita plagas</l><l n="228">gignere, quae possint genitalis reddere motus,</l><l n="229">avius a vera longe ratione recedit.</l><l n="230">nam per aquas quae cumque cadunt atque aera rarum,</l><l n="231">haec pro ponderibus casus celerare necessest</l><l n="232">propterea quia corpus aquae naturaque tenvis</l><l n="233">aeris haud possunt aeque rem quamque morari,</l><l n="234">sed citius cedunt gravioribus exsuperata;</l><l n="235">at contra nulli de nulla parte neque ullo</l><l n="236">tempore inane potest vacuum subsistere rei,</l><l n="237">quin, sua quod natura petit, concedere pergat;</l><l n="238">omnia qua propter debent per inane quietum</l><l n="239">aeque ponderibus non aequis concita ferri.</l><l n="240">haud igitur poterunt levioribus incidere umquam</l><l n="241">ex supero graviora neque ictus gignere per se,</l><l n="242">qui varient motus, per quos natura gerat res.</l><l n="243">quare etiam atque etiam paulum inclinare necessest</l><l n="244">corpora; nec plus quam minimum, ne fingere motus</l><l n="245">obliquos videamur et id res vera refutet.</l><l n="246">namque hoc in promptu manifestumque esse videmus,</l><l n="247">pondera, quantum in <add>se</add> est, non posse obliqua meare,</l><l n="248">ex supero cum praecipitant, quod cernere possis;</l><l n="249">sed nihil omnino <add>recta</add> regione viai</l><l n="250">declinare quis est qui possit cernere sese?</l><l n="251">Denique si semper motu conectitur omnis</l><l n="252">et vetere exoritur <add>motus</add> novus ordine certo</l><l n="253">nec declinando faciunt primordia motus</l><l n="254">principium quoddam, quod fati foedera rumpat,</l><l n="255">ex infinito ne causam causa sequatur,</l><l n="256">libera per terras unde haec animantibus exstat,</l><l n="257">unde est haec, inquam, fatis avolsa voluntas,</l><l n="258">per quam progredimur quo ducit quemque voluptas,</l><l n="259">declinamus item motus nec tempore certo</l><l n="260">nec regione loci certa, sed ubi ipsa tulit mens?</l><l n="261">nam dubio procul his rebus sua cuique voluntas</l><l n="262">principium dat et hinc motus per membra rigantur.</l><l n="263">nonne vides etiam patefactis tempore puncto</l><l n="264">carceribus non posse tamen prorumpere equorum</l><l n="265">vim cupidam tam de subito quam mens avet ipsa?</l><l n="266">omnis enim totum per corpus materiai</l><l n="267">copia conciri debet, concita per artus</l><l n="268">omnis ut studium mentis conixa sequatur;</l><l n="269">ut videas initum motus a corde creari</l><l n="270">ex animique voluntate id procedere primum,</l><l n="271">inde dari porro per totum corpus et artus.</l><l n="272">nec similest ut cum inpulsi procedimus ictu</l><l n="273">viribus alterius magnis magnoque coactu;</l><l n="274">nam tum materiem totius corporis omnem</l><l n="275">perspicuumst nobis invitis ire rapique,</l><l n="276">donec eam refrenavit per membra voluntas.</l><l n="277">iamne vides igitur, quamquam vis extera multos</l><l n="278">pellat et invitos cogat procedere saepe</l><l n="279">praecipitesque rapi, tamen esse in pectore nostro</l><l n="280">quiddam quod contra pugnare obstareque possit?</l><l n="281">cuius ad arbitrium quoque copia materiai</l><l n="282">cogitur inter dum flecti per membra per artus</l><l n="283">et proiecta refrenatur retroque residit.</l><l n="284">quare in seminibus quoque idem fateare necessest,</l><l n="285">esse aliam praeter plagas et pondera causam</l><l n="286">motibus, unde haec est nobis innata potestas,</l><l n="287">de nihilo quoniam fieri nihil posse videmus.</l><l n="288">pondus enim prohibet ne plagis omnia fiant</l><l n="289">externa quasi vi; sed ne res ipsa necessum</l><l n="290">intestinum habeat cunctis in rebus agendis</l><l n="291">et devicta quasi cogatur ferre patique,</l><l n="292">id facit exiguum clinamen principiorum</l><l n="293">nec regione loci certa nec tempore certo.</l><milestone unit="card" n="294"/><l n="294">Nec stipata magis fuit umquam materiai</l><l n="295">copia nec porro maioribus intervallis;</l><l n="296">nam neque adaugescit quicquam neque deperit inde.</l><l n="297">qua propter quo nunc in motu principiorum</l><l n="298">corpora sunt, in eodem ante acta aetate fuere</l><l n="299">et post haec semper simili ratione ferentur,</l><l n="300">et quae consuerint gigni gignentur eadem</l><l n="301">condicione et erunt et crescent vique valebunt,</l><l n="302">quantum cuique datum est per foedera naturai.</l><l n="303">nec rerum summam commutare ulla potest vis;</l><l n="304">nam neque quo possit genus ullum materiai</l><l n="305">effugere ex omni quicquam est <add>extra</add>, neque in omne</l><l n="306">unde coorta queat nova vis inrumpere et omnem</l><l n="307">naturam rerum mutare et vertere motus.</l><milestone unit="card" n="308"/><l n="308">Illud in his rebus non est mirabile, quare,</l><l n="309">omnia cum rerum primordia sint in motu,</l><l n="310">summa tamen summa videatur stare quiete,</l><l n="311">praeter quam siquid proprio dat corpore motus.</l><l n="312">omnis enim longe nostris ab sensibus infra</l><l n="313">primorum natura iacet; qua propter, ubi ipsa</l><l n="314">cernere iam nequeas, motus quoque surpere debent;</l><l n="315">praesertim cum, quae possimus cernere, celent</l><l n="316">saepe tamen motus spatio diducta locorum.</l><l n="317">nam saepe in colli tondentes pabula laeta</l><l n="318">lanigerae reptant pecudes, quo quamque vocantes</l><l n="319">invitant herbae gemmantes rore recenti,</l><l n="320">et satiati agni ludunt blandeque coruscant;</l><l n="321">omnia quae nobis longe confusa videntur</l><l n="322">et velut in viridi candor consistere colli.</l><l n="323">praeterea magnae legiones cum loca cursu</l><l n="324">camporum complent belli simulacra cientes,</l><l n="325">fulgor ubi ad caelum se tollit totaque circum</l><l n="326">aere renidescit tellus supterque virum vi</l><l n="327">excitur pedibus sonitus clamoreque montes</l><l n="328">icti reiectant voces ad sidera mundi</l><l n="329">et circum volitant equites mediosque repente</l><l n="330">tramittunt valido quatientes impete campos;</l><l n="331">et tamen est quidam locus altis montibus, <add>unde</add></l></div></div></body></text></TEI>
                </passage>
            </reply>
            </GetPassage>